1. Εισαγωγή
Το μούδιασμα και το μυρμήγκιασμα στα χέρια κατά τη διάρκεια του ύπνου σε ύπτια θέση ανάσκελα προκαλείται κατά κύριο λόγο από τη μηχανική συμπίεση των περιφερικών νεύρων ή του βραχιονίου πλέγματος. Όταν το σώμα χαλαρώνει πλήρως σε αυτή τη στάση οι ώμοι τείνουν να πέφτουν προς τα πίσω και ο αυχένας ενδέχεται να λάβει ακραίες γωνίες έκτασης μεταβάλλοντας την ανατομία των νευρικών διόδων.
Αυτή η δομική μετατόπιση ασκεί πίεση στα νεύρα που ξεκινούν από τη σπονδυλική στήλη και καταλήγουν στα ακροδάχτυλα προκαλώντας διακοπή της φυσιολογικής ηλεκτρικής αγωγιμότητας. Παράλληλα η συμπίεση των αιμοφόρων αγγείων στην περιοχή της κλείδας μειώνει την τοπική αιμάτωση οδηγώντας σε ισχαιμία του νευρικού ιστού.
Η κατανόηση της εμβιομηχανικής του ύπνου αναδεικνύει ότι η παραισθησία των άνω άκρων σπάνια υποκρύπτει κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Αντιθέτως αναδεικνύει την ανάγκη για εργονομική βελτίωση του στρώματος και του μαξιλαριού αποτρέποντας την ανάπτυξη χρόνιων νευροπαθειών εκ πίεσης.
2. Ανατομία του βραχιονίου πλέγματος
Τα νεύρα που δίνουν κίνηση και αίσθηση στα χέρια ξεκινούν από την αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Οι νευρικές ρίζες εξέρχονται από τους σπονδύλους και πλέκονται μεταξύ τους σχηματίζοντας το βραχιόνιο πλέγμα ένα πολύπλοκο δίκτυο που διέρχεται από τον λαιμό προς τη μασχάλη και τα χέρια.
Η διαδρομή αυτού του πλέγματος είναι γεμάτη ανατομικές στενωπούς. Περνάει ανάμεσα από τους σκαληνούς μύες του τραχήλου, κάτω από την κλείδα και ακριβώς πάνω από την πρώτη πλευρά. Οποιαδήποτε ανωμαλία σε αυτά τα σημεία δημιουργεί εμπόδιο.
Το βραχιόνιο πλέγμα είναι εξαιρετικά ευαίσθητο στην πίεση. Όταν ο χώρος διέλευσης μειωθεί η νευρική ίνα συμπιέζεται εμποδίζοντας την ομαλή μεταφορά των σημάτων προς τον εγκέφαλο.
3. Η ύπτια στάση ύπνου και η σπονδυλική στήλη
Ο ύπνος ανάσκελα θεωρείται γενικά η πιο υγιεινή στάση για τη σπονδυλική στήλη ωστόσο ενέχει συγκεκριμένους κινδύνους όταν η υποστήριξη δεν είναι ιδανική. Όταν ξαπλώνουμε σε ύπτια θέση η βαρύτητα τραβά τους ώμους προς τα πίσω και κάτω.
Εάν το στρώμα είναι πολύ σκληρό ή το μαξιλάρι ακατάλληλο η αυχενική μοίρα χάνει τη φυσιολογική της λόρδωση. Το κεφάλι μπορεί να γύρει υπερβολικά προς τα πίσω ή προς το πλάι τεντώνοντας βίαια τις νευρικές ρίζες στην πλευρά της έκτασης.
Αυτό το παρατεταμένο τέντωμα για οκτώ ώρες προκαλεί μικροτραυματισμούς στα νεύρα και ελαττώνει την αιμάτωσή τους οδηγώντας στο κλασικό ξύπνημα με το χέρι εντελώς νεκρό ή γεμάτο βελόνες.
4. Σύνδρομο θωρακικής εξόδου
Η πιο κοινή αιτία για το αμφοτερόπλευρο μούδιασμα στην ύπτια θέση είναι το σύνδρομο θωρακικής εξόδου. Η θωρακική έξοδος είναι ο στενός χώρος μεταξύ της κλείδας και της πρώτης πλευράς.
