Αρχική ❯ Παρενέργειες ❯ Pemetrexed: Οδηγίες Χρήσης, Παρενέργειες & Δοσολογία

Pemetrexed: Οδηγίες Χρήσης, Παρενέργειες & Δοσολογία

Η δραστική ουσία Pemetrexed αποτελεί έναν ισχυρό χημειοθεραπευτικό παράγοντα που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων τύπων καρκίνου του πνεύμονα. Η ικανότητά της να αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική ωστόσο προκαλεί σοβαρή μυελοκαταστολή και απαιτεί αυστηρή προκαταρκτική θεραπεία με βιταμίνες για τη μείωση της τοξικότητας.

1. Εισαγωγή & Μηχανισμός Δράσης του Pemetrexed

Το Pemetrexed ανήκει στην κατηγορία των αντινεοπλασματικών παραγόντων που είναι γνωστοί ως ανταγωνιστές του φυλλικού οξέος. Τα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται ταχύτατα και απαιτούν μεγάλες ποσότητες φυλλικού οξέος για τη σύνθεση του γενετικού τους υλικού. Η δραστική ουσία σχεδιάστηκε να μιμείται το φυλλικό οξύ εισχωρώντας στα κύτταρα.

Μόλις βρεθεί στο εσωτερικό του κυττάρου η ουσία αναστέλλει πολλαπλά ένζυμα τα οποία είναι απολύτως απαραίτητα για τη δημιουργία πουρινών και πυριμιδινών των βασικών δομικών στοιχείων του DNA και του RNA. Χωρίς αυτά τα στοιχεία η κυτταρική διαίρεση σταματά άμεσα.

Αυτός ο πολλαπλός ενζυμικός αποκλεισμός οδηγεί τα καρκινικά κύτταρα σε αδυναμία αναπαραγωγής και τελικά σε κυτταρικό θάνατο. Η εξειδικευμένη δράση του φαρμάκου ευθύνεται για τη θεραπευτική του αποτελεσματικότητα αλλά και για τις επιπτώσεις του σε υγιή κύτταρα του σώματος που ανανεώνονται γρήγορα.

2. Προειδοποιήσεις & Πριν τη λήψη του Pemetrexed

Η ασφάλεια της θεραπείας εξαρτάται απόλυτα από την αυστηρή τήρηση της προκαταρκτικής αγωγής. Όλοι οι ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν συμπληρώματα φυλλικού οξέος και ενέσεις βιταμίνης Β12 αρκετές ημέρες πριν την έναρξη του φαρμάκου. Αυτή η διαδικασία είναι υποχρεωτική για να μειωθούν οι θανατηφόρες αιματολογικές τοξικότητες.

Επιπρόσθετα για την αποφυγή σοβαρών δερματικών εξανθημάτων συνταγογραφείται προληπτικά η λήψη ενός κορτικοστεροειδούς όπως η δεξαμεθαζόνη την προηγούμενη την ίδια και την επόμενη ημέρα της χημειοθεραπείας. Η αποτυχία λήψης αυτών των φαρμάκων αποτελεί απόλυτη αντένδειξη για την έγχυση.

Το φάρμακο αποβάλλεται σχεδόν αποκλειστικά από τους νεφρούς. Ασθενείς με διαταραγμένη νεφρική λειτουργία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο συσσώρευσης της ουσίας στο αίμα. Η νεφρική κάθαρση πρέπει να ελέγχεται πριν από κάθε κύκλο θεραπείας και εφόσον είναι κάτω από τα επιτρεπτά όρια η θεραπεία αναβάλλεται.

3. Ενδείξεις & Οδηγός Δοσολογίας του Pemetrexed

Το Pemetrexed ενδείκνυται ως θεραπεία πρώτης γραμμής για το κακοήθες μεσοθηλίωμα του υπεζωκότα συνήθως σε συνδυασμό με άλλη χημειοθεραπεία. Επίσης χρησιμοποιείται ευρέως για τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα μη πλακώδους ιστολογίας ως αρχική θεραπεία ή ως θεραπεία συντήρησης.

