Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Πότε η χρόνια ξηροφθαλμία θεωρείται ιατρικό επείγον;

Πότε η χρόνια ξηροφθαλμία θεωρείται ιατρικό επείγον;

Η χρόνια ξηροφθαλμία θεωρείται ιατρικό επείγον όταν επιπλέκεται από οξύ οφθαλμικό πόνο, σοβαρή φωτοφοβία, πυώδεις εκκρίσεις ή αιφνίδια πτώση της οπτικής οξύτητας. Αυτά τα συμπτώματα υποδηλώνουν τη δημιουργία έλκους στον κερατοειδή ή μικροβιακή κερατίτιδα, καταστάσεις που απειλούν με μόνιμη απώλεια της όρασης εάν δεν αντιμετωπιστούν άμεσα.

1. Η εξέλιξη από τη χρονιότητα στην οξεία βλάβη

Η ξηροφθαλμία, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, είναι μια ενοχλητική αλλά καλοήθης χρόνια πάθηση. Ο κερατοειδής χιτώνας, ωστόσο, εξαρτάται απόλυτα από τα δάκρυα για τη θρέψη, την οξυγόνωση και την άμυνά του απέναντι σε παθογόνους μικροοργανισμούς.

Όταν η προστατευτική δακρυϊκή στοιβάδα καταρρέει πλήρως, το επιθήλιο του κερατοειδούς ξηραίνεται και εμφανίζει μικρορωγμές. Αυτές οι ρωγμές αποτελούν ανοιχτές πύλες εισόδου για επικίνδυνα βακτήρια και μύκητες.

Η έγκαιρη αναγνώριση των σημείων που υποδεικνύουν μετάβαση από την απλή ξηρότητα στη δομική βλάβη προστατεύει τον οφθαλμό από μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις.

2. Διαχωρισμός χρόνιας ενόχλησης και οξέος πόνου

Η συνήθης ξηροφθαλμία χαρακτηρίζεται από αίσθημα άμμου, καύσο και κνησμό. Αυτά τα συμπτώματα δημιουργούν κόπωση αλλά είναι υποφερτά.

Η εικόνα αλλάζει ριζικά όταν εμφανιστεί οξύς, διαπεραστικός πόνος στο βάθος του οφθαλμού. Ο πόνος που ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα ή καθιστά αδύνατο το άνοιγμα των βλεφάρων δεν οφείλεται σε απλή έλλειψη δακρύων.

Υποδηλώνει φλεγμονή των εσωτερικών δομών του ματιού, διάβρωση του κερατοειδούς ή ακραία αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης, και χρήζει επείγουσας ιατρικής αξιολόγησης.

3. Αιφνίδια απώλεια οπτικής οξύτητας

Μια ήπια, παροδική θολούρα που διορθώνεται με το βλεφάρισμα είναι φυσιολογική σε ξηρά μάτια. Εάν, όμως, η όραση θολώσει σημαντικά και παραμείνει σταθερά μειωμένη, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα.

Η οξεία θόλωση υποδεικνύει ότι το κέντρο του κερατοειδούς έχει υποστεί οίδημα ή ότι έχει σχηματιστεί κάποια ουλή στον οπτικό άξονα.

Η παράβλεψη αυτού του συμπτώματος, με την ελπίδα ότι τα τεχνητά δάκρυα θα το διορθώσουν, μπορεί να οδηγήσει σε οριστική υποβάθμιση της όρασης.

4. Εμφάνιση σοβαρής φωτοφοβίας

Η ευαισθησία στο έντονο φως είναι συχνή στους πάσχοντες από ξηροφθαλμία. Όταν όμως η φωτοφοβία γίνεται τόσο ακραία που ο ασθενής αδυνατεί να παραμείνει σε κανονικά φωτισμένο δωμάτιο, η κατάσταση έχει επιπλακεί.

Η ακραία φωτοφοβία είναι το κλασικό σημάδι της ιριδοκυκλίτιδας ή της ραγοειδίτιδας, μιας εσωτερικής φλεγμονής του ματιού, ή της ύπαρξης σοβαρού έλκους στον κερατοειδή.

Ο σπασμός της ίριδας στην προσπάθειά της να αντιδράσει στο φως προκαλεί ισχυρό αντανακλαστικό πόνο, επιβάλλοντας την κλινική χορήγηση ειδικών μυδριατικών και κορτιζονούχων σταγόνων.

