Γιατί έχω έντονο φούσκωμα αφού φάω ζυμαρικά από ρεβίθια;

1. Η άμεση απάντηση στο σύμπτωμά σας

Το έντονο φούσκωμα μετά την κατανάλωση ζυμαρικών από ρεβίθια οφείλεται στην υπερβολική συγκέντρωση γαλακτο-ολιγοσακχαριτών και διαλυτών ινών. Ο ανθρώπινος οργανισμός στερείται εκ γενετής του ενζύμου άλφα-γαλακτοσιδάση, το οποίο είναι απαραίτητο για τη διάσπαση αυτών των σακχάρων στο λεπτό έντερο. Ως αποτέλεσμα, οι ουσίες αυτές φτάνουν ανέπαφες στο παχύ έντερο όπου υφίστανται ραγδαία βακτηριακή ζύμωση παράγοντας τεράστιες ποσότητες αερίων που διαστέλλουν την κοιλιά.

2. Το θρεπτικό προφίλ των ζυμαρικών οσπρίων

Τα ζυμαρικά από ρεβίθια έχουν κερδίσει τεράστια δημοτικότητα ως μια εναλλακτική λύση υψηλής πρωτεΐνης χωρίς γλουτένη. Η διαδικασία παραγωγής τους περιλαμβάνει την ξήρανση και την άλεση των ρεβιθιών σε πυκνό αλεύρι.

Αυτή η συμπύκνωση έχει ένα τίμημα. Μία κανονική μερίδα ζυμαρικών από ρεβίθια περιέχει δραματικά περισσότερες ίνες και σύνθετους υδατάνθρακες από την αντίστοιχη μερίδα ολόκληρων βρασμένων ρεβιθιών.

Το πεπτικό σύστημα το οποίο είναι συνηθισμένο στα εξαιρετικά επεξεργασμένα σιτηρά δέχεται ξαφνικά ένα τεράστιο φορτίο βαρέων υδατανθράκων. Το λεπτό έντερο αδυνατεί να διαχειριστεί τον όγκο αυτό οδηγώντας σε άμεση δυσπεψία.

3. Η πρόκληση των γαλακτο-ολιγοσακχαριτών

Ο πυρήνας του προβλήματος κρύβεται σε μια ομάδα σακχάρων γνωστή ως γαλακτο-ολιγοσακχαρίτες οι οποίοι ανήκουν στην κατηγορία FODMAP. Τα πιο γνωστά μόρια αυτής της ομάδας είναι η ραφινόζη η σταχυόζη και η βερμπασκόζη.

Αυτοί οι υδατάνθρακες συνδέονται με ισχυρούς χημικούς δεσμούς. Το ανθρώπινο πεπτικό σύστημα παρότι παράγει ένζυμα για τη διάσπαση του αμύλου ή της λακτόζης δεν εξέλιξε ποτέ τον μηχανισμό για να σπάσει αυτούς τους συγκεκριμένους δεσμούς.

Χωρίς το κατάλληλο εργαλείο για την κοπή των μορίων το λεπτό έντερο απλώς σπρώχνει τους γαλακτο-ολιγοσακχαρίτες ανέπαφους προς το παχύ έντερο μετατρέποντάς τους σε ιδανική τροφή για τα εντερικά βακτήρια.

4. Η απουσία του ενζύμου άλφα-γαλακτοσιδάση

Το ένζυμο που λείπει από την ψηκτροειδή παρυφή του εντέρου μας είναι η άλφα-γαλακτοσιδάση. Πρόκειται για μια βιολογική παράλειψη που ταλαιπωρεί τον άνθρωπο από τις απαρχές της ιστορίας του.

Χωρίς αυτό το ένζυμο η απορρόφηση των ολιγοσακχαριτών στο αίμα είναι απολύτως αδύνατη. Αυτό σημαίνει ότι το εκατό τοις εκατό αυτών των ουσιών που περιέχονται στα ζυμαρικά ρεβιθιού θα καταλήξει στο κόλον.

Για τον λόγο αυτό το φούσκωμα από τα όσπρια δεν είναι θέμα προσωπικής αλλεργίας ή ασθένειας αλλά ένα καθολικό ανθρώπινο ανατομικό χαρακτηριστικό. Η διαφορά έγκειται μόνο στην ευαισθησία των εντέρων του καθενός.

5. Βακτηριακή ζύμωση στο παχύ έντερο

Η χλωρίδα του παχέος εντέρου αποτελείται κυρίως από βακτήρια των φύλων Firmicutes και Bacteroidetes. Αυτοί οι μικροοργανισμοί λατρεύουν τους ολιγοσακχαρίτες. Διαθέτουν τα ένζυμα που λείπουν από εμάς και ξεκινούν ένα πάρτι ζύμωσης.

