Ο πονοκέφαλος μετά το κλάμα προκαλείται κυρίως από τον συνδυασμό έντονης μυϊκής τάσης, ορμονικών μεταβολών και ήπιας αφυδάτωσης. Κατά τη διάρκεια της συναισθηματικής φόρτισης το σώμα απελευθερώνει ορμόνες του στρες που προκαλούν αγγειοδιαστολή ενώ το παρατεταμένο σφίξιμο των μυών του προσώπου και του αυχένα οδηγεί στον γνωστό πονοκέφαλο τάσης παράγοντας έναν οξύ και συχνά διάχυτο πόνο.
1. Η φυσιολογία των συναισθηματικών δακρύων
Ο ανθρώπινος οργανισμός παράγει τρία είδη δακρύων. Τα βασικά δάκρυα διατηρούν τον οφθαλμό υγρό τα αντανακλαστικά δάκρυα καθαρίζουν τα σωματίδια και τα συναισθηματικά δάκρυα εκκρίνονται σε στιγμές έντονης ψυχολογικής φόρτισης. Τα συναισθηματικά δάκρυα διαφέρουν ριζικά στη βιοχημική τους σύσταση.
Τα δάκρυα αυτά περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις πρωτεϊνών και ορμονών που σχετίζονται με το στρες. Αυτός ο μηχανισμός αποτελεί μια εξελικτική διαδικασία του σώματος προκειμένου να αποβάλει τοξικά υποπροϊόντα που παράγονται κατά τη διάρκεια της έντονης συναισθηματικής διέγερσης.
Παρότι το κλάμα προσφέρει ψυχολογική ανακούφιση η σωματική διαδικασία παραγωγής των δακρύων απαιτεί τεράστια κινητοποίηση του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Η κινητοποίηση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο στην αιμάτωση του εγκεφάλου και στους περιβάλλοντες ιστούς της κεφαλής.
2. Ο ρόλος του συμπαθητικού νευρικού συστήματος
Κατά τη διάρκεια ενός έντονου συναισθηματικού ξεσπάσματος ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται την κατάσταση ως άμεση απειλή ενεργοποιώντας το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Ο υποθάλαμος στέλνει σήματα στα επινεφρίδια για την άμεση έκκριση κατεχολαμινών κυρίως αδρεναλίνης και κορτιζόλης.
Αυτή η εντολή μάχης προκαλεί γενικευμένη αγγειοδιαστολή στα αιμοφόρα αγγεία της κεφαλής προκειμένου να αυξηθεί η παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο. Η ραγδαία διαστολή των αγγείων αυξάνει τη ροή του αίματος και ασκεί μηχανική πίεση στα αισθητικά νεύρα του κρανίου.
Αυτή η ξαφνική αλλαγή της αιμοδυναμικής μεταφράζεται συχνά ως ένας παλλόμενος πόνος. Η αίσθηση αυτή είναι εντονότερη στις περιοχές του μετώπου και των κροτάφων όπου τα αγγεία βρίσκονται εξαιρετικά κοντά στην επιφάνεια του δέρματος.
3. Μυϊκή τάση στο πρόσωπο και στον αυχένα
Ο σωματικός αντίκτυπος του κλάματος εκδηλώνεται εμφανώς στο μυϊκό σύστημα του προσώπου. Ο άνθρωπος ασυναίσθητα συνοφρυώνεται σφίγγει το σαγόνι του και αναστέλλει τον φυσιολογικό ρυθμό αναπνοής. Αυτή η κατάσταση διατηρεί τους μύες του προσώπου σε παρατεταμένη και ισχυρή ισομετρική συστολή.
Οι μύες του κρανίου και ειδικότερα ο μετωπιαίος και ο κροταφίτης μυς εξαντλούνται από την αδιάκοπη τάση. Η συνεχής συστολή μειώνει την τοπική κυκλοφορία του αίματος οδηγώντας σε συσσώρευση γαλακτικού οξέος και άλλων μεταβολιτών που ερεθίζουν τις νευρικές απολήξεις.
Η τάση αυτή μεταφέρεται άμεσα προς τα πίσω επηρεάζοντας τους μύες του αυχένα και της ινιακής χώρας δημιουργώντας το κλασικό μοτίβο του πονοκέφαλου τάσης ο οποίος μοιάζει με μια στενή ζώνη που σφίγγει περιμετρικά το κεφάλι.
4. Η συμβολή της ρινικής συμφόρησης
Τα δάκρυα παράγονται από τους δακρυϊκούς αδένες και αποχετεύονται μέσω των δακρυϊκών πόρων απευθείας στη ρινική κοιλότητα. Κατά τη διάρκεια του έντονου κλάματος η τεράστια ποσότητα υγρού υπερχειλίζει αυτό το αποχετευτικό σύστημα γεμίζοντας τη μύτη με υγρά.
