Γιατί νιώθω έναν οξύ πόνο στο στήθος όταν φτερνίζομαι; Αίτια

1. Γιατί νιώθω έναν οξύ πόνο στο στήθος όταν φτερνίζομαι;

Ο οξύς, διαξιφιστικός πόνος στο στήθος κατά το φτέρνισμα προκαλείται κυρίως από τη βίαιη μηχανική καταπόνηση των μεσοπλεύριων μυών και των χόνδρων που συνδέουν τα πλευρά με το στέρνο. Το φτέρνισμα είναι ένα εκρηκτικό αντανακλαστικό το οποίο αναγκάζει τους μύες του θώρακα και το διάφραγμα να συσπαστούν ακαριαία με τεράστια δύναμη, προκειμένου να αποβάλουν τον αέρα με εξαιρετικά υψηλή ταχύτητα. Εάν το μυοσκελετικό σύστημα του θώρακα πάσχει από προϋπάρχουσα φλεγμονή, όπως στην περίπτωση της πλευροχονδρίτιδας, ή αν έχει προηγηθεί κάποια μικρή θλάση από βήχα, αυτή η απότομη αύξηση της πίεσης τεντώνει βάναυσα τους ήδη ευαίσθητους ιστούς πυροδοτώντας άμεσο πόνο.

Επιπρόσθετα, ο πόνος ενδέχεται να πηγάζει από την πλευρίτιδα, τη φλεγμονή δηλαδή της μεμβράνης που περιβάλλει τους πνεύμονες (υπεζωκότας). Σε αυτή την πάθηση τα δύο πέταλα της μεμβράνης, τα οποία φυσιολογικά γλιστρούν απαλά το ένα πάνω στο άλλο, γίνονται ξηρά και τραχιά. Κατά τη βίαιη διαστολή και συστολή του θώρακα στο φτέρνισμα, οι επιφάνειες αυτές τρίβονται μεταξύ τους, προκαλώντας μια αίσθηση σαν μαχαιριά που κάνει τον ασθενή να κόβει την αναπνοή του.

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, το σύμπτωμα είναι απολύτως καλοήθους μυοσκελετικής ή φλεγμονώδους φύσεως και δεν συνδέεται με την καρδιά. Ωστόσο, η συνεχής επανάληψη του πόνου ή η συνύπαρξη πυρετού καθιστούν απαραίτητη τη διαγνωστική προσέγγιση για τον αποκλεισμό αναπνευστικών λοιμώξεων.

2. Η βιομηχανική του φτερνίσματος

Το φτέρνισμα αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους αμυντικούς μηχανισμούς του ανθρώπινου οργανισμού. Στόχος του είναι ο καθαρισμός των αεραγωγών από ξένα σωματίδια. Η διαδικασία ξεκινά με μια βαθιά εισπνοή η οποία γεμίζει τους πνεύμονες με αέρα διατείνοντας τον θωρακικό κλωβό στο μέγιστο.

Αμέσως μετά, η γλωττίδα κλείνει ερμητικά και οι κοιλιακοί καθώς και οι θωρακικοί μύες συσπώνται με μέγιστη δύναμη. Η ενδοθωρακική πίεση εκτοξεύεται στα ύψη. Όταν η γλωττίδα ανοίγει ξανά, ο αέρας εκσφενδονίζεται με ταχύτητες που μπορούν να ξεπεράσουν τα εκατό χιλιόμετρα την ώρα.

Αυτή η αλληλουχία γεγονότων υποβάλλει τα οστά, τους χόνδρους και τους συνδέσμους του στήθους σε ένα βίαιο μηχανικό σοκ. Οποιαδήποτε λανθάνουσα αδυναμία ή φλεγμονή σε αυτές τις δομές αποκαλύπτεται ακαριαία με τη μορφή πόνου τη στιγμή της εκτόνωσης της πίεσης.

3. Μυϊκή θλάση στους μεσοπλεύριους μυς

Μεταξύ των πλευρών βρίσκονται οι μεσοπλεύριοι μύες, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την ανύψωση και την κάθοδο του θώρακα κατά την αναπνοή. Οι μύες αυτοί είναι σχετικά μικροί και εξαιρετικά ευάλωτοι σε τραυματισμούς.

Μια απότομη κίνηση, η ανύψωση βάρους ή ακόμα και ένας παρατεταμένος βήχας τις προηγούμενες ημέρες αρκούν για να προκαλέσουν μικροσκοπικές ρήξεις στις ίνες τους (θλάση). Ο ιστός φλεγμαίνει και γίνεται άκαμπτος. Μπορείτε να διαβάσετε για συγγενείς καταστάσεις στο άρθρο μας σχετικά με τον πόνο στον αυχένα.

