Αρχική ❯ Παρενέργειες ❯ Desogestrel: Οδηγίες Χρήσης, Παρενέργειες & Δοσολογία

Desogestrel: Οδηγίες Χρήσης, Παρενέργειες & Δοσολογία

Η δεσογεστρέλη είναι ένα συνθετικό προγεσταγόνο που χρησιμοποιείται ευρέως ως από του στόματος αντισυλληπτικό χωρίς οιστρογόνα, ιδανικό για γυναίκες που θηλάζουν. Η συχνότερη και πιο ενοχλητική παρενέργεια της είναι η διαταραχή του εμμηνορρυσιακού κύκλου, με χαρακτηριστικές απρόβλεπτες αιμορραγίες ή πλήρη απουσία της εμμήνου ρύσεως.

1. Εισαγωγή & Μηχανισμός Δράσης: Πώς λειτουργεί η Δεσογεστρέλη

Η δεσογεστρέλη αποτελεί ένα προγεσταγόνο τρίτης γενιάς με ισχυρή αντισυλληπτική δράση. Εισάγεται στον οργανισμό ως προφάρμακο και μεταβολίζεται γρήγορα στον ενεργό μεταβολίτη της, την ετονογεστρέλη. Ανήκει στην κατηγορία των αντισυλληπτικών δισκίων που περιέχουν μόνο προγεσταγόνο, τα οποία συχνά αναφέρονται και ως μίνι χάπια.

Η πρωταρχική φαρμακολογική της δράση επικεντρώνεται στον άξονα υποθαλάμου υπόφυσης ωοθηκών. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά μίνι χάπια, η δεσογεστρέλη σε δόση εβδομήντα πέντε μικρογραμμαρίων επαρκεί για να αναστείλει την ωοθυλακιορρηξία στο ενενήντα εννέα τοις εκατό των κύκλων. Αποτρέπει την απελευθέρωση του ωαρίου από την ωοθήκη, καθιστώντας τη μια εξαιρετικά αξιόπιστη μέθοδο αντισύλληψης.

Συμπληρωματικά, το φάρμακο δρα τοπικά στον τράχηλο της μήτρας. Αυξάνει το ιξώδες της τραχηλικής βλέννας, δημιουργώντας ένα αδιαπέραστο βιολογικό φράγμα που εμποδίζει την άνοδο των σπερματοζωαρίων προς την κοιλότητα της μήτρας. Παράλληλα, αλλοιώνει το ενδομήτριο, καθιστώντας το ακατάλληλο για την εμφύτευση ενός γονιμοποιημένου ωαρίου, ενισχύοντας περαιτέρω την αντισυλληπτική της αποτελεσματικότητα.

2. Προειδοποιήσεις & Πριν τη λήψη της Δεσογεστρέλης

Η δεσογεστρέλη, παρότι θεωρείται εξαιρετικά ασφαλής για γυναίκες που δεν μπορούν να λάβουν οιστρογόνα, αντενδείκνυται ρητά σε γυναίκες με ενεργή φλεβική θρομβοεμβολική νόσο, όπως η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση ή η πνευμονική εμβολή. Η εμφάνιση θρομβώσεων απαιτεί την άμεση διακοπή της λήψης του δισκίου.

Ιδιαίτερη προσοχή και λεπτομερής ιατρικός έλεγχος επιβάλλεται σε γυναίκες με ιστορικό καρκίνου του μαστού, καθώς και σε αυτές που πάσχουν από σοβαρές ηπατικές παθήσεις, ενεργό ηπατίτιδα, ή ηπατικούς όγκους, έως ότου οι δείκτες της ηπατικής λειτουργίας επιστρέψουν σε φυσιολογικά επίπεδα. Η παρουσία ανεξήγητης κολπικής αιμορραγίας αποτελεί απόλυτη αντενδείξη μέχρι να διευκρινιστεί πλήρως η αιτιολογία της από γυναικολόγο.

Ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ενδέχεται να παρατηρήσουν μεταβολές στην ανοχή στη γλυκόζη. Αν και η δεσογεστρέλη έχει μικρή επίπτωση στο μεταβολισμό των υδατανθράκων σε σύγκριση με παλαιότερα προγεσταγόνα, οι διαβητικές ασθενείς πρέπει να παρακολουθούνται στενά κατά τους πρώτους μήνες της θεραπείας.

