Πώς θα καταλάβω αν έχω διαφραγματοκήλη;

1. Εισαγωγή στα συμπτώματα της διαφραγματοκήλης

Τα σημάδια που υποδηλώνουν την παρουσία μιας διαφραγματοκήλης ταυτίζονται συχνά με εκείνα της έντονης γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης περιλαμβάνοντας σοβαρή καούρα αναγωγή τροφών και όξινων υγρών προς το στόμα καθώς και δυσκολία στην κατάποση. Ωστόσο η πάθηση αυτή διαφοροποιείται καθώς μπορεί να προκαλέσει πρόσθετα μηχανικά συμπτώματα όπως το γρήγορο αίσθημα κορεσμού κατά τη διάρκεια μικρών γευμάτων ανεξήγητη δύσπνοια και έναν οξύ διαπεραστικό πόνο στο στήθος ο οποίος συχνά μιμείται ένα έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η αναγνώριση αυτής της ανατομικής ανωμαλίας απαιτεί εξειδικευμένη ιατρική εξέταση.

Η συγκεκριμένη πάθηση αποτελεί ένα καθαρά μηχανικό και ανατομικό πρόβλημα το οποίο αφορά τη θέση του στομάχου εντός της κοιλιακής κοιλότητας. Οι περισσότεροι ασθενείς φέρουν την πάθηση για δεκαετίες χωρίς καμία απολύτως ενόχληση. Όταν όμως το μέγεθός της αυξηθεί τα συμπτώματα καθίστανται τόσο ενοχλητικά που διαταράσσουν ριζικά την ποιότητα ζωής και τον ύπνο.

Η κατανόηση του πώς ένα όργανο μετατοπίζεται από την αρχική του θέση διευκρινίζει τον λόγο για τον οποίο η φαρμακευτική αγωγή ενώ ανακουφίζει από τα οξέα αδυνατεί συχνά να λύσει το πρόβλημα του βάρους και της πίεσης στο στήθος καθιστώντας τον ρόλο της γαστρεντερολογικής παρακολούθησης απολύτως απαραίτητο.

2. Ανατομία του διαφράγματος και οισοφαγικό τρήμα

Για να γίνει κατανοητή η πάθηση πρέπει να εξετάσουμε τη λειτουργία του διαφράγματος. Το διάφραγμα είναι ένας μεγάλος θολωτός μυς ο οποίος χωρίζει τον θώρακα από την κοιλιά. Πάνω από το διάφραγμα βρίσκονται οι πνεύμονες και η καρδιά ενώ από κάτω βρίσκονται το στομάχι το συκώτι και τα έντερα. Η κύρια λειτουργία του είναι η αναπνοή.

Προκειμένου ο οισοφάγος να μεταφέρει την τροφή από τον λαιμό στο στομάχι πρέπει να διαπεράσει αυτόν τον μυ. Η διάβαση γίνεται μέσα από μια μικρή τρύπα η οποία ονομάζεται οισοφαγικό τρήμα. Υπό φυσιολογικές συνθήκες αυτό το τρήμα εφαρμόζει σφιχτά γύρω από τον οισοφάγο κρατώντας το στομάχι σταθερά αγκυροβολημένο κάτω από το διάφραγμα.

Το διάφραγμα υποστηρίζει τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα ενισχύοντας την αντιπαλινδρομική λειτουργία της βαλβίδας εξασφαλίζοντας ότι τα υγρά παραμένουν αποκλειστικά εντός της κοιλιακής κοιλότητας.

3. Παθοφυσιολογία και δημιουργία της κήλης

Η κήλη δημιουργείται όταν το οισοφάγικό τρήμα χαλαρώνει και διευρύνεται. Αυτή η εξασθένηση του μυϊκού ιστού επιτρέπει στο ανώτερο τμήμα του στομάχου να γλιστρήσει μέσα από την τρύπα και να προβάλει προς τα πάνω μέσα στη θωρακική κοιλότητα. Ο θώρακας διαθέτει αρνητική πίεση για τη διευκόλυνση της αναπνοής γεγονός που ρουφάει κυριολεκτικά το στομάχι προς τα πάνω.

Αυτή η ανατομική μετατόπιση καταστρέφει τον βαλβιδικό μηχανισμό του σφιγκτήρα. Χωρίς την εξωτερική υποστήριξη του διαφράγματος η βαλβίδα παραμένει μισάνοιχτη. Τα γαστρικά υγρά βρίσκουν ελεύθερη δίοδο προς τον οισοφάγο προκαλώντας συνεχή χημικά εγκαύματα.

Η πάθηση είναι εξαιρετικά συνήθης σε άτομα άνω των πενήντα ετών καθώς η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης προκαλεί απώλεια της ελαστικότητας και της δύναμης του συνδετικού ιστού γύρω από το τρήμα.

