1. Εισαγωγή: Η “φωτιά” στα πόδια κατά το ντους
Η αίσθηση ότι τα πέλματα και τα δάχτυλα των ποδιών γίνονται “κατακόκκινα” (έρυθημα) και “καίνε” αφόρητα κατά τη διάρκεια (ή αμέσως μετά) από ένα συνηθισμένο –χλιαρό ή ζεστό– ντους, αποτελεί εκδήλωση μιας παθολογικής νευροαγγειακής αντίδρασης. Ο πόνος, το κάψιμο (καυσναλγία) και το ερύθημα δεν προκαλούνται από αλλεργία στο σαπούνι ούτε από “έγκαυμα” λόγω του νερού. Αντιθέτως, προέρχονται από την ακραία, παθολογική αγγειοδιαστολή (vasodilation) των μικρών αρτηριών του δέρματος, συχνά στο πλαίσιο συνδρόμων όπως η Ερυθρομελαλγία (Erythromelalgia) ή η Νευροπάθεια των Μικρών Ινών (Small Fiber Neuropathy).
Σε ένα υγιές άτομο, η έκθεση σε ζεστό νερό προκαλεί ήπια αγγειοδιαστολή. Τα αγγεία ανοίγουν για να αποβάλουν τη θερμότητα, και μόλις το άτομο βγει από το νερό, κλείνουν ξανά. Στα άτομα που βιώνουν το “σύνδρομο των ποδιών που καίνε”, ο νευρολογικός διακόπτης έχει χαλάσει.
Η ζέστη του νερού προκαλεί μια ανεξέλεγκτη, μαζική εισροή αρτηριακού (καυτού) αίματος στα τριχοειδή αγγεία των πελμάτων (αντιδραστική υπεραιμία), τα οποία “εγκλωβίζονται” σε ανοιχτή θέση.
Αυτή η συμφόρηση αίματος πιέζει και “πνίγει” τις ευαίσθητες νευρικές απολήξεις της περιοχής. Τα νεύρα μεταφράζουν αυτή την ακραία πίεση και θερμότητα ως διαξιφιστικό πόνο. Ο ασθενής συχνά αναγκάζεται να βγάλει τα πόδια του από το ντους, να πατήσει σε κρύα πλακάκια ή να βουτήξει τα πόδια του σε παγωμένο νερό για να βρει λύτρωση (αναγκαστική αγγειοσυστολή).
2. Ερυθρομελαλγία (Το Σύνδρομο της Φωτιάς)
Η πιο κλασική και σπάνια ιατρική πάθηση που εξηγεί απόλυτα αυτό το σύμπτωμα είναι η Ερυθρομελαλγία (Erythromelalgia). Η λέξη προέρχεται από τα ελληνικά: ερυθρός (κόκκινος), μέλος (άκρο), και άλγος (πόνος).
Η Ερυθρομελαλγία χαρακτηρίζεται από τη “μαγική τριάδα”: κόκκινα, ζεστά, και εξαιρετικά επώδυνα (καίγονται) άκρα. Η πάθηση αυτή πυροδοτείται ΜΟΝΟ από την έκθεση σε θερμότητα (όπως ένα ζεστό ντους, ο ύπνος κάτω από κουβέρτες, ή ακόμη και η άσκηση).
Προκαλείται από μια γενετική μετάλλαξη (στα κανάλια νατρίου SCN9A) ή (συχνότερα) ως δευτεροπαθής αντίδραση σε άλλα νοσήματα (όπως μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα ή λύκο). Η βαλβίδα που ελέγχει τη ροή του αίματος προς το δέρμα (τα αρτηριοφλεβικά αναστομώματα – AVAs) δυσλειτουργεί.
Αντί το αίμα να ρέει ομαλά, εισβάλλει ορμητικά στο δέρμα του ποδιού μόλις νιώσει τη ζέστη του ντους. Το δέρμα πρήζεται ελαφρά (οίδημα) και γίνεται κυριολεκτικά κόκκινο σαν ντομάτα. Ο πόνος είναι τόσο αφόρητος, που η πάθηση αυτή ονομάζεται και “σύνδρομο της αυτοκτονίας” στις ακραίες μορφές της.
