Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Γιατί νιώθω φτερούγισμα στο στήθος τη νύχτα όταν προσπαθώ να κοιμηθώ;

Γιατί νιώθω φτερούγισμα στο στήθος τη νύχτα όταν προσπαθώ να κοιμηθώ;

1. Εισαγωγή στο φτερούγισμα της καρδιάς

Το αίσθημα φτερουγίσματος στο στήθος κατά τη διάρκεια της νύχτας οφείλεται κυρίως στην εμφάνιση πρόωρων κοιλιακών ή κολπικών συστολών ευρέως γνωστών ως έκτακτες συστολές. Η κατάκλιση ενισχύει την αντίληψη αυτών των καρδιακών παλμών καθώς το σώμα ηρεμεί ο περιβαλλοντικός θόρυβος μειώνεται και η καρδιά έρχεται σε στενότερη επαφή με το θωρακικό τοίχωμα. Παράλληλα η αυξημένη δραστηριότητα του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος επιβραδύνει τον βασικό ρυθμό δίνοντας τον απαραίτητο χρόνο σε αυτούς τους έκτακτους παλμούς να εκδηλωθούν.

Η καρδιά είναι μια μυϊκή αντλία που ελέγχεται από ένα εξαιρετικά ακριβές ηλεκτρικό σύστημα. Σε φυσιολογικές συνθήκες χτυπά με ρυθμικότητα χωρίς να γίνεται αντιληπτή. Ωστόσο είναι απόλυτα συνηθισμένο ορισμένα ηλεκτρικά σήματα να εκπυρσοκροτούν ελαφρώς νωρίτερα από το κανονικό.

Η νυχτερινή αναγνώριση αυτού του φαινομένου προκαλεί συχνά έντονο πανικό στον ασθενή ο οποίος το ερμηνεύει ως επικείμενη καρδιακή ανακοπή. Η ιατρική κατανόηση του μηχανισμού των αρρυθμιών αυτών ανακουφίζει το τεράστιο ψυχολογικό βάρος αποδεικνύοντας ότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι εντελώς καλοήθεις.

2. Ο μηχανισμός των έκτακτων συστολών

Κάθε φυσιολογικός χτύπος ξεκινά από τον φλεβόκομβο τον φυσικό βηματοδότη της καρδιάς. Σε περιπτώσεις έκτακτης συστολής μια άλλη περιοχή του καρδιακού μυός συχνά στους κόλπους ή τις κοιλίες αποφασίζει να στείλει το δικό της ηλεκτρικό σήμα πριν προλάβει να δράσει ο φλεβόκομβος.

Αυτή η πρώιμη σύσπαση συμβαίνει προτού η καρδιά προλάβει να γεμίσει πλήρως με αίμα. Κατά συνέπεια ο παλμός αυτός είναι αδύναμος και σπάνια γίνεται αισθητός ως δυνατός χτύπος. Το πρόβλημα δημιουργείται στο επόμενο δευτερόλεπτο.

Μετά τον πρόωρο χτύπο το ηλεκτρικό σύστημα κάνει μια σύντομη παύση για να επαναρυθμιστεί. Σε αυτό το χρονικό κενό η καρδιά γεμίζει με υπερβολικό όγκο αίματος. Ο αμέσως επόμενος φυσιολογικός χτύπος αναγκάζεται να σπρώξει όλο αυτό το αίμα με τεράστια δύναμη δημιουργώντας την αίσθηση του κενού και του έντονου φτερουγίσματος στο στήθος.

3. Η ανατομία της ύπτιας θέσης

Η στάση του σώματος παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντίληψη των παλμών. Όταν στέκεστε ή περπατάτε η καρδιά κρέμεται ελεύθερα μέσα στο περικάρδιο απομακρυσμένη από τα οστά του θώρακα. Οι μικρές αλλαγές στον ρυθμό χάνονται μέσα στην κίνηση.

Μόλις ξαπλώσετε ειδικά στην αριστερή πλευρά η βαρύτητα αναγκάζει την καρδιά να μετατοπιστεί και να ακουμπήσει απευθείας στο εσωτερικό του θωρακικού τοιχώματος.

Η άμεση αυτή μηχανική επαφή μετατρέπει τα πλευρά σας σε ένα ηχείο. Κάθε δυνατή σύσπαση μετά από μια έκτακτη συστολή χτυπάει κυριολεκτικά πάνω στα οστά μεταδίδοντας τον παλμό στους μύες του στήθους και καθιστώντας τον αδύνατο να αγνοηθεί.