4. Τύποι διαφραγματοκήλης και κλινική σημασία

Οι ιατροί διακρίνουν την πάθηση σε δύο βασικούς τύπους οι οποίοι παρουσιάζουν διαφορετική επικινδυνότητα.

Ο τύπος ένα γνωστός ως ολισθαίνουσα διαφραγματοκήλη αντιπροσωπεύει το ενενήντα πέντε τοις εκατό των περιπτώσεων. Εδώ η ένωση του οισοφάγου με το στομάχι γλιστράει πάνω κάτω μέσα από το τρήμα ανάλογα με την πίεση και την κατάποση. Συχνά επανέρχεται στη θέση της όταν ο ασθενής είναι όρθιος. Είναι η κύρια αιτία των συμπτωμάτων παλινδρόμησης αλλά σπάνια προκαλεί οξείες μηχανικές επιπλοκές.

Οι τύποι δύο έως τέσσερις είναι γνωστές ως παραοισοφαγικές κήλες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ένωση παραμένει στη θέση της αλλά ένα μεγάλο τμήμα του στομάχου διπλώνει και περνάει δίπλα από τον οισοφάγο μέσα στον θώρακα. Αυτός ο τύπος εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους καθώς το στομάχι μπορεί να περιστραφεί γύρω από τον άξονά του και να στραγγαλιστεί διακόπτοντας την παροχή αίματος.

5. Συμπτώματα παλινδρόμησης και καούρα

Το πιο κοινό σημάδι είναι η επίμονη καούρα. Το οξύ ανεβαίνει ανεμπόδιστα καίγοντας τον οισοφάγο. Η ένταση του πόνου εξαρτάται άμεσα από τη θέση του σώματος. Το σκύψιμο για την εκτέλεση οικιακών εργασιών ή το δέσιμο των παπουτσιών προκαλεί ακαριαία επιστροφή υγρών φαινόμενο απόλυτα ενδεικτικό του μηχανικού προβλήματος.

Ο νυχτερινός ύπνος διαταράσσεται δραματικά. Η απώλεια της βαρύτητας όταν ο ασθενής ξαπλώνει επιτρέπει στα οξέα να γεμίσουν τον οισοφάγο. Ο ασθενής ξυπνάει με μια ξινή γεύση στο στόμα και αίσθημα πνιγμού αναζητώντας ανακούφιση σε όρθια στάση ή χρησιμοποιώντας πολλαπλά μαξιλάρια.

Αυτή η χρόνια φλεγμονή οδηγεί σε δυσκολία στην κατάποση καθώς δημιουργούνται ουλές και στενώσεις δυσκολεύοντας τη δίοδο των στερεών τροφών.

6. Μηχανικά συμπτώματα και αίσθημα βάρους

Σε μεγαλύτερες κήλες ιδιαίτερα στις παραοισοφαγικές τα συμπτώματα δεν αφορούν το οξύ αλλά τη μηχανική πίεση. Το τμήμα του στομάχου που έχει παγιδευτεί στον θώρακα γεμίζει με φαγητό και αέρια φουσκώνοντας σαν μπαλόνι δίπλα στην καρδιά και τους πνεύμονες.

Ο ασθενής αισθάνεται ένα ανεξήγητο βάρος ή φούσκωμα στο στήθος αμέσως μετά την κατανάλωση έστω και μικρής ποσότητας τροφής. Ο πρόωρος κορεσμός οδηγεί σε αποφυγή γευμάτων και ανεπιθύμητη απώλεια βάρους. Οι ερυγές τα συνεχή ρεψίματα αποτελούν την απεγνωσμένη προσπάθεια του οργανισμού να αποσυμπιέσει αυτόν τον εγκλωβισμένο αέρα.

Αυτό το μηχανικό σύμπτωμα δεν ανταποκρίνεται σε καμία φαρμακευτική αγωγή για το στομάχι αποτελώντας συχνά τον λόγο που ο ασθενής αναζητά χειρουργική εκτίμηση.

7. Καρδιολογική μίμηση και πόνος στο στήθος

Η εντόπιση του στομάχου δίπλα στην καρδιά δημιουργεί τρομακτική σύγχυση. Ένας σπασμός του οισοφάγου ή η οξεία διάταση του εγκλωβισμένου στομάχου προκαλούν έναν οξύ και συνθλιπτικό πόνο πίσω από το στέρνο. Ο πόνος μπορεί να αντανακλά στην πλάτη και τους ώμους ακριβώς όπως συμβαίνει σε ένα ισχαιμικό επεισόδιο.

