Γιατί βουίζουν τα αυτιά μου τόσο δυνατά όταν το δωμάτιο είναι εντελώς ήσυχο;

1. Εισαγωγή: Αιτιολογία των εμβοών στην απόλυτη ησυχία

Το δυνατό βουητό στα αυτιά όταν το δωμάτιο είναι εντελώς ήσυχο αποτελεί την κλασική εκδήλωση των εμβοών ενός νευρολογικού φαινομένου όπου ο εγκέφαλος δημιουργεί ήχους φάντασμα προκειμένου να αντισταθμίσει την έλλειψη εξωτερικών ακουστικών ερεθισμάτων ή την ύπαρξη μικροσκοπικής βλάβης στο έσω ους. Σε ένα θορυβώδες περιβάλλον οι ήχοι της καθημερινότητας καλύπτουν αυτή την εσωτερική ακουστική δραστηριότητα. Όταν όμως η εξωτερική ησυχία είναι απόλυτη ο ακουστικός φλοιός ενισχύει τον δικό του εσωτερικό θόρυβο καθιστώντας τον εκκωφαντικό.

Η ακοή είναι μια διαδικασία που εξαρτάται απόλυτα από την ισορροπία. Τα τριχωτά κύτταρα του κοχλία μεταφράζουν τα ηχητικά κύματα σε ηλεκτρικά σήματα. Εάν ορισμένα από αυτά τα κύτταρα έχουν υποστεί φθορά λόγω ηλικίας ή έκθεσης σε δυνατό θόρυβο ο εγκέφαλος παύει να λαμβάνει σήματα από συγκεκριμένες συχνότητες.

Στην προσπάθειά του να καλύψει αυτό το κενό ο εγκέφαλος αυξάνει την ευαισθησία του δημιουργώντας έναν συνεχή ηλεκτρικό θόρυβο τον οποίο αντιλαμβανόμαστε ως βουητό σφύριγμα ή κουδούνισμα. Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού νευροπλαστικότητας διαλύει τον φόβο και ανοίγει τον δρόμο για τη σωστή διαχείριση της πάθησης.

2. Ανατομία και νευροφυσιολογία της ακοής

Το ανθρώπινο αυτί χωρίζεται στο έξω στο μέσο και στο έσω ους. Το έσω ους περιλαμβάνει τον κοχλία ένα όργανο σε σχήμα σαλιγκαριού το οποίο είναι γεμάτο με υγρό και επενδεδυμένο με χιλιάδες μικροσκοπικά τριχωτά κύτταρα. Αυτά τα κύτταρα είναι οι πραγματικοί μηχανικοί αισθητήρες της ακοής.

Όταν τα ηχητικά κύματα δονούν το υγρό του κοχλία τα τριχωτά κύτταρα κάμπτονται. Η κάμψη αυτή ανοίγει τα ιοντικά κανάλια προκαλώντας την εκφόρτιση νευροδιαβιβαστών προς το ακουστικό νεύρο. Το νεύρο μεταφέρει τις πληροφορίες στον ακουστικό φλοιό του εγκεφάλου όπου αποκωδικοποιούνται ως αναγνωρίσιμοι ήχοι.

Αυτά τα τριχωτά κύτταρα είναι εξαιρετικά ευαίσθητα και δυστυχώς δεν αναγεννώνται. Οποιαδήποτε φθορά τους από δυνατή μουσική φάρμακα ή γήρανση διακόπτει τη ροή των πληροφοριών αφήνοντας τον εγκέφαλο στο σκοτάδι αναφορικά με ορισμένες συχνότητες.

3. Η νευροπλαστικότητα και ο εσωτερικός θόρυβος

Όταν ο εγκέφαλος στερείται εξωτερικών ερεθισμάτων δεν παραμένει αδρανής. Αντιθέτως προσπαθεί να αναδιοργανώσει τα νευρωνικά του δίκτυα μια ιδιότητα που ονομάζεται νευροπλαστικότητα. Ο ακουστικός φλοιός ενισχύει την ένταση του σήματος προσπαθώντας να ακούσει τους ήχους που λείπουν.

Αυτή η αύξηση της κεντρικής απολαβής λειτουργεί ακριβώς όπως το γύρισμα της έντασης σε ένα ραδιόφωνο που δεν είναι συντονισμένο σε κάποιον σταθμό. Όσο περισσότερο αυξάνετε την ένταση τόσο περισσότερο ακούτε τον στατικό θόρυβο των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων.

Στην απόλυτη ησυχία του υπνοδωματίου η απουσία εξωτερικών ήχων επιτρέπει σε αυτόν τον εσωτερικό νευρολογικό στατικό θόρυβο να κυριαρχήσει πλήρως στο ακουστικό σας πεδίο μετατρεπόμενος σε ένα βασανιστικό και διαπεραστικό σφύριγμα.