3. Η αναπήδηση του Φαινομένου Raynaud (Rebound effect)
Παραδόξως, πολλοί ασθενείς που βιώνουν κάψιμο στα πόδια στο ντους, πάσχουν από την ακριβώς αντίθετη πάθηση: το Σύνδρομο Raynaud (Ρεϊνό).
Στο Raynaud, τα αγγεία των δακτύλων (χεριών και ποδιών) κλείνουν απότομα (σπασμός) στο κρύο. Τα δάχτυλα γίνονται λευκά και μελανιάζουν (κυάνωση) κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Όταν το άτομο αυτό μπει σε ένα ζεστό ντους, ο οργανισμός βιώνει θερμικό σοκ (Thermal Shock). Ο σπασμός λύνεται βίαια. Το αρτηριακό αίμα, που ήταν “απαγορευμένο” από την περιοχή για ώρες, χιμάει (Reactive Hyperemia) μέσα στα μικρά, ταλαιπωρημένα αγγεία.
Αυτή η ραγδαία επιστροφή του αίματος δημιουργεί έντονο ερύθημα (κοκκινίλα) και έναν παλλόμενο, διαξιφιστικό πόνο που μοιάζει με “μυρμηγκιάσματα” που καίνε. Σε αυτή την περίπτωση, το κάψιμο είναι η (επώδυνη) διαδικασία αναθέρμανσης και επανοξυγόνωσης του ιστού.
4. Νευροπάθεια των Μικρών Ινών (Small Fiber Neuropathy)
Τα συμπτώματα μπορεί να μην οφείλονται καθόλου στα αγγεία, αλλά στα ίδια τα νεύρα (Τα “καλώδια” έχουν βραχυκυκλώσει).
Η Νευροπάθεια των Μικρών Ινών (SFN) καταστρέφει τις απροστάτευτες (χωρίς μυελίνη) νευρικές ίνες στο δέρμα, οι οποίες ευθύνονται για την ανίχνευση της θερμοκρασίας και του πόνου. Όταν το νερό (έστω και απλώς χλιαρό) αγγίζει το δέρμα, αυτά τα κατεστραμμένα νεύρα αντιδρούν υστερικά (hyperpathia/allodynia).
Αντί να πουν στον εγκέφαλο “το νερό είναι ευχάριστα ζεστό”, στέλνουν το σήμα: “καίγομαι από λάβα”.
Παράλληλα, αυτές οι μικρές ίνες ελέγχουν και τα αιμοφόρα αγγεία. Επειδή έχουν καταστραφεί, τα αγγεία χάνουν τον τόνο τους, διαστέλλονται και προκαλούν την οπτική κοκκινίλα. Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (έστω και αδιάγνωστος) είναι η κύρια αιτία αυτής της νευροπάθειας, και τα συμπτώματα ξεκινούν πάντα (συμμετρικά) από τα πέλματα.
5. Αντιδραστική Αγγειοδιαστολή και Ισταμίνη (Αλλεργία στο νερό;)
Η έκθεση σε ζεστό νερό προκαλεί σε ορισμένα άτομα άμεση “αποκοκκίωση των μαστοκυττάρων”. Τα μαστοκύτταρα (κύτταρα του ανοσοποιητικού στο δέρμα) απελευθερώνουν μαζικά ισταμίνη.
Η ισταμίνη είναι η ουσία που προκαλεί τη γνωστή αλλεργική αντίδραση. Στα πόδια (όπου το δέρμα έχει δεχτεί πίεση όλη την ημέρα από τα παπούτσια), η ζέστη του ντους δρα ως πυροκροτητής (Cholinergic Urticaria / Heat Urticaria).
Το δέρμα γεμίζει ισταμίνη, η οποία προκαλεί τεράστια αγγειοδιαστολή (έντονο κόκκινο χρώμα) και κνησμό (φαγούρα) που πολύ γρήγορα μετατρέπεται σε κάψιμο (burning sensation).
Συχνά, ο ασθενής παρατηρεί ότι εκτός από την κοκκινίλα, εμφανίζονται μικρά εξογκώματα (πομφοί) (σαν τσιμπήματα από κουνούπι) ή νιώθει μια ανυπόφορη ανάγκη να ξύσει τα πέλματά του κάτω από το νερό.
