Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Γιατί οι αρθρώσεις μου κάνουν εντονότερους θορύβους και κλικ καθώς μεγαλώνω;

Γιατί οι αρθρώσεις μου κάνουν εντονότερους θορύβους και κλικ καθώς μεγαλώνω;

1. Εισαγωγή

Η προοδευτική αύξηση της συχνότητας και της έντασης των θορύβων, των κλικ και του τριξίματος στις αρθρώσεις με την πάροδο της ηλικίας οφείλεται κυρίως στις φυσιολογικές εκφυλιστικές αλλαγές των ιστών, μια κατάσταση γνωστή ιατρικά ως κριγμός. Καθώς το ανθρώπινο σώμα γερνά, ο λείος αρθρικός χόνδρος που προστατεύει τα οστά λεπταίνει και γίνεται τραχύς, ενώ η παραγωγή του αρθρικού υγρού που λιπαίνει την άρθρωση μειώνεται δραματικά. Αυτή η απώλεια της ομαλής ολίσθησης, σε συνδυασμό με την απώλεια ελαστικότητας στους τένοντες και τους συνδέσμους οι οποίοι αναπηδούν με θόρυβο πάνω στις οστικές προεξοχές, δημιουργεί την ακουστική εντύπωση της τριβής.

Ο κριγμός αποτελεί ένα καθολικό φαινόμενο της ανθρώπινης γήρανσης. Ο θόρυβος από μόνος του δεν αποτελεί ασθένεια. Είναι η φυσική μηχανική απόκριση ενός συστήματος που έχει υποστεί δεκαετίες μηχανικής φόρτισης.

Η κατανόηση της εμβιομηχανικής προέλευσης αυτών των ήχων διαλύει τον φόβο ότι το σώμα καταρρέει. Ο διαχωρισμός του ανώδυνου κλικ από τον παθολογικό, επώδυνο κριγμό καθορίζει την ανάγκη για θεραπευτική ή προληπτική παρέμβαση με στόχο τη διατήρηση της κινητικότητας.

2. Εμβιομηχανική των αρθρώσεων

Η άρθρωση είναι ο χώρος συνάντησης δύο οστών. Για την αποφυγή της τριβής του ενός οστού πάνω στο άλλο, τα άκρα τους καλύπτονται από τον αρθρικό χόνδρο, έναν ιστό εξαιρετικά λείο και ανθεκτικό.

Ολόκληρη η άρθρωση περιβάλλεται από τον αρθρικό θύλακα, μια μεμβράνη που παράγει το αρθρικό υγρό. Το υγρό αυτό λειτουργεί όπως το λάδι στον κινητήρα ενός αυτοκινήτου. Μειώνει την τριβή στο ελάχιστο και απορροφά τους κραδασμούς.

Στη νεαρή ηλικία, αυτό το σύστημα λειτουργεί τέλεια. Τα οστά γλιστρούν αθόρυβα και η κίνηση είναι απολύτως ρευστή. Οποιαδήποτε αλλοίωση σε αυτό το κλειστό σύστημα παράγει ηχητικά κύματα.

3. Φαινόμενο της σπηλαίωσης

Ο πιο συνηθισμένος, αθώος ήχος που ακούγεται σαν “ποπ” στις αρθρώσεις οφείλεται στο φαινόμενο της σπηλαίωσης. Το αρθρικό υγρό περιέχει διαλυμένα αέρια, όπως άζωτο και διοξείδιο του άνθρακα.

Κατά την απότομη διάταση μιας άρθρωσης, η εσωτερική πίεση του υγρού πέφτει ραγδαία. Αυτή η πτώση της πίεσης αναγκάζει τα διαλυμένα αέρια να σχηματίσουν ακαριαία μια φυσαλίδα.

Η κατάρρευση αυτής της μικροσκοπικής φυσαλίδας παράγει ένα ηχητικό κύμα. Καθώς μεγαλώνουμε, η χαλάρωση των συνδέσμων επιτρέπει μεγαλύτερη διάταση στις αρθρώσεις, κάνοντας τη δημιουργία και τη διάρρηξη αυτών των φυσαλίδων πολύ πιο συχνή.

4. Απώλεια αρθρικού υγρού

Η ηλικία φέρνει ριζικές αλλαγές στη σύσταση του αρθρικού υγρού. Το σώμα παράγει ολοένα και μικρότερη ποσότητα, ενώ η ποιότητά του υποβαθμίζεται. Το υγρό γίνεται πιο αραιό και λιγότερο ιξώδες.

