Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Είναι φυσιολογικό να ακούτε έναν ήχο κλικ στο αυτί όταν καταπίνετε;

Είναι φυσιολογικό να ακούτε έναν ήχο κλικ στο αυτί όταν καταπίνετε;

1. Εισαγωγή

Το να ακούτε έναν διακριτό ήχο, όπως ένα ελαφρύ “κλικ”, ένα τρίξιμο ή έναν ήχο παφλασμού στα αυτιά σας κατά τη διάρκεια της κατάποσης, είναι ένα απολύτως φυσιολογικό φαινόμενο. Ο ήχος αυτός προέρχεται από την ομαλή και αναγκαία λειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας, του λεπτού σωλήνα που συνδέει τη ρινική κοιλότητα με το μέσο αυτί, με σκοπό την εξισορρόπηση της ατμοσφαιρικής πίεσης.

Η παραγωγή αυτού του ήχου αποδεικνύει ότι το αεριστικό σύστημα του αυτιού ανταποκρίνεται σωστά. Κατά τη διάρκεια της κατάποσης, το χασμουρητού ή της μάσησης, συγκεκριμένοι μύες της υπερώας συσπώνται, ανοίγοντας στιγμιαία τη σάλπιγγα. Αυτή η μηχανική κίνηση, σε συνδυασμό με την ταχεία είσοδο ή έξοδο αέρα, μεταφράζεται ακουστικά ως “κλικ”.

Ωστόσο, εάν ο ήχος αυτός γίνει υπερβολικά δυνατός, ενοχλητικός, ακούγεται συνεχώς χωρίς να καταπίνετε ή συνοδεύεται από πόνο και αίσθημα βουλώματος, υποδηλώνει φλεγμονώδη δυσλειτουργία, ύπαρξη υγρού ή τοπικό μυϊκό σπασμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το σύμπτωμα παύει να είναι φυσιολογικό και απαιτεί διαγνωστική προσέγγιση για την αποκατάσταση της άνεσης.

2. Ανατομία και λειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας

Η ευσταχιανή σάλπιγγα αποτελεί τον αποκλειστικό δρόμο επικοινωνίας του μέσου ωτός με τον εξωτερικό κόσμο. Το άνω τμήμα της αποτελείται από οστό, ενώ το κάτω, προς τον ρινοφάρυγγα, είναι χόνδρινο και παραμένει κλειστό στον φυσιολογικό χρόνο ανάπαυσης.

Ο κύριος ρόλος της είναι τριπλός: να εξισορροπεί την πίεση του αέρα ώστε η τυμπανική μεμβράνη να δονείται ανεμπόδιστα, να προστατεύει το μέσο αυτί από τις εκκρίσεις και τους ήχους του ρινοφάρυγγα, και να αποχετεύει τα φυσιολογικά υγρά από το αυτί προς τη μύτη.

Για να επιτευχθεί το άνοιγμα της χόνδρινης βαλβίδας, ενεργοποιούνται δύο μικροί μύες: ο διατείνων το υπερώιο ιστίο και ο ανελκτήρας του υπερώιου ιστίου. Αυτοί οι μύες λειτουργούν αυτόματα κατά την κατάποση.

3. Η μηχανική παραγωγή του ήχου “κλικ”

Ο ήχος κλικ είναι ένα καθαρά μηχανικό φαινόμενο. Καθώς οι μύες συσπώνται κατά την κατάποση, τραβούν τα τοιχώματα της ευσταχιανής σάλπιγγας ανοίγοντάς τα. Ο εγκλωβισμένος αέρας, εάν έχει διαφορετική πίεση από το περιβάλλον, εξισορροπείται ακαριαία.

Αυτή η στιγμιαία απελευθέρωση, σε συνδυασμό με τη βλεννώδη επιφάνεια του εσωτερικού τοιχώματος της σάλπιγγας που ξεκολλάει (σαν να ανοίγει ένα βρεγμένο φερμουάρ), δημιουργεί τον χαρακτηριστικό ήχο.

Η αγωγιμότητα των οστών του κρανίου είναι τέτοια, ώστε ο ήχος αυτός, παρότι ανεπαίσθητος για τους γύρω, ενισχύεται και γίνεται δυνατά αντιληπτός από το ακουστικό σύστημα του ίδιου του ατόμου.

4. Δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας

Το φυσιολογικό κλικ αλλάζει χαρακτήρα όταν υπάρχει δυσλειτουργία της σάλπιγγας. Σε περιπτώσεις αλλεργικής ρινίτιδας ή κοινού κρυολογήματος, ο βλεννογόνος που επενδύει τον σωλήνα διογκώνεται και φλεγμαίνει.

Η δίοδος στενεύει υπερβολικά και γεμίζει με κολλώδη βλέννα. Όταν ο ασθενής καταπίνει, οι μύες παλεύουν να ανοίξουν τον φραγμένο σωλήνα. Αντί για ένα καθαρό κλικ, ακούγεται ένας ήχος που μοιάζει με τρίξιμο, παφλασμό ή κολλώδες σκίσιμο (σαν να ξεκολλάει μια ταινία).

Αυτή η κατάσταση συνοδεύεται πάντοτε από το αίσθημα ότι ο ήχος είναι πνιγμένος, δημιουργώντας την ανάγκη για διερεύνηση σχετικά με αίσθημα πληρότητας στα αυτιά. Η κατάσταση αυτή μπορεί να διαρκέσει ημέρες ή και εβδομάδες μετά από μια ίωση.

5. Συλλογή υγρού στο μέσο αυτί

Ένας άλλος λόγος που ο ήχος κατά την κατάποση γίνεται υδαρής (παφλασμός) είναι η ύπαρξη εκκριτικής ωτίτιδας. Στην περίπτωση αυτή, η κοιλότητα του μέσου ωτός πίσω από το τύμπανο γεμίζει με αποστειρωμένο, παχύρρευστο υγρό.

Κατά την κατάποση, ο αέρας που προσπαθεί να μπει στο μέσο αυτί περνά μέσα από αυτό το υγρό. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία φυσαλίδων. Ο ασθενής ακούει τον ήχο αυτών των φυσαλίδων να σκάνε.

Η εκκριτική ωτίτιδα δεν προκαλεί πόνο ούτε πυρετό, αλλά αποτελεί τη συχνότερη αιτία μεταβολής των φυσιολογικών ήχων του αυτιού σε παιδιά και ενήλικες μετά από αναπνευστικές λοιμώξεις.

6. Διαταραχές της κροταφογναθικής άρθρωσης

Πολλές φορές, ο ήχος κλικ που αντιλαμβάνεται ο ασθενής στο αυτί του κατά τη μάσηση ή την κατάποση δεν προέρχεται καν από το αυτί. Προέρχεται από την κροταφογναθική άρθρωση, η οποία βρίσκεται ακριβώς μπροστά από τον ακουστικό πόρο.

Η φθορά του χόνδρινου δίσκου της άρθρωσης ή ο έντονος μυϊκός σπασμός (λόγω βρουξισμού) αναγκάζει τη γνάθο να αναπηδά εκτός της φυσιολογικής της τροχιάς κατά την κίνηση. Αυτή η αναπήδηση παράγει ένα ισχυρό, οστικό κλικ.

Λόγω της εξαιρετικά στενής απόστασης, ο ήχος μεταδίδεται μέσω του οστού απευθείας στον κοχλία. Η διαφοροποίηση γίνεται με ψηλάφηση: εάν ο ήχος συνοδεύεται από τράβηγμα ή πόνο στη γνάθο, η άρθρωση είναι η πηγή.

7. Μυόκλονος του μέσου ωτός και της υπερώας

Εάν ακούτε ήχους κλικ, ρυθμικά χτυπήματα ή φτερουγίσματα στο αυτί, τα οποία συμβαίνουν από μόνα τους χωρίς να καταπίνετε ή να μασάτε, η αιτία εντοπίζεται συχνά στον μυόκλονο.

Πρόκειται για έναν σπάνιο, ακούσιο σπασμό (σαν τικ) των μικροσκοπικών μυών του μέσου ωτός (μυς του αναβολέα ή τείνων το τύμπανο) ή των μυών της υπερώας. Κάθε φορά που ο μυς συσπάται, τραβάει τις δομές του αυτιού προκαλώντας μηχανικό ήχο.

Η κατάσταση αυτή, γνωστή και ως αντικειμενική εμβοή, γίνεται εξαιρετικά ενοχλητική τη νύχτα. Συχνά σχετίζεται με έντονο άγχος, κόπωση ή παροδικές νευρολογικές διαταραχές και αντιμετωπίζεται με μυοχαλαρωτικά.