6. Φλεβική Ανεπάρκεια και Βαρύτητα
Κατά τη διάρκεια του ντους, συνήθως παραμένετε όρθιοι (στατικοί) για αρκετά λεπτά. Σε άτομα με Χρόνια Φλεβική Ανεπάρκεια (χαλασμένες βαλβίδες στις φλέβες των ποδιών), το αίμα δυσκολεύεται να επιστρέψει στην καρδιά.
Η ζέστη του νερού διαστέλλει τις ήδη ταλαιπωρημένες φλέβες. Η όρθια στάση και η βαρύτητα αναγκάζουν το αίμα να “λιμνάσει” (venous pooling) χαμηλά στα πέλματα και τους αστραγάλους.
Αυτή η συμφόρηση φλεβικού (μη οξυγονωμένου) αίματος αυξάνει την πίεση στο εσωτερικό του δέρματος (φλεβική υπέρταση).
Ο ιστός πρήζεται και γίνεται ερυθηματώδης (σκούρος κόκκινος/μωβ). Αυτή η πίεση συνθλίβει τα νεύρα, προκαλώντας μια αίσθηση καύσου, βάρους και “σκασίματος” στα πόδια, η οποία ανακουφίζεται άμεσα μόλις βγείτε από το ντους και ξαπλώσετε με τα πόδια ψηλά.
7. Βιταμίνη Β12 (Η ζημιά στο “μονωτικό”)
Η ανεπάρκεια της Βιταμίνης Β12 (Κοβαλαμίνη) αποτελεί έναν από τους πιο κρυφούς λόγους για το “κάψιμο” των ποδιών στο ντους. Η Β12 είναι υπεύθυνη για τη συντήρηση της μυελίνης, του μονωτικού περιβλήματος των νεύρων.
Χωρίς Β12, τα νεύρα που φτάνουν στα πέλματα μένουν “γυμνά” (απομυελίνωση). Όπως τα γυμνά καλώδια δημιουργούν σπινθήρες, έτσι και τα απομυελινωμένα νεύρα βραχυκυκλώνουν (cross-talk).
Όταν το ζεστό νερό πέσει πάνω στα πόδια σας, το (αθώο) σήμα της θερμότητας μεταφέρεται, αλλά λόγω του βραχυκυκλώματος, πηδάει σε γειτονικά νεύρα πόνου (Pain pathways).
Το αποτέλεσμα είναι ο εγκέφαλος να νομίζει ότι το χλιαρό νερό είναι καυτό λάδι. Αν είστε vegan, ηλικιωμένος, ή πάσχετε από στομαχικές διαταραχές (κακή απορρόφηση), αυτή η κατάσταση ίσως αποτελεί το πρώτο προειδοποιητικό σημάδι μιας βαριάς νευρολογικής ανεπάρκειας (Υποξεία συνδυασμένη εκφύλιση).
8. Τοπική μυκητίαση και βλάβη του δέρματος (Tinea Pedis)
Μια απλή, αμιγώς δερματολογική αιτία, είναι η ύπαρξη Μυκητίασης στα πόδια (Το Πόδι του Αθλητή – Athlete’s Foot).
Οι μύκητες καταστρέφουν την εξωτερική κεράτινη στοιβάδα (την ασπίδα) του δέρματος, συνήθως ανάμεσα στα δάχτυλα και στα πέλματα. Η περιοχή φλεγμαίνει και υπάρχουν μικροσκοπικά “σκισίματα” (μικρο-ρωγμές) που δεν είναι πάντα ορατά με γυμνό μάτι.
Το ζεστό νερό του ντους (σε συνδυασμό με το σαπούνι) διεισδύει σε αυτές τις πληγές. Η αλλαγή στο pH και ο άμεσος ερεθισμός του φλεγμονώδους ιστού προκαλεί οξύ “κάψιμο” και έντονη ερυθρότητα.
Αυτό το κάψιμο είναι συχνά εξαιρετικά έντονο, αλλά σε αντίθεση με τις νευρολογικές παθήσεις, συνοδεύεται πάντα από ξηροδερμία, ξεφλούδισμα (scales) και συνήθως χαρακτηριστική κακοσμία της περιοχής.
