Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Γιατί πρήζεται ελαφρώς η μασχάλη μου όταν νιώθω ότι περνάω κρυολόγημα;

Γιατί πρήζεται ελαφρώς η μασχάλη μου όταν νιώθω ότι περνάω κρυολόγημα;

1. Εισαγωγή στη λεμφαδενοπάθεια

Η εμφάνιση μιας ελαφριάς, ψηλαφητής διόγκωσης και ευαισθησίας στην περιοχή της μασχάλης στα πρώτα στάδια ενός κρυολογήματος αποτελεί μια απολύτως φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού. Το πρήξιμο αυτό οφείλεται στους μασχαλιαίους λεμφαδένες οι οποίοι ενεργοποιούνται ραγδαία προκειμένου να καταπολεμήσουν τον εισβολέα ιο. Η κατάσταση αυτή περιγράφεται ιατρικά με τον όρο αντιδραστική λεμφαδενοπάθεια και συνιστά απόδειξη ότι το ανοσοποιητικό σύστημα λειτουργεί άριστα.

Οι λεμφαδένες δεν είναι απλοί αδένες, αλλά τα κέντρα επιχειρήσεων του ανοσοποιητικού συστήματος. Καθώς ο ιός του κρυολογήματος πολλαπλασιάζεται στους ιστούς του λαιμού και του ανώτερου αναπνευστικού, το σώμα αποστέλλει τα ιικά σωματίδια μέσω της λέμφου στους κοντινότερους λεμφαδένες για ανάλυση και καταστροφή. Η μασχάλη αποτελεί έναν από τους κεντρικούς σταθμούς αυτού του αμυντικού δικτύου.

Η διόγκωση συνήθως συνοδεύεται από έναν ήπιο πόνο που εντείνεται με την κίνηση του χεριού ή την ψηλάφηση. Η δυσφορία αυτή δεν προέρχεται από τον ιό, αλλά από την ταχύτατη φυσική διαστολή του περιβλήματος του λεμφαδένα λόγω της δραματικής αύξησης του αριθμού των λευκών αιμοσφαιρίων στο εσωτερικό του.

2. Η ανατομία του λεμφικού συστήματος στη μασχάλη

Το λεμφικό σύστημα είναι ένα παράλληλο κυκλοφορικό δίκτυο που διατρέχει ολόκληρο το σώμα. Αποτελείται από λεμφικά αγγεία τα οποία μεταφέρουν ένα διαυγές υγρό, τη λέμφο. Το υγρό αυτό ξεπλένει τους ιστούς και παρασύρει μαζί του βακτήρια, ιούς και κυτταρικά συντρίμμια. Κατά μήκος αυτού του δικτύου βρίσκονται ενσωματωμένοι οι λεμφαδένες.

Η μασχαλιαία κοιλότητα φιλοξενεί μια τεράστια συγκέντρωση αυτών των αδένων, που κυμαίνονται από είκοσι έως τριάντα σε αριθμό. Ο ρόλος τους είναι να φιλτράρουν τη λέμφο που προέρχεται από το άνω άκρο, τον θώρακα, τον μαστό και τμήματα του λαιμού. Λειτουργούν σαν βιολογικά διυλιστήρια.

Όταν το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα βάλλεται από έναν ιό, οι λεμφαδένες του τραχήλου (στον λαιμό) είναι οι πρώτοι που αντιδρούν. Εντούτοις η φλεγμονώδης αντίδραση συχνά επεκτείνεται και στους μασχαλιαίους αδένες. Η ανατομική εγγύτητα και η σύνδεση των λεμφικών αγγείων επιτρέπουν την ταχεία κινητοποίηση αυτής της αμυντικής γραμμής.

3. Ο ρόλος των λεμφαδένων στην ανοσολογική απόκριση

Κάθε λεμφαδένας μοιάζει με ένα μικροσκοπικό φασόλι, το εσωτερικό του οποίου αποτελείται από έναν σπογγώδη ιστό. Μέσα σε αυτόν τον ιστό κατοικούν εκατομμύρια λευκά αιμοσφαίρια, κυρίως Β και Τ λεμφοκύτταρα, καθώς και μακροφάγα κύτταρα. Τα μακροφάγα δρουν ως φρουροί, καταπίνοντας τα ιικά σωματίδια που καταφθάνουν με τη λέμφο.

