Αρχική ❯ Παρενέργειες ❯ Αγγειοτενσίνη ΙΙ: Οδηγίες Χρήσης, Παρενέργειες & Δοσολογία

Αγγειοτενσίνη ΙΙ: Οδηγίες Χρήσης, Παρενέργειες & Δοσολογία

Η συνθετική ανθρώπινη αγγειοτενσίνη ΙΙ αποτελεί έναν εξαιρετικά ισχυρό αγγειοσυσπαστικό παράγοντα, ο οποίος χορηγείται αποκλειστικά σε μονάδες εντατικής θεραπείας για τη δραστική αύξηση της αρτηριακής πίεσης σε ενήλικες ασθενείς με σηπτικό ή άλλο διανεμητικό σοκ. Η πλέον επικίνδυνη παρενέργεια του φαρμάκου, η οποία απαιτεί τη συγχορήγηση προφυλακτικής αγωγής, είναι η εντυπωσιακή αύξηση της συχνότητας εμφάνισης αρτηριακών και φλεβικών θρομβώσεων, οδηγώντας συχνά σε πνευμονική εμβολή ή ισχαιμία των άκρων.

1. Εισαγωγή & Μηχανισμός Δράσης για την Αγγειοτενσίνη ΙΙ

Στο σηπτικό και στο διανεμητικό σοκ, τα αιμοφόρα αγγεία του σώματος χάνουν τον τόνο τους, διαστέλλονται ανεξέλεγκτα και η αρτηριακή πίεση καταρρέει. Ζωτικά όργανα, όπως ο εγκέφαλος, τα νεφρά και η καρδιά, στερούνται το απαραίτητο οξυγόνο. Η ιατρική ομάδα παρεμβαίνει με φάρμακα όπως η νοραδρεναλίνη. Όταν όμως αυτές οι παραδοσιακές θεραπείες αποτυγχάνουν, η συνθετική αγγειοτενσίνη ΙΙ αποτελεί το έσχατο, σωτήριο όπλο.

Η φυσιολογική αγγειοτενσίνη ΙΙ είναι η ισχυρότερη ορμόνη του ανθρώπινου συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης. Το φάρμακο είναι πανομοιότυπο με τη φυσική ορμόνη. Μόλις εγχυθεί στο αίμα, προσδένεται ακαριαία στους υποδοχείς τύπου 1 της αγγειοτενσίνης, οι οποίοι βρίσκονται σε αφθονία στα κύτταρα των λείων μυϊκών ινών που περιβάλλουν τις αρτηρίες και τις φλέβες.

Η δέσμευση αυτή πυροδοτεί μια άμεση, βίαιη συστολή των αγγείων σε ολόκληρο το σώμα. Η περιφερική αντίσταση αυξάνεται δραματικά και η αρτηριακή πίεση εκτοξεύεται εντός λίγων λεπτών, επαναφέροντας τη ροή του αίματος στα όργανα που κινδυνεύουν με νέκρωση. Επιπλέον, το φάρμακο διεγείρει την απελευθέρωση αλδοστερόνης, οδηγώντας σε κατακράτηση νατρίου και νερού, αυξάνοντας περαιτέρω τον όγκο του αίματος και στηρίζοντας την καρδιακή παροχή.

2. Προειδοποιήσεις & Πριν τη λήψη από την Αγγειοτενσίνη ΙΙ

Η χρήση του φαρμάκου εμπεριέχει τεράστιο κίνδυνο σοβαρής ισχαιμίας. Ασθενείς με ήδη μειωμένη ροή αίματος στα άκρα, σοβαρή αποφρακτική αρτηριοπάθεια, ή νόσο του Raynaud κινδυνεύουν να αναπτύξουν άμεση νέκρωση και γάγγραινα στα δάκτυλα των χεριών και των ποδιών, καθώς η ακραία αγγειοσύσπαση κλείνει εντελώς την παροχή αίματος. Η επιθεώρηση των άκρων του ασθενούς στην εντατική γίνεται κάθε ώρα.

Η πιο αυστηρή προειδοποίηση αφορά τον κίνδυνο θρομβοεμβολής. Κλινικές μελέτες αποκάλυψαν ότι η ουσία αυξάνει την τάση του αίματος να πήζει. Οι ιατροί είναι υποχρεωμένοι να χορηγούν προφυλακτική αντιπηκτική θεραπεία (όπως ηπαρίνη) ταυτόχρονα με την αγγειοτενσίνη, εκτός αν ο ασθενής αιμορραγεί. Η παράλειψη της προφύλαξης οδηγεί σε ραγδαία δημιουργία θρόμβων.