Παράλληλα οι ορμόνες του στρες προκαλούν οίδημα στον ρινικό βλεννογόνο. Οι κάτω ρινικές κόγχες διογκώνονται μειώνοντας δραματικά τον χώρο εντός της ρινικής κοιλότητας και εμποδίζοντας την ελεύθερη ροή του αέρα.
Αυτή η συμφορητική κατάσταση κλείνει τα στόμια των παραρρίνιων κόλπων των ιγμορείων. Ο εγκλωβισμός αέρα και η αλλαγή της πίεσης στο εσωτερικό των κόλπων αυτών προκαλεί ένα βαθύ αίσθημα βάρους στο μέτωπο και στα ζυγωματικά μιμούμενη τον πονοκέφαλο της ιγμορίτιδας.
5. Υπεραερισμός και μεταβολές οξυγόνωσης
Η αναπνοή διαταράσσεται σημαντικά κατά τον λυγμό. Το άτομο λαμβάνει γρήγορες ακανόνιστες και ρηχές αναπνοές. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται υπεραερισμός και διαταράσσει ριζικά την ισορροπία των αερίων στο αίμα.
Ο υπεραερισμός προκαλεί την αποβολή μεγάλων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα μειώνοντας τα επίπεδά του στην κυκλοφορία. Αυτή η πτώση προκαλεί αντανακλαστική συστολή των αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου περιορίζοντας την παροχή οξυγόνου στον εγκεφαλικό ιστό.
Η ελαφριά αυτή εγκεφαλική υποξία ευθύνεται για το αίσθημα ζάλης της ελαφράδας στο κεφάλι και τον οξύ πόνο που ακολουθεί αμέσως μετά την ολοκλήρωση του κλάματος. Ο εγκέφαλος αντιδρά στην έλλειψη οξυγόνου μεταδίδοντας ισχυρά σήματα πόνου.
6. Η αφυδάτωση ως εκλυτικός παράγοντας
Η απώλεια υγρών μέσω των δακρύων σε συνδυασμό με την αυξημένη εφίδρωση και τη γρήγορη αναπνοή μπορεί να προκαλέσει ήπια αφυδάτωση. Ο εγκέφαλος αποτελείται κατά εβδομήντα τρία τοις εκατό από νερό και είναι εξαιρετικά ευαίσθητος στις μεταβολές του όγκου των υγρών.
Όταν ο οργανισμός αφυδατώνεται ο εγκεφαλικός ιστός συρρικνώνεται ελαφρώς απομακρυνόμενος από το κρανίο. Αυτή η απειροελάχιστη συρρίκνωση τραβάει τις μήνιγγες οι οποίες αποτελούν τις προστατευτικές μεμβράνες που τον περιβάλλουν και είναι γεμάτες με υποδοχείς πόνου.
Η διέγερση αυτών των υποδοχέων δημιουργεί έναν χαρακτηριστικό διάχυτο πονοκέφαλο ο οποίος επιδεινώνεται με τις απότομες κινήσεις του κεφαλιού και υποχωρεί σταδιακά μόνο μετά την επαρκή αναπλήρωση υγρών.
7. Νευροπεπτίδια και νευρογενής φλεγμονή
Το συναισθηματικό στρες προκαλεί την απελευθέρωση νευροπεπτιδίων από το τρίδυμο νεύρο. Ουσίες όπως η ουσία Ρ απελευθερώνονται στους ιστούς του προσώπου προκαλώντας αυτό που η επιστήμη ονομάζει νευρογενή φλεγμονή.
Αυτή η τοπική φλεγμονώδης αντίδραση κάνει τα αιμοφόρα αγγεία πιο διαπερατά και τον περιβάλλοντα ιστό οιδηματώδη. Τα μάτια πρήζονται γίνονται κόκκινα και ολόκληρη η περιοφθαλμική περιοχή καθίσταται εξαιρετικά ευαίσθητη στην αφή.
Η νευρογενής φλεγμονή παρατείνει το αίσθημα του πόνου ακόμη και ώρες μετά την υποχώρηση της αρχικής συναισθηματικής κρίσης αποτελώντας τον κύριο μηχανισμό συντήρησης του μετα-συναισθηματικού πονοκεφάλου.
8. Πυροδότηση κρίσης ημικρανίας
Για τα άτομα που πάσχουν από ημικρανίες το κλάμα αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους εκλυτικούς παράγοντες. Ο εγκέφαλος του ημικρανικού ασθενούς διαθέτει ελαττωματικά φίλτρα προσαρμογής στο στρες.