4. Το φαινόμενο της συγκάλυψης (Masking)

Στην καθημερινότητα ζούμε περιτριγυρισμένοι από θόρυβο. Ο ήχος της κίνησης στους δρόμους η λειτουργία των ηλεκτρικών συσκευών το θρόισμα του ανέμου και οι συζητήσεις δημιουργούν ένα συνεχές ακουστικό χαλί το οποίο ενεργοποιεί διαρκώς τον κοχλία.

Όλοι αυτοί οι ήχοι κατακλύζουν τον ακουστικό φλοιό κρύβοντας τον ασθενή εσωτερικό θόρυβο των εμβοών. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται συγκάλυψη. Ο εγκέφαλος είναι απασχολημένος με την επεξεργασία των πραγματικών ήχων και αγνοεί το βουητό.

Όταν κλείνετε την πόρτα του δωματίου και ξαπλώνετε η συγκάλυψη εξαφανίζεται. Η αντίθεση ανάμεσα στη φασαρία της ημέρας και τη σιωπή της νύχτας είναι τόσο μεγάλη που ο εσωτερικός ήχος φαντάζει εκκωφαντικός.

5. Βλάβη από ακουστικό τραύμα

Η έκθεση σε δυνατούς ήχους αποτελεί την κύρια αιτία καταστροφής των τριχωτών κυττάρων. Το ακουστικό τραύμα μπορεί να είναι οξύ όπως η έκρηξη μιας κροτίδας κοντά στο αυτί ή χρόνιο όπως η πολύωρη ακρόαση μουσικής με ακουστικά σε υψηλή ένταση.

Τα ηχητικά κύματα υψηλής ενέργειας εξαντλούν μεταβολικά τα τριχωτά κύτταρα παράγοντας τοξικές ελεύθερες ρίζες οι οποίες τα καταστρέφουν. Οι συχνότητες που πλήττονται περισσότερο είναι συνήθως οι υψηλές γύρω στα τέσσερις χιλιάδες Hertz.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο το βουητό που ακούτε τη νύχτα έχει συνήθως μια πολύ υψηλή συχνότητα που θυμίζει σφύριγμα ή τζιτζίκι υποδηλώνοντας τη συγκεκριμένη συχνότητα των κυττάρων που έχουν χαθεί.

6. Διαταραχές της κροταφογναθικής άρθρωσης (Σωματικές Εμβοές)

Δεν προέρχονται όλες οι εμβοές αποκλειστικά από τον κοχλία. Η περιοχή του αυτιού μοιράζεται μια στενή ανατομική και νευρολογική γειτνίαση με την κροταφογναθική άρθρωση και τους μασητήριους μύες.

Ο νυχτερινός βρουξισμός δηλαδή το σφίξιμο των δοντιών δημιουργεί ακραία φλεγμονή και μυϊκό σπασμό στην άρθρωση. Τα νεύρα του προσώπου στέλνουν σήματα πόνου τα οποία διασταυρώνονται με τις ακουστικές οδούς στο εγκεφαλικό στέλεχος.

Ο ασθενής αντιλαμβάνεται αυτή τη μηχανική καταπόνηση ως ήχο. Αυτός ο τύπος σωματικών εμβοών συχνά αλλάζει ένταση ή τόνο όταν ανοιγοκλείνετε το στόμα σας ή πιέζετε το σαγόνι σας αναδεικνύοντας τη μυοσκελετική φύση του προβλήματος.

7. Μυϊκή ένταση στον αυχένα

Ομοίως η σύσπαση των μυών του αυχένα επηρεάζει τις ακουστικές οδούς. Η κακή στάση του σώματος η παρατεταμένη χρήση υπολογιστή και οι αυχενικές σπονδυλοαρθροπάθειες δημιουργούν μόνιμη τάση στους υπαυχένιους μύες.

Οι μύες αυτοί στέλνουν ιδιοδεκτικά σήματα στους ίδιους πυρήνες του εγκεφαλικού στελέχους που επεξεργάζονται την ακοή. Η χρόνια αυχενική ένταση αυξάνει τον συνολικό ηλεκτρικό θόρυβο σε αυτούς τους πυρήνες.

Όταν ξαπλώνετε στο μαξιλάρι και ο αυχένας βρίσκεται σε συγκεκριμένη γωνία η συμπίεση αυτών των μυών μπορεί να κάνει το βουητό να δυναμώσει αισθητά. Πολλοί ασθενείς νομίζουν ότι χρειάζονται θεραπεία για τον πόνο στον αυχένα αγνοώντας ότι αυτός είναι που προκαλεί και το βουητό τους.