Όταν κοιμόμαστε ανάσκελα με τα χέρια συχνά τοποθετημένα πάνω από το κεφάλι ή ανοιχτά στο πλάι η κλείδα πιέζεται προς τα κάτω μειώνοντας δραματικά αυτόν τον χώρο. Το βραχιόνιο πλέγμα και η υποκλείδια αρτηρία συμπιέζονται σαν σε μέγγενη.
Το αποτέλεσμα είναι ένας διάχυτος πόνος και μούδιασμα που ξεκινά από τον ώμο και επεκτείνεται σε ολόκληρο το χέρι συχνά με έντονη αίσθηση παγώματος λόγω της διακοπής της κυκλοφορίας του αίματος.
5. Αυχενική ριζοπάθεια και συμπίεση νεύρων
Το αυχενικό σύνδρομο και οι κήλες των μεσοσπονδύλιων δίσκων επιδεινώνονται δραματικά σε κακές στάσεις ύπνου. Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος λειτουργεί ως αμορτισέρ μεταξύ των σπονδύλων. Εάν έχει υποστεί φθορά προβάλλει προς τον νωτιαίο σωλήνα.
Η ύπτια θέση ανάλογα με την καμπυλότητα του μαξιλαριού μπορεί να αυξήσει την πίεση στο οπίσθιο τμήμα του σπονδύλου. Η προβολή του δίσκου πιέζει απευθείας τη νευρική ρίζα τη στιγμή που αυτή εξέρχεται από τον νωτιαίο μυελό.
Αυτή η συμπίεση, γνωστή ως ριζοπάθεια, μεταφράζεται ως ένα οξύ ρεύμα και μούδιασμα το οποίο ακολουθεί συγκεκριμένη διαδρομή καταλήγοντας συνήθως στον αντίχειρα και τον δείκτη ή στο μικρό δάχτυλο.
6. Σύνδρομο καρπιαίου και ωλένιου σωλήνα τη νύχτα
Πολλοί άνθρωποι έχουν τη συνήθεια να κοιμούνται ανάσκελα με τα χέρια διπλωμένα στο στήθος τους σαν μούμιες. Αυτή η ακραία κάμψη των καρπών και των αγκώνων διατηρείται για ώρες.
Η κάμψη του καρπού συμπιέζει το μέσο νεύρο προκαλώντας το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα το οποίο εκδηλώνεται με αφόρητο πόνο και μούδιασμα στα τρία πρώτα δάχτυλα. Αντίστοιχα η κάμψη του αγκώνα συμπιέζει το ωλένιο νεύρο μουδιάζοντας το μικρό δάχτυλο.
Το σύμπτωμα είναι τόσο έντονο που ξυπνά τον ασθενή αναγκάζοντάς τον να τινάξει τα χέρια του βίαια για να επαναφέρει την κυκλοφορία και την αίσθηση.
7. Μηχανισμός της παραισθησίας και ισχαιμία
Η αίσθηση του μυρμηγκιάσματος ονομάζεται ιατρικά παραισθησία. Όταν ένα νεύρο συμπιεστεί διακόπτεται η ενδοαξονική ροή η μεταφορά θρεπτικών ουσιών στο εσωτερικό της νευρικής ίνας.
Ταυτόχρονα τα μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία που τρέφουν το ίδιο το νεύρο (vasa nervorum) αποφράσσονται. Το νεύρο υφίσταται υποξία και σταματά να στέλνει σήματα προκαλώντας την αίσθηση της νεκρωμένης περιοχής.
Όταν η πίεση αφαιρεθεί, για παράδειγμα όταν αλλάζουμε πλευρό, το αίμα επιστρέφει ορμητικά. Τα νεύρα αρχίζουν να πυροδοτούν ακατάστατα προσπαθώντας να επαναλειτουργήσουν, γεγονός που δημιουργεί την επώδυνη αίσθηση από εκατοντάδες βελόνες.
