Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Πώς να αντιμετωπίσετε τους πρησμένους δακρυϊκούς πόρους;

Πώς να αντιμετωπίσετε τους πρησμένους δακρυϊκούς πόρους;

1. Εισαγωγή

Η αντιμετώπιση των πρησμένων δακρυϊκών πόρων απαιτεί την άμεση εφαρμογή θερμών επιθεμάτων και εξειδικευμένου μασάζ για την παροχέτευση της βλέννας, σε συνδυασμό με την αυστηρή χορήγηση τοπικών ή συστηματικών αντιβιοτικών σε περιπτώσεις βακτηριακής λοίμωξης. Εάν η συντηρητική θεραπεία αποτύχει και η απόφραξη καταστεί χρόνια, η μόνιμη λύση επιτυγχάνεται μέσω χειρουργικής διάνοιξης ή δημιουργίας νέου καναλιού παροχέτευσης, διαδικασία γνωστή ως ασκορινοστομία.

Το πρήξιμο στην εσωτερική γωνία του ματιού, κοντά στη βάση της μύτης, προκαλείται συνήθως από την απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου, γεγονός που οδηγεί σε φλεγμονή του δακρυϊκού ασκού, την αποκαλούμενη δακρυοκυστίτιδα. Πρόκειται για μια εξαιρετικά επώδυνη κατάσταση που διαταράσσει την απομάκρυνση των δακρύων, προκαλώντας συνεχή υπερχείλιση στο πρόσωπο.

Η εις βάθος γνώση της ανατομίας του αποχετευτικού συστήματος του οφθαλμού καθοδηγεί τη σωστή διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση, αποτρέποντας τις επικίνδυνες επιπλοκές που μπορούν να προκύψουν από την εξάπλωση της λοίμωξης στους γύρω ιστούς.

2. Ανατομία του δακρυϊκού συστήματος

Το δακρυϊκό σύστημα λειτουργεί ως ένας συνεχής κύκλος παραγωγής και αποστράγγισης. Τα δάκρυα παράγονται από τον κύριο δακρυϊκό αδένα, ξεπλένουν τον βολβό του ματιού και στη συνέχεια συγκεντρώνονται στην εσωτερική γωνία.

Εκεί, εισέρχονται σε δύο μικροσκοπικές οπές στα χείλη των βλεφάρων, τα δακρυϊκά σημεία. Από τα σημεία αυτά, το υγρό ταξιδεύει μέσα από στενούς σωλήνες, τα δακρυϊκά σωληνάρια, τα οποία καταλήγουν στον δακρυϊκό ασκό, έναν μικρό ελαστικό σάκο τοποθετημένο σε μια οστική κοιλότητα πλευρικά της μύτης.

Από τον ασκό, τα δάκρυα κατέρχονται μέσω του ρινοδακρυϊκού πόρου και καταλήγουν τελικά μέσα στη ρινική κοιλότητα, εξηγώντας γιατί όταν κλαίμε, “τρέχει” και η μύτη μας.

3. Παθοφυσιολογία της απόφραξης

Όταν συμβεί μια στένωση ή πλήρης απόφραξη σε οποιοδήποτε σημείο αυτού του δικτύου, η φυσιολογική ροή διακόπτεται. Ο ρινοδακρυϊκός πόρος είναι το πιο συνηθισμένο σημείο εμπλοκής, λόγω του μεγάλου μήκους του και της στενής οστικής του διαδρομής.

Τα δάκρυα δεν μπορούν να απομακρυνθούν και λιμνάζουν μέσα στον δακρυϊκό ασκό. Το στάσιμο αυτό υγρό, πλούσιο σε πρωτεΐνες και υπολείμματα κυττάρων, δημιουργεί το ιδανικό περιβάλλον για τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων.

Καθώς τα βακτήρια αναπτύσσονται, ο οργανισμός στέλνει λευκά αιμοσφαίρια, σχηματίζοντας πύον. Ο ασκός διατείνεται υπερβολικά, προκαλώντας το χαρακτηριστικό, σκληρό και επώδυνο εξόγκωμα ανάμεσα στο μάτι και τη μύτη.

4. Αιτίες πρησμένων δακρυϊκών πόρων

Η δακρυοκυστίτιδα και η απόφραξη μπορεί να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά τα αίτια διαφέρουν σημαντικά.