9. Σύνδρομο Ταρσιαίου Σωλήνα (Συμπίεση Νεύρου)
Αν το κάψιμο αφορά κυρίως το ένα πόδι (και όχι απαραίτητα και τα δύο), το πρόβλημα μπορεί να είναι ανατομικό.
Το Σύνδρομο Ταρσιαίου Σωλήνα (Tarsal Tunnel Syndrome) είναι το αντίστοιχο του “Καρπιαίου Σωλήνα” για τα πόδια. Το οπίσθιο κνημιαίο νεύρο περνάει μέσα από ένα στενό “τούνελ” στον αστράγαλο.
Αν στέκεστε όρθιοι στο ντους (ειδικά αν έχετε πλατυποδία), η αρχιτεκτονική του ποδιού “πατάει” και συμπιέζει αυτό το νεύρο. Η ζέστη του νερού προκαλεί επιπλέον οίδημα (πρήξιμο) των τοπικών ιστών μέσα στο τούνελ, στραγγαλίζοντας το νεύρο εντελώς.
Ο στραγγαλισμός του νεύρου στέλνει ηλεκτρικά σήματα πόνου, που κατεβαίνουν (ακτινοβολούν) προς το πέλμα και τα δάχτυλα, δημιουργώντας ένα κάψιμο που ξεκινά από τον αστράγαλο και φτάνει μέχρι τη φτέρνα.
10. Αλκοόλ και Διατροφικές συνήθειες
Εάν το κάψιμο (και το κοκκίνισμα) εμφανίζεται μόνο περιστασιακά (π.χ. τα Σαββατοκύριακα), ίσως φταίει η κατανάλωση αλκοόλ το προηγούμενο βράδυ.
Το αλκοόλ καταστρέφει το ενδοθήλιο (το εσωτερικό των αγγείων) και είναι ισχυρό αγγειοδιασταλτικό. Η τοξικότητά του στα περιφερικά νεύρα (Αλκοολική Νευροπάθεια) καθιστά τα πόδια εξαιρετικά ευαίσθητα.
Επίσης, η κατανάλωση νιασίνης (Βιταμίνη Β3), που χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα διατροφής για τη μείωση της χοληστερίνης, προκαλεί το διάσημο “Niacin Flush” (ακραία αγγειοδιαστολή και κάψιμο).
Αν πάρετε τέτοια συμπληρώματα και μετά μπείτε σε ένα ζεστό ντους, το δέρμα σας (ιδιαίτερα στα άκρα και το πρόσωπο) θα γίνει κυριολεκτικά “φωτιά” και κατακόκκινο, μια κατάσταση εντελώς ακίνδυνη αλλά τρομακτική.
11. Διαφορική Διάγνωση: Νεύρα, Αγγεία ή Δέρμα;
Το μυστικό για τη σωστή ιατρική καθοδήγηση βρίσκεται στην προσεκτική παρατήρηση των συμπτωμάτων.
| Χαρακτηριστικό στο Ντους | Πιθανό Ιατρικό Ή Νευρολογικό Αίτιο |
|---|---|
| Ακραία κοκκινίλα & κάψιμο ΜΟΝΟ με τη ζέστη, λυτρώνεται (παγώνει) στο κρύο νερό. | Ερυθρομελαλγία. (Παθολογική αγγειοδιαστολή). |
| Ήταν λευκά/παγωμένα όλη μέρα, και έγιναν κόκκινα/επώδυνα μόλις μπήκα στο ντους. | Φαινόμενο Raynaud (Αναπήδηση / Reactive Hyperemia). |
| Κάψιμο, βελόνες και μούδιασμα (σαν να φοράτε κάλτσα), ανεξάρτητα από το νερό. | Διαβητική Νευροπάθεια / SFN. (Μόνιμη βλάβη νεύρων). |
| Κοκκινίλα, φαγούρα, φουσκάλες και ξεφλούδισμα στο πέλμα. | Μυκητίαση (Athlete’s Foot) ή Έκζεμα (Δερματολογικό). |
Η καταγραφή του αν ο πόνος ανακουφίζεται από την άρση του ποδιού (φλεβικό) ή από το κρύο νερό (ερυθρομελαλγία) είναι το “κλειδί” της διάγνωσης.