3. Ενδείξεις & Οδηγός Δοσολογίας για τη Δεσογεστρέλη

Η κύρια και μοναδική κλινική ένδειξη της δεσογεστρέλης είναι η αντισύλληψη. Είναι το φάρμακο εκλογής για γυναίκες που θηλάζουν, για καπνίστριες άνω των τριάντα πέντε ετών, και για γυναίκες με αντενδείξεις στη χρήση του κλασικού συνδυασμένου αντισυλληπτικού χαπιού που περιέχει αιθινυλοιστραδιόλη.

Η χορήγηση γίνεται αυστηρά με τη λήψη ενός δισκίου την ημέρα, την ίδια ακριβώς ώρα, χωρίς καμία απολύτως διακοπή μεταξύ των συσκευασιών. Κάθε συσκευασία περιέχει συνήθως είκοσι οκτώ ενεργά δισκία. Μόλις τελειώσει μια καρτέλα, η γυναίκα πρέπει να ξεκινήσει την επόμενη την αμέσως επόμενη ημέρα, ανεξάρτητα από την παρουσία ή την απουσία εμμηνορρυσίας.

Η ακρίβεια στη λήψη είναι το κλειδί της επιτυχίας. Η καθυστέρηση στη λήψη του δισκίου αυξάνει τον κίνδυνο αποτυχίας. Η έναρξη της θεραπείας συνιστάται την πρώτη ημέρα του φυσιολογικού κύκλου της γυναίκας. Αν ξεκινήσει σε άλλη ημέρα, επιβάλλεται η χρήση πρόσθετης αντισυλληπτικής μεθόδου, όπως το προφυλακτικό, για τις πρώτες επτά ημέρες.

4. Αναλυτική Παρουσίαση Παρενεργειών της Δεσογεστρέλης

Το προφίλ των παρενεργειών οφείλεται στην απουσία οιστρογόνων και στη συνεχή, ομοιόμορφη χορήγηση του προγεσταγόνου στο ενδομήτριο.

Συχνές Παρενέργειες

Η πιο συχνή παρενέργεια, που αφορά περισσότερες από τις μισές χρήστριες, είναι η αλλαγή στο πρότυπο της αιμορραγίας. Οι γυναίκες βιώνουν απρόβλεπτες σταγόνες αίματος, μικρές αιμορραγίες εκτός κύκλου ή πλήρη διακοπή της περιόδου. Άλλες συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η ευαισθησία στο στήθος, η ήπια ακμή, οι αλλαγές στη διάθεση, η μειωμένη λίμπιντο και οι ήπιοι πονοκέφαλοι.

Σοβαρές παρενέργειες που πρέπει να αναφέρετε

Ο αυξημένος κίνδυνος έκτοπης κύησης αποτελεί μια σπάνια αλλά σοβαρή επιπλοκή που σχετίζεται με όλα τα μίνι χάπια, παρότι η δεσογεστρέλη αναστέλλει την ωορρηξία. Η εμφάνιση ξαφνικού, οξέος και οδυνηρού πόνου χαμηλά στην κοιλιά πρέπει να διερευνάται άμεσα. Επίσης, αν και ο κίνδυνος είναι μικρότερος σε σχέση με τα συνδυασμένα χάπια, τα συμπτώματα φλεβικής θρόμβωσης, όπως έντονος πόνος στο πόδι, απαιτούν άμεση ιατρική περίθαλψη.

Σπάνιες Παρενέργειες

Σπανίως, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις σοβαρής κατάθλιψης, απώλειας μαλλιών, εμφάνισης κύστεων στις ωοθήκες, και εκδήλωσης κνίδωσης. Οι ωοθηκικές κύστεις συνήθως είναι ασυμπτωματικές και υποχωρούν από μόνες τους χωρίς χειρουργική παρέμβαση, αλλά κάποιες φορές μπορεί να προκαλέσουν πυελικό πόνο.