8. Καρδιαγγειακοί παράγοντες και σφύζουσες εμβοές

Μια εντελώς διαφορετική κατηγορία αφορά τις εμβοές που ακολουθούν τον ρυθμό της καρδιάς γνωστές ως σφύζουσες εμβοές. Σε ένα απολύτως ήσυχο δωμάτιο μπορεί να ακούτε κυριολεκτικά τον χτύπο του αίματος μέσα στα αγγεία σας.

Το φαινόμενο αυτό προκαλείται από στροβιλώδη ροή του αίματος στις αρτηρίες ή τις φλέβες που περνούν πολύ κοντά στο έσω ους. Η υψηλή αρτηριακή πίεση η αθηροσκλήρωση των καρωτίδων ή ανατομικές ανωμαλίες των αγγείων αυξάνουν τον θόρυβο της ροής.

Αυτός ο τύπος εμβοών δεν είναι νευρολογικό φάντασμα αλλά πραγματικός μηχανικός ήχος τον οποίο το αυτί σας καταγράφει. Απαιτεί πάντα εξειδικευμένο αγγειολογικό έλεγχο για τον αποκλεισμό επικίνδυνων αγγειακών στενώσεων.

9. Άγχος και το μεταιχμιακό σύστημα

Η ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην αντίληψη των εμβοών. Ο ακουστικός φλοιός συνδέεται άμεσα με το μεταιχμιακό σύστημα το οποίο είναι το κέντρο ελέγχου των συναισθημάτων.

Όταν ένα άτομο βιώνει έντονο στρες το μεταιχμιακό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού. Αντιμετωπίζει τον νέο ήχο ως απειλή και αρνείται να τον αγνοήσει. Αντίθετα τον βάζει στο επίκεντρο της προσοχής.

Η ησυχία της νύχτας όπου οι σκέψεις και το άγχος διογκώνονται λειτουργεί ως μεγεθυντικός φακός. Η αίσθηση του βουητού προκαλεί εκνευρισμό ο εκνευρισμός αυξάνει την κορτιζόλη και η κορτιζόλη κάνει τον εγκέφαλο να ακούει το βουητό ακόμη πιο δυνατά δημιουργώντας έναν εφιαλτικό φαύλο κύκλο.

10. Φαρμακευτική αγωγή και ωτοτοξικότητα

Πλήθος κοινών φαρμάκων διαθέτουν ωτοτοξικές ιδιότητες ικανές να πυροδοτήσουν ή να επιδεινώσουν τις εμβοές. Το πιο γνωστό παράδειγμα είναι η ασπιρίνη και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη όταν λαμβάνονται σε μεγάλες δόσεις.

Ορισμένες κατηγορίες αντιβιοτικών διουρητικών φαρμάκων και χημειοθεραπευτικών παραγόντων επηρεάζουν άμεσα τον μεταβολισμό των τριχωτών κυττάρων προκαλώντας χημική βλάβη στον κοχλία.

Εάν το βουητό εμφανίστηκε αμέσως μετά την έναρξη μιας νέας θεραπείας η αναθεώρηση της φαρμακευτικής αγωγής από τον θεράποντα ιατρό είναι απαραίτητη καθώς η πρώιμη διακοπή του φαρμάκου μπορεί να αναστρέψει πλήρως τη βλάβη.

11. Κυψελίδα και αγώγιμη βαρηκοΐα

Η συσσώρευση κεριού (κυψελίδας) στον έξω ακουστικό πόρο λειτουργεί ως ωτασπίδα. Αποκλείει τον εξωτερικό ήχο από το να φτάσει στο τύμπανο δημιουργώντας μια τεχνητή αγώγιμη βαρηκοΐα.

Καθώς ο εξωτερικός ήχος μπλοκάρεται ο εγκέφαλος στερείται τη φυσική συγκάλυψη των ήχων του περιβάλλοντος. Παράλληλα το κερί που ακουμπάει στο τύμπανο μπορεί να δημιουργήσει ήπια πίεση μεταβάλλοντας τον συντονισμό των οσταρίων του μέσου ωτός.

Αυτή είναι ίσως η πιο εύκολα αντιμετωπίσιμη αιτία. Ο καθαρισμός του αυτιού από τον ωτορινολαρυγγολόγο ανοίγει τον ακουστικό πόρο επιτρέποντας στους εξωτερικούς ήχους να εισέλθουν ξανά εξαφανίζοντας τις εμβοές στη στιγμή.

12. Στρατηγικές διαχείρισης και ηχοθεραπεία

Η σιωπή είναι ο μεγαλύτερος εχθρός των εμβοών. Η βασικότερη θεραπευτική παρέμβαση βασίζεται στον εμπλουτισμό του ηχητικού περιβάλλοντος.

Η αποφυγή της απόλυτης ησυχίας βοηθά τον εγκέφαλο να χαλαρώσει την προσπάθεια εντοπισμού απειλών επιτρέποντας στον ασθενή να αποκοιμηθεί ομαλά.