Η μεταβολική διαδικασία της ζύμωσης είναι εξαιρετικά γρήγορη. Τα βακτήρια διασπούν τα σάκχαρα παράγοντας λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου τα οποία είναι εξαιρετικά ωφέλιμα αλλά και μεγάλες ποσότητες παραπροϊόντων.

Αυτά τα παραπροϊόντα είναι κυρίως αέρια. Το μεθάνιο το υδρογόνο και το διοξείδιο του άνθρακα γεμίζουν τον εντερικό σωλήνα διαστέλλοντας βίαια τα τοιχώματα της κοιλιάς.

6. Υπερφόρτωση με διαλυτές ίνες

Τα ζυμαρικά από ρεβίθια προσφέρουν έως και τρεις φορές περισσότερες φυτικές ίνες από τα κλασικά ζυμαρικά. Οι διαλυτές ίνες λειτουργούν ως σφουγγάρια απορροφώντας μεγάλες ποσότητες νερού στο στομάχι.

Αυτή η απορρόφηση δημιουργεί ένα παχύρρευστο τζελ που επιβραδύνει την πέψη. Ενώ αυτό είναι ιδανικό για τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα συμβάλλει δραματικά στο αίσθημα βάρους.

Ο όγκος των κοπράνων αυξάνεται ραγδαία. Αυτή η μηχανική πληρότητα σε συνδυασμό με την πίεση των αερίων δημιουργεί μια βασανιστική αίσθηση τυμπανισμού η οποία κάνει τα ρούχα να φαίνονται ξαφνικά στενά.

7. Αντιθρεπτικά συστατικά και σαπωνίνες

Τα ρεβίθια διαθέτουν επίσης φυσικές αμυντικές ουσίες γνωστές ως αντιθρεπτικά συστατικά. Οι σαπωνίνες και το φυτικό οξύ προστατεύουν τον σπόρο στη φύση αλλά δυσκολεύουν τον άνθρωπο.

Οι σαπωνίνες έχουν την ιδιότητα να σχηματίζουν αφρό όταν έρχονται σε επαφή με υγρά. Στο υδάτινο περιβάλλον του εντέρου αυτός ο αφρός παγιδεύει τα παραγόμενα αέρια δημιουργώντας μικρές ανθεκτικές φυσαλίδες.

Οι φυσαλίδες αυτές δεν προωθούνται εύκολα προς την έξοδο. Εγκλωβίζονται στις εντερικές έλικες ενισχύοντας τους κοιλιακούς σπασμούς και το αίσθημα πόνου μέχρι τελικά να απορροφηθούν ή να αποβληθούν.

8. Σύγκριση ζυμαρικών και πέψης

Η επιλογή του είδους των ζυμαρικών καθορίζει απόλυτα την πεπτική ανοχή. Η κατανόηση των διαφορών εξηγεί το έντονο σύμπτωμα.

Στον παρακάτω πίνακα συγκρίνονται τα προφίλ πέψης:

9. Ο χρόνος γαστρεντερικής διέλευσης

Η ραγδαία είσοδος αερίων προκαλεί συχνά αλλαγές στην κινητικότητα του εντέρου. Ο εντερικός σωλήνας προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ της επιβράδυνσης από τις ίνες και της υπερδιέγερσης από τα αέρια.

Η διάταση των τοιχωμάτων ενεργοποιεί τους αισθητήρες πόνου πυροδοτώντας ήπιες κράμπες στομάχου. Ο ασθενής αισθάνεται το έντερό του να συσπάται δυνατά στην προσπάθειά του να μετακινήσει τις εγκλωβισμένες μάζες αέρα.

Αυτό το στάδιο διαρκεί συνήθως αρκετές ώρες αφού η πλήρης εκκένωση του κόλου από το τεράστιο φορτίο των ινών είναι μια αργή και συχνά θορυβώδης διαδικασία.

10. Η προσαρμογή του μικροβιώματος

Το θετικό στοιχείο στην κατανάλωση ζυμαρικών οσπρίων είναι η πλαστικότητα του μικροβιώματος. Τα βακτήρια του εντέρου προσαρμόζονται εκπληκτικά γρήγορα στη νέα τους διατροφή.

Όταν η κατανάλωση αυτών των ζυμαρικών γίνεται σε μικρές σταθερές ποσότητες οι πληθυσμοί των βακτηρίων που χειρίζονται αποτελεσματικά τις ίνες αυξάνονται αριθμητικά.

Με την πάροδο μερικών εβδομάδων η χλωρίδα γίνεται ικανότερη στη διάσπαση των σακχάρων παράγοντας λιγότερο αέριο μεθάνιο. Ο οργανισμός εκπαιδεύεται με αποτέλεσμα το φούσκωμα να μειώνεται δραματικά με τον χρόνο.

11. Στρατηγικές μείωσης της δυσπεψίας

Η διαχείριση ξεκινά από το μέγεθος της μερίδας. Η κατανάλωση ενός τεράστιου πιάτου εγγυάται τη γαστρεντερική δυσφορία. Η μερίδα πρέπει να περιορίζεται στο μισό από αυτό που θα τρώγατε με τα απλά ζυμαρικά.

