Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Γιατί τσούζουν τα μάτια μου όταν βάζω κολλύριο για την ερυθρότητα;

Γιατί τσούζουν τα μάτια μου όταν βάζω κολλύριο για την ερυθρότητα;

1. Εισαγωγή στον ερεθισμό από κολλύρια

Το έντονο τσούξιμο μετά την ενστάλαξη κολλυρίων που προορίζονται για την ανακούφιση της ερυθρότητας οφείλεται κυρίως στη βίαιη αγγειοσυσπαστική δράση των δραστικών τους ουσιών και στην τοξικότητα των χημικών συντηρητικών που περιέχουν. Τα σκευάσματα αυτά αν και λευκαίνουν προσωρινά το μάτι στερούν από τον επιπεφυκότα το απαραίτητο οξυγόνο και διαταράσσουν τη λεπτή ισορροπία του δακρυϊκού φιλμ. Το αποτέλεσμα είναι η πρόκληση τοπικής φλεγμονής και ξηρότητας η οποία μεταφράζεται από τις νευρικές απολήξεις ως αίσθημα καύσου.

Η ερυθρότητα του ματιού αποτελεί μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού. Όταν το μάτι κουράζεται ή μολύνεται τα αιμοφόρα αγγεία διαστέλλονται για να μεταφέρουν περισσότερα θρεπτικά συστατικά και αμυντικά κύτταρα στην περιοχή.

Η χρήση καλλυντικών κολλυρίων δρα ενάντια σε αυτόν τον φυσικό αμυντικό μηχανισμό. Παρόλο που το αισθητικό αποτέλεσμα είναι άμεσο η βιοχημική διαταραχή που επιβάλλεται στον κερατοειδή είναι σημαντική και η κατανόησή της είναι κρίσιμη για την προστασία της οφθαλμικής υγείας.

2. Ο μηχανισμός δράσης των αγγειοσυσπαστικών

Τα κολλύρια για την ερυθρότητα περιέχουν συνήθως δραστικές ουσίες όπως η τετραϋδροζολίνη και η ναφαζολίνη. Αυτά τα χημικά συστατικά ανήκουν στην κατηγορία των άλφα αδρενεργικών αγωνιστών.

Μόλις η σταγόνα πέσει στην επιφάνεια του ματιού αυτές οι ουσίες συνδέονται με τους υποδοχείς των αιμοφόρων αγγείων του επιπεφυκότα δίνοντάς τους εντολή να συσταλούν αστραπιαία. Η συστολή αυτή διώχνει το αίμα από την περιοχή κάνοντας το μάτι να φαίνεται λαμπερό και λευκό.

Ωστόσο αυτή η αφύσικη και βίαιη συρρίκνωση των αγγείων στερεί από τους επιφανειακούς ιστούς του ματιού την οξυγόνωση. Τα κύτταρα πνίγονται προσωρινά λόγω έλλειψης αίματος προκαλώντας μια κατάσταση που ονομάζεται τοπική ισχαιμία.

3. Η ισχαιμική αντίδραση και ο πόνος

Η ισχαιμία στους ευαίσθητους ιστούς του ματιού είναι η κύρια αιτία του οξέος τσουξίματος. Καθώς το αίμα απομακρύνεται βίαια από τα αγγεία τα κύτταρα αδυνατούν να αποβάλουν τα μεταβολικά τους απόβλητα.

Τα όξινα αυτά απόβλητα συσσωρεύονται γύρω από τις ελεύθερες νευρικές απολήξεις του κερατοειδούς χιτώνα ο οποίος τυγχάνει να είναι ο πιο πυκνά νευρωμένος ιστός σε ολόκληρο το ανθρώπινο σώμα.

Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται την τοπική έλλειψη οξυγόνου και τη χημική αλλαγή ως βλάβη αντιδρώντας με το χαρακτηριστικό αίσθημα καύσου που διαρκεί από μερικά δευτερόλεπτα έως αρκετά λεπτά μετά την εφαρμογή της σταγόνας.

4. Το φαινόμενο της αγγειοδιαστολής εξ αναπηδήσεως (Rebound)

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με αυτά τα κολλύρια είναι το φαινόμενο της αναπήδησης. Όταν η φαρμακολογική δράση της σταγόνας αρχίζει να εξασθενεί συνήθως μετά από μερικές ώρες τα αγγεία επιστρέφουν στη φυσική τους κατάσταση.