8. Ο ρόλος της αναπνοής και της κατακράτησης υγρών
Κατά τη διάρκεια του ύπνου η οριζόντια θέση του σώματος προκαλεί ανακατανομή των υγρών. Οποιαδήποτε κατακράτηση υγρών που τη μέρα συγκεντρώνεται στα πόδια το βράδυ διαχέεται σε όλο το σώμα συμπεριλαμβανομένων των χεριών.
Αυτή η ήπια αύξηση του όγκου των ιστών είναι ικανή να συμπιέσει τα νεύρα σε ήδη στενά περάσματα όπως ο καρπός. Οι έγκυες γυναίκες ή τα άτομα που καταναλώνουν πολύ αλάτι είναι ιδιαίτερα επιρρεπή σε αυτόν τον μηχανισμό.
Επιπλέον η ρηχή αναπνοή στην ύπτια θέση μειώνει την οξυγόνωση του αίματος καθιστώντας τα περιφερικά νεύρα πιο ευάλωτα στην τοπική συμπίεση.
9. Επιπτώσεις του ακατάλληλου στρώματος και μαξιλαριού
Το περιβάλλον του ύπνου ευθύνεται για την πλειοψηφία των περιπτώσεων. Ένα μαξιλάρι που είναι πολύ ψηλό αναγκάζει τον αυχένα σε ακραία κάμψη. Ένα μαξιλάρι που είναι πολύ επίπεδο προκαλεί υπερέκταση.
Και στις δύο περιπτώσεις οι νευρικές ρίζες τραυματίζονται. Ένα στρώμα που δεν υποχωρεί στο βάρος της ωμοπλάτης αναγκάζει τον θώρακα να στρίψει ασκώντας διατμητικές δυνάμεις στο βραχιόνιο πλέγμα.
Η σωστή ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης πρέπει να διατηρεί το αυτί τον ώμο και το ισχίο στην ίδια ευθεία προκειμένου να διασφαλιστεί η ανεμπόδιστη λειτουργία του νευρικού συστήματος.
10. Πίνακας: Νευρολογικά Σύνδρομα των Άνω Άκρων
Ο εντοπισμός του μουδιάσματος αποκαλύπτει το πάσχον νεύρο.
| Σύνδρομο / Νεύρο | Εντόπιση Μουδιάσματος | Πυροδοτικός Παράγοντας στον Ύπνο |
|---|---|---|
| Σύνδρομο Καρπιαίου (Μέσο) | Αντίχειρας, δείκτης, μέσος | Κάμψη καρπών προς το στήθος |
| Ωλένια Νευροπάθεια | Μικρό δάχτυλο και παράμεσος | Οξύ λύγισμα των αγκώνων (πάνω από 90 μοίρες) |
| Θωρακική Έξοδος | Ολόκληρο το χέρι, αίσθηση παγώματος | Ύπτια στάση με τα χέρια πάνω από το κεφάλι |
| Αυχενική Ριζοπάθεια | Λωρίδα πόνου από λαιμό προς δάχτυλα | Λάθος ύψος μαξιλαριού, απώλεια λόρδωσης |
11. Μεταβολικοί και ενδοκρινολογικοί παράγοντες
Εκτός από τα μηχανικά αίτια η νυχτερινή παραισθησία συχνά αποκαλύπτει υποκείμενα μεταβολικά νοσήματα. Ο σακχαρώδης διαβήτης προκαλεί περιφερική νευροπάθεια καταστρέφοντας το προστατευτικό περίβλημα των νεύρων καθιστώντας τα υπερευαίσθητα στην παραμικρή πίεση.
Ο υποθυρεοειδισμός προκαλεί εναπόθεση βλεννοπολυσακχαριτών στους ιστούς η οποία προκαλεί διάχυτο οίδημα και συμπίεση των νεύρων στα στενά περάσματα όπως οι καρποί.
Επίσης η έλλειψη βιταμίνης Β12 υποβαθμίζει την αγωγιμότητα των νευρικών σημάτων επιδεινώνοντας τα μουδιάσματα κυρίως κατά τις ώρες της χαλάρωσης και του ύπνου.
12. Διαφορική διάγνωση και αποκλεισμός εγκεφαλικού
Ο κύριος φόβος του ασθενούς που ξυπνά με μουδιασμένο χέρι είναι το εγκεφαλικό επεισόδιο. Η διάκριση ωστόσο είναι σαφής στις περισσότερες περιπτώσεις.