8. Πίνακας: Διαχωρισμός των ήχων στο αυτί

Οι ιδιότητες του ήχου καθοδηγούν τη διάγνωση:

Είδος Ήχου Συνθήκες Εμφάνισης Πιθανή Αιτία
Ελαφρύ κλικ Μόνο κατά την κατάποση/χασμουρητό Φυσιολογική λειτουργία ευσταχιανής
Τρίξιμο, υγρός παφλασμός Κατάποση, φύσημα μύτης Φλεγμονή σάλπιγγας, υγρό στο αυτί
Δυνατό, οστικό κλικ Κατάποση, άνοιγμα στόματος, μάσηση Δυσλειτουργία κροταφογναθικής άρθρωσης
Ρυθμικό κλικ / φτερούγισμα Συνεχώς, ασχέτως κατάποσης Μυόκλονος υπερώας ή μέσου ωτός

9. Σύνδρομο χάσκουσας ευσταχιανής σάλπιγγας

Στον αντίποδα του κλειστού σωλήνα, βρίσκεται το σύνδρομο της χάσκουσας (μόνιμα ανοιχτής) ευσταχιανής σάλπιγγας. Σε αυτή τη διαταραχή, η βαλβίδα παραμένει ανοιχτή όταν θα έπρεπε να είναι κλειστή.

Αυτό προκαλείται συχνά μετά από σημαντική και απότομη απώλεια βάρους, καθώς χάνεται ο υποστηρικτικός λιπώδης ιστός γύρω από τον σωλήνα, ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης λόγω ορμονικών αλλαγών.

Ο ασθενής δεν ακούει απλώς κλικ κατά την κατάποση. Ακούει δυνατά τη δική του αναπνοή (αυτοφωνία) και τη φωνή του να αντηχεί ενοχλητικά μέσα στο κεφάλι του σαν να βρίσκεται σε σπηλιά. Το σύμπτωμα ανακουφίζεται προσωρινά όταν το άτομο ξαπλώνει ή σκύβει το κεφάλι προς τα κάτω.

10. Η επίδραση της κυψελίδας (Κερί)

Ακόμα και ένα στεγνό κομμάτι κυψελίδας μπορεί να ευθύνεται για παράξενους ήχους. Ένα ξηρό βύσμα κεριού που έχει αποκολληθεί από το τοίχωμα του πόρου και ακουμπά ελαφρά στην τυμπανική μεμβράνη προκαλεί θόρυβο.

Κατά την κατάποση ή την κίνηση της γνάθου, το σχήμα του ακουστικού πόρου μεταβάλλεται ελαφρώς. Το κομμάτι της κυψελίδας μετακινείται και ξύνει την επιφάνεια του τυμπάνου, παράγοντας ήχους τριξίματος.

Η εξέταση με ωτοσκόπιο διαπιστώνει άμεσα το πρόβλημα και η αφαίρεση της κυψελίδας από τον ιατρό σταματά ακαριαία τον ενοχλητικό θόρυβο.

11. Διαγνωστική εξέταση στον ιατρό

Η αξιολόγηση του παρατεταμένου και ενοχλητικού ήχου απαιτεί την εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο. Το τυμπανόγραμμα αποτελεί τη βασική εξέταση, καθώς καταγράφει την πίεση στο μέσο αυτί και αποκαλύπτει εάν η ευσταχιανή σάλπιγγα ανοίγει και κλείνει σωστά.

Μια εύκαμπτη ενδοσκόπηση από τη μύτη επιτρέπει στον ιατρό να δει απευθείας το στόμιο της ευσταχιανής στον ρινοφάρυγγα, ελέγχοντας για οιδήματα, αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια) ή συσπάσεις των μυών.

Η ψηλάφηση της γναθικής άρθρωσης αποκλείει μηχανικά προβλήματα μάσησης, προφυλάσσοντας τον ασθενή από περιττές θεραπείες.

12. Συντηρητικές και ρινικές θεραπείες

Εφόσον ο ήχος συνδέεται με φλεγμονή της ευσταχιανής σάλπιγγας, η θεραπεία στοχεύει στον ρινικό βλεννογόνο. Η χρήση ρινικών σπρέι κορτικοστεροειδών μειώνει το τοπικό οίδημα, επαναφέροντας τον φυσιολογικό, αθόρυβο αερισμό του αυτιού.