Παρενέργειες που συνήθως δεν απαιτούν ιατρική φροντίδα

Η ελαφριά αύξηση του σωματικού βάρους, η παροδική ναυτία κατά τους πρώτους μήνες της λήψης, και η μικρή κατακράτηση υγρών, αποτελούν συνηθισμένα φαινόμενα. Με την πάροδο του χρόνου, το σώμα προσαρμόζεται στη νέα ορμονική ισορροπία και τα συμπτώματα αυτά συνήθως αμβλύνονται ή υποχωρούν.

Κατηγορία Παρενέργειας Συμπτώματα
Γυναικολογικές Άτακτες αιμορραγίες, αμηνόρροια, πόνος στο στήθος, ωοθηκικές κύστεις
Δερματολογικές Ακμή, λιπαρότητα δέρματος, σπάνια αλωπεκία
Νευροψυχιατρικές Πονοκέφαλος, μεταβολές διάθεσης, μειωμένη επιθυμία για σεξ
Καρδιαγγειακές (Σπάνιες) Πόνος στα άκρα, θρομβοεμβολικά επεισόδια

5. Υπερβολική Δόση: Συμπτώματα & Διαχείριση για τη Δεσογεστρέλη

Η υπερδοσολογία από την ταυτόχρονη λήψη πολλών δισκίων δεσογεστρέλης δεν θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη ούτε προκαλεί καταστάσεις που να απειλούν άμεσα τη ζωή της γυναίκας. Οι κλινικές μελέτες δεν έχουν αναφέρει σοβαρές επιπλοκές από μεγάλη δόση προγεσταγόνου.

Στις περιπτώσεις υπερβολικής λήψης, ιδίως από μικρά παιδιά που καταπίνουν κατά λάθος αρκετά χάπια, τα αναμενόμενα συμπτώματα περιορίζονται συνήθως σε γαστρεντερικές διαταραχές. Μπορεί να εμφανιστεί έντονη ναυτία, έμετος, ενώ στις νεαρές γυναίκες ενδέχεται να προκληθεί ελαφρά κολπική αιμορραγία μετά την απομάκρυνση του φαρμάκου από τον οργανισμό.

Η αντιμετώπιση είναι καθαρά συμπτωματική και υποστηρικτική. Δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο, ούτε απαιτείται πλύση στομάχου σε συνήθεις περιπτώσεις. Η παρακολούθηση της ασθενούς, η εξασφάλιση επαρκούς ενυδάτωσης και η ανάπαυση είναι συνήθως οι μόνες αναγκαίες ιατρικές οδηγίες.

6. Παράλειψη Δόσης & Τι να αποφύγετε με τη Δεσογεστρέλη

Η σχολαστικότητα στη λήψη είναι το πιο κρίσιμο στοιχείο. Εάν η λήψη του δισκίου καθυστερήσει λιγότερο από δώδεκα ώρες, η αντισυλληπτική προστασία δεν μειώνεται. Το ξεχασμένο δισκίο πρέπει να ληφθεί αμέσως, και το επόμενο τη συνηθισμένη ώρα. Εάν η καθυστέρηση ξεπεράσει τις δώδεκα ώρες, η αντισυλληπτική δράση ενδέχεται να έχει εξασθενήσει σημαντικά.

Στην περίπτωση μεγάλης καθυστέρησης, πρέπει να χρησιμοποιηθεί μια πρόσθετη μέθοδος αντισύλληψης, όπως το προφυλακτικό, για τις επόμενες επτά ημέρες. Εάν οι σεξουαλικές επαφές έγιναν την εβδομάδα πριν από την παράλειψη του χαπιού, υπάρχει υπαρκτός κίνδυνος εγκυμοσύνης και επιβάλλεται επικοινωνία με τον γυναικολόγο.

Σε περίπτωση εμετού ή σοβαρής διάρροιας εντός τριών έως τεσσάρων ωρών από τη λήψη, η δραστική ουσία μπορεί να μην έχει απορροφηθεί πλήρως. Η κατάσταση αυτή αντιμετωπίζεται ιατρικά ακριβώς όπως η παράλειψη δόσης, και απαιτείται η λήψη ενός επιπλέον δισκίου από εφεδρική συσκευασία.