Η αδυναμία του ασθενούς να διακρίνει τη διαφορά τον οδηγεί δικαιολογημένα στα επείγοντα περιστατικά. Η διαφοροποίηση επιτυγχάνεται μόνο αφού αποκλειστεί η καρδιολογική νόσος με ηλεκτροκαρδιογράφημα και αιματολογικές εξετάσεις.

Ωστόσο ο ασθενής οφείλει να παρατηρήσει ότι ο πόνος της κήλης δεν προκαλείται ποτέ από το γρήγορο περπάτημα ή την άσκηση αλλά συμβαίνει κυρίως μετά από μεγάλα γεύματα ή κατά την κατάκλιση.

8. Αναπνευστικά συμπτώματα και δύσπνοια

Η τεράστια μάζα μιας παραοισοφαγικής κήλης καταλαμβάνει πολύτιμο χώρο στο κάτω μέρος του θώρακα. Αυτό εμποδίζει την πλήρη έκπτυξη των πνευμόνων κατά την εισπνοή. Ο ασθενής παραπονιέται για ανεξήγητη δύσπνοια η οποία επιδεινώνεται εντυπωσιακά αμέσως μετά το φαγητό.

Επιπλέον ο κίνδυνος εισρόφησης των παλινδρομούντων υγρών μέσα στους πνεύμονες είναι εξαιρετικά υψηλός κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτό οδηγεί στην εμφάνιση χρόνιου ασθματικού βήχα υποτροπιαζουσών πνευμονιών και βραχνάδας λόγω του χημικού εγκαύματος των φωνητικών χορδών.

Αυτές οι αναπνευστικές επιπλοκές καθιστούν τη χειρουργική παρέμβαση υποχρεωτική για να προστατευθεί η συνολική αναπνευστική λειτουργία.

9. Κλινική αξιολόγηση και διαφοροδιάγνωση

Η διάκριση μεταξύ της απλής παλινδρόμησης και της ανατομικής ανωμαλίας στηρίζεται στα μηχανικά χαρακτηριστικά.

Η συνύπαρξη της καούρας με την αναιμία ή τη δύσπνοια αποκαλύπτει τη σοβαρότητα της βλάβης.

10. Παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν την πίεση

Η δημιουργία της κήλης είναι το αποτέλεσμα της χρόνιας αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης. Η παχυσαρκία ασκεί μόνιμη και τεράστια πίεση στο διάφραγμα αποτελώντας τον κυριότερο επιβαρυντικό παράγοντα. Κάθε επιπλέον κιλό συμβάλλει στη διεύρυνση της τρύπας.

Ο χρόνιος έντονος βήχας όπως συμβαίνει στους καπνιστές και ο σοβαρός εμετός καταπονούν μηχανικά τους μυς του διαφράγματος. Ομοίως ο παρατεταμένος τοκετός και η άρση υπερβολικά βαρέων αντικειμένων κατά τη διάρκεια σωματικής εργασίας λειτουργούν αθροιστικά δημιουργώντας ρήξεις στον συνδετικό ιστό.

Η ηλικία παραμένει ο σημαντικότερος μη τροποποιήσιμος παράγοντας καθώς πάνω από το εξήντα τοις εκατό των ανθρώπων ηλικίας άνω των εξήντα ετών εμφανίζουν κάποια μορφή ολισθαίνουσας κήλης ακόμα και ασυμπτωματικά.

11. Πότε να αναζητήσετε άμεση ιατρική εκτίμηση

Υπάρχουν συγκεκριμένες καταστάσεις που απαιτούν επείγουσα προσέλευση στο νοσοκομείο. Εάν ο πόνος στο στήθος συνοδεύεται από ναυτία αδυναμία ρεψίματος και μια αίσθηση στραγγαλισμού ψηλά στην κοιλιά υπάρχει τεράστιος κίνδυνος περίσφιξης και συστροφής του στομάχου.

Αυτή η μηχανική απόφραξη είναι θανατηφόρα καθώς διακόπτει την κυκλοφορία του αίματος στο όργανο οδηγώντας σε νέκρωση μέσα σε λίγες ώρες. Επιπλέον εάν εμφανίσετε εμετούς που μοιάζουν με κατακάθι καφέ ή παρατηρήσετε κατάμαυρα κόπρανα υποδηλώνεται εσωτερική αιμορραγία από μεγάλο έλκος.

Η δυσκολία στην κατάποση στερεών τροφών που κολλάνε σταθερά στο στήθος δεν πρέπει ποτέ να αγνοείται διότι μπορεί να κρύβει ανάπτυξη κακοήθειας στον κατεστραμμένο οισοφάγο.

