Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Γιατί χτυπάει γρήγορα η καρδιά μου όταν έχω πυρετό;

Γιατί χτυπάει γρήγορα η καρδιά μου όταν έχω πυρετό;

Η ταχυκαρδία κατά τη διάρκεια του πυρετού αποτελεί έναν απολύτως φυσιολογικό και αναγκαίο αντισταθμιστικό μηχανισμό. Καθώς η θερμοκρασία του σώματος αυξάνεται, ο βασικός μεταβολισμός επιταχύνεται δραματικά, απαιτώντας αυξημένη παροχή οξυγόνου στα κύτταρα. Για να καλυφθεί αυτή η ζήτηση και για να διευκολυνθεί η ταχύτερη μεταφορά των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος προς την εστία της λοίμωξης, η καρδιά αναγκάζεται να αυξήσει τον ρυθμό της, συχνά προσθέτοντας περίπου δέκα καρδιακούς παλμούς ανά λεπτό για κάθε έναν βαθμό Κελσίου που ξεπερνά τη φυσιολογική θερμοκρασία.

1. Εισαγωγή

Ο πυρετός αποτελεί ένα από τα πιο παλαιά και εμφανή σημάδια ότι ο οργανισμός αντιμετωπίζει μια λοίμωξη. Εντούτοις, η άνοδος της θερμοκρασίας σπάνια εμφανίζεται ως μεμονωμένο σύμπτωμα. Οι ασθενείς, ακόμη και όταν βρίσκονται ξαπλωμένοι και σε απόλυτη ηρεμία, αισθάνονται συχνά την καρδιά τους να χτυπά με ένταση και ταχύτητα στο στήθος.

Αυτό το αίσθημα παλμών προκαλεί εύλογη ανησυχία, ειδικά όταν συνδυάζεται με τη γενική αδυναμία της ασθένειας. Παρόλο που η αίσθηση είναι δυσάρεστη, δεν υποδηλώνει καρδιακή βλάβη, αλλά αποδεικνύει την εύρυθμη λειτουργία της.

Η μελέτη των αιμοδυναμικών προσαρμογών του ανθρώπινου σώματος εξηγεί πώς η καρδιά, ως η κεντρική αντλία του συστήματος, τίθεται στην υπηρεσία της ανοσολογικής άμυνας, αυξάνοντας την παραγωγή έργου για να προστατεύσει τον οργανισμό.

2. Η φυσιολογία της θερμορύθμισης

Το κέντρο ελέγχου της θερμοκρασίας του σώματος βρίσκεται στον υποθάλαμο, μια μικρή περιοχή στη βάση του εγκεφάλου. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο υποθάλαμος διατηρεί τη θερμοκρασία του πυρήνα σταθερή, γύρω στους 36,6 βαθμούς Κελσίου.

Όταν παθογόνοι μικροοργανισμοί εισβάλλουν στο σώμα, τα λευκά αιμοσφαίρια απελευθερώνουν χημικές ουσίες γνωστές ως πυρετογόνα. Αυτές οι ουσίες ταξιδεύουν μέσω του αίματος στον υποθάλαμο και “ξεγελούν” τον θερμοστάτη του, επαναρυθμίζοντάς τον σε υψηλότερο επίπεδο.

Για να φτάσει το σώμα αυτή τη νέα, υψηλότερη θερμοκρασία, ξεκινά μια σειρά ενεργοβόρων διαδικασιών, αλλάζοντας ριζικά τον ρυθμό με τον οποίο λειτουργούν τα όργανα.

3. Ο κανόνας της αναλογικής ταχυκαρδίας

Στην κλινική ιατρική, η σχέση μεταξύ πυρετού και καρδιακού ρυθμού είναι άμεσα μετρήσιμη και προβλέψιμη. Έχει παρατηρηθεί ένας σταθερός κανόνας που επιβεβαιώνει τη λειτουργική αλληλεξάρτηση αυτών των δύο παραμέτρων.

Για κάθε βαθμό Κελσίου πάνω από τους 37 βαθμούς, ο καρδιακός ρυθμός αυξάνεται φυσιολογικά κατά περίπου δέκα έως δεκαπέντε παλμούς ανά λεπτό. Επομένως, εάν ένας ασθενής με φυσιολογικό ρυθμό εβδομήντα παλμών ανεβάσει πυρετό τριάντα εννέα βαθμών, ο παλμός του θα ξεπεράσει αναμενόμενα τους ενενήντα.

Η παρουσία αυτής της αναλογικής ταχυκαρδίας είναι καθησυχαστική για τον ιατρό, καθώς δείχνει ότι το αυτόνομο νευρικό σύστημα ανταποκρίνεται σωστά.