Αφού καταπιούν τον ιό, παρουσιάζουν κομμάτια του στην επιφάνειά τους ώστε να τα αναγνωρίσουν τα εξειδικευμένα λεμφοκύτταρα. Η διαδικασία αυτή είναι απολύτως κρίσιμη για να αντιληφθεί ο οργανισμός τον ακριβή τύπο της απειλής.

Μόλις η αναγνώριση επιτευχθεί, δίνεται το σήμα του συναγερμού. Η άμεση ανοσολογική απάντηση ξεκινά και ο λεμφαδένας μετατρέπεται σε ένα εργοστάσιο παραγωγής εξειδικευμένων όπλων.

4. Μηχανισμός διόγκωσης κατά τις ιογενείς λοιμώξεις

Ο λόγος που η μασχάλη πρήζεται οφείλεται στην κυτταρική διαίρεση. Μόλις τα Β λεμφοκύτταρα αναγνωρίσουν τον ιό του κρυολογήματος, αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται με εκρηκτικό ρυθμό. Από μερικές χιλιάδες, γίνονται εκατομμύρια μέσα σε λίγες ώρες.

Αυτός ο ταχύτατος πολλαπλασιασμός λαμβάνει χώρα στα βλαστικά κέντρα του λεμφαδένα. Η φυσική παρουσία αυτού του τεράστιου νέου στρατού κυττάρων απαιτεί περισσότερο χώρο. Το ινώδες περίβλημα του αδένα, η κάψα, τεντώνεται βίαια για να χωρέσει τα κύτταρα.

Αυτό το τέντωμα της κάψας είναι που ερεθίζει τα νεύρα της περιοχής και προκαλεί την τοπική ευαισθησία. Αν ο λεμφαδένας ήταν μαλακός και μεγάλωνε σταδιακά επί μήνες, δεν θα πονούσε. Ο πόνος σε έναν διογκωμένο αδένα είναι το σημάδι μιας οξείας, υγιούς και γρήγορης απάντησης στην ασθένεια.

5. Παραγωγή λεμφοκυττάρων και αντισωμάτων

Σκοπός αυτής της ραγδαίας διόγκωσης είναι η μαζική παραγωγή αντισωμάτων. Τα Β λεμφοκύτταρα, αφού πολλαπλασιαστούν, μετατρέπονται σε πλασματοκύτταρα. Τα πλασματοκύτταρα εκκρίνουν χιλιάδες αντισώματα ανά δευτερόλεπτο μέσα στο αίμα.

Τα αντισώματα αυτά λειτουργούν ως έξυπνες βόμβες. Κυκλοφορούν σε ολόκληρο το σώμα, εντοπίζουν τον ιό του κρυολογήματος, κλειδώνουν πάνω του και τον εξουδετερώνουν, εμποδίζοντάς τον να μολύνει νέα, υγιή κύτταρα του αναπνευστικού. Η πρησμένη μασχάλη αποτελεί το απόλυτο αποδεικτικό στοιχείο ότι το εργοστάσιο των αντισωμάτων εργάζεται στο μέγιστο της δυναμικότητάς του.

Όταν η μόλυνση τεθεί υπό έλεγχο και ο ιός καταστραφεί, η ανάγκη για παραγωγή αντισωμάτων εκλείπει. Τα περισσότερα από τα νέα κύτταρα πεθαίνουν με φυσικό τρόπο, και ο λεμφαδένας συρρικνώνεται σταδιακά στο αρχικό, αόρατο μέγεθός του.

6. Φλεγμονώδης αντίδραση και τοπική υπεραιμία

Για να υποστηρίξει τον τεράστιο ενεργειακό μεταβολισμό αυτών των εκατομμυρίων κυττάρων, το σώμα πρέπει να αυξήσει δραματικά την παροχή αίματος στον λεμφαδένα. Τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν τη μασχαλιαία περιοχή διαστέλλονται.

Η τοπική αυτή αγγειοδιαστολή ονομάζεται υπεραιμία. Φέρνει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά, ενώ ταυτόχρονα μεταφέρει τις κυτταροκίνες, τα χημικά σήματα της φλεγμονής. Το αποτέλεσμα είναι η περιοχή της μασχάλης να γίνεται συχνά ελαφρώς πιο ζεστή στην αφή, ίσως και ελαφρώς ερυθρή.

