Γιατί τρέμουν τα χέρια μου ανεξέλεγκτα όταν πέφτει το σάκχαρό μου;

1. Η άμεση απάντηση στο σύμπτωμά σας

Ο ανεξέλεγκτος τρόμος στα χέρια κατά την πτώση του σακχάρου στο αίμα προκαλείται από τη μαζική απελευθέρωση αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης. Ο οργανισμός αντιλαμβάνεται την υπογλυκαιμία ως άμεση απειλή για την επιβίωση του εγκεφάλου και ενεργοποιεί τον μηχανισμό του στρες για να κινητοποιήσει τα αποθέματα γλυκόζης από το ήπαρ. Αυτή η έκρηξη των ορμονών διέγερσης υπερλειτουργεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας ακούσιες και ρυθμικές συσπάσεις των μυϊκών ινών, οι οποίες γίνονται αντιληπτές ως οξύς τρόμος κυρίως στα άνω άκρα.

2. Ο εγκέφαλος και η απόλυτη εξάρτηση από τη γλυκόζη

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι το πιο απαιτητικό όργανο του σώματος. Παρότι καταλαμβάνει μόλις το δύο τοις εκατό του σωματικού βάρους καταναλώνει περίπου το είκοσι τοις εκατό της συνολικής γλυκόζης.

Σε αντίθεση με τους μύες που μπορούν να κάψουν λίπος ή να αποθηκεύσουν ενέργεια ο εγκέφαλος δεν διαθέτει αποθήκες. Βασίζεται αποκλειστικά στη συνεχή και αδιάλειπτη παροχή γλυκόζης μέσω της κυκλοφορίας του αίματος.

Όταν τα επίπεδα σακχάρου πέφτουν κάτω από τα εβδομήντα χιλιοστόγραμμα ανά δεκατόλιτρο τα νευρικά κύτταρα αρχίζουν να υποσιτίζονται. Ο εγκέφαλος ανιχνεύει αμέσως αυτή τη χημική έλλειψη και κηρύσσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

3. Η ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος

Μόλις ο υποθάλαμος καταγράψει την επικίνδυνη πτώση της γλυκόζης στέλνει σήμα στα επινεφρίδια. Στόχος του είναι να προστατεύσει τη νοητική λειτουργία με κάθε κόστος.

Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα τίθεται σε πλήρη λειτουργία. Πρόκειται για το ίδιο ακριβώς νευρικό δίκτυο που ενεργοποιείται όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έναν θανάσιμο κίνδυνο όπως η επίθεση ενός άγριου ζώου.

Αυτή η αντίδραση μάχης ή φυγής προκαλεί μια καταρρακτώδη απελευθέρωση κατεχολαμινών κυρίως αδρεναλίνης η οποία ταξιδεύει αστραπιαία σε κάθε κύτταρο του ανθρώπινου σώματος.

4. Η δράση της αδρεναλίνης στους μύες

Ο ρόλος της αδρεναλίνης στην υπογλυκαιμία είναι διπλός. Πρώτον δίνει εντολή στο ήπαρ να διασπάσει το αποθηκευμένο γλυκογόνο σε νέα γλυκόζη διοχετεύοντάς την ξανά στο αίμα.

Δεύτερον επιδρά στους βήτα υποδοχείς των σκελετικών μυών. Η αδρεναλίνη προετοιμάζει τους μύες των χεριών και των ποδιών για άμεση και βίαιη δράση αυξάνοντας τον βασικό τους τόνο.

Οι μυϊκές ίνες λαμβάνουν αντικρουόμενα σήματα. Από τη μία βρίσκονται σε κατάσταση μέγιστης ετοιμότητας από την αδρεναλίνη ενώ από την άλλη στερούνται την απαραίτητη γλυκόζη για να εκτελέσουν την κίνηση. Αυτή η ένταση οδηγεί σε ανεξέλεγκτο τρόμο.

5. Ο φυσιολογικός τρόμος της υπογλυκαιμίας

Ο τρόμος που βιώνετε χαρακτηρίζεται ιατρικά ως φυσιολογικός τρόμος. Πρόκειται για μια λεπτή και γρήγορη κίνηση των άκρων η οποία υπάρχει πάντα στο σώμα αλλά υπό κανονικές συνθήκες δεν είναι ορατή με γυμνό μάτι.

Η πλημμύρα της αδρεναλίνης ενισχύει το πλάτος αυτής της κίνησης. Ο συγχρονισμός των κινητικών νευρώνων διαταράσσεται οδηγώντας σε ορατές ταλαντώσεις των δακτύλων και των καρπών.

Το φαινόμενο αυτό είναι πανομοιότυπο με το τρέμουλο που ακολουθεί μια έντονη τρομάρα ή την κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας καφέ. Αποτελεί την καθαρή σωματική έκφραση της χημικής υπερδιέγερσης.

