Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Δακρύρροια κατά την κοπή κρεμμυδιών: Ποιος είναι ο χημικός μηχανισμός;

Δακρύρροια κατά την κοπή κρεμμυδιών: Ποιος είναι ο χημικός μηχανισμός;

1. Εισαγωγή και απάντηση στο ερώτημα

Η διαρκής δακρύρροια κατά την κοπή ωμών λευκών κρεμμυδιών οφείλεται στην απελευθέρωση ενός πτητικού χημικού αερίου, του S-οξειδίου της συν-προπαναιθιάλης, το οποίο ερεθίζει τον κερατοειδή χιτώνα του οφθαλμού. Κατά την κοπή τα κύτταρα του βολβού σπάζουν και αναμειγνύουν ένζυμα με αμινοξέα, ξεκινώντας μια αλυσιδωτή βιοχημική αντίδραση.

Όταν αυτό το αέριο φτάσει στην επιφάνεια του ματιού αντιδρά με το υδατικό στοιχείο των δακρύων σχηματίζοντας ήπιο θειικό οξύ. Αυτή η όξινη ένωση ενεργοποιεί άμεσα τις αισθητικές απολήξεις των νεύρων του οφθαλμού.

Σε απάντηση στον χημικό ερεθισμό ο εγκέφαλος διατάσσει τον δακρυϊκό αδένα να παραγάγει μεγάλη ποσότητα δακρύων. Η διαδικασία αυτή είναι ένας καθαρά αμυντικός μηχανισμός του οργανισμού για να ξεπλύνει την τοξική ουσία.

2. Η βοτανική χημεία της οικογένειας των αλλιοειδών

Τα κρεμμύδια ανήκουν στο γένος των αλλιοειδών τα οποία αναπτύσσονται απορροφώντας θείο από το χώμα του εδάφους. Αυτό το θείο μετατρέπεται εντός του φυτού σε ενώσεις που ονομάζονται σουλφοξείδια των αμινοξέων.

Αυτές οι θειούχες ενώσεις αποθηκεύονται στο κυτταρόπλασμα των κυττάρων του κρεμμυδιού λειτουργώντας ως φυσική άμυνα. Προστατεύουν τον βολβό από μικροοργανισμούς και φυτοφάγα ζώα κάτω από τη γη.

Όσο το κρεμμύδι παραμένει ανέπαφο αυτές οι χημικές ενώσεις είναι αδρανείς και απομονωμένες από τα ενεργά ένζυμα του φυτού. Η κοπή αποτελεί τον καταλύτη της ενεργοποίησης.

3. Το ένζυμο αλλιινάση και η δράση του

Τα ένζυμα στα κύτταρα του κρεμμυδιού κυρίως η αλλιινάση βρίσκονται φυλαγμένα μέσα σε μικρά οργανίδια που ονομάζονται κενοτόπια. Είναι πλήρως διαχωρισμένα από τα σουλφοξείδια.

Η τομή με το μαχαίρι καταστρέφει τα κυτταρικά τοιχώματα σπάζοντας τα οργανίδια. Αυτή η μηχανική καταστροφή επιτρέπει στην αλλιινάση να έρθει σε άμεση επαφή με τις θειούχες ενώσεις.

Η ενζυμική αντίδραση που ακολουθεί μετατρέπει τα σουλφοξείδια των αμινοξέων σε σουλφενικά οξέα τα οποία είναι εξαιρετικά ασταθή. Αποτελούν το πρώτο στάδιο της χημικής μετατροπής.

4. Η παραγωγή του πτητικού αερίου

Τα σουλφενικά οξέα λόγω της μεγάλης αστάθειάς τους μετατρέπονται άμεσα από ένα δεύτερο ένζυμο σε μια νέα πτητική μορφή. Αυτή η μορφή είναι το θειούχο αέριο που ερεθίζει τους βλεννογόνους.

Η φυσική κατάσταση αυτού του αερίου του επιτρέπει να εξατμίζεται αμέσως σε θερμοκρασία δωματίου. Υψώνεται γρήγορα στον αέρα περιβάλλοντας τον χώρο κοπής.

Καθώς το άτομο στέκεται πάνω από τον πάγκο κοπής το αέριο ακολουθεί ρεύματα αέρα και κατευθύνεται απευθείας προς τα μάτια και τη ρινική κοιλότητα προκαλώντας τον ερεθισμό.

5. Ανατομία και λειτουργία του κερατοειδούς χιτώνα

Ο κερατοειδής χιτώνας αποτελεί το πρόσθιο διαφανές παράθυρο του ματιού και διαθέτει την υψηλότερη πυκνότητα νευρικών απολήξεων στο ανθρώπινο σώμα. Είναι υπερευαίσθητος στην αφή τον πόνο και τη θερμοκρασία.

Αυτή η πυκνή νεύρωση είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία του ματιού από ξένα σώματα. Μια λεπτή στοιβάδα δακρυϊκού υμένα καλύπτει μόνιμα την επιφάνειά του διατηρώντας την ενυδατωμένη και καθαρή.

