Γιατί μουδιάζει το χέρι μου όταν φοράω το πιεσόμετρο;

1. Εισαγωγή στη μηχανική της μέτρησης πίεσης

Το μούδιασμα στο χέρι κατά τη χρήση του πιεσόμετρου προκαλείται από την παροδική ισχαιμία και τη μηχανική συμπίεση των περιφερικών νεύρων του βραχίονα. Το φούσκωμα της περιχειρίδας διακόπτει προσωρινά την αρτηριακή παροχή και τη φλεβική επιστροφή προκαλώντας μια αβλαβή αλλά ενοχλητική αισθητηριακή διαταραχή. Η σωστή τοποθέτηση και η κατάλληλη επιλογή μεγέθους μπορούν να ελαχιστοποιήσουν το πρόβλημα.

Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης είναι μια ζωτικής σημασίας ιατρική διαδικασία για τη διάγνωση και την παρακολούθηση καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η διαδικασία αυτή ωστόσο περιλαμβάνει την εφαρμογή μεγάλης εξωτερικής πίεσης σε ένα ευαίσθητο τμήμα του άνω άκρου.

Οι ασθενείς συχνά αναφέρουν αίσθημα βάρους μυρμήγκιασμα ή ολοκληρωτικό μούδιασμα από τον βραχίονα έως τα ακροδάχτυλα. Η κατανόηση της ανατομίας της περιοχής εξηγεί απόλυτα αυτή την παροδική συμπτωματολογία.

2. Ανατομία του βραχίονα και περιφερικά νεύρα

Ο βραχίονας διασχίζεται από σημαντικά νευρικά στελέχη τα οποία ξεκινούν από τον αυχένα και καταλήγουν στα ακροδάχτυλα. Τα βασικότερα από αυτά είναι το μέσο το ωλένιο και το κερκιδικό νεύρο.

Αυτά τα νεύρα πορεύονται ανατομικά δίπλα στα μεγάλα αιμοφόρα αγγεία κάτω από τους μυς του βραχίονα. Επειδή βρίσκονται σχετικά κοντά στην επιφάνεια του δέρματος είναι εξαιρετικά ευάλωτα σε εξωτερική πίεση.

Η συμπίεση των νεύρων διαταράσσει τη μετάδοση των ηλεκτρικών σημάτων προς τον εγκέφαλο. Ο εγκέφαλος ερμηνεύει αυτή τη διακοπή της επικοινωνίας ως μούδιασμα ή παραισθησία στο χέρι.

3. Μηχανισμός λειτουργίας της περιχειρίδας

Το σφυγμομανόμετρο λειτουργεί αρχικά υπερβαίνοντας τη συστολική πίεση του αίματος. Η περιχειρίδα φουσκώνει δημιουργώντας μια εξωτερική πίεση μεγαλύτερη από την πίεση που ασκεί η καρδιά για να στείλει το αίμα στις αρτηρίες.

Κατά τη φάση αυτή η βραχιόνια αρτηρία συμπιέζεται πλήρως ενάντια στο οστό του βραχίονα. Η ροή του αίματος προς το αντιβράχιο και το χέρι διακόπτεται εντελώς για μερικά δευτερόλεπτα.

Καθώς ο αέρας απελευθερώνεται σταδιακά το αίμα αρχίζει να ρέει ξανά προκαλώντας τους χαρακτηριστικούς ήχους που ανιχνεύει το στηθοσκόπιο ή ο ηλεκτρονικός αισθητήρας. Αυτή η μηχανική απόφραξη είναι το επίκεντρο του προβλήματος.

4. Παροδική ισχαιμία και έλλειψη οξυγόνου

Η πλήρης διακοπή της κυκλοφορίας του αίματος αν και διαρκεί ελάχιστα προκαλεί παροδική ισχαιμία. Οι ιστοί του χεριού συμπεριλαμβανομένων των νεύρων στερούνται οξυγόνου κατά τη διάρκεια της μέτρησης.

Τα νευρικά κύτταρα είναι εξαιρετικά ευαίσθητα στην έλλειψη οξυγόνου. Όταν ο μεταβολισμός τους διαταράσσεται αρχίζουν να εκπέμπουν ακανόνιστα σήματα τα οποία γίνονται αισθητά ως χαρακτηριστικό μυρμήγκιασμα.

Μόλις η πίεση απελευθερωθεί πλήρως το οξυγονωμένο αίμα κατακλύζει ξανά την περιοχή. Η διαδικασία αυτή συνοδεύεται συχνά από μια ζεστή αίσθηση καθώς τα νεύρα επανακτούν τη φυσιολογική τους λειτουργία.