6. Διαφορές με άλλους τύπους τρόμου

Ο τρόμος των χεριών δεν οφείλεται πάντα στην πτώση του σακχάρου. Η διαφοροποίηση των χαρακτηριστικών είναι απαραίτητη για τη σωστή κλινική εκτίμηση.

Στον παρακάτω πίνακα αναλύονται οι διαφορές:

7. Συνοδά συμπτώματα της διέγερσης

Ο τρόμος είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Η προσπάθεια του σώματος να σώσει τον εγκέφαλο πυροδοτεί ένα ευρύτερο φάσμα προειδοποιητικών σημαδιών.

Ο ασθενής λούζεται από κρύο ιδρώτα. Αυτή η εφίδρωση δεν σχετίζεται με τη θερμοκρασία αλλά αποτελεί νευρογενή αντίδραση της αδρεναλίνης. Η καρδιά αρχίζει να χτυπά δυνατά και γρήγορα προκαλώντας ταχυκαρδία.

Η απώλεια χρώματος από το πρόσωπο (ωχρότητα) είναι επίσης συχνή. Το αίμα ανακατευθύνεται από το δέρμα προς τα ζωτικά όργανα δημιουργώντας μια εικόνα έντονης σωματικής δυσφορίας.

8. Η νευρογλυκοπενική φάση

Εάν ο τρόμος αγνοηθεί και το σάκχαρο συνεχίσει να πέφτει η κατάσταση περνά στο δεύτερο στάδιο. Το στάδιο αυτό ονομάζεται νευρογλυκοπενία και αφορά την άμεση έλλειψη γλυκόζης στα εγκεφαλικά κύτταρα.

Σε αυτό το σημείο οι γνωστικές λειτουργίες αρχίζουν να καταρρέουν. Ο ασθενής εμφανίζει σύγχυση δυσκολία στην άρθρωση των λέξεων και αδυναμία συγκέντρωσης. Η συμπεριφορά του ίσως γίνει επιθετική ή παράλογη.

Αυτή η φάση είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Χωρίς άμεση παρέμβαση ο εγκέφαλος θα διακόψει λειτουργίες καταλήγοντας σε απώλεια αισθήσεων ή υπογλυκαιμικό κώμα.

9. Παράγοντες που προκαλούν την πτώση

Η υπογλυκαιμία είναι το σήμα κατατεθέν του διαβήτη ειδικά όταν η δόση της ινσουλίνης ή των φαρμάκων υπερβαίνει την αντίστοιχη πρόσληψη τροφής.

Εντούτοις το σύμπτωμα εμφανίζεται και σε άτομα χωρίς διαβήτη. Η αντιδραστική υπογλυκαιμία συμβαίνει όταν ένα άτομο καταναλώνει τεράστια ποσότητα απλών υδατανθράκων. Το πάγκρεας υπεραντιδρά εκκρίνοντας περίσσεια ινσουλίνης η οποία ρίχνει το σάκχαρο απότομα.

Η παρατεταμένη νηστεία οι εξαντλητικές δίαιτες και η έντονη σωματική άσκηση χωρίς επαρκή διατροφική υποστήριξη αποτελούν τις συχνότερες αιτίες υπογλυκαιμικού τρόμου στους υγιείς ενήλικες.

10. Η σημασία του ήπατος

Το συκώτι είναι ο βασικός αποθηκευτικός χώρος της γλυκόζης. Αποθηκεύει το σάκχαρο με τη μορφή γλυκογόνου. Κατά τη διάρκεια του τρόμου το ήπαρ εργάζεται υπερωρίες.

Υπακούοντας στην εντολή της αδρεναλίνης διασπά το γλυκογόνο για να σώσει την κατάσταση. Εάν όμως οι αποθήκες του ήπατος είναι άδειες λόγω κακής διατροφής ή υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ ο μηχανισμός διάσωσης αποτυγχάνει.

Το αλκοόλ συγκεκριμένα μπλοκάρει τη δυνατότητα του ήπατος να παράγει νέα γλυκόζη. Ένας μεθυσμένος άνθρωπος που παραλείπει γεύματα διατρέχει τεράστιο κίνδυνο σοβαρής υπογλυκαιμίας.

11. Στρατηγικές άμεσης αντιμετώπισης

Όταν ξεκινήσει ο τρόμος στα χέρια ο οργανισμός χρειάζεται βοήθεια όχι παρατήρηση. Η άμεση χορήγηση ταχέως απορροφήσιμων υδατανθράκων είναι σωτήρια.

Ο κανόνας των δεκαπέντε γραμμαρίων είναι η ιατρική οδηγία. Η κατανάλωση μισού ποτηριού χυμού φρούτων ενός μικρού κουτιού κανονικού αναψυκτικού ή τριών κουταλιών ζάχαρης διαλυμένων σε νερό αποτελεί την ιδανική λύση.