Η ίδια φλεγμονώδης διαδικασία είναι υπεύθυνη και για τα γενικά συμπτώματα της αδιαθεσίας που νιώθετε, όπως τα ρίγη, η δέκατα και ο μυϊκός πόνος. Η δράση των κυτταροκινών εξηγεί τη γενικευμένη φλεγμονή που περιγράφεται σε περιπτώσεις για κούραση και αδυναμία.

7. Συνοδά συμπτώματα λοιμώξεων του αναπνευστικού

Το πρήξιμο στη μασχάλη δεν εμφανίζεται ποτέ εν κενώ, αλλά συνοδεύει τα προειδοποιητικά σημάδια μιας ιογενούς λοίμωξης. Πολύ συχνά το σύμπτωμα προηγείται ελαφρώς των αναπνευστικών συμπτωμάτων. Ο ασθενής αντιλαμβάνεται τον πόνο στη μασχάλη μια ή δύο ημέρες πριν εκδηλώσει τον δυνατό βήχα, τον πονόλαιμο και την καταρροή.

Αυτό συμβαίνει επειδή ο ιός πολλαπλασιάζεται σιωπηλά, και το ανοσοποιητικό τον ανιχνεύει πριν καταφέρει να προκαλέσει μαζική καταστροφή των κυττάρων του λαιμού. Η ταχύτητα αυτής της αντίδρασης δείχνει την εξαιρετική επαγρύπνηση του λεμφικού συστήματος.

Συχνά διογκώνονται ταυτόχρονα και οι λεμφαδένες κάτω από τη γνάθο ή στα πλαϊνά του τραχήλου, επιβεβαιώνοντας τον συστηματικό χαρακτήρα της απάντησης στην ασθένεια.

8. Διαφορική διάγνωση μασχαλιαίας διόγκωσης

Η ιατρική κοινότητα δίνει τεράστια σημασία στα χαρακτηριστικά ενός πρησμένου αδένα για να καθορίσει αν είναι επικίνδυνος ή όχι.

Χαρακτηριστικό Αντιδραστικός (Φυσιολογικός) Λεμφαδένας Παθολογικός Λεμφαδένας / Άλλες Παθήσεις
Υφή και σύσταση Μαλακός, ελαστικός σαν ρόγα σταφυλιού Σκληρός σαν πέτρα, ανώμαλη επιφάνεια
Κινητικότητα Μετακινείται εύκολα κάτω από το δέρμα Καθηλωμένος, δεμένος με τους γύρω ιστούς
Πόνος Ευαίσθητος, πονάει κατά την πίεση Συνήθως εντελώς ανώδυνος
Ταχύτητα ανάπτυξης Γρήγορη διόγκωση σε λίγες μέρες, μετά υποχωρεί Αργή, σταθερή αύξηση μεγέθους επί εβδομάδες

Η γνώση αυτών των διαφορών προσφέρει τεράστια ανακούφιση. Ο πόνος και η ελαστικότητα είναι τα καλύτερα σημάδια ότι πρόκειται για έναν απλό αμυντικό μηχανισμό.

9. Αξιολόγηση των χαρακτηριστικών του διογκωμένου αδένα

Η ψηλάφηση της μασχάλης πρέπει να γίνεται με τρία δάκτυλα και απαλές, κυκλικές κινήσεις. Ένας φυσιολογικά διογκωμένος λεμφαδένας λόγω κρυολογήματος έχει μέγεθος που κυμαίνεται από ένα έως δύο εκατοστά. Δεν ξεπερνά ποτέ το μέγεθος ενός μικρού καρυδιού.

Εάν ο αδένας είναι επώδυνος, σημαίνει ότι υπάρχει φλεγμονή. Οι κακοήθεις όγκοι αναπτύσσονται πολύ αργά και δεν προκαλούν φλεγμονή, επομένως η διόγκωσή τους δεν τεντώνει απότομα την κάψα του αδένα. Για αυτόν τον λόγο οι επικίνδυνοι αδένες δεν προκαλούν πόνο.