5. Αισθητηριακή απόκριση και παραισθησία

Η αίσθηση του μουδιάσματος ονομάζεται ιατρικά παραισθησία. Είναι το ίδιο ακριβώς φαινόμενο που παρατηρείται όταν κάποιος κοιμάται πάνω στο χέρι του.

Η ένταση της παραισθησίας εξαρτάται από το ύψος της πίεσης που απαιτείται για να αποκλειστεί η αρτηρία. Σε ασθενείς με σοβαρή αρτηριακή υπέρταση η περιχειρίδα πρέπει να φουσκώσει σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Η αυξημένη αυτή πίεση ασκεί τεράστια μηχανική καταπόνηση στα περιφερικά νεύρα εντείνοντας τον πόνο και το αίσθημα δυσφορίας καθόλη τη διάρκεια της ψηφιακής μέτρησης.

6. Ο ρόλος της φλεβικής στάσης

Ενώ η αρτηριακή παροχή διακόπτεται η επιστροφή του αίματος μέσω των φλεβών προς την καρδιά σταματά ακόμη νωρίτερα. Οι φλέβες έχουν πολύ πιο λεπτά τοιχώματα και συμπιέζονται με ελάχιστη εξωτερική δύναμη.

Το αίμα λιμνάζει στο αντιβράχιο αυξάνοντας την υδροστατική πίεση εντός των αγγείων. Το χέρι μπορεί να φαίνεται ελαφρώς πρησμένο και το χρώμα του να αποκτά μια κυανή απόχρωση.

Αυτή η φλεβική συμφόρηση προσθέτει αίσθημα βάρους και τάσης στο χέρι το οποίο συνδυάζεται με τη νευρική παραισθησία δημιουργώντας ένα σύνθετο δυσάρεστο αίσθημα.

7. Το μέγεθος της περιχειρίδας και η σημασία του

Η χρήση ακατάλληλου μεγέθους περιχειρίδας αποτελεί το συχνότερο λάθος. Μια πολύ στενή περιχειρίδα απαιτεί υψηλότερη πίεση για να αποφράξει την αρτηρία προκαλώντας ακραία συμπίεση των ιστών.

Εκτός από την πρόκληση έντονου πόνου η στενή περιχειρίδα καταγράφει ψευδώς υψηλές τιμές αρτηριακής πίεσης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη ιατρική διάγνωση και χορήγηση περιττών φαρμάκων.

Ο ιατρικός εξοπλισμός προσφέρει διαφορετικά μεγέθη. Είναι απαραίτητο να μετράται η περίμετρος του βραχίονα για να επιλεγεί η κατάλληλη परिχειρίδα εξασφαλίζοντας ακρίβεια και άνεση.

8. Λανθασμένη τοποθέτηση της συσκευής

Η τοποθέτηση της συσκευής σε λάθος σημείο εντείνει τα προβλήματα νευρικής συμπίεσης. Εάν η περιχειρίδα τοποθετηθεί πολύ κοντά στην άρθρωση του αγκώνα πιέζει το ωλένιο νεύρο απευθείας πάνω στο οστό.

Το σωστό σημείο εφαρμογής βρίσκεται περίπου δύο με τρία εκατοστά πάνω από την κάμψη του αγκώνα. Η τοποθέτηση πρέπει να γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε η σωλήνωση να βρίσκεται στην εσωτερική πλευρά του χεριού πάνω από τη βραχιόνια αρτηρία.

Η ένδυση επίσης παίζει ρόλο. Η μέτρηση πάνω από χοντρά ρούχα προκαλεί άνιση κατανομή της πίεσης τραυματίζοντας τοπικά το δέρμα και τις υποκείμενες δομές.

9. Επιπτώσεις των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων

Συχνά απαιτείται η λήψη πολλαπλών μετρήσεων για την εύρεση ενός αξιόπιστου μέσου όρου. Ωστόσο η συνεχής επανάληψη χωρίς ενδιάμεσα διαλείμματα δεν επιτρέπει στα νεύρα να αναρρώσουν.

Ο φλεβικός ιστός παραμένει σε κατάσταση συμφόρησης και τα νεύρα αναπτύσσουν υπερευαισθησία. Με κάθε νέα μέτρηση ο πόνος και το μούδιασμα έρχονται ταχύτερα και είναι πιο έντονα.