4. Αύξηση του βασικού μεταβολισμού

Η ανύψωση της θερμοκρασίας αποτελεί το ισχυρότερο όπλο του οργανισμού απέναντι στους ιούς. Η θερμότητα εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό των μικροβίων και επιταχύνει τη δράση των ενζύμων του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ωστόσο, κάθε αύξηση της θερμοκρασίας κατά έναν βαθμό επιταχύνει τον βασικό μεταβολικό ρυθμό κατά περίπου δέκα έως δώδεκα τοις εκατό. Τα κύτταρα εργάζονται εντατικότερα, αναλώνουν γρηγορότερα τα ενεργειακά αποθέματα και παράγουν περισσότερα απόβλητα.

Για να διατηρηθεί αυτός ο υπερμεταβολισμός, τα κύτταρα απαιτούν τεράστιες ποσότητες οξυγόνου. Η μόνη οδός για να παραδοθεί αυτό το επιπλέον οξυγόνο είναι η αύξηση της ταχύτητας με την οποία το αίμα κυκλοφορεί στο σώμα.

5. Η αντίδραση της καρδιακής παροχής

Η καρδιακή παροχή ορίζεται ως ο συνολικός όγκος αίματος που αντλεί η καρδιά σε διάστημα ενός λεπτού. Αποτελεί το γινόμενο του καρδιακού ρυθμού επί τον όγκο παλμού.

Επειδή η καρδιά δεν μπορεί να αυξήσει θεαματικά την ποσότητα του αίματος που περιέχει σε κάθε μεμονωμένο χτύπο (τον όγκο παλμού), επιλέγει την πιο αποτελεσματική στρατηγική: αυξάνει τη συχνότητα των χτύπων της.

Αυτή η ταχεία, συνεχής λειτουργία αντλίας εξασφαλίζει ότι το αίμα ολοκληρώνει τον κύκλο του μέσα στο σώμα πολύ πιο γρήγορα, προσφέροντας διαρκώς φρέσκο οξυγόνο στους φλεγμαίνοντες ιστούς.

6. Περιφερική αγγειοδιαστολή

Κατά τη φάση που ο πυρετός κορυφώνεται ή αρχίζει να υποχωρεί (η φάση της εφίδρωσης), ο οργανισμός προσπαθεί να αποβάλει την περιττή θερμότητα στο περιβάλλον. Το μέσο για την αποβολή είναι η διαστολή των αιμοφόρων αγγείων του δέρματος.

Η ευρεία περιφερική αγγειοδιαστολή ανοίγει χιλιάδες τριχοειδή αγγεία, αυξάνοντας δραματικά τη χωρητικότητα του αγγειακού δικτύου. Αυτό οδηγεί σε μια σχετική μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Οι τασεοϋποδοχείς, αισθητήρες της πίεσης, ανιχνεύουν αυτή την πτώση. Για να αποτρέψουν την κατάρρευση της κυκλοφορίας, στέλνουν άμεσα σήμα στην καρδιά να χτυπήσει πιο γρήγορα, διατηρώντας την πίεση σε ασφαλή επίπεδα.

7. Διέγερση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος

Η νόσηση αναγνωρίζεται από τον εγκέφαλο ως μια κατάσταση οξέος στρες. Οργανισμός υπό απειλή σημαίνει ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και του άξονα του στρες.

Τα επινεφρίδια απελευθερώνουν αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη στην κυκλοφορία. Αυτές οι κατεχολαμίνες ταξιδεύουν στον φλεβόκομβο, τον φυσικό βηματοδότη της καρδιάς.

Η σύνδεσή τους με τους β-αδρενεργικούς υποδοχείς του μυοκαρδίου όχι μόνο επιταχύνει τον ρυθμό, αλλά αυξάνει και τη δύναμη της συστολής. Ο ασθενής αντιλαμβάνεται τη δυνατή αυτή συστολή ως ένα δυσάρεστο χτύπημα ή πονοκέφαλο που πάλλεται στον ρυθμό της καρδιάς.

8. Ο ρόλος των προσταγλανδινών και των κυτταροκινών

Οι κυτταροκίνες, όπως η ιντερλευκίνη-6, οι οποίες παράγονται από τα λευκά αιμοσφαίρια για την καταπολέμηση της λοίμωξης, κυκλοφορούν ελεύθερα στο αίμα. Έχουν πολλαπλές συστηματικές επιδράσεις.

