Αρχική ❯ Παρενέργειες ❯ Τριφθοριοπεραζίνη: Οδηγίες Χρήσης, Παρενέργειες & Δοσολογία

Τριφθοριοπεραζίνη: Οδηγίες Χρήσης, Παρενέργειες & Δοσολογία

Η τριφθοριοπεραζίνη είναι ένα ισχυρό τυπικό αντιψυχωσικό φάρμακο που ανήκει στην κατηγορία των φαινοθειαζινών και χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της σχιζοφρένειας και του σοβαρού άγχους. Η πιο αξιοσημείωτη παρενέργειά της είναι η πρόκληση εξωπυραμιδικών συμπτωμάτων δηλαδή διαταραχών στην κίνηση όπως μυϊκή δυσκαμψία και τρόμος καθώς και ο κίνδυνος εμφάνισης όψιμης δυσκινησίας.

1. Εισαγωγή & Μηχανισμός Δράσης: Πώς λειτουργεί η Τριφθοριοπεραζίνη στο σώμα

Η τριφθοριοπεραζίνη ασκεί την κύρια φαρμακολογική της δράση αποκλείοντας τους υποδοχείς ντοπαμίνης D2 στο κεντρικό νευρικό σύστημα και ειδικότερα στα μεσομεταιχμιακά και μεσοφλοιικά μονοπάτια του εγκέφαλου. Η υπερβολική δραστηριότητα της ντοπαμίνης σε αυτές τις περιοχές ευθύνεται για τα θετικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας όπως οι ψευδαισθήσεις και οι παραληρητικές ιδέες.

Αναστέλλοντας τη μετάδοση των ντοπαμινεργικών σημάτων το φάρμακο βοηθά στην ομαλοποίηση της εγκεφαλικής λειτουργίας μειώνοντας την ψυχωσική διέγερση και οργανώνοντας τη σκέψη του ασθενούς. Παράλληλα εμφανίζει ήπια αντιεμετική δράση μέσω της επίδρασής της στη ζώνη πυροδότησης των χημειοϋποδοχέων στον προμήκη μυελό.

Σε σύγκριση με άλλες φαινοθειαζίνες η τριφθοριοπεραζίνη διαθέτει ισχυρότερη αντιψυχωσική δράση αλλά προκαλεί λιγότερη υπνηλία. Η δράση της ωστόσο στον αποκλεισμό της ντοπαμίνης στο μελανοραβδωτό σύστημα είναι υπεύθυνη για την εμφάνιση των κινητικών διαταραχών που χαρακτηρίζουν τα τυπικά αντιψυχωσικά φάρμακα.

2. Προειδοποιήσεις & Πριν τη λήψη: Προϋποθέσεις και Αντενδείξεις για την Τριφθοριοπεραζίνη

Η χορήγηση του φαρμάκου αντενδείκνυται πλήρως σε ασθενείς με σοβαρή καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος κωματώδεις καταστάσεις και σε όσους πάσχουν από καταστολή του μυελού των οστών. Δεν πρέπει να λαμβάνεται από ασθενείς με γνωστή υπερευαισθησία στις φαινοθειαζίνες.

Προειδοποίηση Κακοήθους Νευροληπτικού Συνδρόμου: Η χρήση της ουσίας εγκυμονεί τον κίνδυνο εμφάνισης ενός σπάνιου αλλά δυνητικά θανατηφόρου συνδρόμου. Το κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο χαρακτηρίζεται από υπερπυρεξία ακραία μυϊκή δυσκαμψία διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης και αλλαγές στο επίπεδο συνείδησης. Εάν εμφανιστούν αυτά τα συμπτώματα η θεραπεία πρέπει να διακοπεί αμέσως.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε ηλικιωμένους ασθενείς με άνοια καθώς η χρήση αντιψυχωσικών φαρμάκων σε αυτό τον πληθυσμό αυξάνει τον κίνδυνο αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων και θνησιμότητας. Ασθενείς με ιστορικό επιληψίας πρέπει να παρακολουθούνται στενά διότι το φάρμακο μειώνει τον ουδό των επιληπτικών κρίσεων.