Στους ενήλικες, η κύρια αιτία είναι η ηλικιακή σκλήρυνση και ίνωση του ρινοδακρυϊκού πόρου, συχνά επιδεινούμενη από χρόνιες ρινίτιδες, ρινικούς πολύποδες ή προηγούμενα τραύματα στο πρόσωπο. Παράλληλα, χρόνιες φλεγμονές του ματιού (βλεφαρίτιδα, ξηροφθαλμία) στέλνουν φλεγμονώδη υπολείμματα που φράζουν τον πόρο.

Ορισμένα φάρμακα, όπως οι σταγόνες για το γλαύκωμα ή χημειοθεραπευτικοί παράγοντες, προκαλούν τοξική στένωση των δακρυϊκών σωληναρίων, καθιστώντας αδύνατη την αποχέτευση.

5. Συγγενής απόφραξη στα βρέφη

Η κατάσταση αυτή είναι εξαιρετικά συχνή στα νεογέννητα (επηρεάζοντας σχεδόν το είκοσι τοις εκατό των βρεφών). Στα βρέφη, ο ρινοδακρυϊκός πόρος συχνά δεν έχει ανοίξει πλήρως κατά τη γέννηση.

Μια λεπτή μεμβράνη, η βαλβίδα του Hasner, παραμένει κλειστή στο κάτω άκρο του πόρου. Οι γονείς παρατηρούν ότι το ένα ή και τα δύο μάτια του μωρού δακρύζουν συνεχώς και συγκεντρώνουν παχύρρευστες κιτρινωπές τσίμπλες.

Ευτυχώς, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, αυτή η μεμβράνη διαρρηγνύεται αυθόρμητα κατά τους πρώτους δώδεκα μήνες της ζωής, ειδικά με τη βοήθεια ειδικού μασάζ.

6. Κλινική εικόνα και συμπτώματα

Η οξεία δακρυοκυστίτιδα εκδηλώνεται με θορυβώδη συμπτώματα. Ο ασθενής παρατηρεί ένα ξαφνικό, εξαιρετικά επώδυνο και ερυθρό εξόγκωμα στον έσω κανθό. Η περιοχή είναι ζεστή στην αφή και το πρήξιμο συχνά επεκτείνεται στο κάτω βλέφαρο ή στο μάγουλο.

Η δακρύρροια είναι ακατάπαυστη, καθώς τα νέα δάκρυα αδυνατούν να βρουν διέξοδο. Εάν ασκηθεί ελαφριά πίεση πάνω στο εξόγκωμα, συχνά αναβλύζει πύον από το δακρυϊκό σημείο προς την επιφάνεια του ματιού.

Ο ασθενής μπορεί επίσης να ανεβάσει πυρετό, σημάδι ότι η λοίμωξη απαιτεί άμεση συστηματική αντιμετώπιση για να μην εξελιχθεί σε προδιαφραγματική κυτταρίτιδα.

7. Πίνακας: Οξεία έναντι Χρόνιας Δακρυοκυστίτιδας

Χαρακτηριστικό Οξεία Φάση Χρόνια Φάση
Πόνος Οξύς, σφυγμώδης, αφόρητος στην αφή. Ανώδυνη διόγκωση ή ήπια ενόχληση.
Εκκρίσεις Άφθονο, κιτρινοπράσινο πύον. Καθαρά δάκρυα ή ελαφριά βλέννα.
Ερυθρότητα Εκτεταμένη κόκκινη περιοχή γύρω από το μάτι. Απουσία ερυθρότητας, φυσιολογικό χρώμα δέρματος.
Αντιμετώπιση Άμεσα αντιβιοτικά (τοπικά & από το στόμα). Χειρουργική διάνοιξη πόρου.

8. Πρώτες βοήθειες και θερμά επιθέματα

Στα αρχικά στάδια του πρηξίματος, η εφαρμογή θερμότητας είναι ο καλύτερος σύμμαχος. Η τοποθέτηση ενός καθαρού, ζεστού και υγρού επιθέματος πάνω στην εσωτερική γωνία του ματιού για δεκαπέντε λεπτά, τέσσερις φορές την ημέρα, προσφέρει σημαντική ανακούφιση.

Η θερμότητα αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος στην περιοχή, προάγοντας την άφιξη κυττάρων του ανοσοποιητικού, ενώ βοηθά στη ρευστοποίηση των παγιδευμένων εκκρίσεων και του πύου, διευκολύνοντας την αποστράγγιση.