7. Αλληλεπιδράσεις Φαρμάκων: Με ποια φάρμακα αλληλεπιδρά η Δεσογεστρέλη;

Ο μεταβολισμός της ουσίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ηπατικά ένζυμα. Φάρμακα που προκαλούν επαγωγή αυτών των ενζύμων επιταχύνουν δραματικά την καταστροφή της δεσογεστρέλης, ρίχνοντας τα επίπεδά της στο αίμα κάτω από το θεραπευτικό όριο. Αυτό οδηγεί σε απρόσμενες αιμορραγίες και αντισυλληπτική αποτυχία.

Κλασικά παραδείγματα αποτελούν τα αντιεπιληπτικά φάρμακα, όπως η καρβαμαζεπίνη, η φαινυτοΐνη και τα βαρβιτουρικά. Ανάλογη ισχυρή αλληλεπίδραση παρουσιάζουν η ριφαμπικίνη που χρησιμοποιείται στη φυματίωση, καθώς και φυτικά συμπληρώματα που περιέχουν βαλσαμόχορτο. Σε ασθενείς που λαμβάνουν τακτικά τέτοια φάρμακα, συνιστάται άλλη μέθοδος αντισύλληψης.

Επιπλέον, η δεσογεστρέλη μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό άλλων φαρμάκων. Ενδέχεται να αυξήσει τη συγκέντρωση και την τοξικότητα φαρμάκων όπως η κυκλοσπορίνη. Αντιθέτως, η ταυτόχρονη λήψη με ιατρικό ενεργό άνθρακα μειώνει την απορρόφησή της από το έντερο, εξουδετερώνοντας τη δράση του χαπιού.

8. Προφυλάξεις, Ασφάλεια & Διάρκεια Δράσης της Δεσογεστρέλης

Η ασφάλεια της δεσογεστρέλης κατά τη διάρκεια της γαλουχίας αποτελεί το μεγαλύτερο της πλεονέκτημα. Δεν επηρεάζει την παραγωγή, την ποιότητα ή την ποσότητα του μητρικού γάλακτος, ούτε εγκυμονεί κινδύνους για την ανάπτυξη του βρέφους. Αποτελεί τη χρυσή σταθερά στην αντισύλληψη μετά τον τοκετό για τις γυναίκες που επιλέγουν τον θηλασμό.

Η παρουσία παρατεταμένης αιμορραγίας κατά τη διάρκεια της αγωγής είναι εξαιρετικά συχνή. Οι ασθενείς πρέπει να ενημερώνονται εκ των προτέρων, ώστε να μην διακόπτουν το φάρμακο από πανικό. Ωστόσο, μια ασυνήθιστα βαριά και παρατεταμένη αιμορραγία θα μπορούσε να υποκρύπτει γυναικολογική παθολογία, που απαιτεί εξέταση ρουτίνας.

Η διάρκεια δράσης του δισκίου είναι προγραμματισμένη να καλύπτει αυστηρά ένα εικοσιτετράωρο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η καθημερινή, απόλυτα συνεπής λήψη είναι το θεμέλιο της αποτελεσματικότητάς του. Μετά τη διακοπή της θεραπείας, η γονιμότητα επανέρχεται ταχύτατα, συχνά από τον πρώτο κιόλας κύκλο.

9. Πώς να σταματήσετε τη λήψη & Αποθήκευση της Δεσογεστρέλης

Η διακοπή της χρήσης του αντισυλληπτικού μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ημέρα της συσκευασίας, χωρίς την ανάγκη ιατρικής καθοδήγησης, εφόσον η γυναίκα επιθυμεί εγκυμοσύνη ή αλλαγή μεθόδου. Αν δεν επιθυμεί εγκυμοσύνη, η εναλλακτική μέθοδος αντισύλληψης πρέπει να ξεκινήσει αμέσως. Ο κύκλος της περιόδου ρυθμίζεται συνήθως μέσα στους πρώτους δύο μήνες μετά τη διακοπή.

Τα δισκία πρέπει να φυλάσσονται αυστηρά στο αρχικό τους blister, προστατευμένα από το έντονο φως και την υψηλή υγρασία. Η αποθήκευση στο ντουλάπι του μπάνιου δεν συνιστάται λόγω των υδρατμών. Η κατάλληλη θερμοκρασία αποθήκευσης είναι μεταξύ δεκαπέντε και τριάντα βαθμών Κελσίου.

