Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Γιατί τα μάτια μου κολλούν μεταξύ τους με κρούστα νωρίς το πρωί;

Γιατί τα μάτια μου κολλούν μεταξύ τους με κρούστα νωρίς το πρωί;

1. Εισαγωγή στις οφθαλμικές εκκρίσεις

Το φαινόμενο όπου τα βλέφαρα κολλούν μεταξύ τους νωρίς το πρωί εξαιτίας μιας σκληρής ή κολλώδους κρούστας είναι το αποτέλεσμα της συσσώρευσης οφθαλμικών εκκρίσεων κατά τη διάρκεια του ύπνου. Στην καθομιλουμένη το υλικό αυτό είναι γνωστό ως τσίμπλες. Αυτές οι εκκρίσεις αποτελούνται από βλέννα, έλαια, νεκρά κύτταρα του δέρματος και σκόνη που το μάτι προσπαθεί να απομακρύνει.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας η συνεχής κίνηση του βλεφαρίσματος ξεπλένει φυσιολογικά αυτά τα απόβλητα μέσω της δακρυϊκής οδού προς τη ρινική κοιλότητα. Ο κερατοειδής και ο επιπεφυκώς διατηρούνται απολύτως καθαροί. Το βλεφάρισμα λειτουργεί ως ένας μηχανικός υαλοκαθαριστήρας για την επιφάνεια του βολβού.

Τη νύχτα όμως η διαδικασία αυτή σταματά. Τα μάτια παραμένουν κλειστά και η ροή των δακρύων μειώνεται σημαντικά. Ως αποτέλεσμα η βλέννα και τα έλαια λιμνάζουν στις γωνίες των ματιών και κατά μήκος της γραμμής των βλεφαρίδων. Καθώς το υγρό στοιχείο εξατμίζεται η βλέννα στεγνώνει δημιουργώντας τη χαρακτηριστική κολλώδη κρούστα.

2. Φυσιολογία των δακρύων

Για να γίνει κατανοητή η δημιουργία της κρούστας πρέπει να αναλυθεί η δομή της δακρυϊκής στιβάδας. Το φιλμ των δακρύων που προστατεύει το μάτι αποτελείται από τρία διακριτά στρώματα. Το εσωτερικό στρώμα είναι βλεννώδες, το μεσαίο είναι υδατικό και το εξωτερικό είναι λιπιδικό.

Το βλεννώδες στρώμα παράγεται από τα κύτταρα του επιπεφυκότα και βοηθά τα δάκρυα να κολλήσουν στην επιφάνεια του ματιού. Αυτή ακριβώς η βλέννα είναι που δημιουργεί τον σκελετό της πρωινής κρούστας. Όταν η ισορροπία αυτών των τριών στρωμάτων διαταραχθεί η παραγωγή εκκρίσεων αλλάζει δραματικά.

Ο οργανισμός αντιδρά σε οποιονδήποτε ερεθισμό αυξάνοντας την παραγωγή βλέννας προκειμένου να εγκλωβίσει και να απομακρύνει τον εισβολέα (σκόνη, μικρόβια, αλλεργιογόνα). Η ποσότητα και το χρώμα αυτής της βλέννας το πρωί αποτελούν τον πιο αξιόπιστο δείκτη της οφθαλμικής υγείας.

3. Ο ρόλος των μεϊβομιανών αδένων

Οι μεϊβομιανοί αδένες είναι μικροσκοπικοί αδένες που βρίσκονται στα άκρα των βλεφάρων. Παράγουν το εξωτερικό ελαιώδες στρώμα των δακρύων. Το έλαιο αυτό εμποδίζει τη γρήγορη εξάτμιση του υδατικού στρώματος και προσφέρει τη λεία επιφάνεια που απαιτείται για καθαρή όραση.