Το μούδιασμα λόγω συμπίεσης νεύρου υποχωρεί εντός ολίγων λεπτών μετά την αλλαγή της στάσης και το τίναγμα του χεριού. Ο ασθενής διατηρεί πλήρως την κινητική του ικανότητα στο υπόλοιπο σώμα και στο πρόσωπο.
Εάν το μούδιασμα δεν υποχωρεί, αφορά ολόκληρη τη μία πλευρά του σώματος ή συνοδεύεται από δυσκολία στην ομιλία και ασυμμετρία προσώπου, η κατάσταση θεωρείται επείγουσα και απαιτεί άμεση νευρολογική παρέμβαση.
13. Εργονομικές παρεμβάσεις κατά τον ύπνο
Η πρόληψη ξεκινά με τη διόρθωση της μηχανικής του ύπνου. Η χρήση ενός εργονομικού αυχενικού μαξιλαριού κατασκευασμένου από αφρό μνήμης διατηρεί τη φυσιολογική καμπύλη του λαιμού και αποτρέπει τη συμπίεση των ριζών.
Εάν έχετε τη συνήθεια να λυγίζετε τους καρπούς η χρήση ειδικών μαλακών ναρθήκων ύπνου κρατά τον καρπό σε ουδέτερη θέση διασφαλίζοντας ότι ο καρπιαίος σωλήνας παραμένει ορθάνοιχτος.
Η τοποθέτηση ενός μικρού μαξιλαριού κάτω από τα γόνατα στην ύπτια θέση ισιώνει τη σπονδυλική στήλη και ανακουφίζει την τάση που μεταφέρεται από τη μέση προς τον αυχένα και τους ώμους.
14. Φυσικοθεραπευτική προσέγγιση και ασκήσεις
Η ενδυνάμωση των μυών της πλάτης και η διάταση των θωρακικών μυών αντιμετωπίζουν ριζικά το σύνδρομο της θωρακικής εξόδου. Η σωστή στάση κατά τη διάρκεια της ημέρας αποτρέπει το κύρτωμα των ώμων.
Τεχνικές νευρικής κινητοποίησης (neural gliding) εκτελούνται από τον φυσιοθεραπευτή για να απελευθερώσουν το μέσο και το ωλένιο νεύρο από τις συμφύσεις επιτρέποντάς τους να γλιστρούν ομαλά μέσα στους ιστούς.
Η συντηρητική αυτή προσέγγιση σε συνδυασμό με την εργονομία του ύπνου είναι εξαιρετικά επιτυχής καθιστώντας τη χειρουργική αποσυμπίεση απαραίτητη μόνο σε ακραίες και παραμελημένες περιπτώσεις.
15. Συχνές Ερωτήσεις FAQ
1. Μπορεί η καρδιά να φταίει που μουδιάζει το αριστερό μου χέρι στον ύπνο;
Αν και οι παθήσεις της καρδιάς προκαλούν πόνο στο αριστερό χέρι, το μούδιασμα που εμφανίζεται αυστηρά κατά τον ύπνο και υποχωρεί με την κίνηση είναι σχεδόν πάντα ορθοπεδικής και νευρικής προέλευσης.
2. Γιατί δεν νιώθω το χέρι μου καθόλου όταν ξυπνάω;
Αυτό ονομάζεται προσωρινή ισχαιμική παράλυση. Η συμπίεση του νεύρου διακόπτει εντελώς την ηλεκτρική επικοινωνία με τον εγκέφαλο. Είναι απολύτως αναστρέψιμη και η λειτουργία επανέρχεται μόλις αποκατασταθεί η ροή του αίματος.
3. Βοηθάει να παίρνω μαγνήσιο πριν κοιμηθώ;
Το μαγνήσιο βοηθά στη μυϊκή χαλάρωση αποτρέποντας τις κράμπες ωστόσο δεν θεραπεύει τη μηχανική συμπίεση των νεύρων. Η αλλαγή μαξιλαριού και στάσης είναι τα μόνα αποτελεσματικά μέτρα.
16. Βιβλιογραφία
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.