Το φάρμακο δεν πρέπει να συγχέεται ή να χορηγείται σε ασθενείς που βρίσκονται σε υπογκαιμικό σοκ (σοκ λόγω μεγάλης απώλειας αίματος). Αν τα αγγεία είναι άδεια από υγρά, η ακραία σύσπαση της αγγειοτενσίνης θα σταματήσει πλήρως την ελάχιστη κυκλοφορία προς τα όργανα. Πριν από την έναρξη του φαρμάκου, ο ασθενής πρέπει να έχει λάβει τεράστιες ποσότητες ενδοφλέβιων υγρών (ανάνηψη με υγρά).

3. Ενδείξεις & Οδηγός Δοσολογίας για την Αγγειοτενσίνη ΙΙ

Η μοναδική ένδειξη είναι η επαναφορά της αρτηριακής πίεσης σε ενήλικες με σηπτικό ή άλλο διανεμητικό σοκ που δεν ανταποκρίνονται ικανοποιητικά σε υψηλές δόσεις παραδοσιακών αγγειοσυσπαστικών (κατεχολαμίνες). Το φάρμακο αποτελεί γέφυρα σωτηρίας για την επιβίωση μέχρι να δράσουν τα αντιβιοτικά.

Η δοσολογία ρυθμίζεται με εξαιρετική ακρίβεια και απαιτείται κεντρικός φλεβικός καθετήρας για την έγχυση. Η αρχική δόση φόρτισης είναι συνήθως 20 νανογραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους ανά λεπτό. Η ιατρική ομάδα παρακολουθεί τη μέση αρτηριακή πίεση (MAP) και ρυθμίζει την αντλία έγχυσης αυξάνοντας ή μειώνοντας τη δόση κάθε πέντε λεπτά μέχρι η πίεση να φτάσει τον επιθυμητό στόχο (συνήθως MAP πάνω από 65 mmHg).

Όταν επιτευχθεί σταθεροποίηση, η δόση μειώνεται ταχύτατα, συχνά πέφτοντας κάτω από τα 5 νανογραμμάρια. Η μέγιστη επιτρεπτή δόση δεν υπερβαίνει τα 80 νανογραμμάρια. Η έγχυση σε περιφερική φλέβα απαγορεύεται αυστηρά, διότι η παραμικρή διαρροή του φαρμάκου θα προκαλέσει άμεση τοπική νέκρωση και απώλεια του άκρου.

4. Αναλυτική Παρουσίαση Παρενεργειών για την Αγγειοτενσίνη ΙΙ

Το φάρμακο διασώζει τη ζωή βραχυπρόθεσμα, αλλά οι συνέπειες της έντονης αγγειοσύσπασης είναι σημαντικές και συχνά αναπόφευκτες.

Συχνές Παρενέργειες

Λόγω της δράσης του, τα άκρα του ασθενούς γίνονται παγωμένα και το δέρμα αποκτά μια ωχρή, μαρμαροειδή όψη. Η περιφερική ισχαιμία είναι εξαιρετικά συχνή. Επίσης, αναφέρονται ταχυκαρδίες και επικίνδυνη αύξηση του έργου της καρδιάς, καθώς το μυοκάρδιο προσπαθεί να σπρώξει το αίμα ενάντια σε “σφιγμένα” αγγεία.

Σοβαρές παρενέργειες που πρέπει να αναφέρετε

Η δημιουργία θρόμβων είναι η πλέον απειλητική επιπλοκή. Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση στα πόδια μπορεί να μετακινηθεί και να προκαλέσει πνευμονική εμβολή. Η εμφάνιση μόνιμης κυάνωσης (μαύρισμα) στα δάκτυλα υποδεικνύει ότι ο ιστός πεθαίνει από έλλειψη οξυγόνου, κάτι που μπορεί να καταλήξει σε ακρωτηριασμό. Παρατηρούνται επίσης επικίνδυνες αιχμές υπέρτασης.

Σπάνιες Παρενέργειες

Σπανίως παρατηρείται οξεία νεφρική βλάβη, καθώς η ακραία σύσπαση μπορεί να σταματήσει εντελώς τη ροή αίματος προς τα νεφρικά φίλτρα. Επιπλέον, έχει αναφερθεί ισχαιμία του εντέρου, όπου τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα νεκρώνεται από την έλλειψη αίματος, απαιτώντας επείγον χειρουργείο.