Αυτές οι πρωτεΐνες διεγείρουν την παραγωγή προσταγλανδινών. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι ορισμένες προσταγλανδίνες έχουν άμεση, διεγερτική επίδραση στα κύτταρα της καρδιάς, συμβάλλοντας ανεξάρτητα στην ανάπτυξη ταχυκαρδίας.

Αυτός ο χημικός μηχανισμός εξηγεί γιατί η λήψη αντιπυρετικών φαρμάκων (τα οποία μπλοκάρουν τις προσταγλανδίνες) συχνά μειώνει τους καρδιακούς παλμούς ακόμη και πριν πέσει αισθητά η θερμοκρασία.

9. Πίνακας: Αιμοδυναμικές αλλαγές κατά τον πυρετό

Η συνολική εικόνα των μεταβολών διευκολύνει την κατανόηση του συμπτώματος.

Φυσιολογική Μεταβολή Επίδραση στην Καρδιά Κλινικό Αποτέλεσμα
Υπερμεταβολισμός κυττάρων Ανάγκη για ταχύτερη ροή οξυγόνου Αύξηση καρδιακής συχνότητας (Ταχυκαρδία)
Αγγειοδιαστολή δέρματος Πτώση περιφερικής αντίστασης (πίεσης) Αντανακλαστική επιτάχυνση παλμού
Έκκριση Αδρεναλίνης Άμεση διέγερση μυοκαρδίου Ισχυρότερος και πιο γρήγορος χτύπος
Απώλεια υγρών (Εφίδρωση) Μείωση όγκου αίματος (υποογκαιμία) Η καρδιά πασχίζει να διατηρήσει την πίεση

10. Η σημασία του ρίγους (Κρυάδες)

Στις αρχικές φάσεις του πυρετού, ο υποθάλαμος ζητά από το σώμα να αυξήσει τη θερμοκρασία του, αλλά το δέρμα είναι ακόμη δροσερό. Ο οργανισμός επιστρατεύει το ρίγος.

Το ρίγος είναι μια σειρά από βίαιες, ακούσιες μυϊκές συσπάσεις. Η έντονη αυτή μυϊκή δραστηριότητα παράγει τεράστια ποσά θερμότητας, αλλά λειτουργεί ουσιαστικά ως μια μορφή σκληρής σωματικής άσκησης.

Όπως ακριβώς συμβαίνει όταν κάποιος τρέχει, οι μύες που τρέμουν από το ρίγος απαιτούν οξυγόνο. Η καρδιά επιταχύνει δραματικά τον ρυθμό της για να καλύψει την άμεση αυτή μυϊκή ανάγκη.

11. Αφυδάτωση και υποογκαιμία

Ο πυρετός είναι εξαιρετικά αφυδατικός. Το νερό εξατμίζεται μέσω της αυξημένης θερμοκρασίας του δέρματος, της ταχείας αναπνοής (ταχύπνοια) και, κυρίως, της άφθονης εφίδρωσης.

Η απώλεια αυτών των υγρών προέρχεται κυρίως από τον όγκο του πλάσματος, δηλαδή του υγρού τμήματος του αίματος. Όταν ο συνολικός όγκος του αίματος μειώνεται, η καρδιά έχει λιγότερο αίμα να αντλήσει.

Για να διατηρήσει τη σταθερή ροή προς τον εγκέφαλο παρά τον μειωμένο όγκο, η καρδιά δεν έχει άλλη επιλογή από το να δουλεύει υπερωρίες, γεγονός που συντηρεί και επιδεινώνει την ταχυκαρδία.

12. Απώλεια ηλεκτρολυτών

Μαζί με το νερό, το σώμα χάνει πολύτιμους ηλεκτρολύτες, με κυριότερο το κάλιο. Οι ηλεκτρολύτες είναι οι χημικοί αγγελιοφόροι που ρυθμίζουν την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς.

Η ανισορροπία των ηλεκτρολυτών καθιστά τα μυϊκά κύτταρα της καρδιάς πιο ευερέθιστα. Το κατώφλι για την παραγωγή ηλεκτρικού σήματος μειώνεται.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε γρήγορο ρυθμό, αλλά και στην εμφάνιση μικρών αρρυθμιών, όπως οι έκτακτες συστολές (το αίσθημα ότι η καρδιά “χάνει” έναν χτύπο), αυξάνοντας τη δυσφορία του ασθενούς.

13. Πρακτικά μέτρα ανακούφισης

Η διαχείριση της ταχυκαρδίας ταυτίζεται με τη διαχείριση του ίδιου του πυρετού. Η επιθετική ενυδάτωση είναι η σημαντικότερη παρέμβαση. Η κατανάλωση άφθονων υγρών και ηλεκτρολυτικών διαλυμάτων αποκαθιστά τον όγκο του αίματος.