Απαγορεύεται αυστηρά η βίαιη συμπίεση ή το ζούληγμα του αποστήματος, καθώς υπάρχει κίνδυνος το πύον να εισχωρήσει βαθύτερα στους ιστούς του προσώπου.

9. Τεχνική μασάζ Crigler (Για βρέφη και ενήλικες)

Το ειδικό μασάζ του δακρυϊκού ασκού, γνωστό ως μασάζ Crigler, είναι θεμελιώδες, ειδικά στη συγγενή απόφραξη των βρεφών. Σκοπός είναι να αυξηθεί η υδροστατική πίεση μέσα στον ασκό, ώστε να σπάσει η μεμβράνη που φράζει τον πόρο.

Η κίνηση πρέπει να είναι σταθερή. Τοποθετήστε την άκρη του δείκτη σας στην εσωτερική γωνία του ματιού (εκεί που ενώνεται το βλέφαρο με τη μύτη) και ασκήστε σταθερή, συρτή πίεση προς τα κάτω, κατά μήκος των πλαϊνών της μύτης.

Η διαδικασία αυτή επαναλαμβάνεται δέκα φορές, τουλάχιστον τρεις φορές την ημέρα, συνήθως κατά τη διάρκεια της αλλαγής της πάνας στα βρέφη, συνδυασμένη πάντα με άριστη υγιεινή χεριών.

10. Φαρμακευτική αντιμετώπιση με αντιβιοτικά

Σε περιπτώσεις οξείας βακτηριακής λοίμωξης, τα συντηρητικά μέτρα δεν επαρκούν. Ο οφθαλμίατρος θα συνταγογραφήσει οφθαλμικές σταγόνες ευρέος φάσματος (π.χ. φθοριοκινολόνες) για τον έλεγχο της επιφανειακής μόλυνσης.

Ωστόσο, επειδή ο δακρυϊκός ασκός βρίσκεται κάτω από το δέρμα και η απόφραξη εμποδίζει τις σταγόνες να εισχωρήσουν βαθιά, η θεραπεία απαιτεί σχεδόν πάντα χορήγηση αντιβιοτικών από το στόμα (όπως αμοξικιλλίνη-κλαβουλανικό) για μία έως δύο εβδομάδες.

Σε σοβαρές περιπτώσεις που συνοδεύονται από κυτταρίτιδα (επέκταση της μόλυνσης στο μάγουλο) και υψηλό πυρετό, απαιτείται ενδοφλέβια νοσοκομειακή αγωγή.

11. Καθετηριασμός και διάνοιξη στους ενήλικες

Όταν η οξεία φάση της φλεγμονής υποχωρήσει αλλά ο πόρος παραμένει κλειστός, ο οφθαλμίατρος μπορεί να επιχειρήσει τη διαδικασία του καθετηριασμού.

Στο ιατρείο, με τη χρήση τοπικής αναισθησίας, εισάγεται ένας λεπτός, αμβλύς μεταλλικός καθετήρας (μήλη) μέσα στο δακρυϊκό σημείο. Ο ιατρός προωθεί προσεκτικά τον καθετήρα μέσα από τον ασκό και τον ρινοδακρυϊκό πόρο, προσπαθώντας να διασπάσει φυσικά τα εμπόδια.

Στη συνέχεια, εκτελείται καταιονισμός με φυσιολογικό ορό για να επιβεβαιωθεί ότι το υγρό φτάνει ανεμπόδιστα στον λαιμό του ασθενούς.

12. Χειρουργική αντιμετώπιση (Ασκορινοστομία – DCR)

Εάν η ανατομική απόφραξη είναι μόνιμη (στερεό ινώδες εμπόδιο), η μοναδική λύση για να σταματήσει η δακρύρροια και οι υποτροπιάζουσες μολύνσεις είναι η χειρουργική επέμβαση δακρυοασκορινοστομίας (DCR).

Ο χειρουργός, μέσω μιας μικρής τομής στο δέρμα του έσω κανθού ή ενδοσκοπικά μέσα από τη μύτη (χωρίς εξωτερικές ουλές), δημιουργεί μια νέα δίοδο παράκαμψης. Ενώνει τον δακρυϊκό ασκό απευθείας με τον βλεννογόνο της μύτης, παρακάμπτοντας τον φραγμένο ρινοδακρυϊκό πόρο.