4. Το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα

Η μετάβαση στον ύπνο ελέγχεται από το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα και ειδικότερα από το πνευμονογαστρικό νεύρο. Η δράση του επιβραδύνει τον καρδιακό ρυθμό για να επιτρέψει στο σώμα να ξεκουραστεί.

Αυτή η βραδυκαρδία δημιουργεί μεγαλύτερα χρονικά κενά μεταξύ των φυσιολογικών παλμών. Όσο μεγαλύτερο είναι το κενό τόσο περισσότερος χρόνος υπάρχει για να εμφανιστεί μια έκτακτη συστολή από τα ευερέθιστα κύτταρα των κοιλιών.

Αυτός είναι ο λόγος που πολλοί αθλητές με εξαιρετικά χαμηλούς παλμούς ηρεμίας βιώνουν πολύ συχνά έκτακτες συστολές τη νύχτα οι οποίες εξαφανίζονται αμέσως μόλις σηκωθούν και αυξηθεί ο καρδιακός τους ρυθμός.

5. Άγχος και αυξημένη κορτιζόλη

Το κρεβάτι αποτελεί συχνά τον χώρο όπου το μυαλό αρχίζει να επεξεργάζεται τις ανησυχίες της ημέρας. Η ψυχολογική πίεση πυροδοτεί την έκκριση αδρεναλίνης και κορτιζόλης στο αίμα.

Οι ορμόνες του στρες καθιστούν τα κύτταρα του καρδιακού μυός υπερβολικά ευαίσθητα και ευερέθιστα. Η αδρεναλίνη λειτουργεί ως χημικό ερέθισμα που προκαλεί την αυθόρμητη εκπυρσοκρότηση έκτακτων ηλεκτρικών σημάτων.

Σε αυτή την περίπτωση το φτερούγισμα προκαλεί πανικό ο οποίος με τη σειρά του απελευθερώνει περισσότερη αδρεναλίνη δημιουργώντας έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο αρρυθμίας και τρόμου.

6. Διαταραχές ηλεκτρολυτών και αφυδάτωση

Το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς εξαρτάται απόλυτα από την ισορροπία των ηλεκτρολυτών κυρίως του καλίου και του μαγνησίου. Η ανεπάρκεια αυτών των μετάλλων είναι μια από τις πιο κοινές αιτίες έκτακτων συστολών.

Η έντονη εφίδρωση κατά τη διάρκεια της ημέρας η μειωμένη πρόσληψη υγρών ή η χρήση διουρητικών φαρμάκων εξαντλούν τις αποθήκες μαγνησίου. Το μαγνήσιο λειτουργεί ως σταθεροποιητής της κυτταρικής μεμβράνης.

Χωρίς επαρκές μαγνήσιο τα καρδιακά κύτταρα δεν μπορούν να ελέγξουν την είσοδο του ασβεστίου με αποτέλεσμα να διεγείρονται εύκολα και να παράγουν πρόωρους παλμούς ακριβώς τη στιγμή που το σώμα προσπαθεί να χαλαρώσει.

7. Γαστροκαρδιακό σύνδρομο (Roemheld)

Η σχέση του στομάχου με την καρδιά είναι άμεση μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου. Το σύνδρομο Roemheld περιγράφει πώς οι γαστρεντερικές διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν καρδιακές αρρυθμίες.

Η κατανάλωση ενός μεγάλου βραδινού γεύματος διαστέλλει το στομάχι το οποίο βρίσκεται ακριβώς κάτω από το διάφραγμα. Το διογκωμένο στομάχι πιέζει το διάφραγμα προς τα πάνω σπρώχνοντας την καρδιά.

Αυτή η μηχανική πίεση σε συνδυασμό με τον ερεθισμό του πνευμονογαστρικού από τα γαστρικά αέρια προκαλεί ταχυκαρδία και έντονα φτερουγίσματα. Η καούρα και η παλινδρόμηση λειτουργούν επίσης ως χημικοί εκλυτικοί παράγοντες αυτών των ενοχλήσεων.