Όταν το αέριο του κρεμμυδιού διαλύεται σε αυτόν τον υμένα μειώνει τοπικά το pH. Η μεταβολή αυτή γίνεται αμέσως αντιληπτή από τους χημειοϋποδοχείς του κερατοειδούς.

6. Ο αντανακλαστικός μηχανισμός του δακρύου

Μόλις οι υποδοχείς του κερατοειδούς ανιχνεύσουν την παρουσία της όξινης ουσίας αποστέλλουν επείγοντα σήματα κινδύνου στον εγκέφαλο. Το σήμα μεταφέρεται ταχύτατα μέσω των νευρικών οδών.

Το στέλεχος του εγκεφάλου επεξεργάζεται το σήμα και ενεργοποιεί ένα αντανακλαστικό τόξο. Στέλνει άμεσα εντολή στον κύριο δακρυϊκό αδένα ο οποίος βρίσκεται στο άνω εξωτερικό τμήμα της οφθαλμικής κόγχης.

Ο αδένας ξεκινά την αθρόα παραγωγή υδαρούς υγρού υπερχειλίζοντας τον οφθαλμό. Τα βλέφαρα ανοιγοκλείνουν αυθόρμητα για να απλώσουν το δάκρυ και να απομακρύνουν τη βλαβερή ουσία.

7. Τύποι δακρύων

Το ανθρώπινο σώμα παράγει τρεις διαφορετικούς τύπους δακρύων. Τα βασικά δάκρυα που λιπαίνουν συνεχώς το μάτι, τα αντανακλαστικά και τα συναισθηματικά.

Τα δάκρυα που παράγονται από το κρεμμύδι ανήκουν αποκλειστικά στην κατηγορία των αντανακλαστικών δακρύων. Η σύνθεσή τους διαφέρει από τα υπόλοιπα καθώς περιέχουν μεγαλύτερη ποσότητα νερού και αντισωμάτων.

Η αυξημένη υδαρής σύσταση χρησιμεύει καθαρά στο άμεσο ξέπλυμα των ερεθιστικών χημικών ενώσεων και των παθογόνων μικροοργανισμών που μπορεί να βρεθούν στον κερατοειδή.

8. Ο ρόλος του τρίδυμου νεύρου

Η μεταφορά του μηνύματος πόνου από τον κερατοειδή στον εγκέφαλο πραγματοποιείται μέσω του οφθαλμικού κλάδου του τρίδυμου νεύρου. Είναι το μεγαλύτερο κρανιακό νεύρο του ανθρώπου.

Το νεύρο αυτό μεταφέρει αισθητικές πληροφορίες από ολόκληρο το πρόσωπο. Για τον λόγο αυτό συχνά ο ερεθισμός δεν περιορίζεται στα μάτια αλλά περιλαμβάνει και αίσθημα καψίματος στη μύτη.

Η άμεση νευρική διέγερση ευθύνεται για τη συνοδό ρινική καταρροή. Ο βλεννογόνος της μύτης αντιδρά παρόμοια αυξάνοντας την παραγωγή βλέννας.

9. Γιατί κάποια άτομα είναι πιο ευαίσθητα

Η αντίδραση στο αέριο του κρεμμυδιού διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο. Η πυκνότητα των νευρικών απολήξεων στον κερατοειδή παίζει καθοριστικό ρόλο στην ευαισθησία.

Άτομα που πάσχουν από το σύνδρομο ξηροφθαλμίας βιώνουν πολύ πιο έντονο πόνο. Η έλλειψη επαρκούς βασικού δακρυϊκού υμένα αφήνει τον κερατοειδή απροστάτευτο έναντι των χημικών ενώσεων.

Αντιθέτως όσοι χρησιμοποιούν φακούς επαφής παρατηρούν δραματική μείωση του ερεθισμού. Ο φακός επαφής λειτουργεί ως φυσική ασπίδα που εμποδίζει το αέριο να έρθει σε άμεση επαφή με το κεντρικό τμήμα του κερατοειδούς.

10. Παράγοντες που ενισχύουν τον ερεθισμό

Ο τρόπος κοπής επηρεάζει καθοριστικά την ποσότητα του εκλυόμενου αερίου. Η χρήση ενός μη αιχμηρού μαχαιριού συνθλίβει τον ιστό αντί να τον τέμνει καθαρά.

Η σύνθλιψη αυτή σπάει πολύ περισσότερα κύτταρα απελευθερώνοντας μεγαλύτερη ποσότητα ενζύμων. Ένα κοφτερό μαχαίρι προκαλεί εστιασμένη ζημιά αφήνοντας ανέπαφο τον περιβάλλοντα ιστό.

Επίσης το σημείο κοπής έχει σημασία. Η βάση του κρεμμυδιού όπου βρίσκονται οι ρίζες περιέχει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση θειούχων ενώσεων και ενζύμων.