Όμως λόγω της παρατεταμένης στέρησης οξυγόνου τα αγγεία δεν επιστρέφουν απλώς στο φυσιολογικό τους μέγεθος αλλά διαστέλλονται τεράστια υπερπληρώνοντας με αίμα την περιοχή για να αναπληρώσουν το χαμένο έδαφος.

Το μάτι γίνεται πιο κόκκινο και πιο ερεθισμένο από ό,τι ήταν πριν χρησιμοποιηθεί το κολλύριο. Αυτή η υπεραιμία εξ αναπηδήσεως προκαλεί νέο τσούξιμο και αναγκάζει τον ασθενή να βάλει ξανά κολλύριο δημιουργώντας έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο εξάρτησης.

5. Η τοξικότητα των συντηρητικών (Χλωριούχο Βενζαλκόνιο)

Εκτός από τη δραστική ουσία το υγρό μπουκαλάκι του κολλυρίου περιέχει ισχυρά χημικά συντηρητικά για να αποτρέπεται η ανάπτυξη βακτηρίων. Το πιο συνηθισμένο συντηρητικό είναι το χλωριούχο βενζαλκόνιο (BAK).

Το χλωριούχο βενζαλκόνιο λειτουργεί πρακτικά ως απορρυπαντικό. Ενώ σκοτώνει τα βακτήρια ταυτόχρονα καταστρέφει τα υγιή κύτταρα της επιφάνειας του ματιού σπάζοντας τις κυτταρικές τους μεμβράνες.

Η επαναλαμβανόμενη έκθεση του κερατοειδούς σε αυτό το χημικό αφαιρεί τον προστατευτικό του φραγμό προκαλώντας τοξική κερατίτιδα. Ο πόνος και το τσούξιμο σε αυτή την περίπτωση δεν είναι παροδικά αλλά ένδειξη πραγματικού χημικού τραυματισμού.

6. Διαταραχή του δακρυϊκού φιλμ

Το μάτι προστατεύεται από ένα δακρυϊκό φιλμ που αποτελείται από βλέννα υδατοειδές υγρό και εξωτερικά από ένα λεπτό στρώμα λιπιδίων. Αυτά τα λιπίδια εμποδίζουν την εξάτμιση των δακρύων.

Η εφαρμογή κολλυρίων με συντηρητικά διαλύει ολοσχερώς αυτή τη λιπιδική ασπίδα. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα φυσικά δάκρυα εξατμίζονται ταχύτατα αφήνοντας τον κερατοειδή εντελώς στεγνό.

Ο ασθενής χρησιμοποιεί το κολλύριο για να ανακουφιστεί αλλά καταλήγει με σοβαρότερη ξηροφθαλμία. Η τριβή του στεγνού βλεφάρου πάνω στον απροστάτευτο κερατοειδή αυξάνει το αίσθημα άμμου και το έντονο τσούξιμο σε κάθε βλεφάρισμα.

7. Διαφορά pH και ωσμωτικότητας

Το φυσιολογικό ανθρώπινο δάκρυ έχει συγκεκριμένο pH και ωσμωτική πυκνότητα που εγγυάται την άνεση των ιστών. Πολλά εμπορικά κολλύρια είναι ελαφρώς όξινα προκειμένου να διατηρηθεί σταθερή η δραστική τους ουσία κατά την αποθήκευση.

Όταν μια όξινη σταγόνα πέσει σε ένα ουδέτερο περιβάλλον όπως η επιφάνεια του ματιού η χημική αντίδραση είναι άμεση. Τα νεύρα του κερατοειδούς αντιδρούν στη διαφορά του pH με μια οξεία ηλεκτρική εκκένωση.

Παράλληλα εάν το διάλυμα είναι υπέρτονο τραβάει νερό έξω από τα κύτταρα του ματιού αφυδατώνοντάς τα περαιτέρω. Αυτό το ωσμωτικό σοκ εξηγεί τον στιγμιαίο και διαπεραστικό πόνο την ώρα της ενστάλαξης.

8. Απόκρυψη σοβαρών παθολογιών

Η χρήση αυτών των σταγόνων ενέχει τον κίνδυνο της αλλοίωσης της κλινικής εικόνας. Ένα κόκκινο μάτι δεν οφείλεται πάντα σε κούραση. Μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα γλαυκώματος ραγοειδίτιδας ή βακτηριακής μόλυνσης.