3. Ενδείξεις & Οδηγός Δοσολογίας για την Τριφθοριοπεραζίνη

Το φάρμακο ενδείκνυται κυρίως για τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη διαχείριση των ψυχωσικών διαταραχών όπως η σχιζοφρένεια. Δευτερευόντως χορηγείται σε χαμηλότερες δόσεις για τη βραχυπρόθεσμη θεραπεία του σοβαρού γενικευμένου άγχους όταν άλλα φάρμακα έχουν αποτύχει.

Για τη θεραπεία των ψυχώσεων η αρχική δόση για τους ενήλικες είναι συνήθως δύο έως πέντε χιλιοστόγραμμα λαμβανόμενα δύο φορές την ημέρα. Η δοσολογία μπορεί να αυξηθεί σταδιακά από τον ψυχίατρο έως τα δεκαπέντε ή είκοσι χιλιοστόγραμμα ημερησίως ανάλογα με την κλινική ανταπόκριση και την ανοχή του ασθενούς.

Στην αντιμετώπιση του άγχους χρησιμοποιούνται πολύ μικρότερες δόσεις συνήθως ένα έως δύο χιλιοστόγραμμα την ημέρα και η διάρκεια της θεραπείας δεν πρέπει να υπερβαίνει τις δώδεκα εβδομάδες. Τα δισκία καταπίνονται με νερό ανεξάρτητα από τη λήψη τροφής.

4. Αναλυτική Παρουσίαση Παρενεργειών της Τριφθοριοπεραζίνης

Οι παρενέργειες του φαρμάκου σχετίζονται άμεσα με τον αποκλεισμό της ντοπαμίνης και άλλων νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο.

Κατηγορία Παρενέργειας Συμπτώματα
Νευρικό Σύστημα Μυϊκή δυσκαμψία, τρόμος, ακαθισία, όψιμη δυσκινησία
Αυτόνομο Νευρικό Ξηροστομία, θολή όραση, δυσκοιλιότητα, κατακράτηση ούρων
Καρδιαγγειακό Σύστημα Ορθοστατική υπόταση, ταχυκαρδία
Ενδοκρινικό Σύστημα Αύξηση προλακτίνης, γαλακτόρροια, αμηνόρροια

Συχνές Παρενέργειες

Τα εξωπυραμιδικά συμπτώματα όπως ο τρόμος των χεριών η δυσκολία στην έναρξη των κινήσεων παρκινσονισμός και η εσωτερική ανησυχία με αδυναμία ακινησίας ακαθισία είναι εξαιρετικά συχνά ειδικά σε υψηλές δόσεις. Η ξηροστομία και η ήπια θόλωση της όρασης αναφέρονται επίσης συχνά από τους ασθενείς.

Σοβαρές παρενέργειες που πρέπει να αναφέρετε

Η όψιμη δυσκινησία είναι μια σοβαρή επιπλοκή που εμφανίζεται μετά από μακροχρόνια χρήση. Χαρακτηρίζεται από ακούσιες ρυθμικές κινήσεις της γλώσσας του προσώπου και των άκρων και μπορεί να είναι μη αναστρέψιμη. Η εμφάνιση πυρετού μυϊκής ακαμψίας ή ανεξήγητου πονόλαιμου απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Σπάνιες Παρενέργειες

Σπανίως το φάρμακο προκαλεί αιματολογικές διαταραχές όπως ακοκκιοκυτταραιμία μια κατάσταση εξαιρετικά χαμηλών λευκών αιμοσφαιρίων. Έχουν αναφερθεί επίσης περιπτώσεις ηπατικής δυσλειτουργίας με ίκτερο και σοβαρές αλλεργικές δερματικές αντιδράσεις ή φωτοευαισθησία.

Παρενέργειες που συνήθως δεν απαιτούν ιατρική φροντίδα

Η ελαφριά υπνηλία κατά τις πρώτες ημέρες της θεραπείας και η ήπια αύξηση του σωματικού βάρους είναι συνήθεις. Η ορθοστατική ζάλη κατά την απότομη έγερση βελτιώνεται συνήθως καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται στη φαρμακευτική αγωγή.

5. Υπερβολική Δόση: Συμπτώματα υπερδοσολογίας από Τριφθοριοπεραζίνη και τι να κάνετε

Η υπερδοσολογία προκαλεί σοβαρή καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος και επιδείνωση όλων των κινητικών παρενεργειών. Η επικινδυνότητα αυξάνεται δραματικά εάν ο ασθενής έχει καταναλώσει ταυτόχρονα αλκοόλ.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν βαθύ ύπνο ή κώμα ακραία μυϊκή δυσκαμψία σοβαρή πτώση της αρτηριακής πίεσης και καρδιακές αρρυθμίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις αντί για καταστολή παρατηρείται υπερβολική διέγερση και επιληπτικοί σπασμοί.

