1. Εισαγωγή: Η Προσέγγιση του Κνησμού Άνευ Εξανθήματος (Pruritus sine materia)
Ο ξαφνικός, γενικευμένος κνησμός χωρίς εμφανές δερματικό εξάνθημα (γνωστός ιατρικά ως pruritus sine materia) αποτελεί συχνά εκδήλωση υποκείμενων συστηματικών νοσημάτων, όπως η ηπατική δυσλειτουργία (χολόσταση), η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια ή οι διαταραχές του θυρεοειδούς. Παράλληλα, αιματολογικές κακοήθειες (όπως το Λέμφωμα Hodgkin), νευρολογικές παθήσεις, παρενέργειες φαρμάκων ή απλώς η έντονη ξηροδερμία σε συνδυασμό με ψυχολογικό στρες, αποτελούν συχνότατα αίτια που επιβάλλουν εκτενή εργαστηριακή διερεύνηση.
Όταν ένας ασθενής παραπονείται για αφόρητη φαγούρα (κνησμό), η πρώτη αντίδραση του ιατρού είναι η ενδελεχής εξέταση του δέρματος. Εάν ανακαλυφθεί έκζεμα, κνίδωση, μυκητίαση ή ψώρα, η διάγνωση στρέφεται σε αμιγώς δερματολογικά νοσήματα. Εάν, ωστόσο, το δέρμα είναι απολύτως καθαρό – με εξαίρεση τις γρατζουνιές (δρυφάδες) που προκαλεί ο ίδιος ο ασθενής στην προσπάθειά του να ανακουφιστεί – το σύμπτωμα αποκτά άμεσα χαρακτήρα συστηματικής εσωτερικής παθολογίας.
Ο κνησμός άνευ εξανθήματος θεωρείται ένα από τα πλέον εξουθενωτικά ιατρικά συμπτώματα. Σε ακραίες περιπτώσεις, προκαλεί βαριά αυπνία, κλινική κατάθλιψη και οδηγεί σε τάσεις αυτοκτονίας. Η διερεύνηση είναι μια αληθινή ιατρική πρόκληση (diagnostic puzzle), η οποία απαιτεί τη στενή συνεργασία Δερματολόγων, Παθολόγων και Αιματολόγων για την ανίχνευση του αφανούς νοσήματος.
2. Η Παθοφυσιολογία του Κνησμού: Ο Ρόλος των Νευρικών Ινών
Το αίσθημα του κνησμού μεταδίδεται κυρίως από εξειδικευμένες αμύελες νευρικές ίνες (ίνες C) που βρίσκονται στα ανώτερα στρώματα του δέρματος και στην επιδερμίδα. Αυτές οι νευρικές απολήξεις, που ονομάζονται κνησμοϋποδοχείς, είναι εξαιρετικά ευαίσθητες σε ποικίλα χημικά και μηχανικά ερεθίσματα.
Ιστορικά, η ισταμίνη θεωρούνταν ο μοναδικός νευροδιαβιβαστής του κνησμού (εξ ου και η ευρεία χρήση των αντιισταμινικών). Ωστόσο, η σύγχρονη ιατρική επιστήμη ανακάλυψε ότι ο συστηματικός κνησμός προκαλείται από δεκάδες άλλες ουσίες, όπως τα χολικά οξέα, οι ενδορφίνες (οπιοειδή του σώματος), η σεροτονίνη, η ουσία Ρ (Substance P) και διάφορες κυτταροκίνες (ιντερλευκίνες).
Σε νοσήματα του ήπατος ή των νεφρών, η αδυναμία του οργανισμού να απεκκρίνει αυτές τις ουσίες οδηγεί στη συσσώρευσή τους στο αίμα και εν συνεχεία στο δέρμα, όπου ερεθίζουν μόνιμα και ακατάπαυστα τις ίνες C, προκαλώντας μια ασίγαστη επιθυμία για ξύσιμο, χωρίς την ανάπτυξη ορατού εξανθήματος (καθώς δεν υπάρχει τοπική δερματική αλλεργία).
3. Ηπατικές Παθήσεις και Χολόσταση
Η ηπατική νόσος αποτελεί μια από τις κλασικότερες και σοβαρότερες αιτίες γενικευμένου κνησμού. Το σύμπτωμα αυτό σχετίζεται πρωτίστως με τη χολόσταση, δηλαδή την αδυναμία της χολής να ρεύσει φυσιολογικά από το ήπαρ (συκώτι) προς το λεπτό έντερο.
