Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Γιατί δακρύζουν τα μάτια μου εντελώς αυτόματα όταν ενεργούμαι;

Γιατί δακρύζουν τα μάτια μου εντελώς αυτόματα όταν ενεργούμαι;

1. Εισαγωγή

Το φαινόμενο της αυτόματης δακρύρροιας κατά τη διάρκεια της αφόδευσης αποτελεί μια καθαρά φυσιολογική αντίδραση η οποία προκύπτει από την περίπλοκη αλληλεπίδραση του αυτόνομου νευρικού συστήματος και των μηχανικών μεταβολών της ενδοκοιλιακής πίεσης. Όταν το άτομο καταβάλλει προσπάθεια για την κένωση του εντέρου εκτελεί ακούσια τη δοκιμασία Valsalva δηλαδή την αύξηση της πίεσης στην κοιλιά με κλειστό τον αεραγωγό. Αυτή η μηχανική προσπάθεια διεγείρει έντονα το πνευμονογαστρικό νεύρο το οποίο ενεργοποιεί τον παρασυμπαθητικό κλάδο του νευρικού συστήματος. Το παρασυμπαθητικό σύστημα ελέγχει μεταξύ άλλων και την έκκριση των δακρυϊκών αδένων προκαλώντας έτσι τη στιγμιαία παραγωγή δακρύων χωρίς καμία συναισθηματική φόρτιση.

Η λειτουργία του εντέρου συνδέεται στενά με ένα εκτεταμένο δίκτυο νευρικών απολήξεων. Οι αντανακλαστικές απαντήσεις αυτού του δικτύου είναι συχνά διάχυτες επηρεάζοντας απομακρυσμένα όργανα όπως τα μάτια οι σιελογόνοι αδένες και οι ιδρωτοποιοί αδένες.

Η κατανόηση αυτού του αυτόνομου αντανακλαστικού ανακουφίζει από πιθανές ανησυχίες. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων υποδηλώνει απλώς ένα εξαιρετικά ευαίσθητο και καλά συντονισμένο νευρικό σύστημα και δεν αποτελεί ένδειξη οφθαλμικής ή γαστρεντερικής πάθησης.

2. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα

Το αυτόνομο νευρικό σύστημα ρυθμίζει όλες τις ακούσιες λειτουργίες του σώματος όπως τον καρδιακό ρυθμό την πέψη και την έκκριση αδένων. Χωρίζεται στο συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό σύστημα.

Το συμπαθητικό σύστημα προετοιμάζει το σώμα για δράση. Το παρασυμπαθητικό σύστημα κυριαρχεί σε καταστάσεις ηρεμίας και ελέγχει τις διαδικασίες της πέψης και της αποβολής των υπολειμμάτων.

Κατά την αφόδευση το παρασυμπαθητικό σύστημα αναλαμβάνει τον πλήρη έλεγχο προκειμένου να χαλαρώσει τους σφιγκτήρες και να προωθήσει την περίσταλση. Η γενικευμένη αυτή ενεργοποίηση πυροδοτεί και άλλες παρασυμπαθητικές λειτουργίες.

3. Ο ρόλος του πνευμονογαστρικού νεύρου

Το πνευμονογαστρικό νεύρο είναι το μεγαλύτερο και πιο σύνθετο νεύρο του παρασυμπαθητικού συστήματος. Ξεκινά από τον εγκέφαλο και κατέρχεται μέσω του θώρακα προς την κοιλιακή κοιλότητα διακλαδιζόμενο σε όλα τα σπλάχνα.

Κατά την κένωση η διάταση του ορθού στέλνει ισχυρά σήματα μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου πίσω στον εγκέφαλο. Ο εγκέφαλος απαντά αυξάνοντας τον παρασυμπαθητικό τόνο.