12. Ενδείξεις Κινδύνου (Red Flags)
Ενώ τα κόκκινα και “καυτά” πόδια είναι συνήθως χρόνιες, ταλαιπωρητικές αλλά μη θανατηφόρες καταστάσεις (όπως η νευροπάθεια), υπάρχουν κρίσιμα “σήματα κινδύνου” (Red Flags) που απαιτούν την άμεση προσοχή ιατρού.
Εάν το ένα μόνο πόδι είναι κατακόκκινο, πρησμένο (γυαλιστερό), “καίει” στην αφή (ακόμη και εκτός ντους) και πονάει αφόρητα (ενώ το άλλο είναι απολύτως φυσιολογικό), αυτό είναι το κλασικό σημάδι μιας Εν τω Βάθει Φλεβοθρόμβωσης (DVT). Ένας θρόμβος έχει φράξει τη φλέβα. Η αγγειοδιαστολή του ντους χειροτερεύει τη συμφόρηση, και υπάρχει κίνδυνος ο θρόμβος να πάει στον πνεύμονα. Απαιτείται άμεση εξέταση Doppler.
Ομοίως, αν το ένα πόδι είναι κόκκινο, πονάει, και ο πόνος συνοδεύεται από ρίγη (chills) ή πυρετό (δέκατα), η πιθανότερη αιτία είναι η Κυτταρίτιδα (Cellulitis – βακτηριακή λοίμωξη του δέρματος/ιστών). Το ζεστό νερό επιδεινώνει τη φλεγμονή (φέρνοντας περισσότερο αίμα στη λοίμωξη), και η κατάσταση απαιτεί άμεσα ενδοφλέβια (ή ισχυρά από το στόμα) αντιβιοτικά.
Σε διαβητικούς ασθενείς, το κάψιμο που δεν συνοδεύεται από σωστή αίσθηση (δεν νιώθουν καλά το νερό) είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Μπορεί να “βράσουν” κυριολεκτικά τα πόδια τους στο ντους (εγκαύματα 3ου βαθμού), επειδή τα κατεστραμμένα νεύρα δεν τους προειδοποιούν για την πραγματική θερμοκρασία του νερού.
13. Πρακτικές Λύσεις: Πώς να αποφύγετε τη “φωτιά”
Μέχρι να τεθεί η οριστική ιατρική διάγνωση, η εφαρμογή συγκεκριμένων στρατηγικών θερμορύθμισης και νευρολογικής προστασίας μπορεί να βελτιώσει θεαματικά την ποιότητα ζωής σας.
– Ο Κανόνας των 34 Βαθμών: Μην κάνετε ποτέ καυτό ντους. Το νερό δεν πρέπει να ξεπερνά τη θερμοκρασία του σώματός σας. Ρυθμίστε τον θερμοστάτη ή αναμείξτε με κρύο νερό, έτσι ώστε να είναι απλώς “χλιαρό” (lukewarm). Η αποφυγή του θερμικού ερεθίσματος (heat trigger) μηδενίζει τα επεισόδια Ερυθρομελαλγίας.
– Μην τρίβετε τα πέλματα: Μην χρησιμοποιείτε σκληρά σφουγγάρια, ελαφρόπετρες ή βούρτσες στα πόδια σας κατά τη διάρκεια του ντους. Η μηχανική τριβή προκαλεί τοπική (μηχανική) αγγειοδιαστολή και απελευθέρωση ισταμίνης (δερμογραφισμός), γεγονός που επιδεινώνει τον πόνο και το ερύθημα. Σκουπίστε τα πόδια σας ταμποναριστά με μια μαλακή πετσέτα.
– Ανύψωση μετά το ντους: Μόλις βγείτε, μην μείνετε όρθιοι (για να στεγνώσετε ή να ντυθείτε). Ξαπλώστε στο κρεβάτι και στηρίξτε τα πόδια σας ψηλά (πάνω σε 2 μαξιλάρια, πάνω από το ύψος της καρδιάς) για 5-10 λεπτά. Αυτό βοηθά το λιμνάζον (hot) φλεβικό αίμα να επιστρέψει γρήγορα, διώχνοντας το πρήξιμο και τον πόνο του καύσου.