Η χορήγηση γίνεται αυστηρά σε νοσοκομειακό περιβάλλον μέσω ενδοφλέβιας έγχυσης που διαρκεί περίπου δέκα λεπτά. Ο κύκλος της θεραπείας επαναλαμβάνεται κάθε είκοσι μία ημέρες επιτρέποντας στον οργανισμό να ανακάμψει από την αιματολογική τοξικότητα.

Η δοσολογία υπολογίζεται με βάση την επιφάνεια του σώματος του ασθενούς μετρούμενη σε τετραγωνικά μέτρα. Η προσαρμογή της δόσης σε επόμενους κύκλους είναι εξαιρετικά συνηθισμένη και βασίζεται στο βαθμό πτώσης των λευκών αιμοσφαιρίων ή των αιμοπεταλίων.

4. Αναλυτική Παρουσίαση Παρενεργειών του Pemetrexed

Το φάρμακο επηρεάζει έντονα το μυελό των οστών και το γαστρεντερικό σύστημα προκαλώντας μια σειρά ανεπιθύμητων ενεργειών που χρήζουν κλινικής διαχείρισης.

Συχνές Παρενέργειες

Η ναυτία ο έμετος η απώλεια όρεξης και η γενικευμένη κόπωση είναι εξαιρετικά συχνές. Πολλοί ασθενείς εμφανίζουν στοματίτιδα η οποία εκδηλώνεται με επώδυνα έλκη στο στόμα εμποδίζοντας την κατάποση. Οι γαστρεντερικές διαταραχές αντιμετωπίζονται προληπτικά με αντιεμετική αγωγή.

Σοβαρές παρενέργειες που πρέπει να αναφέρετε

Η σοβαρότερη επιπλοκή είναι η μυελοκαταστολή. Η πτώση των λευκών αιμοσφαιρίων δημιουργεί τεράστιο κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων και ο πυρετός αποτελεί ιατρικό επείγον. Επιπλέον η δραματική μείωση των αιμοπεταλίων ενδέχεται να προκαλέσει ανεξέλεγκτη αιμορραγία συνεπώς τα ρινορραγικά επεισόδια ή οι μώλωπες πρέπει να αναφέρονται αμέσως.

Σπάνιες Παρενέργειες

Σπανιότερα έχει παρατηρηθεί σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια η οποία οδηγεί σε κατακράτηση υγρών και οιδήματα. Υπάρχουν επίσης αναφορές για διάμεση πνευμονοπάθεια μια σοβαρή φλεγμονή των πνευμόνων που προκαλεί προοδευτική δυσκολία στην αναπνοή.

Παρενέργειες που συνήθως δεν απαιτούν ιατρική φροντίδα

Η παροδική αλλοίωση της γεύσης η ήπια αραίωση των μαλλιών και μια ελαφριά ευαισθησία στο δέρμα συνήθως είναι καλά ανεκτές και υποχωρούν μετά την ολοκλήρωση των κύκλων της χημειοθεραπείας.

Κατηγορία Παρενέργειας Συμπτώματα
Αιματολογικές Πυρετός, λοιμώξεις, εύκολοι μώλωπες
Γαστρεντερικές Ναυτία, έμετος, στοματίτιδα, διάρροια
Δερματικές Εξάνθημα, κνησμός, ερυθρότητα
Νεφρικές Οίδημα άκρων, μειωμένη ούρηση

5. Υπερβολική Δόση Pemetrexed

Η χορήγηση μεγαλύτερης ποσότητας από την ενδεδειγμένη οδηγεί σε δραματική ενίσχυση της μυελοκαταστολής. Τα λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια μηδενίζονται δημιουργώντας άμεσο κίνδυνο σηψαιμίας και απειλητικών για τη ζωή αιμορραγιών.

Η κλινική εικόνα της υπερδοσολογίας περιλαμβάνει επίσης ακραία βλάβη στους βλεννογόνους του πεπτικού με αιματηρές διάρροιες και σοβαρή νεφρική επιβάρυνση. Ο ασθενής χρήζει άμεσης και εντατικής υποστήριξης.

Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει τη χορήγηση λευκοβορίνης προκειμένου να διασωθούν τα υγιή κύτταρα από την τοξικότητα του φαρμάκου. Συχνά απαιτούνται μεταγγίσεις αίματος χορήγηση αυξητικών παραγόντων των λευκών αιμοσφαιρίων και ευρέος φάσματος αντιβιοτικά.