Το καλό μάσημα της τροφής είναι το πιο υποτιμημένο βήμα. Η μηχανική πολτοποίηση στο στόμα σε συνδυασμό με το σάλιο βοηθά το στομάχι να διαχειριστεί την πυκνή υφή του αλευριού ρεβιθιού.

Η αποφυγή συνδυασμού των ζυμαρικών με άλλες τροφές υψηλές σε FODMAP όπως το σκόρδο το κρεμμύδι ή το μπρόκολο ελαχιστοποιεί το συνολικό φορτίο ζύμωσης που θα κληθεί να διαχειριστεί το έντερο.

12. Φαρμακολογική υποστήριξη και ένζυμα

Εάν η διατροφική προσαρμογή δεν αρκεί η φαρμακολογία παρέχει στοχευμένες λύσεις. Η προσθήκη του ενζύμου που λείπει από τον ανθρώπινο οργανισμό αποτελεί τη χρυσή επιλογή.

Τα συμπληρώματα άλφα-γαλακτοσιδάσης τα οποία λαμβάνονται ακριβώς πριν από την πρώτη μπουκιά του γεύματος διασπούν τους ολιγοσακχαρίτες στο στομάχι πριν αυτοί φτάσουν στα βακτήρια του κόλου.

Εναλλακτικά τα σκευάσματα σιμεθικόνης μετά το γεύμα σπάνε την επιφανειακή τάση των φυσαλίδων αερίου που δημιουργούν οι σαπωνίνες επιτρέποντας την ευκολότερη και λιγότερο επώδυνη αποβολή τους.

13. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό

Το κοιλιακό φούσκωμα λόγω της κατανάλωσης οσπρίων είναι μια εντελώς ακίνδυνη διαδικασία αν και εξαιρετικά άβολη. Υποχωρεί πλήρως εντός είκοσι τεσσάρων ωρών.

Ωστόσο εάν το φούσκωμα είναι μόνιμο ή επώδυνο ίσως υποκρύπτει Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου ή Σύνδρομο Βακτηριακής Υπερανάπτυξης του Λεπτού Εντέρου (SIBO).

Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση εάν εμφανιστούν:

• Ανεξέλεγκτη εναλλαγή μεταξύ σοβαρής διάρροιας και δυσκοιλιότητας.
• Κοιλιακός πόνος που σας ξυπνάει κατά τη διάρκεια της νύχτας.
• Ακούσια και σημαντική απώλεια βάρους.
• Παρουσία βλέννας ή αίματος στα κόπρανα.
• Αίσθημα πρώιμου κορεσμού συνοδευόμενο από ναυτία που δεν υποχωρεί.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι αλήθεια ότι τα ζυμαρικά από ρεβίθια είναι πιο δύσπεπτα από τα κανονικά ρεβίθια;

Ναι συχνά είναι πιο δύσπεπτα διότι δεν υφίστανται το πολύωρο μούλιασμα και το βράσιμο στο νερό το οποίο διαλύει και απομακρύνει ένα μεγάλο μέρος των υδατοδιαλυτών ολιγοσακχαριτών.

2. Πρέπει να πίνω πολύ νερό με αυτά τα ζυμαρικά;

Η επαρκής ενυδάτωση είναι απολύτως απαραίτητη διότι οι τεράστιες ποσότητες φυτικών ινών απαιτούν νερό για να κινηθούν ομαλά στο έντερο διαφορετικά θα προκαλέσουν σοβαρή δυσκοιλιότητα και πόνο.

3. Μήπως έχω αλλεργία στα ρεβίθια και γι’ αυτό φουσκώνω;

Το φούσκωμα και τα αέρια είναι ενδείξεις εντερικής ζύμωσης και δυσανεξίας όχι αλλεργίας. Η αληθινή αλλεργία προκαλεί συμπτώματα όπως εξανθήματα δυσκολία στην αναπνοή και πρήξιμο στο στόμα.

4. Αν προσθέσω ξύδι στη σάλτσα θα χωνέψω καλύτερα;

Τα όξινα περιβάλλοντα δεν βοηθούν στη διάσπαση των συγκεκριμένων σακχάρων (FODMAPs). Η μόνη επιστημονικά τεκμηριωμένη λύση είναι η λήψη του ενζύμου άλφα-γαλακτοσιδάση πριν το γεύμα.

5. Γιατί κάποιοι φίλοι μου δεν φουσκώνουν καθόλου;

Η διαφορά έγκειται στο μικροβίωμα του εντέρου τους. Άτομα που καταναλώνουν καθημερινά τεράστιες ποσότητες οσπρίων έχουν αναπτύξει αποικίες βακτηρίων που διαχειρίζονται τα αέρια πολύ πιο αποτελεσματικά.

15. Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.