Απαιτείται άμεση μεταφορά στα επείγοντα περιστατικά. Δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο. Η θεραπεία συνίσταται στην εκκένωση του στομάχου εάν η λήψη είναι πρόσφατη και στη χορήγηση ενδοφλέβιων υγρών και αγγειοσυσπαστικών για την υποστήριξη της αρτηριακής πίεσης. Τα εξωπυραμιδικά συμπτώματα αντιμετωπίζονται με ειδικά αντιπαρκινσονικά φάρμακα.

6. Παράλειψη Δόσης & Τι να αποφύγετε κατά τη λήψη Τριφθοριοπεραζίνης

Εάν ξεχάσετε μια δόση λάβετέ την μόλις το θυμηθείτε. Εάν πλησιάζει η ώρα για την επόμενη προγραμματισμένη δόση παραλείψτε τη χαμένη και συνεχίστε κανονικά. Μην λαμβάνετε διπλή δόση διότι αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης οξέων δυστονικών αντιδράσεων.

Κατά τη διάρκεια της αγωγής η κατανάλωση οινοπνεύματος απαγορεύεται αυστηρά. Το αλκοόλ ενισχύει την κατασταλτική δράση του φαρμάκου και αυξάνει τον κίνδυνο αναπνευστικής ανακοπής και ηπατικής τοξικότητας.

Αποφύγετε την υπερβολική έκθεση στον ήλιο διότι οι φαινοθειαζίνες προκαλούν φωτοευαισθησία. Επίσης επειδή το φάρμακο διαταράσσει τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική σωματική άσκηση σε περιβάλλον με πολύ υψηλή θερμοκρασία για τον κίνδυνο θερμοπληξίας.

7. Αλληλεπιδράσεις Φαρμάκων: Με ποια φάρμακα αλληλεπιδρά η Τριφθοριοπεραζίνη

Η τριφθοριοπεραζίνη αλληλεπιδρά με πληθώρα φαρμάκων. Η συγχορήγηση με άλλα κατασταλτικά του κεντρικού νευρικού συστήματος όπως τα οπιοειδή αναλγητικά ή τα ηρεμιστικά αυξάνει επικίνδυνα την καταστολή και την υπόταση.

Όταν συνδυάζεται με άλλα αντιψυχωσικά όπως η αλοπεριδόλη ο κίνδυνος εξωπυραμιδικών παρενεργειών και κακοήθους νευροληπτικού συνδρόμου πολλαπλασιάζεται. Το φάρμακο ανταγωνίζεται τη δράση της λεβοντόπα μειώνοντας την αποτελεσματικότητά της σε ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον.

Αντιόξινα σκευάσματα που περιέχουν αλουμίνιο ή μαγνήσιο μειώνουν την απορρόφηση της ουσίας από το έντερο γι’ αυτό πρέπει να λαμβάνονται τουλάχιστον δύο ώρες πριν ή μετά την τριφθοριοπεραζίνη.

8. Προφυλάξεις, Ασφάλεια & Διάρκεια Δράσης της Τριφθοριοπεραζίνης

Η χρήση του φαρμάκου κατά την εγκυμοσύνη επιτρέπεται μόνο όταν το όφελος για την ψυχική υγεία της μητέρας υπερτερεί σαφώς των πιθανών κινδύνων. Νεογνά μητέρων που έλαβαν αντιψυχωσικά στο τρίτο τρίμηνο κινδυνεύουν να εμφανίσουν εξωπυραμιδικά συμπτώματα ή στερητικό σύνδρομο μετά τη γέννηση. Ο θηλασμός συνήθως διακόπτεται.

Η αντιψυχωσική δράση του φαρμάκου δεν είναι άμεση. Μπορεί να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες συνεχούς θεραπείας για να παρατηρηθεί πλήρης υποχώρηση των παραληρητικών ιδεών και των ψευδαισθήσεων.