Όταν αυτοί οι αδένες δυσλειτουργούν ή φράζουν (δυσλειτουργία μεϊβομιανών αδένων) το έλαιο που παράγουν γίνεται παχύρρευστο και κολλώδες. Κατά τη διάρκεια της νύχτας αυτό το ελαττωματικό έλαιο στερεοποιείται κατά μήκος των βλεφαρίδων λειτουργώντας κυριολεκτικά ως κόλλα.

Η δυσλειτουργία αυτή συνδέεται άμεσα με τη βλεφαρίτιδα και το σύνδρομο ξηροφθαλμίας. Η πρωινή δυσκολία στο άνοιγμα των ματιών συνοδεύεται συχνά από αίσθημα ξένου σώματος σαν να υπάρχει άμμος μέσα στο μάτι.

4. Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα

Εάν η κρούστα είναι εξαιρετικά παχιά, έχει κίτρινο ή πράσινο χρώμα και συνεχίζει να παράγεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας η πιθανότερη διάγνωση είναι η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα. Η φλεγμονή αυτή προκαλείται από μικρόβια όπως ο σταφυλόκοκκος ή ο στρεπτόκοκκος που μολύνουν τον διαφανή υμένα του ματιού.

Στη βακτηριακή λοίμωξη η ανοσολογική απάντηση του οργανισμού είναι επιθετική. Λευκά αιμοσφαίρια, βακτήρια και κυτταρικά συντρίμμια δημιουργούν ένα πύον το οποίο στεγνώνει τη νύχτα. Ο ασθενής ξυπνά συχνά με τα βλέφαρα κυριολεκτικά σφραγισμένα μεταξύ τους.

Η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα είναι εξαιρετικά μεταδοτική. Μεταφέρεται εύκολα από το ένα μάτι στο άλλο μέσω των χεριών ή από άτομο σε άτομο μέσω κοινών πετσετών και μαξιλαριών.

5. Ιογενής επιπεφυκίτιδα

Σε αντίθεση με τη βακτηριακή λοίμωξη η ιογενής επιπεφυκίτιδα προκαλεί συνήθως πιο υδαρείς εκκρίσεις. Οφείλεται κυρίως στους αδενοϊούς, την ίδια οικογένεια ιών που προκαλεί το κοινό κρυολόγημα.

Η πρωινή κρούστα στην ιογενή μορφή τείνει να είναι πιο λευκή, καθαρή και λιγότερο παχιά. Ωστόσο η ερυθρότητα του ματιού είναι πολύ πιο έντονη και συνοδεύεται συχνά από πρήξιμο των βλεφάρων, δακρύρροια και φλεγμονή των λεμφαδένων μπροστά από το αυτί.

Η ιογενής επιπεφυκίτιδα δεν ανταποκρίνεται στα αντιβιοτικά κολλύρια και απαιτεί χρόνο για να κάνει τον κύκλο της υποστηριζόμενη από ανακουφιστικά μέτρα. Το αίσθημα είναι συχνά παρόμοιο με τον ερεθισμό που περιγράφεται σε άρθρα για τα κοκκινισμένα μάτια.

6. Αλλεργικές αντιδράσεις και ισταμίνη

Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα αποτελεί άλλη μια συχνή αιτία παραγωγής βλέννας. Ενεργοποιείται από περιβαλλοντικά αλλεργιογόνα όπως η γύρη, τα ακάρεα της σκόνης ή το τρίχωμα των κατοικίδιων ζώων. Τα κύτταρα του ματιού απελευθερώνουν ισταμίνη προκαλώντας ραγδαία φλεγμονή.

Το χαρακτηριστικό σημάδι της αλλεργικής αντίδρασης είναι ο βασανιστικός κνησμός (φαγούρα). Η πρωινή έκκριση είναι συνήθως λευκή και κολλώδης. Λόγω του έντονου τριψίματος των ματιών κατά τη διάρκεια της νύχτας η βλέννα παράγεται σε μεγάλες ποσότητες για να προστατεύσει τον κερατοειδή από τον μηχανικό τραυματισμό.