12. Διαγνωστικές εξετάσεις και απεικόνιση

Ο γαστρεντερολόγος διαθέτει ειδικά εργαλεία για την επιβεβαίωση της νόσου. Η γαστροσκόπηση είναι η κύρια εξέταση. Ο ιατρός εισάγει μια μικρή κάμερα και βλέπει απευθείας την ανατομία επιβεβαιώνοντας ότι το στομάχι βρίσκεται πάνω από το διάφραγμα ελέγχοντας ταυτόχρονα το μέγεθος των εγκαυμάτων στον οισοφάγο.

Για την ακριβή εκτίμηση του μεγέθους μιας μεγάλης κήλης πραγματοποιείται ακτινογραφία με κατάποση βαρίου. Ο ασθενής πίνει ένα σκιαγραφικό υγρό και η κίνηση του υγρού καταγράφεται αποκαλύπτοντας την ακριβή πορεία του στομάχου μέσα στον θώρακα.

Τέλος η μανομετρία οισοφάγου μετράει τη δύναμη των μυών και του σφιγκτήρα προσφέροντας κρίσιμα δεδομένα πριν αποφασιστεί μια χειρουργική παρέμβαση.

13. Επιλογές θεραπείας και χειρουργική αποκατάσταση

Για την ολισθαίνουσα κήλη που προκαλεί μόνο συμπτώματα παλινδρόμησης η αγωγή ταυτίζεται με εκείνη της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Απαιτείται απώλεια βάρους ανύψωση του κρεβατιού μικρά γεύματα και χορήγηση αναστολέων αντλίας πρωτονίων για τη μείωση της οξύτητας. Τα φάρμακα ελέγχουν τον πόνο αλλά δεν διορθώνουν την ανατομία.

Οι παραοισοφαγικές κήλες καθώς και οι μεγάλες ολισθαίνουσες που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα απαιτούν χειρουργική διόρθωση. Η λαπαροσκοπική θολοπτύχωση είναι η επέμβαση εκλογής. Ο χειρουργός τραβάει το στομάχι πίσω στην κοιλιά κλείνει τη διευρυσμένη τρύπα του διαφράγματος με ράμματα και τυλίγει το πάνω μέρος του στομάχου γύρω από τον οισοφάγο για να δημιουργήσει μια νέα ισχυρή βαλβίδα.

Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε αυτή την επέμβαση αναφέρουν άμεση και μόνιμη ανακούφιση απεξαρτούμενοι πλήρως από τη φαρμακευτική αγωγή.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορεί η κήλη να θεραπευτεί με γυμναστική;

Όχι η διαφραγματοκήλη είναι ρήξη ιστού η οποία διορθώνεται μόνο χειρουργικά. Η γυμναστική βοηθά μόνο μέσω της απώλειας βάρους που μειώνει την πίεση.

2. Πόσο νερό επιτρέπεται να πίνω με το φαγητό;

Συνιστάται η κατανάλωση υγρών ανάμεσα στα γεύματα και όχι κατά τη διάρκειά τους διότι τα πολλά υγρά αυξάνουν τον όγκο του στομάχου διευκολύνοντας την παλινδρόμηση.

3. Είναι επικίνδυνη η εγκυμοσύνη αν έχω διαφραγματοκήλη;

Δεν είναι επικίνδυνη αλλά τα συμπτώματα θα γίνουν εντονότερα στο τρίτο τρίμηνο λόγω της τεράστιας μηχανικής πίεσης του εμβρύου απαιτώντας ασφαλή φαρμακευτική υποστήριξη.

4. Προκαλεί καρκίνο αυτή η πάθηση;

Η ίδια η κήλη δεν είναι καρκινογόνος όμως τα οξέα που επιτρέπει να ανεβαίνουν προκαλούν τον οισοφάγο Barrett ο οποίος συνιστά προκαρκινική βλάβη.

5. Επιτρέπεται να φοράω σφιχτά ρούχα;

Οι σφιχτές ζώνες και οι κορσέδες απαγορεύονται διότι συμπιέζουν το στομάχι σπρώχνοντας το περιεχόμενό του με βία προς τα πάνω μέσα από το τρήμα.

6. Πρέπει να χειρουργηθώ εάν δεν έχω συμπτώματα;

Εάν η κήλη βρεθεί τυχαία και είναι ολισθαίνουσα χωρίς συμπτώματα δεν απαιτείται χειρουργείο. Οι μεγάλες παραοισοφαγικές ωστόσο συχνά χειρουργούνται προληπτικά λόγω κινδύνου συστροφής.

7. Πόσο καιρό χρειάζεται η ανάρρωση από το χειρουργείο;

Η λαπαροσκοπική επέμβαση απαιτεί συνήθως μία με δύο ημέρες νοσηλείας και περίπου τρεις εβδομάδες διατροφής με πολτοποιημένα γεύματα μέχρι να υποχωρήσει το μετεγχειρητικό οίδημα.

15. Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.