6. Παράλειψη Δόσης & Τι να αποφύγετε με το Pemetrexed

Η χρονική συνέπεια στην εφαρμογή των κύκλων χημειοθεραπείας καθορίζει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Σε περίπτωση αναβολής λόγω χαμηλών αιματολογικών δεικτών ο ιατρός προσαρμόζει το χρονοδιάγραμμα. Ο ασθενής δεν πρέπει να διακόπτει την προκαταρκτική βιταμινική αγωγή κατά τις ημέρες της αναβολής.

Πρέπει να αποφεύγεται αυστηρά η λήψη μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων όπως η ιβουπροφαίνη μερικές ημέρες πριν την έγχυση. Αυτά τα αναλγητικά μειώνουν την αποβολή του φαρμάκου από τα νεφρά αυξάνοντας δραματικά την τοξικότητά του στον οργανισμό.

Οι ασθενείς πρέπει να αποφεύγουν την επαφή με άτομα που πάσχουν από μεταδοτικές ασθένειες. Λόγω της καταστολής του ανοσοποιητικού συστήματος ακόμα και μια απλή ιογενής λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε απειλητική για τη ζωή πνευμονία.

7. Αλληλεπιδράσεις Φαρμάκων με το Pemetrexed

Η σημαντικότερη κλινική αλληλεπίδραση αφορά τα αναλγητικά φάρμακα που μεταβολίζονται μέσω των νεφρών. Η συγχορήγηση με μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα απαγορεύεται εκτός αν ο ογκολόγος κρίνει ότι η νεφρική λειτουργία είναι άριστη και τα επιτρέπει με τεράστια προσοχή.

Η παράλληλη χορήγηση νεφροτοξικών φαρμάκων συμπεριλαμβανομένων ορισμένων αντιβιοτικών ενέχει τον κίνδυνο καθυστερημένης κάθαρσης του Pemetrexed. Αυτό οδηγεί σε παρατεταμένη παραμονή της ουσίας στο αίμα και αύξηση των ανεπιθύμητων ενεργειών.

Επιπλέον ασθενείς που λαμβάνουν από του στόματος αντιπηκτικά πρέπει να παρακολουθούνται στενά. Η τοξικότητα της χημειοθεραπείας στο ήπαρ και η μείωση των αιμοπεταλίων μπορούν να προκαλέσουν απρόβλεπτες μεταβολές στην πηκτικότητα του αίματος.

8. Προφυλάξεις, Ασφάλεια & Διάρκεια Δράσης του Pemetrexed

Η διενέργεια γενικής εξέτασης αίματος είναι υποχρεωτική πριν από κάθε κύκλο και συνήθως επαναλαμβάνεται στα μέσα του κύκλου για να εντοπιστεί το κατώτερο σημείο της πτώσης των λευκών αιμοσφαιρίων. Αυτή η συνεχής παρακολούθηση είναι το βασικό κριτήριο ασφαλείας.

Εάν ο ασθενής εμφανίσει υψηλό βαθμό τοξικότητας η επόμενη δόση μειώνεται σημαντικά ώστε ο οργανισμός να ανταπεξέλθει χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο. Το φάρμακο κυκλοφορεί στον οργανισμό για μικρό χρονικό διάστημα αλλά οι επιπτώσεις του στα κύτταρα διαρκούν αρκετές εβδομάδες.

Λόγω του κινδύνου γονιδιακών μεταλλάξεων οι άνδρες και οι γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία πρέπει να χρησιμοποιούν ιδιαίτερα αποτελεσματικές μεθόδους αντισύλληψης τόσο κατά τη διάρκεια της θεραπείας όσο και για έξι μήνες μετά την ολοκλήρωσή της.

9. Πώς να σταματήσετε τη λήψη & Αποθήκευση/Απόρριψη του Pemetrexed

Η ολοκλήρωση της θεραπείας καθορίζεται από τον ογκολόγο βάσει των απεικονιστικών εξετάσεων. Εάν η νόσος υποχωρήσει ή σταθεροποιηθεί το φάρμακο μπορεί να χορηγείται ως θεραπεία συντήρησης για παρατεταμένο διάστημα μέχρι να εμφανιστεί εξέλιξη της νόσου.