Παρενέργειες που συνήθως δεν απαιτούν ιατρική φροντίδα

Ο ασθενής, εφόσον ανακτήσει τις αισθήσεις του, μπορεί να νιώσει έναν ελαφρύ πονοκέφαλο λόγω της απότομης αύξησης της πίεσης, ο οποίος συνήθως ρυθμίζεται καθώς ο ιατρός μειώνει τον ρυθμό της έγχυσης.

Κατηγορία Παρενέργειας Συμπτώματα
Συχνές Παγωμένα άκρα, Ωχρότητα δέρματος, Ταχυκαρδία
Σοβαρές Πνευμονική εμβολή, Ισχαιμία δακτύλων, Σοβαρή υπέρταση
Σπάνιες Νέκρωση εντέρου, Οξεία νεφρική ανεπάρκεια

5. Υπερβολική Δόση από Αγγειοτενσίνη ΙΙ

Η υπέρβαση της ασφαλούς δόσης συμβαίνει συνήθως λόγω κακού προγραμματισμού των αντλιών έγχυσης και έχει ακαριαία, καταστροφικά αποτελέσματα. Η αρτηριακή πίεση εκτοξεύεται σε ακραία επίπεδα (υπερτασική κρίση), θέτοντας τον εγκέφαλο σε άμεσο κίνδυνο ρήξης αγγείων και αιμορραγικού εγκεφαλικού επεισοδίου.

Η καρδιά, ανίκανη να νικήσει την τεράστια αντίσταση των κλειστών αγγείων, οδηγείται σε οξεία καρδιακή ανεπάρκεια και πνευμονικό οίδημα. Το αίμα λιμνάζει στους πνεύμονες, προκαλώντας ασφυξία. Η ισχαιμία δεν περιορίζεται στα άκρα. Τα ζωτικά όργανα, όπως το συκώτι και τα νεφρά, σταματούν να λειτουργούν λόγω παντελούς έλλειψης οξυγόνου.

Η αντιμετώπιση είναι άμεση. Η έγχυση της ουσίας διακόπτεται πλήρως. Ο χρόνος ημιζωής του φαρμάκου είναι λιγότερο από ένα λεπτό, συνεπώς η πίεση συνήθως πέφτει ταχύτατα αμέσως μετά τη διακοπή. Εάν η υπέρταση επιμείνει, ο ιατρός χορηγεί ενδοφλέβια αγγειοδιασταλτικά βραχείας δράσης, όπως το νιτροπρωσσικό νάτριο, για την άμεση προστασία της καρδιάς.

6. Παράλειψη Δόσης από Αγγειοτενσίνη ΙΙ & Τι να αποφύγετε

Η παράλειψη δόσης σε συνεχή ενδοφλέβια έγχυση σημαίνει διακοπή της λειτουργίας της αντλίας ή εξάντληση του φαρμάκου στο φιαλίδιο. Ακόμη και μισό λεπτό διακοπής είναι αρκετό για να καταρρεύσει ξανά η αρτηριακή πίεση του ασθενούς. Το νοσηλευτικό προσωπικό οφείλει να έχει το επόμενο φιαλίδιο έτοιμο και συνδεδεμένο πολύ πριν αδειάσει το προηγούμενο, εξασφαλίζοντας μηδενικό κενό στη ροή.

Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας, απαγορεύεται η χορήγηση φαρμάκων που μειώνουν την πίεση (αντιυπερτασικά), εκτός αν αυτό γίνει σκόπιμα για τον έλεγχο της υπερδοσολογίας.

Επιπλέον, ο ασθενής δεν πρέπει να μετακινείται απότομα ή να αλλάζει η στάση του κρεβατιού χωρίς ιατρική εντολή. Η απότομη ανύψωση του κεφαλιού μπορεί να προκαλέσει οξεία μείωση της ροής του αίματος στον εγκέφαλο, παρά τη χρήση του αγγειοσυσπαστικού. Η προστασία του κεντρικού φλεβικού καθετήρα από λοιμώξεις είναι η απόλυτη προτεραιότητα.