11. Επιστημονικές μέθοδοι μείωσης της δακρύρροισης

Η πιο αποτελεσματική μέθοδος παρέμβασης είναι η επιβράδυνση της ενζυμικής δράσης. Τα ένζυμα είναι πρωτεΐνες των οποίων η δραστηριότητα εξαρτάται άμεσα από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος.

Η τοποθέτηση του κρεμμυδιού στην κατάψυξη για δεκαπέντε λεπτά πριν την κοπή αδρανοποιεί σε μεγάλο βαθμό την αλλιινάση. Ο ρυθμός της χημικής αντίδρασης μειώνεται σημαντικά.

Η κοπή κάτω από τρεχούμενο νερό είναι μια άλλη επιστημονικά ορθή προσέγγιση. Το νερό διαλύει άμεσα το αέριο και αποτρέπει την εξάτμισή του στον αέρα γύρω από το πρόσωπο.

12. Η επίδραση της θερμοκρασίας στον βολβό

Η θερμότητα αδρανοποιεί μόνιμα τα ένζυμα προκαλώντας μετουσίωση των πρωτεϊνών τους. Αυτός είναι ο λόγος που τα μαγειρεμένα κρεμμύδια χάνουν την ικανότητα να προκαλούν δάκρυα.

Αν βράσετε ελαφρώς τον βολβό για ελάχιστα λεπτά η δομή της αλλιινάσης καταστρέφεται. Ωστόσο αυτή η μέθοδος αλλοιώνει την υφή και την ωμή γεύση του λαχανικού.

Οι ποικιλίες κρεμμυδιών με υψηλότερη περιεκτικότητα σε σάκχαρα όπως τα γλυκά κρεμμύδια περιέχουν γενικά λιγότερες θειούχες ενώσεις, καθιστώντας τα πιο φιλικά κατά την κοπή.

13. Φυσικά εμπόδια μεταξύ αερίου και οφθαλμών

Η δημιουργία ροής αέρα γύρω από τον πάγκο κοπής απομακρύνει αποτελεσματικά το πτητικό αέριο. Ένας απλός ανεμιστήρας ρυθμισμένος να φυσά μακριά από το πρόσωπο προσφέρει εξαιρετική προστασία.

Η χρήση προστατευτικών γυαλιών δημιουργεί ένα αεροστεγές περιβάλλον για τα μάτια. Εμποδίζει πλήρως την επαφή του χημικού παράγοντα με την επιφάνεια του βολβού.

Αποφύγετε να ακουμπάτε το πρόσωπο ή τους οφθαλμούς με χέρια που έχουν έρθει σε επαφή με τον χυμό του λαχανικού, διότι έτσι μεταφέρετε απευθείας τα ερεθιστικά υγρά στον κερατοειδή.

14. Πίνακας χημικής αντίδρασης και προστασίας

Ο ακόλουθος πίνακας παραθέτει τα στάδια της βιοχημικής διαδικασίας και τις αντίστοιχες στρατηγικές αποτροπής.

Στάδιο Αντίδρασης Βιοχημικό Γεγονός Στρατηγική Αποτροπής
Μηχανική ρήξη Σπάσιμο των κυττάρων και απελευθέρωση ενζύμων Χρήση εξαιρετικά κοφτερού μαχαιριού
Ενζυμική δράση Μετατροπή σουλφοξειδίων σε ασταθή οξέα Ψύξη του βολβού για μείωση ενζυμικής ταχύτητας
Εξάτμιση αερίου Το πτητικό αέριο κατευθύνεται στα μάτια Κοπή κάτω από νερό ή χρήση ανεμιστήρα
Ερεθισμός ματιών Αντίδραση αερίου με το δακρυϊκό φιλμ Χρήση προστατευτικών γυαλιών ή φακών επαφής

15. Συχνές Ερωτήσεις FAQ

1. Είναι επικίνδυνα τα δάκρυα που προκαλούνται από το κρεμμύδι;

Όχι η ποσότητα της όξινης ένωσης που παράγεται είναι εξαιρετικά μικρή και αδυνατεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στον κερατοειδή χιτώνα.

2. Γιατί τα λευκά κρεμμύδια προκαλούν περισσότερα δάκρυα;

Τα λευκά και τα κίτρινα κρεμμύδια απορροφούν και αποθηκεύουν μεγαλύτερες ποσότητες θείου από το έδαφος συγκριτικά με τα κόκκινα ή τα γλυκά κρεμμύδια αυξάνοντας το χημικό δυναμικό τους.

3. Μπορεί η μάσηση τσίχλας να αποτρέψει τα δάκρυα;

Η μάσηση τσίχλας ενθαρρύνει την αναπνοή μέσω του στόματος αντί της μύτης, μεταβάλλοντας ελαφρώς τη ροή του αέρα γύρω από το πρόσωπο και μειώνοντας την εισπνοή του αερίου μέσω της ρινικής οδού, αν και η αποτελεσματικότητα είναι περιορισμένη.

16. Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Σχετικά θέματα:δακρύρροιακρεμμύδι

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'