Όταν συμβεί το φτέρνισμα, αυτοί οι μύες αναγκάζονται να συσταλούν βίαια και στη συνέχεια να διαταθούν σε κλάσματα δευτερολέπτου. Η μηχανική αυτή έλξη πάνω στις ήδη τραυματισμένες ίνες προκαλεί έναν οξύ πόνο που εστιάζεται συνήθως στη μία πλευρά του στήθους και χειροτερεύει με τη βαθιά αναπνοή.

4. Σύνδρομο Tietze και πλευροχονδρίτιδα

Το στέρνο συνδέεται με τις πλευρές μέσω ελαστικών χόνδρων. Η φλεγμονή σε αυτούς τους χόνδρους ονομάζεται πλευροχονδρίτιδα. Όταν η φλεγμονή συνοδεύεται από ψηλαφητό οίδημα (πρήξιμο), η πάθηση αναφέρεται ως σύνδρομο Tietze.

Η αιτία παραμένει συχνά άγνωστη, αν και οι ιογενείς λοιμώξεις και η σωματική καταπόνηση θεωρούνται κύριοι ύποπτοι. Οι αρθρώσεις μεταξύ του στέρνου και των πλευρών καθίστανται εξαιρετικά ευαίσθητες στην παραμικρή πίεση ή κίνηση.

Το φτέρνισμα διαστέλλει βίαια τον θώρακα. Οι φλεγμαίνουσες αρθρώσεις αναγκάζονται να τεντωθούν προκαλώντας μια οξεία “μαχαιριά” ακριβώς στο κέντρο του στήθους. Ο πόνος αυτός μιμείται τρομακτικά τον καρδιακό πόνο προκαλώντας τεράστια ανησυχία στον ασθενή.

5. Η φλεγμονή του υπεζωκότα

Οι πνεύμονες δεν έχουν αισθητήρες πόνου, αλλά η διπλή μεμβράνη που τους περιβάλλει, ο υπεζωκότας, είναι γεμάτη νευρικές απολήξεις. Σε περιπτώσεις αναπνευστικών λοιμώξεων, ιογενών ή βακτηριακών, αυτές οι μεμβράνες φλεγμαίνουν, μια κατάσταση γνωστή ως πλευρίτιδα.

Φυσιολογικά υπάρχει ελάχιστο υγρό ανάμεσα στις μεμβράνες για να γλιστρούν ανώδυνα. Στην πλευρίτιδα, η επιφάνεια γίνεται τραχιά. Κατά τη βαθιά εισπνοή που προηγείται του φτερνίσματος, οι επιφάνειες αυτές τρίβονται η μία πάνω στην άλλη σαν γυαλόχαρτο.

Ο πλευριτικός πόνος είναι χαρακτηριστικά αιχμηρός, εντοπίζεται στη μία πλευρά και εξαρτάται απόλυτα από την αναπνευστική κίνηση. Κάθε φορά που το άτομο γελάει, βήχει ή φτερνίζεται, ο πόνος γίνεται ανυπόφορος, αναγκάζοντας τον ασθενή να πιάνει το στήθος του.

6. Μηχανική καταπόνηση των πλευρών

Σε ορισμένες περιπτώσεις η δύναμη του φτερνίσματος είναι τόσο μεγάλη που μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό στα ίδια τα οστά. Οι μικροσκοπικές ρωγμές ή τα κατάγματα κοπώσεως των πλευρών δεν συμβαίνουν μόνο μετά από χτύπημα.

Σε άτομα με έντονο, χρόνιο βήχα η συνεχής μηχανική φόρτιση αποδυναμώνει τον φλοιό των πλευρών. Ένα βίαιο φτέρνισμα λειτουργεί ως το τελικό χτύπημα που ραγίζει το οστό, ιδιαίτερα στις κατώτερες, πιο λεπτές πλευρές.

Ο πόνος από ρωγμή πλευράς είναι εξαιρετικά εντοπισμένος. Η ψηλάφηση του συγκεκριμένου σημείου προκαλεί οδύνη, ενώ η παραμικρή κίνηση ή στροφή του κορμού καθιστά την καθημερινότητα εξαιρετικά δύσκολη.

7. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και το διάφραγμα

Το διάφραγμα παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στο φτέρνισμα. Κατά τη βίαιη σύσπασή του, πιέζει το στομάχι, αυξάνοντας ακαριαία την ενδοκοιλιακή πίεση. Σε άτομα με ιστορικό γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, αυτό προκαλεί προβλήματα.