Η ραγδαία πτώση των επιπέδων σεροτονίνης κατά τη διάρκεια του συναισθηματικού εξαντλητικού ξεσπάσματος πυροδοτεί τον μηχανισμό της ημικρανίας. Το τρίδυμο νεύρο αντιδρά βίαια προκαλώντας σοβαρό παλλόμενο πόνο συνήθως στη μία πλευρά του κεφαλιού.
Η κρίση αυτή συνοδεύεται συχνά από ευαισθησία στο φως φωτοφοβία και στον ήχο φωνοφοβία αναγκάζοντας τον ασθενή να αναζητήσει καταφύγιο σε ένα σκοτεινό και ήσυχο δωμάτιο αδυνατώντας να συνεχίσει τις δραστηριότητές του.
9. Κόπωση και εξάντληση του οργανισμού
Το έντονο κλάμα ισοδυναμεί με μια εξαντλητική σωματική προπόνηση. Η καρδιακή συχνότητα παραμένει σε υψηλά επίπεδα για αρκετή ώρα και το σώμα καταναλώνει τεράστια ποσά γλυκόζης για να τροφοδοτήσει τους μύες και τον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Η απότομη πτώση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα αμέσως μετά υπογλυκαιμία προκαλεί αίσθημα αδυναμίας και πονοκέφαλο. Το σώμα βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακού ελλείμματος αδυνατώντας να διατηρήσει την ομοιόσταση.
Αυτή η βαθιά σωματική και συναισθηματική κόπωση γνωστή ως το φαινόμενο του hangover του κλάματος επιβάλλει στο άτομο την ανάγκη για άμεσο ύπνο προκειμένου να επανεκκινήσει τα νευρολογικά του συστήματα.
10. Διαφορική διάγνωση αιτιών
Η ταυτοποίηση του είδους του πονοκεφάλου είναι απαραίτητη για τη σωστή διαχείριση.
| Τύπος Πονοκεφάλου | Κλινικά Χαρακτηριστικά μετά το Κλάμα |
|---|---|
| Πονοκέφαλος Τάσης | Βουβός πόνος σαν σφιχτή κορδέλα στο μέτωπο και τον αυχένα. |
| Ιγμορειακός Πόνος | Βάρος στα μάγουλα και γύρω από τα μάτια εντείνεται όταν το κεφάλι γέρνει μπροστά. |
| Ημικρανία | Μονόπλευρος ισχυρός παλμός ευαισθησία σε φως και ήχο. |
| Αφυδάτωσης | Διάχυτος πόνος που επιδεινώνεται με την όρθια στάση βελτιώνεται με το νερό. |
Η αναγνώριση αυτών των προτύπων βοηθά τον ασθενή να επιλέξει την κατάλληλη τεχνική ανακούφισης.
11. Συντηρητική αντιμετώπιση και πρώτες βοήθειες
Η αντιμετώπιση του συμπτώματος ξεκινά με την άμεση χαλάρωση του μυϊκού συστήματος. Η εφαρμογή μιας δροσερής κομπρέσας στο μέτωπο ή στα μάτια προκαλεί τοπική αγγειοσυστολή μειώνοντας δραματικά το οίδημα και τη νευρογενή φλεγμονή της περιοχής.
Εναλλακτικά ένα ζεστό επίθεμα στον αυχένα χαλαρώνει τους συσπασμένους μύες βελτιώνοντας την κυκλοφορία του αίματος προς το κεφάλι. Η τεχνική αυτή αποδίδει εξαιρετικά στην περίπτωση του πονοκεφάλου τάσης λύνοντας τον ισομετρικό σπασμό.
Η επαρκής ενυδάτωση αποτελεί άμεση προτεραιότητα. Η αργή κατανάλωση δύο ποτηριών δροσερού νερού αποκαθιστά τον ενδαγγειακό όγκο επιτρέποντας στον εγκέφαλο να επαναφέρει την υδρική του ισορροπία και να απομακρύνει τους τοξικούς μεταβολίτες.
12. Ασκήσεις αναπνοής και διαχείριση στρες
Η συνειδητή ρύθμιση της αναπνοής σπάει τον κύκλο του υπεραερισμού. Οι βαθιές διαφραγματικές αναπνοές εισπνέοντας αργά από τη μύτη και εκπνέοντας από το στόμα επαναφέρουν τα φυσιολογικά επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα.
Αυτή η τεχνική ενεργοποιεί το πνευμονογαστρικό νεύρο σηματοδοτώντας τη μετάβαση του οργανισμού από τον συμπαθητικό έλεγχο στον παρασυμπαθητικό ο οποίος χαρακτηρίζεται από ηρεμία και χαλάρωση. Οι καρδιακοί παλμοί σταθεροποιούνται.