Επειδή οι νευρικές οδοί είναι αλληλένδετες η διέγερση του πνευμονογαστρικού προκαλεί συχνά παράπλευρες εκκρίσεις. Ο δακρυϊκός αδένας λαμβάνει παρασυμπαθητικές ίνες γεγονός που εξηγεί την άμεση απάντησή του στην υπερδιέγερση του δικτύου.

4. Η μηχανική της δοκιμασίας Valsalva

Για τη διευκόλυνση της κένωσης ειδικά όταν υπάρχει ήπια αντίσταση οι μύες της κοιλιάς συσπώνται ενώ η γλωττίδα στον λαιμό κλείνει. Η κίνηση αυτή αυξάνει ραγδαία την ενδοκοιλιακή και ενδοθωρακική πίεση.

Αυτή η μηχανική αύξηση της πίεσης δεν περιορίζεται μόνο στον κορμό. Η πίεση μεταδίδεται μέσω του φλεβικού δικτύου και προς το κεφάλι αυξάνοντας παροδικά την ενδοκρανιακή πίεση.

Η ξαφνική πίεση στην περιοχή της κεφαλής λειτουργεί ως ένα επιπλέον μηχανικό ερέθισμα. Προκαλεί σύσπαση στους μικρούς μύες γύρω από τα μάτια και στους δακρυϊκούς ασκούς πιέζοντας τα ήδη υπάρχοντα δάκρυα προς τα έξω.

5. Ανατομία των δακρυϊκών αδένων

Οι δακρυϊκοί αδένες βρίσκονται στο άνω και εξωτερικό τμήμα κάθε οφθαλμικού κόγχου. Η λειτουργία τους είναι να παράγουν ένα υδατικό υγρό για τη λίπανση και την προστασία του κερατοειδούς.

Η παραγωγή των δακρύων διακρίνεται σε βασική και αντανακλαστική. Η αντανακλαστική παραγωγή ελέγχεται πλήρως από το παρασυμπαθητικό σύστημα και ενεργοποιείται συνήθως από ερεθισμούς όπως η σκόνη ή τα κρεμμύδια.

Στην περίπτωση της αφόδευσης το ερέθισμα δεν προέρχεται από το ίδιο το μάτι αλλά από την κεντρική εντολή του εγκεφάλου ο οποίος πλημμυρίζει από παρασυμπαθητικά σήματα λόγω της διέγερσης του εντέρου.

6. Μυϊκή σύσπαση του προσώπου

Κατά τη διάρκεια έντονης προσπάθειας είναι πολύ συνηθισμένο το άτομο να συσπά τους μύες του προσώπου του σφίγγοντας τα σαγόνια και κλείνοντας σφιχτά τα βλέφαρα.

Ο σφιγκτήρας μυς των βλεφάρων αγκαλιάζει τον δακρυϊκό ασκό όπου συλλέγονται τα δάκρυα πριν αποχετευτούν στη μύτη. Η ισχυρή σύσπαση αυτού του μυός συμπιέζει τον ασκό.

Το υγρό που βρισκόταν εκεί αναγκάζεται να ακολουθήσει αντίθετη πορεία υπερχειλίζοντας στα βλέφαρα. Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει συχνά και στο έντονο φτάρνισμα ή τον βήχα.

7. Η σύνδεση με τη δυσκοιλιότητα

Η ένταση του φαινομένου σχετίζεται άμεσα με τη δυσκολία της κένωσης. Άτομα που υποφέρουν από δυσκοιλιότητα αναγκάζονται να καταβάλλουν παρατεταμένη και ισχυρή προσπάθεια.

Όσο μεγαλύτερη είναι η προσπάθεια τόσο πιο ισχυρή είναι η ενεργοποίηση της δοκιμασίας Valsalva και της παρασυμπαθητικής ανταπόκρισης. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα μάτια μπορεί να γεμίσουν εντελώς με δάκρυα.