7. Με ποια φάρμακα αλληλεπιδρά η Αγγειοτενσίνη ΙΙ;

Το φάρμακο παρουσιάζει σημαντικές αλληλεπιδράσεις με τους αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης και τους ανταγωνιστές των υποδοχέων αγγειοτενσίνης. Εάν ο ασθενής λάμβανε αυτά τα φάρμακα στο σπίτι πριν από την εισαγωγή του στην εντατική, οι υποδοχείς στα αγγεία του ενδέχεται να είναι υπερ-ευαίσθητοι. Όταν χορηγηθεί η συνθετική αγγειοτενσίνη, η πίεση μπορεί να εκτιναχθεί πολύ πιο βίαια από το αναμενόμενο.

Συγχορήγηση με άλλα ισχυρά αγγειοσυσπαστικά, όπως η νοραδρεναλίνη ή η βαζοπρεσίνη, αποτελεί τον κανόνα στην εντατική. Ωστόσο, ο συνδυασμός αυτός αθροίζει τον κίνδυνο ισχαιμίας και γάγγραινας στα άκρα. Ο ιατρός ισορροπεί προσεκτικά τις δόσεις των πολλαπλών φαρμάκων για να πετύχει την πίεση στόχο με τον μικρότερο δυνατό κίνδυνο για τα δάκτυλα του ασθενούς.

Αντιθέτως, η δράση της μειώνεται σημαντικά σε ασθενείς με ακραία μεταβολική οξέωση. Αν το pH του αίματος είναι πολύ χαμηλό, οι υποδοχείς δεν ανταποκρίνονται σωστά, αναγκάζοντας τον ιατρό να χορηγήσει φάρμακα για τη διόρθωση της οξέωσης, όπως τα διττανθρακικά, προκειμένου η αγγειοτενσίνη να ανακτήσει την ισχύ της.

8. Προφυλάξεις, Ασφάλεια & Διάρκεια Δράσης

Η παρακολούθηση είναι δευτερόλεπτο προς δευτερόλεπτο. Η αρτηριακή πίεση παρακολουθείται αποκλειστικά μέσω αρτηριακής γραμμής (ειδικός καθετήρας στην αρτηρία του καρπού) για ακριβή μέτρηση σε πραγματικό χρόνο, καθώς τα κλασικά πιεσόμετρα είναι αναξιόπιστα στο σοκ.

Η διάρκεια δράσης του φαρμάκου, όπως προαναφέρθηκε, είναι ελάχιστη. Τα ένζυμα του αίματος καταστρέφουν την ουσία σχεδόν αμέσως. Αυτός είναι ο λόγος που επιτρέπει στον ιατρό να τιτλοποιεί την πίεση του ασθενούς με ακρίβεια χιλιοστού, μειώνοντας ή αυξάνοντας τη δόση από λεπτό σε λεπτό χωρίς τον κίνδυνο παρατεταμένης τοξικότητας.

Δεν υπάρχουν μελέτες για την ασφάλεια στις έγκυες γυναίκες, διότι η δοκιμή σε εγκύους απαγορεύεται. Ωστόσο, τα φάρμακα που δρουν στο σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης θεωρούνται εξαιρετικά τοξικά για τα έμβρυα, προκαλώντας νεφρική καταστροφή ή θάνατο. Εντούτοις, σε ένα σηπτικό σοκ που απειλεί τη ζωή της εγκύου, το φάρμακο χορηγείται για να διασωθεί η μητέρα.

9. Πώς να σταματήσετε τη λήψη & Αποθήκευση και Απόρριψη

Ο απογαλακτισμός (διακοπή) από την αγγειοτενσίνη είναι μια πολύπλοκη ιατρική διαδικασία. Μόλις το σοκ υποχωρήσει, τα αντιβιοτικά δράσουν και η πίεση σταθεροποιηθεί, ο ιατρός μειώνει τον ρυθμό της αντλίας εξαιρετικά αργά. Απότομη διακοπή θα προκαλέσει άμεση υποτροπή του υποτασικού σοκ. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει από ώρες έως ημέρες.

Τα φιαλίδια του φαρμάκου προστατεύονται από το φως και διατηρούνται στο ψυγείο (2°C έως 8°C). Μόλις το φάρμακο αραιωθεί σε φυσιολογικό ορό για έγχυση, παραμένει σταθερό σε θερμοκρασία δωματίου για περιορισμένο χρόνο (συνήθως 24 ώρες). Μετά από αυτό το διάστημα, απορρίπτεται.