– Αντιμετώπιση του πόνου (Cooling, Not Freezing): Αν τα πόδια σας καίνε, η ενστικτώδης αντίδραση είναι να τα βάλετε σε παγωμένο νερό ή σε πάγο. ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ. Η ακραία ψύξη προκαλεί βίαιη αγγειοσυστολή (spasm) που καταστρέφει το ενδοθήλιο και προκαλεί έλκη/πληγές, ενώ δημιουργεί επώδυνη “αναπήδηση” (rebound) μετά. Προτιμήστε απλό, δροσερό νερό της βρύσης (cool water) ή την ελεύθερη έκθεση στον αέρα (air flow) μέσω ανεμιστήρα.
14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1. Είναι δυνατόν να το προκαλεί το σαμπουάν μου;
Όχι ως “κάψιμο εκ των έσω”. Αν ήταν αλλεργία (Contact Dermatitis), θα είχατε κυρίως φαγούρα και κόκκινα σπυράκια, όχι βαθύ πόνο “σαν φωτιά” κάτω από το δέρμα.
2. Αν έχω Διαβήτη, πρέπει να βάλω θερμόμετρο στο νερό;
Απολύτως! Η διαβητική νευροπάθεια αλλοιώνει την αντίληψη. Νομίζετε ότι το νερό είναι χλιαρό, ενώ στην πραγματικότητα καίει. Ελέγξτε ΠΑΝΤΑ τη θερμοκρασία του νερού με τον αγκώνα σας ή το εσωτερικό του καρπού σας, προτού βάλετε τα πόδια σας.
3. Μήπως έχω Έλλειψη Μαγνησίου;
Το μαγνήσιο σχετίζεται με κράμπες (muscle cramps) (σφίξιμο μυών), όχι με τον πόνο “καψίματος” και την κοκκινίλα (νευρο-αγγειακό). Αν και χρήσιμο, δεν είναι η αιτία του ερυθήματος.
4. Γιατί πονάω περισσότερο το βράδυ;
Η φυσιολογική πτώση της κορτιζόλης το βράδυ (η οποία δρα ως φυσικό αντιφλεγμονώδες) αφήνει τα νεύρα ανυπεράσπιστα. Επίσης, χωρίς την προσοχή σε άλλες δραστηριότητες (distractions), ο εγκέφαλος “ακούει” τον πόνο των ποδιών πολύ πιο δυνατά.
5. Μπορεί η έλλειψη B12 να συμβεί ακόμα και αν τρώω κρέας;
Ναι. Η απορρόφηση της B12 εξαρτάται από ένα οξύ (ενδογενής παράγοντας) στο στομάχι. Πολλοί άνθρωποι (ειδικά όσοι παίρνουν χρόνια χάπια για το στομάχι “πραζόλες”) δεν απορροφούν τη βιταμίνη, έστω κι αν τρώνε τεράστιες ποσότητες κρέατος (Pernicious Anemia).
6. Μήπως φταίνε τα παπούτσια μου;
Έμμεσα ναι. Τα στενά, μη αεριζόμενα παπούτσια συμπιέζουν τα νεύρα (Neuromas) και προκαλούν χρόνια τριβή και φλεγμονή. Όταν το ντους αυξάνει την τοπική θερμοκρασία, αυτή η κρυμμένη (latent) φλεγμονή του παπουτσιού αποκαλύπτεται με τη μορφή καύσου.
7. Υπάρχει φάρμακο (χάπι) αν έχω Ερυθρομελαλγία;
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη θεραπεία “μαγικό χάπι”. Οι ιατροί χορηγούν έναν συνδυασμό φαρμάκων (π.χ. ασπιρίνη για την αιμοπεταλιακή λειτουργία, γκαμπαπεντίνη για τα νεύρα ή αποκλειστές διαύλων ασβεστίου για τα αγγεία), ανάλογα με την πρωταρχική αιτία του συνδρόμου. Η εξειδικευμένη ιατρική καθοδήγηση είναι μονόδρομος.
15. Βιβλιογραφία
- Davis MD, et al. Erythromelalgia: vasculopathy, neuropathy, or both? Arch Dermatol. 2000.
- Hovaguimian A, Gibbons CH. Diagnosis and treatment of pain in small-fiber neuropathy. Curr Pain Headache Rep. 2011.
- Albers JW, Pop-Busui R. Diabetic neuropathy: mechanisms, emerging treatments, and new clinical trials. Curr Diab Rep. 2014.
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.