Σε καταστάσεις όπως η Πρωτοπαθής Χολική Χολαγγειίτιδα (PBC), η Πρωτοπαθής Σκληρυντική Χολαγγειίτιδα (PSC), ο καρκίνος του παγκρέατος (που πιέζει τον χοληδόχο πόρο), ή η ιογενής ηπατίτιδα, τα χολικά οξέα και άλλα παραπροϊόντα (όπως η χολερυθρίνη) εγκλωβίζονται και διαχέονται στην κυκλοφορία του αίματος, καταλήγοντας στο δέρμα.
Ο χολοστατικός κνησμός είναι μαρτυρικός. Είναι τυπικά εντονότερος στα πέλματα και τις παλάμες, ενώ χαρακτηριστικά επιδεινώνεται τη νύχτα και δεν ανταποκρίνεται απολύτως καθόλου στα κοινά αντιισταμινικά. Συχνά συνοδεύεται από ίκτερο (κιτρίνισμα των ματιών και του δέρματος) και σκοτεινόχρωμα ούρα.
4. Χρόνια Νεφρική Νόσος (Ουραιμικός Κνησμός)
Οι ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια (ειδικά αυτοί που βρίσκονται σε τελικό στάδιο ή υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση), βιώνουν εξαιρετικά συχνά ουραιμικό κνησμό, ένα σύμπτωμα που ταλαιπωρεί έως και το 50% του συγκεκριμένου πληθυσμού.
Όταν οι νεφροί αδυνατούν να φιλτράρουν το αίμα, τοξικές ουσίες (ουραιμικές τοξίνες) συσσωρεύονται. Παράλληλα, αναπτύσσεται υπερπαραθυρεοειδισμός και ανισορροπία ασβεστίου και φωσφόρου, η οποία οδηγεί σε μικρο-εναποθέσεις (μικροκρυστάλλους) αλάτων φωσφορικού ασβεστίου μέσα στο δέρμα.
Αυτός ο κνησμός είναι βαθύς, αδιάκοπος, συνήθως πιο έντονος στη ράχη (πλάτη) και τα χέρια, και επιδεινώνεται ραγδαία κατά τη διάρκεια των συνεδριών αιμοκάθαρσης (dialysis). Η διαχείρισή του απαιτεί πολύπλοκες παρεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης της υπεριώδους φωτοθεραπείας.
| Υποκείμενη Πάθηση | Μηχανισμός Πρόκλησης Κνησμού | Ειδικά Κλινικά Χαρακτηριστικά |
|---|---|---|
| Χολόσταση (Ήπαρ) | Συσσώρευση χολικών αλάτων/οπιοειδών | Έντονος σε παλάμες/πέλματα, ανθεκτικός στα αντιισταμινικά |
| Νεφρική Ανεπάρκεια | Ουραιμικές τοξίνες, άλατα ασβεστίου/φωσφόρου | Έντονος στην πλάτη, επιδείνωση στην αιμοκάθαρση |
| Λέμφωμα Hodgkin | Απελευθέρωση κυτταροκινών | Συνοδεύεται από νυχτερινές εφιδρώσεις & λεμφαδενοπάθεια |
| Πολυκυτταραιμία Vera | Αποκοκκίωση μαστοκυττάρων/Ισταμίνη | Ο κνησμός προκαλείται/επιδεινώνεται μετά από ζεστό μπάνιο |
5. Ενδοκρινολογικές Διαταραχές: Θυρεοειδής και Σακχαρώδης Διαβήτης
Οι διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα (τόσο ο υπερθυρεοειδισμός όσο και ο υποθυρεοειδισμός) επηρεάζουν δραματικά το δέρμα. Στον υπερθυρεοειδισμό, η αυξημένη ροή του αίματος και η υψηλή θερμοκρασία του δέρματος μειώνουν το ουδό (όριο) της αίσθησης του κνησμού.
Αντιστρόφως, στον υποθυρεοειδισμό, ο κνησμός οφείλεται στην έντονη, παθολογική ξηροδερμία (μειωμένη παραγωγή σμήγματος) που συνεπάγεται η μείωση του μεταβολισμού. Η επιδερμίδα «σκάει» και ερεθίζει τις νευρικές απολήξεις.