Η υποχώρηση της διόγκωσης απαιτεί χρόνο. Ενώ ο πυρετός και το κρυολόγημα διαρκούν πέντε με επτά ημέρες, οι λεμφαδένες διατηρούν μεγάλο αριθμό κυττάρων και συρρικνώνονται με πολύ πιο αργό ρυθμό, ο οποίος συχνά διαρκεί δύο έως τρεις εβδομάδες.

10. Επίδραση των εμβολιασμών και των τοπικών λοιμώξεων

Το ίδιο φαινόμενο της πρησμένης μασχάλης παρατηρείται τακτικά μετά από εμβολιασμούς στον δελτοειδή μυ του μπράτσου. Το εμβόλιο (π.χ. για τη γρίπη ή τον COVID-19) μιμείται μια ιογενή λοίμωξη. Το αντιγόνο αποστραγγίζεται ακριβώς στους ίδιους μασχαλιαίους λεμφαδένες, προκαλώντας την ίδια ισχυρή ανοσολογική αντίδραση και πόνο.

Μια άλλη συχνή αιτία πρηξίματος της μασχάλης, που δεν έχει σχέση με το κρυολόγημα, είναι ο ερεθισμός ή η λοίμωξη των θυλάκων των τριχών λόγω ξυρίσματος, καθώς και η απόφραξη των ιδρωτοποιών αδένων. Αυτή η κατάσταση, γνωστή ως διαπυητική ιδρωταδενίτιδα, δημιουργεί κόκκινα, επώδυνα εξογκώματα κάτω από το δέρμα.

Αυτά τα εξογκώματα βρίσκονται στο ίδιο το δέρμα, ενώ οι λεμφαδένες βρίσκονται πιο βαθιά μέσα στην κοιλότητα της μασχάλης. Ο διαχωρισμός τους είναι συνήθως κλινικά εύκολος.

11. Πότε απαιτείται περαιτέρω ιατρική διερεύνηση

Παρόλο που η διόγκωση κατά το κρυολόγημα είναι ακίνδυνη, ορισμένα σημάδια απαιτούν τον έλεγχο από ιατρό. Αν ο λεμφαδένας συνεχίζει να μεγαλώνει, αν το μέγεθός του ξεπερνά τα τρία εκατοστά ή αν παραμένει πρησμένος για περισσότερο από τέσσερις εβδομάδες μετά την πλήρη ίαση του κρυολογήματος, ο έλεγχος είναι απαραίτητος.

Η απουσία οποιουδήποτε συμπτώματος λοίμωξης (κανένα κρυολόγημα, καθόλου πονόλαιμος) σε συνδυασμό με έναν σκληρό, ανώδυνο λεμφαδένα που δεν μετακινείται, είναι μια κλινική εικόνα που πρέπει να διερευνηθεί αμέσως από παθολόγο.

Ανησυχητικά συνοδά συμπτώματα αποτελούν η ανεξήγητη και ραγδαία απώλεια βάρους, ο έντονος νυχτερινός ιδρώτας (που μουσκεύει τα σεντόνια) και ο επίμονος χαμηλός πυρετός (δέκατα) για εβδομάδες.

12. Κλινικές εξετάσεις και απεικονιστικός έλεγχος

Ο ιατρικός έλεγχος είναι συνήθως απλός και άμεσα καθησυχαστικός. Ξεκινά με έναν πλήρη αιματολογικό έλεγχο (γενική αίματος). Η εξέταση αυτή μετράει τα λευκά αιμοσφαίρια. Μια μικρή αύξηση των λεμφοκυττάρων επιβεβαιώνει την ύπαρξη της απλής ιογενούς λοίμωξης.

Εάν ο ιατρός κρίνει απαραίτητο, θα συστήσει ένα υπερηχογράφημα της περιοχής της μασχάλης. Το υπερηχογράφημα αποτυπώνει με εκπληκτική ακρίβεια την εσωτερική αρχιτεκτονική του λεμφαδένα. Οι αντιδραστικοί λεμφαδένες του κρυολογήματος διατηρούν ένα χαρακτηριστικό ωοειδές σχήμα με μια υγιή λιπώδη πύλη στο κέντρο τους.

Μόνο σε περιπτώσεις εξαιρετικά υπόπτων ευρημάτων διενεργείται παρακέντηση δια λεπτής βελόνης (FNA) για τη λήψη και ανάλυση κυττάρων κάτω από το μικροσκόπιο.