Η αντιμετώπιση της υποκείμενης δυσκοιλιότητας μέσω διατροφικών αλλαγών εξαλείφει την ανάγκη για έντονη προσπάθεια μειώνοντας δραματικά και την αυτόματη δακρύρροια. Συχνά η διερεύνηση της κινητικότητας του εντέρου είναι χρήσιμη όταν υπάρχει και υποψία για άλλα προβλήματα του εντέρου.

8. Αιμοδυναμικές μεταβολές κατά την προσπάθεια

Η αύξηση της πίεσης στον θώρακα εμποδίζει προσωρινά την επιστροφή του φλεβικού αίματος από το κεφάλι προς την καρδιά. Το αίμα λιμνάζει για μερικά δευτερόλεπτα στο πρόσωπο.

Αυτή η συμφόρηση προκαλεί την εμφάνιση ερυθρότητας στο πρόσωπο και αυξάνει την τοπική θερμοκρασία του δέρματος. Οι ιστοί γύρω από τα μάτια υφίστανται μια ελαφριά διόγκωση.

Η αλλαγή στην αιμάτωση επηρεάζει τους μικροσκοπικούς αδένες και τους πόρους αυξάνοντας τις εκκρίσεις. Μόλις η προσπάθεια σταματήσει η ροή του αίματος αποκαθίσταται και τα δάκρυα σταματούν.

9. Άλλα αυτόνομα αντανακλαστικά

Η δακρύρροια σπάνια εμφανίζεται μόνη της. Λόγω της γενικευμένης παρασυμπαθητικής διέγερσης ο ασθενής παρατηρεί συχνά και άλλα παράλληλα αντανακλαστικά κατά τη διάρκεια της κένωσης.

Η αυξημένη παραγωγή σάλιου είναι ένα πολύ κοινό σύμπτωμα. Επίσης μπορεί να παρατηρηθεί ρινική καταρροή δηλαδή να αρχίσει η μύτη να τρέχει χωρίς την ύπαρξη κρυολογήματος.

Ανάλογα μπορεί να εμφανιστεί ξαφνική εφίδρωση στο μέτωπο ή αίσθημα ανατριχίλας. Όλα αυτά τα σημεία αποτελούν την πολύπλευρη απάντηση του σώματος στην εκκένωση του ορθού.

10. Διαφορική διάγνωση οφθαλμικών παθήσεων

Αν και το φαινόμενο είναι φυσιολογικό η συνεχής δακρύρροια ανεξάρτητα από την αφόδευση απαιτεί αξιολόγηση. Η απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου αποτελεί συχνή αιτία δακρύρροιας.

Όταν ο πόρος που αδειάζει τα δάκρυα στη μύτη είναι βουλωμένος τα δάκρυα λιμνάζουν στα βλέφαρα. Σε αυτή την περίπτωση οποιαδήποτε μικρή πίεση όπως το σκύψιμο προκαλεί υπερχείλιση.

Επίσης το σύνδρομο ξηροφθαλμίας προκαλεί αντανακλαστική παραγωγή δακρύων. Το μάτι είναι τόσο στεγνό που το παραμικρό ερέθισμα οδηγεί σε υπερβολική και ασυντόνιστη έκκριση.

11. Πρόληψη μέσω διατροφής

Ο ευκολότερος τρόπος για να ελεγχθεί το σύμπτωμα είναι η εξασφάλιση μιας μαλακής και ανώδυνης κένωσης. Η επαρκής ενυδάτωση αποτελεί το πρώτο βήμα. Το νερό μαλακώνει τα κόπρανα.

Η αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών μέσω φρούτων λαχανικών και δημητριακών ολικής αλέσεως αυξάνει τον όγκο των κοπράνων και διευκολύνει την ομαλή περίσταλση του εντέρου.

Με την ομαλοποίηση της εντερικής λειτουργίας η ανάγκη για παρατεταμένη προσπάθεια εκλείπει μειώνοντας δραματικά την πίεση στο πνευμονογαστρικό νεύρο.