Η παρουσία ακάρεων σκόνης στο στρώμα ή στα μαξιλάρια είναι ο κύριος ένοχος για τα έντονα πρωινά συμπτώματα. Η χρήση υποαλλεργικών καλυμμάτων αποδεικνύεται σωτήρια σε αυτές τις περιπτώσεις.

7. Βλεφαρίτιδα και χρόνια φλεγμονή

Η βλεφαρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση των άκρων των βλεφάρων. Προκαλείται συνήθως από υπερανάπτυξη των φυσιολογικών βακτηρίων του δέρματος (σταφυλόκοκκος) ή από δερματικές παθήσεις όπως η ροδόχρους ακμή.

Στη βλεφαρίτιδα σχηματίζονται μικρές φολίδες σαν πιτυρίδα στη βάση των βλεφαρίδων. Κατά τη διάρκεια της νύχτας αυτές οι φολίδες αναμειγνύονται με τη βλέννα δημιουργώντας σκληρές κρούστες. Ο ασθενής ξυπνά με τα μάτια κολλημένα και τα βλέφαρα εξαιρετικά κόκκινα και πρησμένα.

Η χρόνια αυτή φλεγμονή καταστρέφει σταδιακά τους μεϊβομιανούς αδένες. Αν δεν αντιμετωπιστεί οδηγεί σε συχνή εμφάνιση κριθαριών (χαλάζιο) και σε μόνιμη απώλεια βλεφαρίδων.

8. Σύνδρομο ξηροφθαλμίας

Είναι οξύμωρο αλλά η ξηροφθαλμία αποτελεί κύρια αιτία αυξημένης βλέννας και πρωινής κρούστας. Όταν το μάτι δεν παράγει αρκετά υδατικά δάκρυα ή τα δάκρυα εξατμίζονται γρήγορα ο εγκέφαλος λαμβάνει σήμα κινδύνου. Σε μια απελπισμένη προσπάθεια να λιπάνει το μάτι αυξάνει την παραγωγή βλέννας.

Αυτή η περίσσεια βλέννας στερείται το απαραίτητο υγρό στοιχείο. Είναι παχύρρευστη, δεν ξεπλένεται εύκολα και το βράδυ στεγνώνει εντελώς. Οι ασθενείς με ξηροφθαλμία παραπονιούνται συχνά ότι βγάζουν “κλωστές” βλέννας από τα μάτια τους κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η χρήση συσκευών θέρμανσης τον χειμώνα, οι ανεμιστήρες και τα κλιματιστικά επιδεινώνουν δραματικά το πρόβλημα στεγνώνοντας την ατμόσφαιρα του υπνοδωματίου.

9. Διαφορική διάγνωση των εκκρίσεων

Η υφή και το χρώμα της πρωινής κρούστας παρέχουν τον καλύτερο διαγνωστικό οδηγό για τον κλινικό ιατρό.

Τύπος Έκκρισης / Κρούστας Πιθανότερη Αιτία Συνοδά Συμπτώματα
Λευκή, κολλώδης και ινώδης Αλλεργική επιπεφυκίτιδα / Ξηροφθαλμία Έντονος κνησμός, αίσθημα ξηρότητας, φτέρνισμα.
Κίτρινη ή πράσινη, εξαιρετικά παχιά Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα Πύον όλη μέρα, έντονη ερυθρότητα, βλέφαρα κολλημένα σαν σφραγισμένα.
Διαυγής, υδαρής με ήπια λευκή κρούστα Ιογενής επιπεφυκίτιδα Δακρύρροια, διόγκωση λεμφαδένων, συνάχι.
Σκληρές φολίδες (σαν πιτυρίδα) Βλεφαρίτιδα Κόκκινα, πρησμένα χείλη βλεφάρων, απώλεια βλεφαρίδων.

Η ορθή ταυτοποίηση γλιτώνει τον ασθενή από την άσκοπη χρήση αντιβιοτικών κολλυρίων στις περιπτώσεις που το πρόβλημα είναι ιογενές ή αλλεργικό.