Ο Σακχαρώδης Διαβήτης συνδέεται επίσης στενά με τον κνησμό. Πέρα από την τάση για υποκλινικές μυκητιασικές λοιμώξεις, οι ασθενείς με μακροχρόνιο διαβήτη αναπτύσσουν διαβητική νευροπάθεια, η οποία οδηγεί σε λανθασμένη (παθολογική) εκφόρτιση των νεύρων του δέρματος, μεταφράζοντας την απτική αίσθηση ως βασανιστική φαγούρα (νευροπαθητικός κνησμός).
6. Αιματολογικά και Κακοήθη Νοσήματα (Λέμφωμα Hodgkin)
Ίσως η πιο απειλητική αιτία γενικευμένου κνησμού είναι τα νεοπλασματικά (κακοήθη) νοσήματα του αίματος. Στο 30% των ασθενών με Λέμφωμα Hodgkin, ο αφόρητος κνησμός αποτελεί το πρώτο και κύριο σύμπτωμα, προηγούμενο της διόγκωσης των λεμφαδένων κατά μήνες.
Ο μηχανισμός αφορά την μαζική απελευθέρωση κυτταροκινών (ιντερλευκίνη-31) από τα καρκινικά κύτταρα, οι οποίες διεγείρουν απ’ ευθείας το κεντρικό νευρικό σύστημα. Ο κνησμός του λεμφώματος είναι χαρακτηριστικά έντονος στα πόδια και συνοδεύεται από «Συμπτώματα Β» (B-symptoms): ανεξήγητο πυρετό, νυχτερινές εφιδρώσεις (μούσκεμα των σεντονιών) και ταχεία απώλεια βάρους.
Μια άλλη κλασική αιματολογική πάθηση είναι η Αληθής Πολυκυτταραιμία (Polycythemia Vera), ένας καρκίνος του μυελού των οστών (υπερπαραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων). Οι ασθενείς αυτοί βιώνουν τον “υδατογενή κνησμό”: έναν έντονο, συχνά επώδυνο κνησμό (ή τσίμπημα) αμέσως μετά από ένα ζεστό μπάνιο (επαφή με το νερό), ο οποίος διαρκεί για 15-60 λεπτά.
7. Νευροπαθητικός Κνησμός: Βλάβες στο Νευρικό Σύστημα
Όπως υπάρχει νευροπαθητικός πόνος, υπάρχει και νευροπαθητικός κνησμός. Όταν το κεντρικό ή περιφερικό νευρικό σύστημα υφίσταται βλάβη (όχι το δέρμα, αλλά τα «καλώδια» που το νευρώνουν), ο εγκέφαλος ερμηνεύει τη βλάβη αυτή ως κνησμό (αλλόκνηση).
Παθήσεις όπως η Πολλαπλή Σκλήρυνση (Σκλήρυνση κατά Πλάκας), η οποία προκαλεί απομυελίνωση στον νωτιαίο μυελό, και ο όγκος στον εγκέφαλο, μπορούν να προκαλέσουν κεντρικό κνησμό.
Σε περιφερικό επίπεδο, η πίεση των νεύρων στη σπονδυλική στήλη (κηλη μεσοσπονδύλιου δίσκου στον αυχένα) είναι υπεύθυνη για τον βραχιονοκερκιδικό κνησμό, μια κατάσταση όπου ο ασθενής ξύνει ασταμάτητα την εξωτερική πλευρά του πήχη του (χέρι) μέχρι να ματώσει, χωρίς το δέρμα να έχει κάποια παθολογία.
8. Σιδηροπενική Αναιμία και Κνησμός
Η έλλειψη σιδήρου (σιδηροπενία), ανεξάρτητα από το αν έχει οδηγήσει σε πλήρη αναιμία, αποτελεί ένα κοινό και συχνά παραγνωρισμένο αίτιο διάχυτου κνησμού. Ο σίδηρος είναι ένα απαραίτητο συνένζυμο για πολλά ένζυμα του δέρματος και των νεύρων.
Αν και ο ακριβής βιοχημικός μηχανισμός παραμένει ασαφής, η μειωμένη οξυγόνωση των ιστών λόγω αναιμίας και η αλλοίωση της νευρικής αγωγιμότητας, διεγείρουν τους κνησμοϋποδοχείς.