Η έλλειψη αυτής της προστατευτικής λίπανσης σημαίνει ότι οι επιφάνειες του χόνδρου έρχονται σε στενότερη επαφή μεταξύ τους. Η απόσβεση των κραδασμών μειώνεται.

Όταν σηκώνεστε από μια καρέκλα, η πίεση που ασκείται στα στεγνά πλέον γόνατα προκαλεί έναν ήχο σαν τρίψιμο. Ο ήχος αυτός είναι η άμεση συνέπεια της απουσίας επαρκούς υδραυλικής προστασίας.

5. Φθορά του αρθρικού χόνδρου

Ο χόνδρος δεν διαθέτει δικά του αιμοφόρα αγγεία, συνεπώς η ικανότητα αυτο-επιδιόρθωσής του είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Η καθημερινή φόρτιση για δεκαετίες προκαλεί μικροτραυματισμούς στην επιφάνειά του.

Η κάποτε λεία επιφάνεια αποκτά ρωγμές, κρατήρες και εξογκώματα. Καθώς η άρθρωση κινείται, αυτές οι τραχιές επιφάνειες σύρονται η μία πάνω στην άλλη, θυμίζοντας γυαλόχαρτο.

Ο συνεχής θόρυβος, ο οποίος παρομοιάζεται με τρίξιμο ξερών φύλλων ή τρίψιμο άμμου, ονομάζεται γνήσιος κριγμός και υποδηλώνει την ύπαρξη σημαντικής χόνδρινης βλάβης, όπως παρατηρείται στην αρχόμενη αρθρίτιδα.

6. Οστεοαρθρίτιδα και οστεόφυτα

Εάν η καταστροφή του χόνδρου συνεχιστεί, το υποκείμενο οστό αποκαλύπτεται. Σε μια προσπάθεια να αυξήσει την επιφάνεια κατανομής του βάρους και να προστατευθεί, το σώμα δημιουργεί νέο οστό στα άκρα της άρθρωσης.

Αυτές οι νέες οστικές προεξοχές ονομάζονται οστεόφυτα (άλατα στην καθομιλουμένη). Τα οστεόφυτα διαταράσσουν εντελώς την ανατομία της περιοχής. Παρεμβάλλονται στη διαδρομή της κίνησης.

Όταν η άρθρωση λυγίζει, τα οστά προσκρούουν άμεσα πάνω σε αυτά τα οστεόφυτα. Ο θόρυβος σε αυτό το στάδιο είναι βαρύς, συχνά επώδυνος και συνοδεύεται από απώλεια του πλήρους εύρους κίνησης.

7. Αλλαγές στους τένοντες και τους συνδέσμους

Οι τένοντες συνδέουν τους μυς με τα οστά. Με την πάροδο των ετών, ο ιστός των τενόντων χάνει την περιεκτικότητά του σε νερό και κολλαγόνο, καθιστώντας τους άκαμπτους και λιγότερο ελαστικούς.

Όταν κινείται η άρθρωση, ένας άκαμπτος τένοντας δεν ακολουθεί ομαλά την καμπύλη του οστού. Αντίθετα, τεντώνεται και γλιστράει απότομα πάνω στην οστική προεξοχή με δύναμη.

Η απότομη αυτή αναπήδηση παράγει έναν οξύ, ξηρό ήχο σαν να σπάει μια χορδή. Αυτό παρατηρείται εξαιρετικά συχνά στους ώμους, τους αστραγάλους και τα ισχία.

8. Μυϊκή ατροφία και αστάθεια

Οι μύες λειτουργούν ως οι κύριοι σταθεροποιητές των αρθρώσεων. Η σαρκοπενία, δηλαδή η σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας που συνοδεύει το γήρας, αφήνει τις αρθρώσεις χωρίς επαρκή υποστήριξη.

Μια ασταθής άρθρωση παρουσιάζει χαλαρότητα. Τα οστά παρεκκλίνουν ελαφρώς από την ιδανική τους τροχιά κατά τη διάρκεια της κίνησης, προκαλώντας σύγκρουση ιστών που κανονικά δεν θα έρχονταν ποτέ σε επαφή.