8. Ο ρόλος της καφεΐνης και του αλκοόλ

Οι διεγερτικές ουσίες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση των συμπτωμάτων. Η καφεΐνη έχει χρόνο ημιζωής που μπορεί να φτάσει τις έξι ώρες. Ένας απογευματινός καφές διατηρεί τα επίπεδα διεγερτικών ουσιών ψηλά μέχρι την ώρα του ύπνου.

Το αλκοόλ ενώ αρχικά φέρνει υπνηλία αποτελεί γνωστό τοξικό παράγοντα για το μυοκάρδιο. Η αποικοδόμηση του αλκοόλ κατά τη διάρκεια της νύχτας προκαλεί συχνά κολπική μαρμαρυγή ή απλές έκτακτες συστολές.

Το φαινόμενο αυτό είναι τόσο κοινό που η ιατρική κοινότητα το ονομάζει «σύνδρομο της γιορτινής καρδιάς» περιγράφοντας τις αρρυθμίες που ακολουθούν την υπερκατανάλωση φαγητού και ποτού.

9. Πίνακας διαφορικής διάγνωσης παλμών

Ο διαχωρισμός των παλμών ηρεμεί τον ασθενή και βοηθά στην ιατρική αξιολόγηση.

Τύπος Αίσθησης Κύρια Αιτία Κλινική Σημασία
Δυνατός παλμός ακολουθούμενος από κενό Έκτακτη κοιλιακή/κολπική συστολή Συνήθως αθώα επιδεινώνεται με άγχος/καφέ
Συνεχής ταχύς ρυθμός Φλεβοκομβική ταχυκαρδία / Πανικός Αντίδραση στρες υποχωρεί με χαλάρωση
Ακανόνιστος χαοτικός ρυθμός Κολπική μαρμαρυγή Χρήζει άμεσης καρδιολογικής εκτίμησης
Χτύπος μετά από γεύμα Γαστροκαρδιακό αντανακλαστικό Βελτιώνεται με την όρθια στάση και το ρέψιμο

10. Αποφρακτική άπνοια ύπνου

Άτομα που ροχαλίζουν έντονα αντιμετωπίζουν συχνά διακοπές της αναπνοής κατά τον ύπνο γνωστές ως άπνοιες. Κάθε φορά που η αναπνοή σταματά τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα πέφτουν κατακόρυφα.

Το σώμα αντιλαμβάνεται την πτώση του οξυγόνου ως ασφυξία. Για να σώσει τον εγκέφαλο ο οργανισμός απελευθερώνει μαζικά αδρεναλίνη προκαλώντας μια ξαφνική αφύπνιση.

Ο ασθενής ξυπνάει τρομαγμένος νιώθοντας την καρδιά του να χτυπάει ανεξέλεγκτα και να φτερουγίζει πιστεύοντας εσφαλμένα ότι το πρόβλημα βρίσκεται στην καρδιά ενώ στην πραγματικότητα προέρχεται από το αναπνευστικό.

11. Ορμονικές μεταβολές

Στις γυναίκες οι ορμονικές διακυμάνσεις παίζουν τεράστιο ρόλο στην ευερεθιστότητα του μυοκαρδίου. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της εμμήνου ρύσεως ή της περιεμμηνόπαυσης οι αλλαγές στα οιστρογόνα και την προγεστερόνη μεταβάλλουν τον αγγειακό τόνο.

Ειδικά στην εμμηνόπαυση το φτερούγισμα της καρδιάς συνοδεύει πολύ συχνά τις νυχτερινές εξάψεις δημιουργώντας μια εξαιρετικά δυσάρεστη εμπειρία.

Η ρύθμιση του θυρεοειδούς αδένα είναι επίσης κρίσιμη. Ο υπερθυρεοειδισμός λειτουργεί ως συνεχές διεγερτικό προκαλώντας ταχυκαρδίες και έκτακτες συστολές που δεν υπακούουν στην ανάγκη του σώματος για χαλάρωση.

12. Στρατηγικές διαχείρισης και ανακούφισης

Εάν οι παλμοί ξεκινήσουν η αλλαγή στάσης αποτελεί την πρώτη κίνηση. Το γύρισμα από την αριστερή πλευρά στη δεξιά ή η ελαφριά ανύψωση του κορμού με ένα επιπλέον μαξιλάρι απομακρύνει την καρδιά από το θωρακικό τοίχωμα μειώνοντας την αίσθηση του χτύπου.