Αυτός ο τύπος κνησμού υποχωρεί θεαματικά εντός εβδομάδων από τη στιγμή που ο ιατρός θα συνταγογραφήσει συμπληρώματα σιδήρου και θα αποκαταστήσει τις αποθήκες του οργανισμού (φερριτίνη). Η διερεύνηση της αιτίας της σιδηροπενίας (π.χ. αιμορραγία γαστρεντερικού) παραμένει το κύριο μέλημα.
9. Ψυχογενής Κνησμός: Το Άγχος και η Κατάθλιψη
Η ψυχή και το δέρμα συνδέονται στενά (ψυχοδερματολογία). Σε καταστάσεις ακραίου ψυχολογικού στρες, κλινικής κατάθλιψης, ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχάς ή γενικευμένης αγχώδους διαταραχής, ο ασθενής βιώνει τον λεγόμενο “ψυχογενή κνησμό”.
Ο μηχανισμός είναι πολύπλοκος και περιλαμβάνει την απελευθέρωση νευροπεπτιδίων από τον εγκέφαλο (όπως η κορτιζόλη) που απορρυθμίζουν το αισθητικό δίκτυο του δέρματος. Επιπλέον, το ξύσιμο (scratching) μπορεί να ξεκινήσει ως ένας μηχανισμός εκτόνωσης της έντασης (coping mechanism).
Από τη στιγμή που ο ασθενής αρχίσει να ξύνεται, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: το ξύσιμο προκαλεί μικροσκοπική βλάβη στο δέρμα (απελευθερώνοντας ισταμίνη), η οποία γεννά νέο κνησμό (κύκλος κνησμού-ξεσμού). Συχνά, η θεραπεία απαιτεί τη χρήση αντικαταθλιπτικών ή αγχολυτικών.
10. Ξηροδερμία (Αστεατωτικό Έκζεμα) ως Αφανής Αιτία
Δεν αποτελούν όλες οι αιτίες σοβαρά νοσήματα. Σε ηλικιωμένους (άνω των 65 ετών), η ξηροδερμία (xerosis cutis) είναι ο κυρίαρχος λόγος γενικευμένης φαγούρας, σε σημείο που αποκαλείται “γεροντικός κνησμός”.
Καθώς το δέρμα γερνάει, χάνει τη φυσική ικανότητά του να συγκρατεί την υγρασία και να παράγει λιπίδια. Τα συχνά μπάνια με καυτό νερό (που απομακρύνουν το σμήγμα) και η χρήση σκληρών σαπουνιών προκαλούν μικροσκοπικές ρωγμές στον επιδερμικό φραγμό.
Αυτές οι μικρορωγμές επιτρέπουν στην υγρασία να εξατμιστεί και σε ερεθιστικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες να εισδύσουν. Παρότι με γυμνό μάτι το δέρμα φαίνεται “καθαρό” (χωρίς εξάνθημα), στην ψηλάφηση είναι εξαιρετικά τραχύ και “σπασμένο”. Η επιθετική χρήση παχύρρευστων ενυδατικών κρεμών συχνά επιλύει πλήρως το πρόβλημα.
11. Φαρμακογενής Κνησμός: Παρενέργειες Συνήθων Φαρμάκων
Τα φάρμακα αποτελούν έναν “ύπουλο” ένοχο στην πρόκληση κνησμού, χωρίς να προκαλούν απαραίτητα ορατή αλλεργική αντίδραση (εξάνθημα).
Τα οπιοειδή αναλγητικά (π.χ. μορφίνη, κωδεΐνη) πυροδοτούν ισχυρό, διάχυτο κνησμό μέσω άμεσης δράσης στους υποδοχείς-μ του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ορισμένα αντιυπερτασικά φάρμακα, ιδιαίτερα οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (α-ΜΕΑ), τα ανθελονοσιακά, και τα αντισυλληπτικά δισκία (μέσω πρόκλησης φαρμακογενούς χολόστασης) ενέχονται συχνότατα.
Η ιατρική διερεύνηση απαιτεί την πλήρη καταγραφή όλων των λαμβανόμενων σκευασμάτων (συμπεριλαμβανομένων των βοτάνων και των συμπληρωμάτων διατροφής). Η διακοπή του ύποπτου φαρμάκου για ένα χρονικό διάστημα είναι ο μόνος τρόπος επιβεβαίωσης της αιτίας.