13. Συντηρητική διαχείριση της ιογενούς λεμφαδενοπάθειας

Η θεραπεία για τους πρησμένους λεμφαδένες του κρυολογήματος δεν αφορά την ίδια τη μασχάλη, αλλά τη γενική υποστήριξη του οργανισμού απέναντι στον ιό. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν απολύτως καμία δράση, διότι το κρυολόγημα προκαλείται από ιούς (όπως οι ρινοϊοί) και όχι από βακτήρια.

Η διαχείριση είναι αμιγώς ανακουφιστική. Για τον πόνο, η λήψη μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων ή απλής παρακεταμόλης μειώνει δραστικά την τοπική φλεγμονή και την τάση της κάψας, εξαφανίζοντας την ευαισθησία στο χέρι.

Η εφαρμογή μιας θερμής κομπρέσας στην περιοχή της μασχάλης για δεκαπέντε λεπτά αρκετές φορές την ημέρα, αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος, καταπραΰνει τις νευρικές απολήξεις και διευκολύνει την παροχέτευση της λέμφου.

14. Υποστήριξη του ανοσοποιητικού συστήματος

Καθώς το ανοσοποιητικό δίνει τη μάχη, η ανάπαυση αποτελεί τη σημαντικότερη παρέμβαση. Ο ύπνος είναι ο χρόνος κατά τον οποίο ο οργανισμός συνθέτει τις κυτταροκίνες και τα αντισώματα. Η έλλειψη ύπνου καταστέλλει την αποτελεσματικότητα των λεμφοκυττάρων.

Η πλούσια ενυδάτωση με νερό και ζεστά αφεψήματα διευκολύνει την παραγωγή της λέμφου. Η λέμφος είναι κατά βάση νερό, και η αφυδάτωση την καθιστά παχύρρευστη, δυσχεραίνοντας την απομάκρυνση των νεκρών κυττάρων και του ιού από τους λεμφαδένες.

Η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης C, ψευδαργύρου και πρωτεϊνών μέσω μιας σωστής διατροφής παρέχει τα απαραίτητα δομικά υλικά στο εργοστάσιο του λεμφαδένα για να παράγει την τεράστια ποσότητα αντισωμάτων που απαιτείται για τη νίκη επί του ιού.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι φυσιολογικό να πονάει η μασχάλη μου πριν καν αρχίσω να βήχω;

Ναι. Οι λεμφαδένες ανιχνεύουν τον ιό στα αρχικά στάδια του πολλαπλασιασμού του και αρχίζουν να παράγουν αντισώματα 24 με 48 ώρες πριν εμφανιστούν τα έντονα συμπτώματα του αναπνευστικού.

2. Αν δεν πρηστούν οι αδένες μου, σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό μου είναι αδύναμο;

Όχι. Πολλοί άνθρωποι περνούν ιογενείς λοιμώξεις χωρίς αισθητή διόγκωση στους λεμφαδένες. Το ανοσοποιητικό λειτουργεί εξίσου καλά χωρίς να προκαλέσει ακραία, επώδυνη διαστολή των αδένων.

3. Πόσο καιρό θα μείνει πρησμένη η μασχάλη μου;

Οι λεμφαδένες τείνουν να συρρικνώνονται πολύ πιο αργά από ότι υποχωρεί ο πυρετός. Συνήθως παραμένουν ψηλαφητοί για δύο έως τρεις εβδομάδες μετά την πλήρη ίαση του κρυολογήματος.

4. Επιτρέπεται να κάνω μασάζ στην πρησμένη μασχάλη για να ξεπρηστεί;

Αποφύγετε το έντονο μασάζ ή την πίεση. Το συνεχές ζούληγμα ενός φλεγμονώδους λεμφαδένα τον ερεθίζει περαιτέρω και καθυστερεί την υποχώρηση της διόγκωσης. Απλώς εφαρμόστε ζεστές κομπρέσες.

5. Αν είναι από το κρυολόγημα, πρέπει να πάρω αντιβίωση για να φύγει το πρήξιμο;

Όχι. Τα κρυολογήματα είναι ιογενή και τα αντιβιοτικά δεν τα θεραπεύουν. Η αντιβίωση θα ήταν χρήσιμη μόνο αν ο ιατρός διαγνώσει μικροβιακή λοίμωξη.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'