Τεχνικές διέγερσης του παρασυμπαθητικού όπως ο χειρισμός Valsalva προσφέρουν άμεση ανακούφιση. Αυτό επιτυγχάνεται παίρνοντας μια βαθιά ανάσα και σφίγγοντας την κοιλιά σαν να πιέζεστε.

Ο περιορισμός του βραδινού γεύματος και η λήψη συμπληρωμάτων μαγνησίου πριν τον ύπνο εφόσον το επιτρέπει ο ιατρός μειώνουν δραστικά την ηλεκτρική ευερεθιστότητα των καρδιακών κυττάρων.

13. Ο ρόλος του Holter ρυθμού

Για την ακριβή διάγνωση του είδους της αρρυθμίας το απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα συχνά δεν επαρκεί καθώς διαρκεί μόνο λίγα δευτερόλεπτα και σπάνια καταγράφει τις νυχτερινές ενοχλήσεις.

Το χρυσό πρότυπο διάγνωσης είναι η τοποθέτηση ενός Holter ρυθμού το οποίο καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς για εικοσιτέσσερις ή σαράντα οκτώ ώρες.

Ο καρδιολόγος μπορεί να αναλύσει την καταγραφή και να δει ακριβώς τι συνέβη τη στιγμή που νιώσατε το φτερούγισμα προσδιορίζοντας εάν ο παλμός προήλθε από τις κοιλίες ή τους κόλπους και μετρώντας τη συχνότητα αυτών των επεισοδίων.

14. Πότε το σύμπτωμα χρήζει ιατρικής αντιμετώπισης

Ενώ οι περιστασιακές έκτακτες συστολές θεωρούνται φυσιολογικές και εμφανίζονται στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού η αλλαγή στο μοτίβο τους απαιτεί έλεγχο.

Εάν το φτερούγισμα δεν είναι μεμονωμένος χτύπος αλλά διαρκεί συνεχόμενα για λεπτά συνοδεύεται από δύσπνοια ζάλη σκοτοδίνη ή πόνο στο στήθος απαιτείται άμεση διακομιδή σε εφημερεύον νοσοκομείο.

Άτομα με γνωστό ιστορικό στεφανιαίας νόσου καρδιακής ανεπάρκειας ή δομικών προβλημάτων στις βαλβίδες πρέπει να αναφέρουν κάθε αλλαγή στον ρυθμό τους διότι η καρδιά τους έχει χαμηλότερη ανοχή στις ηλεκτρικές διαταραχές.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Γιατί νιώθω την καρδιά μου στον λαιμό μου όταν ξαπλώνω;

Μια δυνατή έκτακτη συστολή συχνά αντανακλά σαν χτύπος στον λαιμό λόγω της απότομης αύξησης της πίεσης στις σφαγίτιδες φλέβες την ώρα που η καρδιά σπρώχνει μεγαλύτερο όγκο αίματος.

2. Είναι επικίνδυνες οι έκτακτες συστολές;

Σε μια καρδιά με φυσιολογική δομή χωρίς βουλωμένες αρτηρίες ή βλάβες στις βαλβίδες οι έκτακτες συστολές είναι απολύτως ακίνδυνες ανεξάρτητα από το πόσο τρομακτικές φαίνονται.

3. Πρέπει να σταματήσω να πίνω καφέ;

Εάν παρατηρήσετε ότι η κατανάλωση καφεΐνης αυξάνει τα επεισόδια ο περιορισμός της ή η διακοπή της μετά το μεσημέρι αποτελεί την πιο αποτελεσματική μη φαρμακευτική παρέμβαση.

4. Αν ξαπλώσω μπρούμυτα θα είναι καλύτερα;

Η πρηνής (μπρούμυτα) και η αριστερή πλάγια στάση φέρνουν την καρδιά πιο κοντά στα πλευρά μεγιστοποιώντας την αίσθηση του χτύπου. Η ύπτια και η δεξιά πλάγια στάση είναι προτιμότερες.

5. Μπορεί ένα απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα να βρει το πρόβλημα;

Εάν η αρρυθμία δεν συμβεί ακριβώς τη στιγμή που είστε συνδεδεμένοι στο μηχάνημα το καρδιογράφημα θα βγει καθαρό. Γι’ αυτό ο ιατρός προτείνει την καταγραφή Holter για να πιάσει τα νυχτερινά επεισόδια.

16. Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'