12. Διαγνωστικός Αλγόριθμος και Εργαστηριακές Εξετάσεις
Ο εργαστηριακός έλεγχος πρέπει να είναι ευρύς και στοχευμένος, αφού αποκλειστούν δερματολογικές νόσοι όπως η λανθάνουσα ψώρα (scabies).
Η αιματολογική εξέταση ρουτίνας περιλαμβάνει Γενική Αίματος (για ανίχνευση πολυκυτταραιμίας ή λευχαιμίας), Έλεγχο Ήπατος (Τρανσαμινάσες, Χολερυθρίνη, Αλκαλική Φωσφατάση για διάγνωση χολόστασης) και Ουρία/Κρεατινίνη (για τη νεφρική λειτουργία).
Σημαντικός είναι ο έλεγχος του Θυρεοειδούς (TSH, FT4), του σιδήρου (Φερριτίνη), του σακχάρου νηστείας και των δεικτών φλεγμονής (ΤΚΕ, CRP). Εάν ο ιατρός υποψιάζεται λέμφωμα, θα προχωρήσει σε Αξονική Τομογραφία (CT) θώρακος/κοιλίας, ή ακόμη και σε βιοψία μυελού των οστών.
13. Σημεία Κινδύνου (Red Flags) στον Συστηματικό Κνησμό
Ο κνησμός επιβάλλει επείγουσα ιατρική διερεύνηση (red flags) όταν συνοδεύεται από τα εξής συστηματικά σημεία, καθώς παραπέμπει σε κακοήθεια ή σοβαρή οργανοπάθεια:
– Συνοδά Συμπτώματα (B-symptoms): Νυχτερινός πυρετός, ρίγος, ακούσια και ταχεία απώλεια βάρους, νυχτερινές εφιδρώσεις (ένδειξη λεμφώματος ή άλλου καρκίνου).
– Λεμφαδενοπάθεια: Ψηλαφητοί (διογκωμένοι) λεμφαδένες στον λαιμό, τις μασχάλες ή τις βουβώνες.
– Ίκτερος: Κιτρίνισμα των επιπεφυκότων (στο λευκό των ματιών) και σκούρα ούρα (αποφρακτικός ίκτερος ή καρκίνος στο ήπαρ/πάγκρεας).
– Έντονη Κόπωση: Υπερβολική εξάντληση, αδυναμία (αναιμία ή νεφρική νόσος).
14. Τοπική και Συντηρητική Διαχείριση των Συμπτωμάτων
Μέχρι να εντοπιστεί και να θεραπευτεί η υποκείμενη συστηματική αιτία (π.χ. αποκατάσταση της ροής της χολής), ο ασθενής χρήζει άμεσης ανακούφισης για να μην καταστρέψει το δέρμα του (επιμολύνσεις από ξύσιμο).
Βασικός κανόνας είναι η λήψη χλιαρών (όχι καυτών) λουτρών (baths) χωρίς τρίψιμο, ακολουθούμενη από γενναία εφαρμογή μαλακτικών κρεμών, αλοιφών με κηραμίδια και γαλακτικό οξύ που “κλειδώνουν” την υγρασία. Αποφεύγονται τα μάλλινα και συνθετικά ρούχα (προτιμάται το 100% βαμβάκι) και διατηρείται ο αέρας του δωματίου δροσερός και υγρός.
Τοπικές λοσιόν που περιέχουν μενθόλη (menthol) ή καμφορά δρουν στις νευρικές απολήξεις δημιουργώντας αίσθημα ψύχους, το οποίο λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τον κνησμό, «ξεγελώντας» τον εγκέφαλο και προσφέροντας άμεση (αλλά παροδική) ανακούφιση.
15. Εξειδικευμένη Φαρμακευτική Θεραπεία
Η φαρμακευτική αντιμετώπιση του συστηματικού κνησμού είναι δύσκολη. Τα παραδοσιακά αντιισταμινικά (π.χ. σετιριζίνη) είναι συνήθως ανενεργά, καθώς, όπως προαναφέρθηκε, η ισταμίνη δεν είναι η κύρια αιτία σε αυτά τα νοσήματα. Εντούτοις, τα αντιισταμινικά πρώτης γενιάς (όπως η υδροξυζίνη), επειδή προκαλούν υπνηλία, βοηθούν τον ασθενή να κοιμηθεί τη νύχτα.