Η αύξηση της πίεσης υπερνικά τον οισοφαγικό σφιγκτήρα ωθώντας μια ποσότητα γαστρικού οξέος στον οισοφάγο. Ο οισοφάγος διατρέχει το κέντρο του στήθους. Ο ξαφνικός χημικός ερεθισμός του βλεννογόνου εκλαμβάνεται ως πόνος στο στήθος.

Αν και ο πόνος αυτός έχει χαρακτήρα καύσου, η ταχύτητα με την οποία εμφανίζεται ταυτόχρονα με το φτέρνισμα προκαλεί σύγχυση, κρύβοντας τη γαστρεντερική του φύση πίσω από μια φαινομενικά αναπνευστική αντίδραση.

8. Κίνδυνοι σε άτομα με οστεοπόρωση

Η ποιότητα των οστών καθορίζει τις αντοχές του θωρακικού κλωβού. Η οστεοπόρωση μειώνει την οστική πυκνότητα, καθιστώντας τα πλευρά εύθραυστα και ανίκανα να απορροφήσουν μεγάλες δυνάμεις.

Για τους ασθενείς, ειδικά τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, ένα απλό φτέρνισμα αποτελεί επαρκή μηχανική αιτία για την πρόκληση αυτόματου κατάγματος πλευράς (κάταγμα ευθραυστότητας).

Η εμφάνιση ξαφνικού και επίμονου πόνου στο στήθος μετά από ένα φτέρνισμα σε άτομα αυτής της ομάδας υψηλού κινδύνου απαιτεί άμεσο ακτινολογικό έλεγχο, καθώς το κάταγμα ενδέχεται να τραυματίσει τον υπεζωκότα προκαλώντας πνευμοθώρακα.

9. Διαφορική διάγνωση θωρακικού πόνου

Η σωστή διαφοροποίηση του πόνου σώζει ζωές και αποτρέπει τον περιττό πανικό.

Η βασική αρχή είναι ότι ο πόνος της καρδιάς σπάνια μεταβάλλεται ανάλογα με την αναπνοή ή την πίεση στο δέρμα, σε αντίθεση με τον μυοσκελετικό πόνο που επηρεάζεται άμεσα από αυτές τις κινήσεις.

10. Αναπνευστικές παθήσεις και βρογχόσπασμος

Το άσθμα και η χρόνια βρογχίτιδα αφήνουν τους αεραγωγούς σε μια κατάσταση μόνιμης υπερευαισθησίας. Το φτέρνισμα προκαλεί ραγδαία αλλαγή της πίεσης μέσα στους βρόγχους.

Αυτή η μηχανική διέγερση μπορεί να πυροδοτήσει ακαριαίο βρογχόσπασμο. Οι λείοι μύες των βρόγχων συστέλλονται βίαια κλείνοντας τους αεραγωγούς. Το άτομο νιώθει ένα απότομο σφίξιμο σε όλο το στήθος.

Η αίσθηση αυτή είναι λιγότερο διαξιφιστική και περισσότερο συσφιγκτική συνοδευόμενη συχνά από δυσκολία εκπνοής και συριγμό (σφύριγμα), απαιτώντας τη χρήση εισπνεόμενου βρογχοδιασταλτικού για την ανακούφιση.

11. Τρόποι προστασίας κατά το φτέρνισμα

Η διαχείριση της μηχανικής πίεσης αποτρέπει την πρόκληση πόνου. Όταν νιώθετε την ανάγκη να φτερνιστείτε, η ενστικτώδης προσπάθεια να καταπνίξετε το φτέρνισμα (κλείνοντας τη μύτη και το στόμα) είναι εξαιρετικά επικίνδυνη.

Η καταστολή αυτή αυξάνει την πίεση στο εσωτερικό του θώρακα και του λαιμού σε επίπεδα που μπορούν να προκαλέσουν ρήξη τυμπάνου ή μικρών αγγείων. Το φτέρνισμα πρέπει να εκτονώνεται ελεύθερα.

Εάν πάσχετε από πλευροχονδρίτιδα ή θλάση, η εφαρμογή σταθερής πίεσης στο σημείο του πόνου (αγκαλιάζοντας ένα μαξιλάρι ή πιέζοντας με το χέρι τον θώρακα) τη στιγμή του φτερνίσματος περιορίζει τη βίαιη διάταση των ιστών και μειώνει τον πόνο.

12. Θεραπευτική αντιμετώπιση

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, ο μυοσκελετικός πόνος αντιμετωπίζεται συντηρητικά. Η χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων καταστέλλει τη φλεγμονή στους χόνδρους και τους μύες προσφέροντας σταθερή ανακούφιση.