Μετά τη λήψη περιμένετε δεκαπέντε λεπτά. Ο τρόμος και η εφίδρωση θα υποχωρήσουν σταδιακά καθώς ο εγκέφαλος επιβεβαιώνει την παρουσία γλυκόζης και σταματά την παραγωγή αδρεναλίνης. Στη συνέχεια καταναλώστε ένα μικρό γεύμα με σύνθετους υδατάνθρακες για να διατηρήσετε την ισορροπία.

12. Λάθη στην αντιμετώπιση του επεισοδίου

Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν οι ασθενείς όταν τρέμουν είναι η κατανάλωση σοκολάτας ή γλυκών που περιέχουν πολλά λιπαρά.

Τα λίπη επιβραδύνουν δραματικά τη γαστρική κένωση και την απορρόφηση της ζάχαρης από το έντερο. Η γλυκόζη εγκλωβίζεται στο στομάχι και ο τρόμος συνεχίζεται για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ένα άλλο λάθος είναι η υπερκατανάλωση τροφής λόγω πανικού. Η λήψη τεράστιας ποσότητας ζάχαρης θα προκαλέσει μια νέα ακραία υπεργλυκαιμία αναγκάζοντας το σώμα να μπει σε έναν φαύλο κύκλο διακυμάνσεων.

13. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό

Στα άτομα χωρίς διαγνωσμένο διαβήτη ένα μεμονωμένο επεισόδιο τρόμου λόγω καθυστερημένου γεύματος είναι φυσιολογικό. Ωστόσο η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση απαιτεί προσοχή.

Η συχνή υπογλυκαιμία μπορεί να υποκρύπτει προδιαβητικές καταστάσεις ενδοκρινολογικές διαταραχές ή σπανιότερα ινσουλινώματα (όγκους του παγκρέατος που παράγουν ανεξέλεγκτα ινσουλίνη).

Αναζητήστε ιατρική αξιολόγηση εάν παρατηρήσετε τα εξής:

• Ο τρόμος εμφανίζεται τακτικά ανεξάρτητα από τις διατροφικές σας συνήθειες.
• Τα επεισόδια συνοδεύονται από απώλεια συνείδησης ή λιποθυμία.
• Νιώθετε τα χέρια σας να τρέμουν έντονα αμέσως μόλις ξυπνήσετε το πρωί.
• Εμφανίζετε σοβαρή σύγχυση την οποία επισημαίνουν οι γύρω σας.
• Η κατανάλωση ζάχαρης δεν σταματά τον τρόμο μετά από είκοσι λεπτά.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Γιατί νιώθω αδύναμος ακόμα και αφού φάω ζάχαρη και σταματήσει ο τρόμος;

Η αδρεναλίνη χρειάζεται χρόνο για να καθαρίσει από το αίμα. Παράλληλα το σώμα έχει εξαντληθεί από την ένταση της αντίδρασης στρες αφήνοντας ένα αίσθημα σωματικής κόπωσης που διαρκεί για αρκετές ώρες.

2. Πρέπει να φάω κάτι γλυκό αν τρέμουν τα χέρια μου από άγχος;

Όχι αν ο τρόμος οφείλεται σε ψυχολογικό άγχος το σάκχαρό σας είναι φυσιολογικό. Η λήψη ζάχαρης δεν θα βοηθήσει και ενδέχεται να προκαλέσει περιττή αιχμή ινσουλίνης.

3. Είναι επικίνδυνο να οδηγώ όταν τρέμουν τα χέρια μου;

Είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Ο τρόμος είναι το προειδοποιητικό σημάδι ότι ο εγκέφαλος στερείται καυσίμου. Η ικανότητα αντίδρασης και η κρίση σας είναι δραματικά μειωμένες. Σταματήστε αμέσως και καταναλώστε γλυκόζη.

4. Ανάπτυξα διαβήτη αφού παθαίνω τέτοια επεισόδια;

Η υπογλυκαιμία δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τον διαβήτη. Πολλά υγιή άτομα εμφανίζουν αντιδραστική υπογλυκαιμία μετά από κατανάλωση πολλών υδατανθράκων. Ένας εργαστηριακός έλεγχος ωστόσο είναι απαραίτητος.

5. Αν δεν φάω τίποτα θα σταματήσει ο τρόμος από μόνος του;

Εάν το συκώτι σας διαθέτει αποθέματα γλυκογόνου θα τα απελευθερώσει και ο τρόμος ίσως υποχωρήσει. Αν όμως τα αποθέματα είναι άδεια η κατάσταση θα επιδεινωθεί επικίνδυνα οδηγώντας σε νευρολογική κατάρρευση.

15. Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.