Στη χολόσταση, χορηγείται συχνά χολεστυραμίνη (μια σκόνη που δεσμεύει τα χολικά άλατα στο έντερο) ή ριφαμπικίνη (αντιβιοτικό που αλλοιώνει τον μεταβολισμό στο ήπαρ). Για τον ουραιμικό κνησμό της αιμοκάθαρσης, τα ανάλογα των οπιοειδών (όπως η ναλτρεξόνη) και η φαρμακευτική κάνναβη δείχνουν υποσχόμενα αποτελέσματα.
Τέλος, φάρμακα που ρυθμίζουν το νευρικό σύστημα (αντιεπιληπτικά όπως η γκαμπαπεντίνη και η πρεγκαμπαλίνη, καθώς και αντικαταθλιπτικά όπως η μιρταζαπίνη) χρησιμοποιούνται ευρέως ως «νευροτροποποιητές», «ηρεμώντας» τις υπερδραστήριες νευρικές οδούς του κνησμού.
16. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1. Είναι δυνατόν να έχω αλλεργία χωρίς να βγάλω σπυράκια ή κοκκινίλες;
Σπάνια. Η κλασική αλλεργία (π.χ. στην τροφή ή στα φάρμακα) εκδηλώνεται τυπικά με κνίδωση (εξάνθημα). Αν δεν υπάρχει εξάνθημα, η αιτία είναι συνήθως εσωτερική (συστηματική) ή λόγω έντονης ξηροδερμίας.
2. Γιατί η φαγούρα χειροτερεύει πάντα τη νύχτα;
Τη νύχτα, η θερμοκρασία του δέρματος αυξάνεται ελαφρώς, αυξάνοντας τη ροή του αίματος στις νευρικές απολήξεις. Επιπλέον, το βράδυ πέφτουν τα φυσικά επίπεδα κορτιζόλης (αντιφλεγμονώδης ορμόνη), ενώ η απουσία άλλων ερεθισμάτων (ήσυχος χώρος) στρέφει την προσοχή του εγκεφάλου στον κνησμό.
3. Τι είναι ο ουραιμικός κνησμός;
Είναι η φαγούρα που βιώνουν οι ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, λόγω αδυναμίας των νεφρών να φιλτράρουν τις τοξίνες, οι οποίες συσσωρεύονται στο αίμα και ερεθίζουν το δέρμα.
4. Μπορεί ο καφές ή το αλκοόλ να προκαλέσουν φαγούρα;
Το αλκοόλ προκαλεί αγγειοδιαστολή και επιδεινώνει δραματικά την ξηροδερμία (αφυδάτωση), ενώ μπορεί να πυροδοτήσει κνησμό σε ασθενείς με λέμφωμα Hodgkin (ένα σπάνιο, αλλά κλασικό σύμπτωμα). Η καφεΐνη επίσης αφυδατώνει το δέρμα.
5. Γιατί ξύνομαι σαν τρελός μετά από ένα ζεστό μπάνιο;
Ονομάζεται υδατογενής κνησμός. Αν και μπορεί να οφείλεται στην ακραία ξήρανση του δέρματος από το ζεστό νερό, εάν επιμένει, πρέπει να αποκλειστεί μια πάθηση του αίματος που λέγεται Αληθής Πολυκυτταραιμία.
6. Το στρες προκαλεί φαγούρα;
Απολύτως. Το έντονο άγχος και η κατάθλιψη μπορούν να απορρυθμίσουν τους νευροδιαβιβαστές (ψυχογενής κνησμός). Ακόμη και αν η αρχική αιτία είναι το ξηρό δέρμα, το στρες πολλαπλασιάζει την αντίληψη της ενόχλησης.
7. Βοηθούν τα αντιισταμινικά χάπια (π.χ. Zyrtec);
Στον κνησμό χωρίς εξάνθημα (συστηματικής αιτιολογίας), τα νεότερα αντιισταμινικά συνήθως δεν έχουν καμία επίδραση, διότι το πρόβλημα δεν είναι η ισταμίνη (δεν πρόκειται για αλλεργία).
17. Βιβλιογραφία
- Yosipovitch G, et al. Chronic pruritus. N Engl J Med. 2013.
- Kremer AE, et al. Pathogenesis and management of pruritus in PBC and PSC. Dig Dis. 2015.
- Weisshaar E. Epidemiology of itch. Curr Probl Dermatol. 2016.
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.