Ο ιατρός πρέπει να ελέγχει τακτικά την κινητική κατάσταση του ασθενούς για την πρώιμη ανίχνευση όψιμης δυσκινησίας καθώς και να διενεργεί αιματολογικές εξετάσεις για τον έλεγχο των λευκών αιμοσφαιρίων και των ηπατικών ενζύμων.

9. Πώς να σταματήσετε τη λήψη & Αποθήκευση/Απόρριψη της Τριφθοριοπεραζίνης

Η απότομη διακοπή του φαρμάκου πρέπει να αποφεύγεται. Η ξαφνική διακοπή μπορεί να προκαλέσει υποτροπή της ψύχωσης ή συμπτώματα στέρησης όπως ναυτία έμετο αϋπνία και έντονη εφίδρωση. Ο ψυχίατρος θα σχεδιάσει ένα πρόγραμμα σταδιακής μείωσης της δόσης.

Τα δισκία πρέπει να αποθηκεύονται σε θερμοκρασία δωματίου προστατευμένα από την υγρασία και την άμεση ηλιακή ακτινοβολία η οποία μπορεί να αλλοιώσει τη δραστική ουσία.

Για την απόρριψη του φαρμάκου χρησιμοποιήστε τους ειδικούς κάδους των φαρμακείων. Μην πετάτε τα χάπια στα σκουπίδια ή στην αποχέτευση για να προστατεύσετε το περιβάλλον από τις χημικές ουσίες.

10. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό λαμβάνοντας Τριφθοριοπεραζίνη

Η εμφάνιση υψηλού πυρετού σε συνδυασμό με ανεξήγητη μυϊκή ακαμψία και σύγχυση αποτελεί απόλυτο ιατρικό επείγον καθώς υποδηλώνει κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο. Μεταβείτε αμέσως στο νοσοκομείο.

Επικοινωνήστε με τον ψυχίατρό σας εάν παρατηρήσετε ακούσιες κινήσεις της γλώσσας του στόματος ή των άκρων τις οποίες δεν μπορείτε να ελέγξετε. Αυτά τα σημάδια της όψιμης δυσκινησίας απαιτούν άμεση αξιολόγηση.

Επίσης εάν αισθάνεστε ακραία εσωτερική ανησυχία και δεν μπορείτε να καθίσετε ακίνητοι ακαθισία ή εάν εμφανίσετε πονόλαιμο και σημάδια λοίμωξης ο ιατρός πρέπει να ελέγξει την κατάστασή σας άμεσα.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Τι είναι η τριφθοριοπεραζίνη;

Είναι ένα παλαιότερο αλλά πολύ αποτελεσματικό αντιψυχωσικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της σχιζοφρένειας και του πολύ έντονου άγχους.

2. Πότε θα αρχίσω να νιώθω καλύτερα;

Ηρεμιστική δράση μπορεί να παρατηρηθεί από τις πρώτες ημέρες αλλά η πλήρης βελτίωση των ψυχωσικών συμπτωμάτων μπορεί να πάρει από τρεις έως έξι εβδομάδες.

3. Είναι επικίνδυνο αν τα χέρια μου αρχίσουν να τρέμουν;

Ο τρόμος των χεριών είναι μια γνωστή κινητική παρενέργεια του φαρμάκου. Ενημερώστε τον ιατρό σας διότι μπορεί να χρειαστεί μείωση της δόσης ή χορήγηση διορθωτικού φαρμάκου.

4. Επιτρέπεται να πίνω καφέ;

Ναι ωστόσο η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να επιδεινώσει το άγχος και τον τρόμο οπότε συνιστάται μέτρο.

5. Γιατί νιώθω ξηρότητα στο στόμα μου;

Το φάρμακο μειώνει την παραγωγή σάλιου. Η συχνή λήψη γουλιών νερού και η χρήση τσίχλας χωρίς ζάχαρη βοηθούν στην ανακούφιση του συμπτώματος.

6. Μπορώ να κάνω ηλιοθεραπεία;

Καλό είναι να την αποφεύγετε. Το φάρμακο κάνει το δέρμα ευαίσθητο στον ήλιο αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκαυμάτων. Φοράτε πάντα αντηλιακό.

7. Πόσο καιρό πρέπει να παίρνω τα χάπια;

Για τη σχιζοφρένεια η θεραπεία είναι συνήθως μακροχρόνια. Για το άγχος η χρήση πρέπει να είναι βραχυπρόθεσμη και να μην υπερβαίνει τους λίγους μήνες.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'