5. Έλκη κερατοειδούς και διάτρηση

Τα έλκη του κερατοειδούς είναι ανοιχτές πληγές στην επιφάνεια του ματιού. Ένα στεγνό μάτι που μολύνεται από βακτήρια – ιδίως την ψευδομονάδα σε χρήστες φακών επαφής – αναπτύσσει έλκος ταχύτατα.

Εκδηλώνεται με την εμφάνιση μιας μικρής, λευκής κηλίδας πάνω στο διάφανο μέρος του ματιού. Το έλκος παράγει έντονο πόνο και καταστρέφει τον ιστό εις βάθος.

Εάν δεν χορηγηθεί άμεσα επιθετική αντιβιοτική αγωγή, το έλκος μπορεί να προκαλέσει πλήρη διάτρηση του κερατοειδούς, οδηγώντας σε απώλεια του οφθαλμικού βολβού.

6. Πυώδεις και παχύρρευστες εκκρίσεις

Στη χρόνια ξηροφθαλμία παρατηρείται συχνά μια ελαφριά, κολλώδης βλέννα το πρωί. Εάν αυτή η βλέννα μετατραπεί σε άφθονο, κιτρινοπράσινο πύον που κολλάει τα βλέφαρα κατά τη διάρκεια της ημέρας, υπάρχει μικροβιακή επιμόλυνση.

Η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα ή κερατίτιδα σε ένα μάτι χωρίς αμυντικά δάκρυα εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα.

Το μάτι αδυνατεί να ξεπλύνει τα βακτήρια και τις τοξίνες τους. Η επίσκεψη στα επείγοντα για τη λήψη καλλιέργειας και την έναρξη αντιβιοτικών ευρέος φάσματος είναι απολύτως αναγκαία.

7. Συνοδά συστηματικά συμπτώματα

Η οφθαλμική φλεγμονή σπάνια επηρεάζει την υπόλοιπη λειτουργία του σώματος. Αν η ξηροφθαλμία και ο πόνος στο μάτι συνοδεύονται από πυρετό, ρίγος ή έντονη κόπωση, η λοίμωξη έχει εισέλθει στην κυκλοφορία.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν συνυπάρχει οίδημα (πρήξιμο) των βλεφάρων και του δέρματος γύρω από τον οφθαλμικό κόγχο.

Αυτή η εικόνα παραπέμπει σε κογχική κυτταρίτιδα, μια επικίνδυνη φλεγμονή που μπορεί να επεκταθεί στον εγκέφαλο μέσω του οπτικού νεύρου.

8. Χημικά εγκαύματα σε ξηρά μάτια

Ένα ξηρό μάτι που έρχεται σε επαφή με χημικές ουσίες, όπως καθαριστικά σπιτιού ή διαλύτες, υφίσταται πολλαπλάσια ζημιά σε σχέση με ένα υγιές μάτι.

Λόγω απουσίας δακρύων, η χημική ουσία δεν αραιώνεται και δεν ξεπλένεται. Παραμένει αυτούσια πάνω στον κερατοειδή, προκαλώντας βαθύ χημικό έγκαυμα μέσα σε δευτερόλεπτα.

Η πλύση με άφθονο νερό και η άμεση διακομιδή σε οφθαλμολογικό τμήμα επειγόντων είναι ζήτημα διάσωσης της όρασης.

9. Κίνδυνοι σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς

Ασθενείς που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη, ρευματοειδή αρθρίτιδα ή λαμβάνουν χημειοθεραπεία, παρουσιάζουν συχνά σοβαρή ξηροφθαλμία λόγω του ιατρικού ιστορικού τους.

Σε αυτούς τους πληθυσμούς, η ανοσοποιητική απόκριση είναι ελαττωματική. Μια μικρή αμυχή στον κερατοειδή μετατρέπεται ραγδαία σε επικίνδυνη, ανθεκτική λοίμωξη.

Για αυτούς τους ασθενείς, ακόμη και η ήπια αλλαγή των συμπτωμάτων αποτελεί λόγο για άμεση κλινική επανεκτίμηση.

10. Πίνακας: Κόκκινες Σημαίες (Red Flags)

Σύμπτωμα Κινδύνου Πιθανή Επικίνδυνη Κατάσταση
Οξύς, βαθύς πόνος Έλκος κερατοειδούς, ραγοειδίτιδα, οξύ γλαύκωμα
Ακραία Φωτοφοβία Εσωτερική φλεγμονή του οφθαλμού, κερατίτιδα
Πυώδεις εκκρίσεις (πράσινες/κίτρινες) Οξεία βακτηριακή λοίμωξη
Λευκή κηλίδα στον κερατοειδή Ενεργό μολυσμένο έλκος (κίνδυνος διάτρησης)

11. Πρώτες ενέργειες και διαχείριση στο σπίτι

Μέχρι την άφιξη στον ιατρό, ο ασθενής δεν πρέπει ποτέ να κλείνει το μάτι του με πιεστικούς επιδέσμους, ειδικά εάν υπάρχουν εκκρίσεις, διότι αυτό δημιουργεί περιβάλλον επώασης βακτηρίων.