10. Ο ρόλος των περιβαλλοντικών παραγόντων

Το περιβάλλον του ύπνου παίζει κρίσιμο ρόλο στην οφθαλμική υγεία. Τα καλλυντικά που δεν αφαιρούνται σχολαστικά πριν τον ύπνο (όπως η μάσκαρα ή το eyeliner) φράζουν μηχανικά τους πόρους των αδένων. Αυτό προκαλεί άμεση τοπική φλεγμονή και υπερπαραγωγή κολλώδους βλέννας.

Οι χρήστες φακών επαφής ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Εάν ξεχάσουν τους φακούς κατά τη διάρκεια της νύχτας η ροή οξυγόνου στον κερατοειδή εμποδίζεται. Ο κερατοειδής πρήζεται και τα βακτήρια βρίσκουν το τέλειο περιβάλλον για να πολλαπλασιαστούν οδηγώντας σε εκρηκτική παραγωγή εκκρίσεων.

Ακόμη και η στάση του ύπνου παίζει ρόλο. Ο ύπνος μπρούμυτα πιέζει το πρόσωπο στο μαξιλάρι μειώνοντας τη μικροκυκλοφορία γύρω από τα μάτια και ευνοώντας τη συσσώρευση υγρών στα βλέφαρα.

11. Πότε απαιτείται οφθαλμολογική εξέταση

Η ήπια διαυγής κρούστα το πρωί είναι φυσιολογική. Ωστόσο υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια που καθιστούν αναγκαία την εξέταση από οφθαλμίατρο. Αν η ερυθρότητα είναι έντονη και συνοδεύεται από πόνο ο οποίος επιδεινώνεται με το φως (φωτοφοβία) υπάρχει κίνδυνος έλκους του κερατοειδούς.

Η θόλωση της όρασης που δεν καθαρίζει μετά το πλύσιμο του προσώπου αποτελεί ένα σοβαρό σημάδι εσωτερικής φλεγμονής του ματιού (ραγοειδίτιδα).

Επίσης εάν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν μετά από τρεις ημέρες σχολαστικής υγιεινής ή εάν επιδεινώνονται ταχύτατα ο κίνδυνος σοβαρής βακτηριακής λοίμωξης απαιτεί στοχευμένη φαρμακευτική παρέμβαση.

12. Σωστοί κανόνες υγιεινής και καθαρισμού

Ο τρόπος καθαρισμού των κολλημένων βλεφάρων το πρωί απαιτεί τεράστια προσοχή. Απαγορεύεται το έντονο τρίψιμο με στεγνά χέρια. Η σκληρή κρούστα λειτουργεί σαν γυαλόχαρτο και το τρίψιμο τραυματίζει τον ευαίσθητο επιπεφυκότα δημιουργώντας πύλες εισόδου για νέα μικρόβια.

Η διαδικασία πρέπει να ξεκινά με θερμές κομπρέσες. Ένα καθαρό πανί βρεγμένο με ζεστό νερό τοποθετείται πάνω στα κλειστά μάτια για δύο έως τρία λεπτά. Η θερμότητα και η υγρασία μαλακώνουν τη στεγνή βλέννα και λιώνουν τα παγιδευμένα έλαια.

Στη συνέχεια με απαλές κινήσεις από την εσωτερική γωνία του ματιού προς την εξωτερική η κρούστα σκουπίζεται με το πανί. Πρέπει να χρησιμοποιείται διαφορετικό τμήμα του πανιού για κάθε μάτι ώστε να αποτρέπεται η μεταφορά μικροβίων.

13. Εξειδικευμένη φροντίδα για τη βλεφαρίτιδα

Για τους ασθενείς που πάσχουν από χρόνια βλεφαρίτιδα ο καθημερινός καθαρισμός των βλεφαρίδων είναι τόσο απαραίτητος όσο το βούρτσισμα των δοντιών. Εκτός από τις θερμές κομπρέσες απαιτείται μηχανικός καθαρισμός της βάσης των βλεφαρίδων.