Οι κενές συσκευασίες και τα ληγμένα δισκία απορρίπτονται σε κάδους ανακύκλωσης φαρμάκων. Απαγορεύεται η απόρριψη ορμονικών σκευασμάτων στο δίκτυο αποχέτευσης, καθώς οι ορμόνες εισέρχονται στον υδροφόρο ορίζοντα, προκαλώντας δραματικές αλλοιώσεις στην υδρόβια πανίδα.

10. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό για τη Δεσογεστρέλη

Η άμεση επικοινωνία με τον γυναικολόγο είναι επιβεβλημένη εάν, κατά τη διάρκεια της λήψης του φαρμάκου, η γυναίκα αισθανθεί ξαφνικό, εξαιρετικά οξύ πόνο στην κοιλιακή χώρα. Το σύμπτωμα αυτό, ειδικά εάν συνδυάζεται με απουσία περιόδου, αποτελεί σοβαρή ένδειξη έκτοπης εγκυμοσύνης, μια κατάσταση εξαιρετικά επικίνδυνη.

Παρά τον χαμηλό κίνδυνο θρόμβωσης, σημάδια όπως έντονος πόνος στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, ασυνήθιστα δυνατός πονοκέφαλος, ημικρανία που εμφανίζεται για πρώτη φορά, ή πρήξιμο και πόνος στο ένα πόδι, συνιστούν κατάσταση συναγερμού για την ύπαρξη θρόμβου και απαιτούν άμεση αξιολόγηση στο τμήμα επειγόντων περιστατικών.

Επιπρόσθετα, εάν εμφανιστεί κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών ή ανεξήγητος κνησμός σε όλο το σώμα, η θεραπεία πρέπει να σταματήσει, διότι υποδηλώνεται ηπατική δυσλειτουργία. Επίσης, εάν η ασθενής ψηλαφίσει ένα νέο οζίδιο στον μαστό της, η κλινική εξέταση δεν πρέπει να αναβληθεί.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Ποια είναι η διαφορά της δεσογεστρέλης από τα άλλα αντισυλληπτικά;

Η δεσογεστρέλη δεν περιέχει οιστρογόνα, αποτελείται μόνο από προγεσταγόνο. Αυτό την κάνει ιδανική για θηλάζουσες μητέρες και γυναίκες που απαγορεύεται να πάρουν οιστρογόνα.

2. Πρέπει να κάνω διακοπή επτά ημερών κάθε μήνα;

Όχι. Τα δισκία πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά, χωρίς καμία απολύτως διακοπή μεταξύ των καρτελών.

3. Είναι φυσιολογικό να έχω συνεχώς μικρές αιμορραγίες;

Ναι, η ακανόνιστη κολπική αιμορραγία ή η πλήρης απουσία περιόδου είναι οι πιο συχνές και αναμενόμενες παρενέργειες αυτού του τύπου χαπιού.

4. Αν ξεχάσω ένα χάπι, τι πρέπει να κάνω;

Αν περάσουν λιγότερες από δώδεκα ώρες, πάρτε το αμέσως χωρίς πρόβλημα. Αν περάσουν πάνω από δώδεκα ώρες, πάρτε το αμέσως αλλά χρησιμοποιήστε προφυλακτικό για επτά ημέρες.

5. Επηρεάζει την παραγωγή γάλακτος στον θηλασμό;

Η δεσογεστρέλη θεωρείται απόλυτα ασφαλής για τον θηλασμό, καθώς δεν μειώνει την ποσότητα του γάλακτος ούτε βλάπτει το μωρό.

6. Το χάπι προστατεύει από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα;

Σε καμία περίπτωση. Η δεσογεστρέλη προστατεύει μόνο από ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Για την προστασία από νοσήματα απαιτείται η χρήση προφυλακτικού.

7. Θα πάρω βάρος με αυτό το αντισυλληπτικό;

Ορισμένες γυναίκες αναφέρουν μικρή αύξηση βάρους λόγω κατακράτησης υγρών ή αυξημένης όρεξης, ωστόσο αυτό δεν συμβαίνει σε όλες και συνήθως είναι ελεγχόμενο.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'