Ο γενικός ιατρικός κανόνας επιβάλλει αναμονή τουλάχιστον δύο με τρία λεπτά μεταξύ των διαδοχικών μετρήσεων στο ίδιο χέρι επιτρέποντας την πλήρη αποκατάσταση της ροής.

10. Πίνακας αιτιών και αντιμετώπισης παραισθησίας

Η πρακτική προσέγγιση του προβλήματος απαιτεί τον εντοπισμό των συχνότερων σφαλμάτων.

Η εφαρμογή αυτών των κανόνων μειώνει δραστικά την τοπική δυσφορία.

11. Διαφορική διάγνωση από χρόνιες νευροπάθειες

Εάν το μούδιασμα παραμένει για πολλή ώρα μετά την αφαίρεση του πιεσόμετρου ενδέχεται να υποκρύπτεται άλλη παθολογία. Σύνδρομα παγίδευσης όπως το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα δημιουργούν προδιάθεση.

Νεύρα που ήδη βρίσκονται υπό πίεση είναι πολύ πιο ευαίσθητα στη διαδικασία της μέτρησης. Οι διαβητικοί ασθενείς με περιφερική νευροπάθεια επίσης βιώνουν εντονότερα συμπτώματα λόγω φθοράς της μυελίνης των νεύρων.

Σε αυτές τις περιπτώσεις το πιεσόμετρο λειτουργεί ως εκλυτικός παράγοντας αναδεικνύοντας ένα προϋπάρχον χρόνιο νευρολογικό ζήτημα που χρήζει διερεύνησης.

12. Ανακούφιση συμπτωμάτων μετά τη μέτρηση

Για την ταχύτερη αποκατάσταση της αίσθησης συνιστώνται ήπιες κινήσεις του χεριού μετά την ολοκλήρωση της καταγραφής. Το άνοιγμα και κλείσιμο της παλάμης αντλεί το συσσωρευμένο φλεβικό αίμα.

Το τέντωμα των δακτύλων και η ελαφριά μάλαξη του βραχίονα βελτιώνουν την τοπική κυκλοφορία. Είναι σημαντικό να διατηρείται το χέρι σε επίπεδο ελαφρώς χαμηλότερο από την καρδιά για να διευκολυνθεί η αρτηριακή παροχή.

Οποιαδήποτε ενόχληση πρέπει να υποχωρεί πλήρως εντός λίγων λεπτών μετά την πλήρη αποσυμπίεση του αέρα.

13. Εναλλακτικά σημεία μέτρησης

Όταν η μέτρηση στον βραχίονα καθίσταται αδύνατη ή εξαιρετικά επώδυνη υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές. Τα πιεσόμετρα καρπού αποτελούν τη συχνότερη επιλογή αν και είναι λιγότερο ακριβή.

Η μέτρηση στον καρπό προκαλεί μικρότερη ισχαιμία ωστόσο η συσκευή πρέπει να διατηρείται αυστηρά στο ύψος της καρδιάς για να αποφευχθούν σφάλματα από την υδροστατική πίεση.

Στο νοσοκομειακό περιβάλλον η μέτρηση μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμη και στα κάτω άκρα γύρω από την κνήμη χρησιμοποιώντας ειδικά διαμορφωμένες περιχειρίδες για αποφυγή νευρικής καταπόνησης.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι επικίνδυνο το μούδιασμα από το πιεσόμετρο;

Όχι η παροδική παραισθησία είναι απολύτως αβλαβής. Τα νεύρα και τα αγγεία είναι κατασκευασμένα για να αντέχουν αυτού του είδους τη βραχυπρόθεσμη μηχανική συμπίεση χωρίς καμία μόνιμη βλάβη.

2. Γιατί το πιεσόμετρο φουσκώνει πάρα πολύ δυνατά μερικές φορές;

Οι ηλεκτρονικές συσκευές ανιχνεύουν τον σφυγμό. Εάν κινηθείτε μιλήσετε ή εάν η πίεσή σας είναι υψηλή το μηχάνημα θα αυξήσει αυτόματα την πίεση διόγκωσης για να βρει το σωστό σημείο αποκοπής της αρτηρίας.

3. Μπορώ να κάνω τη μέτρηση πάνω από τα ρούχα μου;

Απαγορεύεται η μέτρηση πάνω από ρούχα. Το ύφασμα δημιουργεί πτυχώσεις που τραυματίζουν το δέρμα και τα νεύρα προκαλώντας πόνο ενώ παράλληλα οδηγεί σε λανθασμένα αποτελέσματα της αρτηριακής πίεσης.

Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.