Η εφαρμογή θερμότητας, μέσω μιας θερμοφόρας ή ενός ζεστού επιθέματος, προάγει την αιμάτωση της περιοχής και χαλαρώνει τους συσπασμένους μεσοπλεύριους μυς επιταχύνοντας την επούλωση των μικροθλάσεων.

Η πλήρης ανάπαυση και η αποφυγή άρσης βαρών για διάστημα μίας έως δύο εβδομάδων είναι ζωτικής σημασίας, καθώς κάθε περαιτέρω καταπόνηση ακυρώνει τη διαδικασία της ανάρρωσης του θωρακικού κλωβού.

13. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό

Ο πόνος στο στήθος είναι ένα σύμπτωμα που δεν πρέπει ποτέ να υποτιμάται. Η άμεση προσέλευση στο νοσοκομείο είναι επιβεβλημένη εάν ο πόνος δεν υποχωρεί μετά το φτέρνισμα αλλά παραμένει σταθερός και πιεστικός.

Συμπτώματα όπως δύσπνοια σε κατάσταση ηρεμίας, πυρετός με ρίγος, βήχας με κιτρινοπράσινα ή αιματηρά πτύελα καταδεικνύουν την ύπαρξη σοβαρής πνευμονικής λοίμωξης (πνευμονίας).

Ο ιατρός θα πραγματοποιήσει ηλεκτροκαρδιογράφημα για τον αποκλεισμό καρδιακών αιτιών, και ακτινογραφία θώρακος για να ελέγξει την κατάσταση των πνευμόνων και των πλευρών, διασφαλίζοντας την έγκαιρη και ορθή θεραπευτική παρέμβαση.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι δυνατόν το φτέρνισμα να μου σταματήσει την καρδιά;

Αυτό είναι ένας απόλυτος μύθος. Το φτέρνισμα αλλάζει στιγμιαία τον ενδοθωρακικό ρυθμό και μπορεί να προκαλέσει μια μικρή αλλαγή στον καρδιακό παλμό (φλεβοκομβική επιβράδυνση), αλλά δεν σταματά ποτέ την καρδιά.

2. Γιατί πονάω περισσότερο όταν είμαι κρυωμένος;

Το κρυολόγημα προκαλεί παρατεταμένο βήχα. Οι μύες του στήθους είναι ήδη εξαντλημένοι και φλεγμαίνουν από τον βήχα. Όταν τελικά φτερνίζεστε, αυτοί οι κουρασμένοι μύες δεν αντέχουν την επιπλέον πίεση.

3. Υπάρχει τρόπος να μην φτερνίζομαι τόσο δυνατά;

Ο ήχος και η δύναμη του φτερνίσματος διαφέρουν ανατομικά σε κάθε άνθρωπο. Δεν πρέπει να προσπαθείτε να μειώσετε τη δύναμη εμποδίζοντας τον αέρα, διότι τα υδραυλικά φορτία θα μεταφερθούν επικίνδυνα στους ιστούς του κεφαλιού.

4. Αν με πονάει το στέρνο όταν το πιέζω, είναι από την καρδιά;

Σχεδόν ποτέ. Ο καρδιακός πόνος προέρχεται από το εσωτερικό των αγγείων και δεν επιδεινώνεται με την ψηλάφηση. Η ευαισθησία στην εξωτερική πίεση είναι το κλασικό σημάδι της πλευροχονδρίτιδας.

5. Τα παυσίπονα καλύπτουν το πρόβλημα;

Τα αντιφλεγμονώδη δεν καλύπτουν απλώς τον πόνο, αλλά θεραπεύουν ενεργά την τοπική φλεγμονή του χόνδρου ή του μυός, σπάζοντας τον φαύλο κύκλο του πόνου.

6. Το άγχος μπορεί να επιδεινώσει αυτόν τον πόνο;

Απολύτως. Το άγχος προκαλεί ακούσιο σφίξιμο όλων των μυών του κορμού. Αυτή η συνεχής μυϊκή ένταση καθιστά τον θωρακικό κλωβό άκαμπτο, κάνοντας το τράνταγμα του φτερνίσματος πολύ πιο επώδυνο.

7. Πόσες μέρες θα κρατήσει ο πόνος στα πλευρά μετά από κρύωμα;

Εφόσον πρόκειται για μυϊκή καταπόνηση, η φλεγμονή υποχωρεί σταδιακά σε διάστημα μίας έως δύο εβδομάδων. Η πλευροχονδρίτιδα ενδέχεται να χρειαστεί ελαφρώς περισσότερο χρόνο για την πλήρη αποκατάσταση.

Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.