13. Επανεκπαίδευση Εμβοών (Tinnitus Retraining Therapy)

Η θεραπεία επανεκπαίδευσης εμβοών αποτελεί την πιο επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδο διαχείρισης. Συνδυάζει την ηχοθεραπεία με την εξειδικευμένη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.

Ο στόχος δεν είναι να σταματήσει ο ήχος αλλά να εκπαιδευτεί το υποσυνείδητο να τον κατατάξει στην κατηγορία των ασήμαντων ήχων όπως ακριβώς αγνοούμε τον ήχο του ψυγείου μέσα στο σπίτι.

Η διαδικασία αυτή ονομάζεται εξοικείωση. Καθώς το μεταιχμιακό σύστημα σταματά να θεωρεί τον ήχο ως απειλή ο ακουστικός φλοιός μειώνει την ευαισθησία του και το βουητό χάνει την ικανότητά του να ενοχλεί.

14. Πότε κρίνεται απαραίτητη η ιατρική αξιολόγηση

Το βουητό στα αυτιά απαιτεί πάντα μια αρχική ιατρική εκτίμηση για τον αποκλεισμό οργανικών βλαβών. Εάν οι εμβοές είναι μονόπλευρες δηλαδή ακούγονται μόνο στο ένα αυτί η διερεύνηση είναι κατεπείγουσα.

Οι μονόπλευρες εμβοές ειδικά αν συνοδεύονται από απώλεια ακοής ή αστάθεια υποδηλώνουν την πιθανή ύπαρξη καλοήθους όγκου στο ακουστικό νεύρο γνωστού ως ακουστικό νευρίνωμα. Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου ξεκαθαρίζει άμεσα αυτή την υποψία.

Επίσης οι σφύζουσες εμβοές που συγχρονίζονται με τον καρδιακό παλμό επιβάλλουν τον έλεγχο των καρωτίδων με υπερηχογράφημα triplex για την προστασία του ασθενούς από επικίνδυνες αγγειακές παθήσεις του τραχήλου.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι οι εμβοές ασθένεια;

Όχι οι εμβοές δεν είναι ασθένεια από μόνες τους αλλά ένα σύμπτωμα. Αποτελούν την ένδειξη ότι κάποιο τμήμα του ακουστικού συστήματος έχει υποστεί φθορά ή δυσλειτουργία.

2. Υπάρχει χάπι που να σταματάει το βουητό;

Δυστυχώς δεν υπάρχει εγκεκριμένο φαρμακευτικό σκεύασμα που να εξαφανίζει τις εμβοές. Τα φάρμακα που χορηγούνται στοχεύουν κυρίως στη βελτίωση της μικροκυκλοφορίας ή στη μείωση του άγχους.

3. Το αλκοόλ κάνει το βουητό πιο δυνατό;

Ναι το αλκοόλ αυξάνει τη ροή του αίματος στο έσω ους και δρα ως διεγερτικό του νευρικού συστήματος καθιστώντας τις εμβοές αισθητά πιο δυνατές για αρκετές ώρες μετά την κατανάλωση.

4. Μήπως χάνω την ακοή μου;

Οι περισσότεροι άνθρωποι με εμβοές έχουν κάποιο βαθμό απώλειας ακοής έστω και στις πολύ υψηλές συχνότητες ωστόσο το βουητό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα κουφαθείτε.

5. Τα ακουστικά βαρηκοΐας βοηθούν;

Εξαιρετικά πολύ. Εάν υπάρχει απώλεια ακοής τα ακουστικά επαναφέρουν τους ήχους του περιβάλλοντος στον εγκέφαλο αποκαθιστώντας τη φυσική συγκάλυψη και εξαφανίζοντας το βουητό.

6. Το στρες της δουλειάς ευθύνεται για τη χειροτέρευση;

Το χρόνιο στρες εξαντλεί το νευρικό σύστημα και μειώνει την ικανότητα του εγκεφάλου να φιλτράρει τους περιττούς ήχους μετατρέποντας ένα ήπιο βουητό σε ανυπόφορο πρόβλημα.

7. Πρέπει να κοιμάμαι με την τηλεόραση ανοιχτή;

Η τηλεόραση παρέχει ήχο αλλά ο φωτισμός της και οι απότομες εναλλαγές της έντασης καταστρέφουν την ποιότητα του ύπνου. Οι συσκευές λευκού θορύβου αποτελούν πολύ καλύτερη επιλογή.

8. Μπορεί ένα πρόβλημα στον αυχένα να ακούγεται σαν τζιτζίκι;

Βεβαίως η αυχενική σπονδυλαρθρίτιδα προκαλεί μυϊκό σπασμό ο οποίος μεταδίδει λανθασμένα σήματα στο εγκεφαλικό στέλεχος παράγοντας σωματικές εμβοές υψηλής συχνότητας.

16. Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.