Επιπλέον το ελαφρύ μασάζ στους κροτάφους με κυκλικές κινήσεις διευκολύνει τη λεμφική παροχέτευση της περιοχής και ανακουφίζει την πίεση που έχει συσσωρευτεί στο μετωπιαίο οστούν.
13. Φαρμακευτική παρέμβαση
Εφόσον οι φυσικές μέθοδοι δεν επαρκούν η λήψη κοινών αναλγητικών φαρμάκων αποτελεί ασφαλή επιλογή. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα καταστέλλουν την παραγωγή προσταγλανδινών ανακόπτοντας τον μηχανισμό φλεγμονής και πόνου.
Στην περίπτωση έντονης ρινικής συμφόρησης ένα ρινικό αποσυμφορητικό σπρέι χρησιμοποιούμενο με φειδώ ανοίγει τους αεραγωγούς και επιτρέπει την αποστράγγιση των ιγμορείων ανακουφίζοντας αμέσως το αίσθημα βάρους.
Για τους ασθενείς που εμφανίζουν κρίση ημικρανίας η λήψη της ειδικής αγωγής που τους έχει συνταγογραφηθεί από τον νευρολόγο πρέπει να γίνεται άμεσα στα πρώτα σημάδια της κρίσης.
14. Πότε απαιτείται ιατρική αξιολόγηση
Αν και οι πονοκέφαλοι μετά το κλάμα είναι απόλυτα φυσιολογικοί υπάρχουν σημεία που χρήζουν προσοχής. Εάν ο πόνος είναι ο χειρότερος που έχει βιώσει ποτέ ο ασθενής κάνει την εμφάνισή του σαν κεραυνός και δεν υποχωρεί με τα παυσίπονα απαιτείται άμεση νοσοκομειακή εκτίμηση.
Επιπρόσθετα εάν ο πονοκέφαλος συνοδεύεται από νευρολογικά συμπτώματα όπως θόλωση της όρασης δυσκολία στην ομιλία ή μούδιασμα στα άκρα θα πρέπει να αποκλειστεί η ύπαρξη σοβαρότερης αγγειακής βλάβης στον εγκέφαλο.
Η επαναλαμβανόμενη και καθημερινή εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων λόγω συνεχούς συναισθηματικής φόρτισης υποδεικνύει την ανάγκη ψυχολογικής υποστήριξης και συστηματικής διαχείρισης της κατάθλιψης ή του χρόνιου άγχους.
15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1. Είναι φυσιολογικό να έχω δυνατό πονοκέφαλο αφού κλάψω;
Απόλυτα φυσιολογικό. Είναι το αποτέλεσμα της μυϊκής έντασης της απότομης αλλαγής στην αναπνοή και των ορμονών του στρες που κατακλύζουν το σώμα σας.
2. Γιατί νιώθω το κεφάλι μου σαν να πρόκειται να εκραγεί;
Το κλάμα προκαλεί διόγκωση του ρινικού βλεννογόνου και κλείσιμο των ιγμορείων. Ο εγκλωβισμένος αέρας αυξάνει την πίεση στο πρόσωπο δίνοντας αυτή την αίσθηση.
3. Πρέπει να πάρω παυσίπονο αμέσως;
Δοκιμάστε πρώτα να πιείτε νερό και να βάλετε μια δροσερή κομπρέσα. Αν ο πόνος δεν υποχωρήσει σε είκοσι λεπτά ένα απλό αναλγητικό θα βοηθήσει.
4. Βοηθάει ο ύπνος σε αυτές τις περιπτώσεις;
Ο ύπνος είναι το καλύτερο φάρμακο καθώς δίνει την ευκαιρία στο νευρικό σύστημα να ηρεμήσει και να επαναφέρει την ισορροπία στον εγκέφαλο.
5. Μπορώ να πάθω ημικρανία από το κλάμα;
Ναι τα άτομα με προδιάθεση συχνά πυροδοτούν κρίσεις ημικρανίας λόγω της πτώσης της σεροτονίνης και της εξάντλησης που προκαλεί το συναισθηματικό στρες.
6. Γιατί νιώθω ζάλη αφού σταματήσω να κλαίω;
Η γρήγορη και κοφτή αναπνοή αλλάζει τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα. Η ζάλη θα υποχωρήσει μόλις αρχίσετε να αναπνέετε ήρεμα και βαθιά.
7. Η αφυδάτωση παίζει ρόλο στον πονοκέφαλο αυτό;
Ναι η παραγωγή δακρύων σε συνδυασμό με την εφίδρωση μπορεί να μειώσει τα υγρά του σώματος επηρεάζοντας τον εγκεφαλικό ιστό.
16. Βιβλιογραφία
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.