Τα φιαλίδια διατηρούνται στο φαρμακείο του νοσοκομείου υπό ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας δωματίου. Η ανασύσταση της σκόνης σε υγρό πραγματοποιείται σε ειδικούς θαλάμους προστασίας προκειμένου να αποτραπεί η έκθεση του νοσηλευτικού προσωπικού στην τοξική ουσία.

Κάθε υλικό που έρχεται σε επαφή με το φάρμακο συμπεριλαμβανομένων των ορών και των βελόνων θεωρείται αυστηρά κυτταροτοξικό απόβλητο. Η απόρριψή του ακολουθεί συγκεκριμένα νοσοκομειακά πρωτόκολλα καύσης.

10. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό κατά τη λήψη Pemetrexed

Η αναζήτηση άμεσης ιατρικής φροντίδας είναι επιβεβλημένη εάν η θερμοκρασία του σώματος ξεπεράσει τους 38 βαθμούς Κελσίου. Ο πυρετός στη χημειοθεραπεία αποτελεί ένδειξη ουδετεροπενικής λοίμωξης η οποία εξελίσσεται ταχύτατα σε σήψη.

Επιπλέον έντονος πόνος στο στόμα που εμποδίζει τη λήψη υγρών προειδοποιεί για σοβαρή στοματίτιδα που θα προκαλέσει αφυδάτωση. Σε αυτή την περίπτωση ο ιατρός θα συνταγογραφήσει ενδοφλέβια υγρά και ειδικά παυσίπονα.

Η εμφάνιση ξαφνικής δυσκολίας στην αναπνοή επίμονου ξηρού βήχα ή πόνου στο στήθος απαιτεί άμεση αξιολόγηση με ακτινογραφία θώρακος για να αποκλειστεί η φλεγμονή στους πνεύμονες που σχετίζεται με το φάρμακο.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Τι ακριβώς κάνει το Pemetrexed στα καρκινικά κύτταρα;

Το φάρμακο στερεί από τα καρκινικά κύτταρα τα απαραίτητα ένζυμα και θρεπτικά συστατικά όπως το φυλλικό οξύ αποτρέποντας την ικανότητά τους να αναπαράγονται.

2. Γιατί πρέπει να παίρνω βιταμίνες πριν τη χημειοθεραπεία;

Το φυλλικό οξύ και η βιταμίνη Β12 είναι απολύτως απαραίτητα για να προστατεύσουν τα υγιή κύτταρα του σώματός σας μειώνοντας τις σοβαρές παρενέργειες στο αίμα και στο γαστρεντερικό.

3. Μπορώ να πάρω παυσίπονα για τον πονοκέφαλο;

Απαγορεύεται η λήψη αντιφλεγμονωδών όπως η ιβουπροφαίνη διότι αυξάνουν την τοξικότητα της χημειοθεραπείας. Επιτρέπονται μόνο απλά παυσίπονα μετά από έγκριση του ιατρού.

4. Προκαλεί το Pemetrexed πλήρη απώλεια μαλλιών;

Η πλήρης αλωπεκία είναι σπάνια. Οι περισσότεροι ασθενείς παρατηρούν μόνο μια ελαφριά αραίωση των μαλλιών κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

5. Πόσο καιρό μετά την έγχυση πέφτουν τα λευκά αιμοσφαίρια;

Ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων συνήθως φτάνει στο χαμηλότερο σημείο του μεταξύ της όγδοης και της δέκατης τέταρτης ημέρας μετά τη χορήγηση της θεραπείας.

6. Πρέπει να αλλάξω τη διατροφή μου;

Δεν υπάρχει ειδική δίαιτα αλλά συνιστάται η κατανάλωση μαλακών τροφών εάν εμφανίσετε πληγές στο στόμα και η αυξημένη πρόσληψη υγρών για την προστασία των νεφρών.

7. Ποιος είναι ο ρόλος της κορτιζόνης που παίρνω πριν τη θεραπεία;

Τα χάπια δεξαμεθαζόνης χορηγούνται αποκλειστικά για την πρόληψη των σοβαρών δερματικών εξανθημάτων που προκαλεί το φάρμακο.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Σχετικά θέματα:pemetrexedχημειοθεραπεία

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'