Τα αγγειοσυσπαστικά κολλύρια λευκαίνουν προσωρινά το μάτι κρύβοντας το πρόβλημα από τον ασθενή και προσφέροντας μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας ενώ η υποκείμενη νόσος εξελίσσεται σιωπηλά.

Το τσούξιμο που ακολουθεί τη χρήση συχνά αποτελεί την κραυγή ενός ήδη άρρωστου και φλεγμαίνοντος ματιού το οποίο δέχεται τοξικά χημικά αντί για την ενδεδειγμένη φαρμακευτική αγωγή.

9. Προϋπάρχον σύνδρομο ξηροφθαλμίας

Οι άνθρωποι που αναζητούν αυτά τα κολλύρια πάσχουν ήδη συνήθως από ξηροφθαλμία. Ένα στεγνό μάτι έχει μικροσκοπικές ρωγμές στον κερατοειδή χιτώνα.

Όταν βάζετε ένα φάρμακο σε ένα υγιές μάτι ο βλεννογόνος προστατεύει τα νεύρα. Όταν το βάζετε σε ένα ξηρό μάτι οι χημικές ουσίες εισχωρούν απευθείας στις ρωγμές αγγίζοντας τα γυμνά νεύρα.

Το αποτέλεσμα είναι δυσανάλογα επίπονο. Σε αυτή την περίπτωση η ερυθρότητα ήταν εξαρχής σύμπτωμα της ξηρότητας και η προσθήκη χημικών ουσιών επιδεινώνει δραματικά την ανατομική βλάβη του ιστού.

10. Πίνακας συστατικών και παρενεργειών κολλυρίων

Η αναγνώριση των συστατικών στη συσκευασία αποτρέπει την άσκοπη ταλαιπωρία.

Συστατικό Λειτουργία Αρνητική Επίδραση (Παρενέργεια)
Τετραϋδροζολίνη / Ναφαζολίνη Αγγειοσυστολή (Λεύκανση) Ισχαιμία και φαινόμενο αναπήδησης (rebound)
Χλωριούχο Βενζαλκόνιο (BAK) Συντηρητικό Τοξικότητα κερατοειδούς καταστροφή δακρύων
Βορικό Οξύ Σταθεροποιητής pH Στιγμιαίο τσούξιμο λόγω οξύτητας
Υαλουρονικό Νάτριο Ενυδατικό (Τεχνητό Δάκρυ) Ασφαλές συνιστάται για ανακούφιση

11. Αλλεργικές αντιδράσεις

Ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού αναπτύσσει αληθινή αλλεργία στα συστατικά του κολλυρίου συνήθως στα συντηρητικά. Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα από φάρμακα προκαλεί αφόρητο κνησμό τσούξιμο και οίδημα των βλεφάρων.

Σε αυτή την περίπτωση το μάτι δεν κοκκινίζει απλώς από την αναπήδηση των αγγείων αλλά φουσκώνει λόγω της ραγδαίας έκκρισης ισταμίνης από το ανοσοποιητικό σύστημα.

Εάν παρατηρήσετε πρήξιμο γύρω από τα μάτια μετά τη χρήση του κολλυρίου πρέπει να διακόψετε άμεσα τη χρήση του και να πλύνετε τα μάτια σας με άφθονο φυσιολογικό ορό για να απομακρύνετε τα αλλεργιογόνα.

12. Ασφαλείς εναλλακτικές για τα κόκκινα μάτια

Η αντιμετώπιση των κόκκινων ματιών πρέπει να στοχεύει στην αιτία και όχι στο σύμπτωμα. Τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά σε μορφή μονοδόσεων αποτελούν την κορυφαία ιατρική επιλογή.

Τα τεχνητά δάκρυα ενυδατώνουν τον κερατοειδή ξεπλένουν τα αλλεργιογόνα και τη σκόνη και ανακουφίζουν τη φλεγμονή φυσικά. Καθώς το μάτι ενυδατώνεται η ερυθρότητα υποχωρεί σταδιακά και με ασφάλεια.