Οι άδειες αμπούλες και οι σωληνώσεις απορρίπτονται άμεσα στους κάδους μολυσματικών αποβλήτων της μονάδας εντατικής θεραπείας, σύμφωνα με τους εσωτερικούς νοσοκομειακούς κανονισμούς.

10. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό για την Αγγειοτενσίνη ΙΙ

Εφόσον ο ασθενής βρίσκεται στην εντατική, οι ιατροί βρίσκονται από πάνω του. Η ευθύνη για την αναγνώριση των συμπτωμάτων συχνά βαραίνει τους συγγενείς που επισκέπτονται τον ασθενή. Αν κατά την επίσκεψη παρατηρήσετε ότι τα δάκτυλα των χεριών ή των ποδιών του ασθενούς έχουν γίνει εντελώς μπλε, μαύρα ή ακραία κρύα, ειδοποιήστε τη νοσηλεύτρια αμέσως. Αυτό σημαίνει ότι τα άκρα νεκρώνονται από ισχαιμία.

Επίσης, αν ο ασθενής βήχει με αίμα, ή οι οθόνες αρχίσουν να δείχνουν ότι το οξυγόνο του πέφτει παρά τον αναπνευστήρα, ο κίνδυνος πνευμονικής εμβολής λόγω θρόμβου είναι άμεσος.

Μετά την έξοδο από το νοσοκομείο (αφού ο ασθενής έχει αναρρώσει), οποιαδήποτε νέα ενόχληση στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή ή πρήξιμο στα πόδια, απαιτεί άμεση επιστροφή στα επείγοντα, καθώς ο κίνδυνος καθυστερημένης θρόμβωσης παραμένει υψηλός.

11. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Τι κάνει η αγγειοτενσίνη όταν η πίεση του ασθενούς είναι στο μηδέν;

Σφίγγει με τεράστια δύναμη τα αιμοφόρα αγγεία, αναγκάζοντας το αίμα να ρέει με πίεση προς τον εγκέφαλο, την καρδιά και τα νεφρά, σώζοντάς τα από τον θάνατο λόγω έλλειψης οξυγόνου.

2. Είναι φυσιολογικό που ο συγγενής μου είναι τόσο παγωμένος στα χέρια;

Ναι. Το φάρμακο κλείνει τα αγγεία στα άκρα για να στείλει το αίμα στα κρίσιμα όργανα. Το σώμα θυσιάζει τα άκρα για να κρατήσει ζωντανό τον εγκέφαλο και την καρδιά.

3. Γιατί χορηγούν και αντιπηκτικές ενέσεις μαζί με το φάρμακο αυτό;

Διότι το φάρμακο κάνει το αίμα να πήζει πολύ γρήγορα. Χωρίς τα αντιπηκτικά (ηπαρίνη), ο ασθενής θα πάθαινε θρόμβωση στους πνεύμονες ή έμφραγμα.

4. Πόσο καιρό θα παραμείνει στο φάρμακο αυτό;

Όσο χρειαστεί για να καταπολεμηθεί η μόλυνση (σηψαιμία) από τα αντιβιοτικά. Μπορεί να είναι από λίγες ώρες έως αρκετές ημέρες.

5. Αν η πίεση ανέβει πάρα πολύ, κινδυνεύει να πάθει εγκεφαλικό;

Ναι, αλλά το φάρμακο λειτουργεί μόνο για λίγα δευτερόλεπτα αφού μπει στο αίμα. Οι γιατροί παρακολουθούν την πίεση ανά δευτερόλεπτο. Αν ανέβει πολύ, απλώς κλείνουν λίγο την αντλία και η πίεση πέφτει αμέσως.

6. Το φάρμακο αυτό θεραπεύει τη μόλυνση που τον έβαλε στην εντατική;

Όχι. Δεν είναι αντιβιοτικό. Κρατάει τον ασθενή ζωντανό κερδίζοντας χρόνο, μέχρι τα αντιβιοτικά να σκοτώσουν το μικρόβιο που προκάλεσε το σοκ.

7. Θα χρειαστεί να το παίρνει και στο σπίτι σε χάπια;

Απολύτως όχι. Είναι ένα εξαιρετικά επικίνδυνο φάρμακο που χορηγείται μόνο ενδοφλεβίως σε καταστάσεις όπου ο ασθενής πεθαίνει, και δεν υπάρχει σε μορφή χαπιού.

12. Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'