Η αφαίρεση των φακών επαφής είναι η πρώτη και πλέον υποχρεωτική κίνηση. Οι φακοί πρέπει να φυλάσσονται στις θήκες τους, καθώς ο ιατρός ίσως χρειαστεί να τους καλλιεργήσει.

Δεν επιτρέπεται η χρήση κολλυρίων που περιέχουν κορτιζόνη χωρίς ιατρική συνταγή, διότι εάν υπάρχει έλκος, η κορτιζόνη επιταχύνει τη διάτρηση του κερατοειδούς.

12. Αξιολόγηση στο τμήμα επειγόντων

Στο οφθαλμολογικό ιατρείο, πραγματοποιείται εξέταση με σχισμοειδή λυχνία. Η χρήση ειδικής χρωστικής ουσίας, της φλουορεσκεΐνης, αποκαλύπτει τις διαβρώσεις και τα έλκη στον κερατοειδή.

Λαμβάνονται δείγματα για καλλιέργεια εάν υπάρχουν πυώδεις εκκρίσεις.

Η έγκαιρη αναγνώριση του τύπου της λοίμωξης επιτρέπει τη χορήγηση ενισχυμένων αντιβιοτικών σταγόνων (fortified antibiotics), οι οποίες παρασκευάζονται στο φαρμακείο του νοσοκομείου.

13. Χειρουργικές παρεμβάσεις διάσωσης

Εάν το έλκος έχει προχωρήσει επικίνδυνα ή απειλείται η ακεραιότητα του βολβού, η συντηρητική θεραπεία δεν αρκεί.

Σε οριακές καταστάσεις, εφαρμόζονται αμνιακές μεμβράνες ή ειδικοί θεραπευτικοί φακοί για την προστασία του ιστού.

Στη χείριστη εξέλιξη διάτρησης του κερατοειδούς, η επείγουσα μεταμόσχευση κερατοειδούς αποτελεί τη μοναδική λύση για τη διάσωση του οφθαλμού.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πώς θα καταλάβω αν έχω έλκος στο μάτι μου;

Το έλκος εκδηλώνεται με οξύ πόνο που θυμίζει έντονα την ύπαρξη σκουπιδιού κάτω από το βλέφαρο, δακρύρροια, ακραία ευαισθησία στο φως και, εάν βρίσκεται στο κέντρο, σημαντική θόλωση. Ενίοτε φαίνεται σαν μια μικρή άσπρη κουκκίδα πάνω στο σκούρο τμήμα του ματιού.

2. Αν φοράω φακούς επαφής και πονάει το μάτι μου, μπορώ να περιμένω μέχρι αύριο;

Όχι. Ο πόνος σε χρήστες φακών επαφής αποτελεί ύψιστο συναγερμό για μικροβιακή κερατίτιδα από επικίνδυνα βακτήρια. Βγάλτε αμέσως τους φακούς και αναζητήστε ιατρική περίθαλψη την ίδια ημέρα.

3. Είναι επικίνδυνο αν τα μάτια μου είναι απλώς πολύ κόκκινα αλλά δεν πονάνε;

Η έντονη ερυθρότητα χωρίς πόνο, θόλωση ή πυώδεις εκκρίσεις οφείλεται συνήθως σε αλλεργία, οπτική κόπωση ή ρήξη ενός μικρού αγγείου (υποκογχική αιμορραγία). Αν και τρομακτική στην όψη, η ανώδυνη ερυθρότητα σπάνια αποτελεί επείγον.

4. Αν πέσει καθαριστικό στο μάτι μου και είναι ξηρό, τι κάνω πρώτα;

Το πιο κρίσιμο βήμα είναι η άμεση και συνεχής πλύση με τρεχούμενο νερό της βρύσης για τουλάχιστον δέκα με δεκαπέντε λεπτά, πριν καν ξεκινήσετε για το νοσοκομείο. Η διάσωση της όρασης εξαρτάται από την ταχύτητα απομάκρυνσης του χημικού.

15. Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'