Η χρήση ειδικών υποαλλεργικών μαντηλιών καθαρισμού βλεφάρων ή ενός αραιωμένου διαλύματος παιδικού σαμπουάν βοηθά στην απομάκρυνση της υπερβολικής λιπαρότητας και των βακτηρίων. Η τοπική υγιεινή σπάει τον κύκλο της φλεγμονής μειώνοντας δραστικά την πρωινή συσσώρευση κρούστας.

Το μασάζ των βλεφάρων μετά τη θερμή κομπρέσα πιέζει τους μεϊβομιανούς αδένες αναγκάζοντάς τους να απελευθερώσουν το φρέσκο, καθαρό έλαιο που τόσο έχει ανάγκη το μάτι.

14. Φαρμακευτικά κολλύρια και θεραπείες

Η ιατρική θεραπεία κατευθύνεται αυστηρά από το υποκείμενο αίτιο. Για τη βακτηριακή επιπεφυκίτιδα χορηγούνται αντιβιοτικά κολλύρια ή αλοιφές σε μορφή γέλης. Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν δραματικά μέσα σε 24 έως 48 ώρες από την έναρξη της αγωγής.

Στις αλλεργικές αντιδράσεις συνταγογραφούνται αντιισταμινικά κολλύρια τα οποία μπλοκάρουν τους υποδοχείς της αλλεργίας σταματώντας άμεσα τον κνησμό και την παραγωγή βλέννας.

Για την ξηροφθαλμία τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά χρησιμοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας για να ενυδατώσουν την επιφάνεια του βολβού. Μια παχύρρευστη οφθαλμική αλοιφή πριν τον ύπνο προστατεύει το μάτι από την ξηρότητα κατά τη διάρκεια της νύχτας αποτρέποντας τον σχηματισμό κρούστας.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι φυσιολογικό να έχω λίγες τσίμπλες κάθε πρωί;

Ναι. Μια μικρή ποσότητα ξηρής ή ημι-υγρής λευκής κρούστας στη γωνία του ματιού είναι απολύτως φυσιολογική και αποτελεί τη μέθοδο του σώματος να απομακρύνει τα νεκρά κύτταρα και τη σκόνη της νύχτας.

2. Πώς θα καταλάβω αν η κρούστα οφείλεται σε μόλυνση;

Αν η κρούστα είναι πράσινη ή κίτρινη, το μάτι είναι έντονα κόκκινο, υπάρχει πρήξιμο στα βλέφαρα και νιώθετε πόνο τότε πιθανότατα πρόκειται για βακτηριακή λοίμωξη (επιπεφυκίτιδα).

3. Μπορώ να χρησιμοποιήσω χαμομήλι για να καθαρίσω τα μάτια μου;

Αν και είναι μια παραδοσιακή πρακτική το χαμομήλι δεν είναι αποστειρωμένο και περιέχει γύρη. Αυτό προκαλεί συχνά αλλεργικές αντιδράσεις επιδεινώνοντας το πρόβλημα. Συνιστάται η χρήση καθαρού χλιαρού νερού ή φυσιολογικού ορού.

4. Επιτρέπεται να φοράω μακιγιάζ αν τα μάτια μου έχουν κρούστα;

Όχι. Αν υπάρχει φλεγμονή ή λοίμωξη το μακιγιάζ θα επιδεινώσει τον ερεθισμό και θα μολύνει τα καλλυντικά σας. Πρέπει να αντικαταστήσετε τη μάσκαρα και τα μολύβια ματιών μετά τη θεραπεία της λοίμωξης.

5. Γιατί η ξηροφθαλμία προκαλεί περισσότερες εκκρίσεις;

Όταν το μάτι είναι υπερβολικά ξηρό προσπαθεί να προστατευτεί παράγοντας βλέννα ως εναλλακτικό λιπαντικό. Επειδή όμως λείπει το υδάτινο στοιχείο η βλέννα αυτή στεγνώνει και μετατρέπεται σε σκληρή κρούστα το βράδυ.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Σχετικά θέματα:Επιπεφυκίτιδατσίμπλες

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'