Για να παραμείνει η νέα δίοδος ανοιχτή κατά τη διάρκεια της επούλωσης, τοποθετούνται συχνά λεπτοί σωλήνες σιλικόνης οι οποίοι αφαιρούνται ανώδυνα στο ιατρείο λίγους μήνες μετά.

13. Πρόληψη και καθημερινή υγιεινή

Τα άτομα με ιστορικό δακρυοκυστίτιδας πρέπει να τηρούν αυστηρούς κανόνες υγιεινής για την αποτροπή υποτροπών. Το μακιγιάζ ματιών πρέπει να αφαιρείται σχολαστικά κάθε βράδυ, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην εσωτερική γωνία του ματιού.

Τα προϊόντα μακιγιάζ που είχαν χρησιμοποιηθεί πριν ή κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης πρέπει να απορρίπτονται άμεσα, καθώς αποτελούν εστίες συγκέντρωσης βακτηρίων.

Η αντιμετώπιση χρόνιων ρινικών αλλεργιών με αντιισταμινικά σπρέι αποτρέπει το οίδημα του ρινικού βλεννογόνου, το οποίο μπορεί να ασκήσει εξωτερική πίεση στο κάτω τμήμα του ρινοδακρυϊκού πόρου.

14. Πότε η λοίμωξη είναι απειλητική

Αν και ο κλειστός πόρος θεωρείται πρόβλημα ποιότητας ζωής, η οξεία λοίμωξη που αναπτύσσεται μέσα του ενέχει κινδύνους λόγω της γειτνίασης με τον εγκέφαλο.

Απαιτείται άμεση, επείγουσα ιατρική περίθαλψη εάν το πρήξιμο συνοδεύεται από:

– Περιορισμό των κινήσεων του ματιού ή διπλωπία.

– Πρόπτωση (το μάτι βγαίνει προς τα έξω).

– Έντονο πόνο στο μάτι που επιδεινώνεται στο φως.

– Σημαντική πτώση της όρασης.

– Εξάπλωση της ερυθρότητας σε όλο το μάγουλο ή γύρω από τον βολβό του ματιού.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πώς ξέρω ότι το πρήξιμο είναι φραγμένος πόρος και όχι κριθαράκι;

Το κριθαράκι αναπτύσσεται στο χείλος του βλεφάρου, ανάμεσα στις βλεφαρίδες. Ο φραγμένος πόρος προκαλεί ένα σκληρό, επώδυνο μπαλάκι ακριβώς στη γωνία ανάμεσα στο μάτι και τη βάση της μύτης, κάτω από το δέρμα, συνοδευόμενο από μόνιμο δάκρυσμα.

2. Πρέπει να σταματήσω να βάζω φακούς επαφής αν βγάζω τσίμπλες;

Απολύτως. Μέχρι να ανοίξει ο πόρος και να θεραπευτεί η φλεγμονή, τα βακτήρια βρίσκονται μόνιμα στα δάκρυά σας. Ο φακός επαφής θα εγκλωβίσει αυτά τα βακτήρια πάνω στον κερατοειδή, οδηγώντας σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο έλκος ματιού.

3. Αν κάνω εγχείρηση (DCR), θα έχω σημάδι στο πρόσωπο;

Στη σύγχρονη ενδοσκοπική DCR, ο χειρουργός μπαίνει μέσα από το ρουθούνι με κάμερα και ανοίγει τον πόρο εσωτερικά, αφήνοντας το δέρμα εντελώς ανέπαφο χωρίς κανένα σημάδι. Ακόμη και στην παραδοσιακή εξωτερική DCR, η μικρή τομή κρύβεται πολύ καλά στις ρυτίδες του ματιού.

4. Αν το μωρό μου έχει φραγμένο πόρο, πρέπει να χειρουργηθεί αμέσως;

Όχι, στα βρέφη κάτω του ενός έτους συστήνεται μόνο καθαρισμός με φυσιολογικό ορό και μασάζ (τεχνική Crigler). Πάνω από το 90% των περιπτώσεων ανοίγουν μόνα τους. Αν το πρόβλημα επιμένει μετά τον πρώτο χρόνο, συνιστάται η διάνοιξη με μήλη υπό ελαφριά αναισθησία.

16. Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'