Η ενδυνάμωση του τετρακέφαλου, για παράδειγμα, σταθεροποιεί την επιγονατίδα. Χωρίς ισχυρό μυ, η επιγονατίδα χτυπάει άρρυθμα πάνω στον μηρό, παράγοντας συνεχή κλικ στο ανέβασμα της σκάλας.

9. Ο ρόλος του υαλουρονικού οξέος

Το υαλουρονικό οξύ είναι το κύριο μόριο που προσδίδει στο αρθρικό υγρό την παχύρρευστη, γλοιώδη υφή του. Έχει την ικανότητα να συγκρατεί τεράστιες ποσότητες νερού.

Η παραγωγή υαλουρονικού οξέος από τα κύτταρα της άρθρωσης μειώνεται δραματικά με την ηλικία. Χωρίς αυτό, το υγρό χάνει την ελαστικότητά του και την ικανότητά του να λιπαίνει.

Οι ενέσεις υαλουρονικού οξέος μέσα στην άρθρωση, γνωστές ως ιξωδοαναπλήρωση, στοχεύουν ακριβώς στην αναπλήρωση αυτού του υλικού για την αποκατάσταση της αθόρυβης μηχανικής.

10. Αφυδάτωση των ιστών με την πάροδο του χρόνου

Το νερό αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του χόνδρου και των μεσοσπονδύλιων δίσκων. Η φυσιολογική γήρανση προκαλεί σταδιακή αφυδάτωση των κυττάρων.

Οι ιστοί συρρικνώνονται ελαφρώς. Ο χώρος ανάμεσα στις αρθρώσεις στενεύει. Αυτή η στένωση σημαίνει ότι οι δυνάμεις τριβής είναι κατά πολύ μεγαλύτερες από αυτές που αντιμετώπιζε το σώμα στη νεότητα.

Η καθημερινή ενυδάτωση είναι σημαντική, αλλά δυστυχώς δεν αρκεί για να αναστρέψει την κυτταρική απώλεια ικανότητας συγκράτησης νερού στο εσωτερικό των αρθρώσεων.

11. Φλεγμονώδεις διαδικασίες

Σε παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η οποία μπορεί να εμφανιστεί ή να επιδεινωθεί με την ηλικία, η φλεγμονή καταστρέφει συστηματικά τον αρθρικό υμένα.

Το εσωτερικό της άρθρωσης γεμίζει με υπερτροφικό ιστό και φλεγμονώδες υγρό. Τα οστά διαβρώνονται. Η κίνηση σε αυτή την κατάσταση δεν είναι απλώς θορυβώδης, αλλά προκαλεί σοβαρή παραμόρφωση και ακραίο πόνο.

Η διαφοροποίηση των θορύβων από τη φυσιολογική φθορά έναντι αυτών της ενεργού φλεγμονής είναι το βασικό μέλημα της ιατρικής αξιολόγησης. Έτσι, το φαινόμενο πρέπει συχνά να συνεκτιμάται όταν υπάρχει γενικευμένος πόνος στις αρθρώσεις.

12. Κλινική εξέταση του κριγμού

Ο ορθοπεδικός εξετάζει την άρθρωση θέτοντάς την σε παθητική κίνηση. Ακούει προσεκτικά την ποιότητα του ήχου και αισθάνεται τις δονήσεις που μεταδίδονται στο χέρι του.

Ένας καθαρός, μονός ήχος κατά τη διάταση θεωρείται ακίνδυνη σπηλαίωση. Εάν η κίνηση παράγει συνεχή, τραχύ θόρυβο σαν σπάσιμο γυαλιών (κριγμός), υποδηλώνει σοβαρή βλάβη του χόνδρου.

Η απλή ακτινογραφία επιβεβαιώνει την παρουσία οστεοφύτων και τη στένωση του αρθρικού διαστήματος, ορίζοντας τον βαθμό της οστεοαρθρίτιδας.

13. Πρόληψη και ενδυνάμωση

Η ακινησία είναι ο μεγαλύτερος εχθρός των θορυβωδών αρθρώσεων. Πολλοί άνθρωποι σταματούν να κινούνται από φόβο ότι ο ήχος σημαίνει πως η άρθρωση σπάει. Η αποχή από την άσκηση επιταχύνει τη φθορά.

Ο αρθρικός χόνδρος τρέφεται αποκλειστικά σαν σφουγγάρι. Πρέπει να συμπιεστεί με την κίνηση για να αποβάλει τα απόβλητα και να χαλαρώσει για να απορροφήσει νέο θρεπτικό υγρό. Χωρίς κίνηση, ο χόνδρος λιμοκτονεί.