Οι ρινικές πλύσεις με ισότονο φυσιολογικό ορό καθαρίζουν τη βλέννα και τα αλλεργιογόνα από τον ρινοφάρυγγα. Η επαρκής συστηματική ενυδάτωση καθιστά τις εκκρίσεις πιο λεπτόρρευστες, αποτρέποντας την κολλώδη αίσθηση του παφλασμού κατά την κατάποση.

13. Αντιμετώπιση του μυόκλονου και του βρουξισμού

Για ήχους κλικ που προέρχονται από μυϊκούς σπασμούς, η διαχείριση του στρες αποτελεί βασική προτεραιότητα. Ο ιατρός ενδέχεται να συνταγογραφήσει ήπια μυοχαλαρωτικά για ένα σύντομο χρονικό διάστημα προκειμένου να διακόψει το τικ των μυών του αυτιού.

Εάν η πηγή είναι ο βρουξισμός, συνιστάται η κατασκευή εξατομικευμένου οδοντικού νάρθηκα. Ο νάρθηκας αυτός φοριέται τη νύχτα, αποφορτίζοντας την κροταφογναθική άρθρωση και σταματώντας την αναπήδηση του χόνδρινου δίσκου.

Σε επίμονες περιπτώσεις μυόκλονου της υπερώας, εξαιρετικά επιτυχημένη λύση προσφέρει η τοπική έγχυση μικρών δόσεων βοτουλινικής τοξίνης, παραλύοντας παροδικά τον υπερκινητικό μυ.

14. Πότε συνιστά ιατρικό επείγον

Ο ήχος κλικ στο αυτί από μόνος του είναι συνήθως ακίνδυνος. Υπάρχουν, ωστόσο, καταστάσεις που χρήζουν άμεσης και επείγουσας αξιολόγησης.

Εάν η εμφάνιση των ήχων συνοδεύεται από αιφνίδια, σοβαρή απώλεια ακοής, έντονο ίλιγγο που εμποδίζει την ορθοστασία, ή πόνο στο βάθος του αυτιού, υπάρχει κίνδυνος νευρολογικής βλάβης ή ρήξης της τυμπανικής μεμβράνης (βαρότραυμα).

Επίσης, η παρουσία ενός συνεχούς, παλλόμενου ήχου που ακολουθεί ακριβώς τον καρδιακό παλμό (σφύζουσα εμβοή), ανεξάρτητα από την κατάποση, απαιτεί άμεσο απεικονιστικό έλεγχο για τον αποκλεισμό αγγειακών ανωμαλιών στη βάση του κρανίου.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι κακό που πιέζω τη μύτη μου και φυσάω για να κάνω τα αυτιά μου να κάνουν κλικ;

Ναι. Η συχνή και βίαιη εκτέλεση της δοκιμασίας Valsalva για να “ξεβουλώσετε” τα αυτιά σας καταπονεί υπερβολικά την τυμπανική μεμβράνη. Μπορεί να προκαλέσει χαλάρωση του τυμπάνου (δημιουργώντας μόνιμη εμβοή) ή, σε ακραίες περιπτώσεις, διάτρηση.

2. Αν δεν ακούω το κλικ όταν καταπίνω, υπάρχει πρόβλημα;

Όχι απαραίτητα. Σε πολλούς ανθρώπους η λειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας είναι τόσο ομαλή και αθόρυβη που το κλικ δεν γίνεται αντιληπτό. Όσο δεν νιώθετε τα αυτιά σας βουλωμένα, η απουσία ήχου σημαίνει υγιή, φυσιολογική λειτουργία.

3. Μπορεί το κερί καθαρισμού αυτιών να προκαλέσει αυτούς τους ήχους;

Αν χρησιμοποιήσατε μπατονέτα, μπορεί να έχετε σπρώξει ένα κομμάτι κεριού βαθιά μέχρι το τύμπανο. Καθώς καταπίνετε, το κερί τρίβεται πάνω στην επιφάνεια του τυμπάνου και προκαλεί ήχους. Πρέπει να αφαιρεθεί ιατρικά.

4. Περνάει από μόνος του ο ήχος του παφλασμού μετά από κρυολόγημα;

Ναι. Το υγρό στο μέσο αυτί που δημιουργήθηκε από την ίωση απορροφάται σταδιακά. Οι ήχοι του παφλασμού μπορεί να επιμείνουν από δύο έως και έξι εβδομάδες μετά το τέλος του κρυολογήματος, μέχρι να στεγνώσει πλήρως η κοιλότητα.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'