12. Εργονομία στην τουαλέτα

Η στάση του σώματος κατά την αφόδευση παίζει καθοριστικό ρόλο στη μηχανική της κένωσης. Η παραδοσιακή καθιστή στάση δημιουργεί μια κλίση στο ορθό που δυσχεραίνει την προώθηση.

Η χρήση ενός μικρού σκαμπό για την ανύψωση των ποδιών προσομοιάζει τη βαθιά καθιστή στάση η οποία είναι ανατομικά η βέλτιστη. Ευθυγραμμίζει το έντερο και μειώνει την ανάγκη για ώθηση.

Η εφαρμογή αυτής της απλής εργονομικής προσαρμογής μειώνει δραστικά την αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης αποτρέποντας την εμφάνιση των αντανακλαστικών δακρύων.

13. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό

Η δακρύρροια αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της αφόδευσης δεν χρήζει ιατρικής αντιμετώπισης. Εάν όμως συνοδεύεται από αιμορραγία από το ορθό ή οξύ πόνο στην κοιλιά επιβάλλεται έλεγχος.

Εάν παρατηρήσετε ταυτόχρονα έντονο πόνο στο μάτι αλλαγή στην όραση ή πρήξιμο στα βλέφαρα η επίσκεψη σε οφθαλμίατρο είναι αναγκαία για τον αποκλεισμό τοπικής φλεγμονής ή λοιμώξεων.

Άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα πρέπει να αποφεύγουν την έντονη προσπάθεια καθώς η δοκιμασία Valsalva προκαλεί απότομες διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης που ενδέχεται να πυροδοτήσουν αρρυθμίες.

Μηχανισμός Φυσιολογικό Αποτέλεσμα
Διέγερση πνευμονογαστρικού νεύρου Παρασυμπαθητική απάντηση και έκκριση αδένων.
Δοκιμασία Valsalva Αύξηση ενδοκοιλιακής και ενδοκρανιακής πίεσης.
Μυϊκή σύσπαση προσώπου Συμπίεση δακρυϊκού ασκού υπερχείλιση δακρύων.
Αιμοδυναμική συμφόρηση Ερυθρότητα προσώπου ρινική καταρροή.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Σημαίνει κάτι κακό για τα μάτια μου το ότι δακρύζουν στην τουαλέτα;

Όχι απολύτως τίποτα. Είναι μια ακίνδυνη νευρολογική και μηχανική αντίδραση. Τα μάτια σας είναι υγιή και οι δακρυϊκοί αδένες λειτουργούν άριστα.

2. Γιατί τρέχει και η μύτη μου την ίδια στιγμή;

Η ρινική καταρροή οφείλεται στον ίδιο παρασυμπαθητικό μηχανισμό. Επιπλέον τα δάκρυα που παράγονται αποχετεύονται μέσω του ρινοδακρυϊκού πόρου μέσα στη μύτη αυξάνοντας την υγρασία.

3. Μπορώ να το σταματήσω με κάποιο φάρμακο;

Δεν υπάρχει φαρμακευτική αγωγή και δεν απαιτείται. Η προσπάθεια χαλάρωσης των μυών του προσώπου κατά την κένωση και η αποφυγή του σφιξίματος των ματιών μπορεί να μειώσει το σύμπτωμα.

4. Παθαίνουν το ίδιο και τα μωρά;

Ναι είναι εξαιρετικά συχνό στα βρέφη. Λόγω του ανώριμου πεπτικού τους συστήματος καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια κοκκινίζουν και συχνά δακρύζουν κατά την κένωση χωρίς να πονάνε.

5. Αν πιέζομαι λιγότερο θα σταματήσει;

Η μείωση της προσπάθειας είναι η πιο αποτελεσματική λύση. Η βελτίωση της διατροφής με φυτικές ίνες και νερό μειώνει την ανάγκη για πίεση εξαφανίζοντας το αντανακλαστικό.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Σχετικά θέματα:αφόδευσηδάκρυα

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'