Η ήπια αερόβια άσκηση (όπως το κολύμπι) και η ενδυνάμωση των μυών με αντιστάσεις σταθεροποιούν την άρθρωση, αποτρέποντας την τριβή και ελαχιστοποιώντας τους θορύβους.

14. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό

Εάν οι αρθρώσεις σας τρίζουν, κάνουν κλικ ή σπάνε χωρίς καμία συνοδό αίσθηση πόνου, πρηξίματος ή θερμότητας, η κατάσταση θεωρείται απολύτως φυσιολογική και δεν χρειάζεται ιατρική παρέμβαση.

Πρέπει να επισκεφθείτε ιατρό εάν ο θόρυβος ξεκίνησε ξαφνικά μετά από κάποιον τραυματισμό, υποδηλώνοντας πιθανή ρήξη μηνίσκου ή συνδέσμου.

Επίσης, η ιατρική εξέταση επιβάλλεται εάν κάθε κλικ συνοδεύεται από οξύ διαξιφιστικό πόνο, αίσθημα εμπλοκής της άρθρωσης (το γόνατο κλειδώνει) ή εάν η άρθρωση παρουσιάζει ορατό οίδημα και ερυθρότητα.

Τύπος Θορύβου Πιθανή Ερμηνεία / Αιτία
Μονό “ποπ” χωρίς πόνο Σπηλαίωση (απελευθέρωση αερίων). Φυσιολογικό.
Οξύς ήχος χορδής (snap) Τένοντας ή σύνδεσμος που γλιστρά πάνω σε οστό.
Συνεχές τρίξιμο (σαν άμμος) Κριγμός, φθορά του χόνδρου, αρχόμενη αρθρίτιδα.
Κλικ με δυνατό πόνο/μπλοκάρισμα Ρήξη μηνίσκου, ελεύθερο οστικό σώμα στην άρθρωση.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι αλήθεια ότι το σπάσιμο των αρθρώσεων (π.χ. στα δάχτυλα) προκαλεί αρθρίτιδα;

Όχι, αυτή είναι μια τεράστια ιατρική παρανόηση. Το σπάσιμο προκαλεί το φαινόμενο της σπηλαίωσης. Μακροχρόνιες μελέτες απέδειξαν ότι δεν προκαλεί αρθρίτιδα, αν και μπορεί μακροπρόθεσμα να μειώσει ελαφρώς τη δύναμη της λαβής.

2. Υπάρχει κάποιο συμπλήρωμα που να εξαφανίζει το τρίξιμο;

Η γλυκοζαμίνη και η χονδροϊτίνη βοηθούν ορισμένους ασθενείς να διατηρήσουν την ελαστικότητα του χόνδρου, αλλά δεν υπάρχουν κλινικές αποδείξεις ότι εξαφανίζουν τους εγκατεστημένους θορύβους της άρθρωσης.

3. Πρέπει να σταματήσω το τρέξιμο αν τα γόνατά μου κάνουν κλικ;

Εφόσον δεν νιώθετε πόνο, το τρέξιμο δεν απαγορεύεται. Συνιστάται ωστόσο η προσθήκη ασκήσεων ενδυνάμωσης τετρακέφαλων και γλουτών, καθώς και η χρήση κατάλληλων υποδημάτων απορρόφησης κραδασμών.

4. Αν βάλω ενέσεις υαλουρονικού θα σταματήσει ο θόρυβος;

Οι ενέσεις βελτιώνουν δραματικά τη λίπανση. Σε πολλούς ασθενείς, ο θόρυβος μειώνεται σημαντικά ή εξαφανίζεται για αρκετούς μήνες. Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι παροδικό και εξαρτάται από τον βαθμό της φθοράς.

5. Το κρύο κάνει τις αρθρώσεις μου να τρίζουν περισσότερο. Γιατί;

Το κρύο περιβάλλον μειώνει την κυκλοφορία του αίματος και αυξάνει το ιξώδες του αρθρικού υγρού. Γίνεται πιο πηχτό, προσφέροντας λιγότερη λίπανση και προκαλώντας μεγαλύτερη δυσκαμψία και θόρυβο μέχρι το σώμα να ζεσταθεί.

16. Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'