Οι κρύες κομπρέσες εφαρμοσμένες στα κλειστά βλέφαρα για δέκα λεπτά προκαλούν ήπια και ακίνδυνη αγγειοσυστολή αφαιρώντας το πρήξιμο και τη ζέστη από τα μάτια χωρίς τη χρήση επικίνδυνων χημικών.

13. Πότε να διακόψετε τη χρήση

Η ιατρική οδηγία είναι απόλυτη. Τα κολλύρια που περιέχουν αγγειοσυσπαστικά δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούνται για περισσότερες από τρεις έως πέντε συνεχόμενες ημέρες.

Η παρατεταμένη χρήση προκαλεί μόνιμη διαστολή των αγγείων του επιπεφυκότα μετατρέποντας ένα περιστασιακά κόκκινο μάτι σε χρόνια υπεραιμικό. Ο ασθενής εθίζεται στο φάρμακο και τα μάτια του είναι μονίμως κόκκινα χωρίς αυτό.

Εάν έχετε πέσει στην παγίδα αυτής της εξάρτησης η διακοπή θα προκαλέσει έντονη ερυθρότητα για αρκετές εβδομάδες μέχρι τα αγγεία να ανακτήσουν τον φυσιολογικό τους τόνο. Η διαδικασία αυτή πρέπει να γίνει με την καθοδήγηση ιατρού.

14. Πότε απαιτείται εξέταση από οφθαλμίατρο

Ο πόνος και το τσούξιμο δεν πρέπει να αγνοούνται. Εάν σταματήσετε τη χρήση των κολλυρίων και η ερυθρότητα επιμένει η επίσκεψη στον οφθαλμίατρο είναι ζωτικής σημασίας.

Εάν το κόκκινο μάτι συνοδεύεται από ευαισθησία στο φως μείωση της όρασης έντονο βαθύ πόνο ή βλεννώδεις εκκρίσεις η κατάσταση είναι παθολογική.

Ο ιατρός θα χρησιμοποιήσει τη σχισμοειδή λυχνία για να αξιολογήσει την ακεραιότητα του κερατοειδούς να μετρήσει την ενδοφθάλμια πίεση και να χορηγήσει εάν χρειαστεί την κατάλληλη κορτιζονούχα ή αντιβιοτική αγωγή προστατεύοντας οριστικά την όρασή σας.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Γιατί το κολλύριο με ανακουφίζει για λίγο και μετά τσούζει χειρότερα;

Αυτό συμβαίνει λόγω της υπεραιμίας εξ αναπηδήσεως (rebound). Το φάρμακο σταματά να δρα και τα αγγεία του ματιού διαστέλλονται πιο βίαια από πριν προκαλώντας νέο φλεγμονώδη πόνο και έντονο κοκκίνισμα.

2. Είναι ασφαλές να χρησιμοποιώ αυτά τα κολλύρια κάθε μέρα;

Απαγορεύεται αυστηρά η καθημερινή χρήση τους. Καταστρέφουν το δακρυϊκό φιλμ και προκαλούν χρόνια ξηροφθαλμία. Η χρήση τους πρέπει να περιορίζεται αυστηρά σε σπάνιες περιπτώσεις ανάγκης.

3. Τι να προτιμήσω αντί για κολλύριο ερυθρότητας;

Τα τεχνητά δάκρυα σε αμπούλες μιας χρήσης χωρίς συντηρητικά είναι η καλύτερη επιλογή. Ενυδατώνουν και ξεκουράζουν το μάτι απομακρύνοντας την ερυθρότητα με φυσικό τρόπο.

4. Αν το βάλω στο ψυγείο θα τσούζει λιγότερο;

Τα κρύα τεχνητά δάκρυα προκαλούν ευχάριστη αίσθηση και ελαφριά αγγειοσυστολή ωστόσο η ψύξη των χημικών αγγειοσυσπαστικών δεν αναιρεί την τοξικότητα των συντηρητικών τους στον κερατοειδή.

5. Γιατί δεν προκαλούν όλα τα κολλύρια το ίδιο τσούξιμο;

Τα απλά δάκρυα δεν περιέχουν χημικούς ενεργοποιητές αγγείων. Το τσούξιμο προέρχεται αποκλειστικά από τις δραστικές ουσίες λεύκανσης (ναφαζολίνη) και τα σκληρά συντηρητικά των καλλυντικών κολλυρίων.

16. Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'