Η διατήρηση μιας άνετης θερμοκρασίας δωματίου και η χρήση ελαφριών σκεπασμάτων επιτρέπουν στο σώμα να αποβάλει τη θερμότητα φυσιολογικά, χωρίς να καταφεύγει σε ακραία αγγειοδιαστολή.

Η χορήγηση αντιπυρετικών φαρμάκων (όπως η παρακεταμόλη) αναστέλλει την παραγωγή προσταγλανδινών στον εγκέφαλο. Καθώς ο θερμοστάτης επανέρχεται στο φυσιολογικό, η μεταβολική ζήτηση μειώνεται και ο καρδιακός ρυθμός πέφτει.

14. Η διαφοροποίηση από παθολογική ταχυκαρδία

Ενώ η αναλογική ταχυκαρδία είναι φυσιολογική, η δυσαναλογία μεταξύ θερμοκρασίας και παλμών είναι ένα χρήσιμο κλινικό εργαλείο.

Εάν ο σφυγμός είναι δυσανάλογα χαμηλός σε σχέση με τον υψηλό πυρετό (σχετική βραδυκαρδία), αυτό μπορεί να υποδηλώνει συγκεκριμένες ενδοκυττάριες λοιμώξεις, όπως ο τυφοειδής πυρετός.

Αντιθέτως, εάν ο σφυγμός είναι υπερβολικά γρήγορος (πάνω από 130 παλμούς ανά λεπτό σε ενήλικα) παρά τον μέτριο πυρετό, ενδέχεται να υποκρύπτεται σοβαρή αφυδάτωση ή μια υπερβολική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού.

15. Πότε απαιτείται άμεση ιατρική παρέμβαση

Η ταχυκαρδία του πυρετού είναι ανεκτή από τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων. Ωστόσο, σε ηλικιωμένους ή σε άτομα με ιστορικό καρδιαγγειακών παθήσεων, η αυξημένη ζήτηση οξυγόνου από την καρδιά μπορεί να οδηγήσει σε ισχαιμία.

Εάν οι ταχείς παλμοί συνοδεύονται από πόνο ή σφίξιμο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή ακόμη και σε ηρεμία, ζάλη ή τάση για λιποθυμία, η κατάσταση θεωρείται επείγουσα.

Επίσης, εάν ο παλμός είναι εντελώς ακανόνιστος και δεν θυμίζει το σταθερό “τικ-τακ” ενός ρολογιού, αυτό υποδηλώνει την πιθανή έναρξη κολπικής μαρμαρυγής που πυροδοτήθηκε από το στρες της λοίμωξης και απαιτεί νοσοκομειακή περίθαλψη.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι επικίνδυνο να χτυπάει γρήγορα η καρδιά μου όταν έχω πυρετό;

Όχι, για ένα υγιές άτομο η κατάσταση αυτή είναι εντελώς ακίνδυνη. Αποτελεί τη φυσιολογική προσπάθεια του οργανισμού να παραδώσει οξυγόνο και κύτταρα άμυνας στα όργανα που παλεύουν με τη λοίμωξη.

2. Σε πόσους παλμούς πρέπει να ανησυχήσω;

Ο μέσος ενήλικας με πυρετό μπορεί να φτάσει τους 100 έως 120 παλμούς ανά λεπτό. Εάν οι παλμοί ξεπερνούν σταθερά τους 130 ή 140 σε ηρεμία, ή εάν δεν μειώνονται καθόλου όταν πέφτει ο πυρετός, απαιτείται ιατρική εκτίμηση.

3. Πρέπει να πάρω χάπι για την καρδιά για να ρίξω τους παλμούς;

Απαγορεύεται η λήψη φαρμάκων επιβράδυνσης του καρδιακού ρυθμού (όπως οι β-αποκλειστές) χωρίς ιατρική συνταγή. Η μείωση των παλμών επιτυγχάνεται σωστά αντιμετωπίζοντας την αιτία, δηλαδή παίρνοντας ένα αντιπυρετικό και πίνοντας άφθονα υγρά.

4. Γιατί οι παλμοί μου είναι γρήγοροι ακόμα και όταν ο πυρετός έχει πέσει;

Το σώμα χρειάζεται χρόνο για να αποκαταστήσει την ισορροπία των υγρών και των ηλεκτρολυτών που χάθηκαν. Η ήπια αφυδάτωση διατηρεί την ταχυκαρδία για αρκετές ώρες, ακόμα και αφού το θερμόμετρο δείξει φυσιολογική θερμοκρασία.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Σχετικά θέματα:πυρετόςταχυκαρδία

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'