Γιατί οι μασχάλες μου μυρίζουν πολύ χειρότερα όταν έχω έντονο άγχος στη δουλειά;

1. Εισαγωγή: Το αποτύπωμα του στρες στην οσμή

Η εντονότατη κακοσμία (βρωμιδοσία) που αναδύεται από τις μασχάλες υπό συνθήκες ακραίου στρες στον εργασιακό χώρο, διαφέρει δραματικά –και βιοχημικά– από τον ιδρώτα που παράγεται κατά τη διάρκεια της γυμναστικής ή μιας ζεστής μέρας. Η αιτία αυτής της οξείας (και συχνά εξουθενωτικής ψυχολογικά) διαφοράς εδράζεται στην ενεργοποίηση μιας εντελώς διαφορετικής κατηγορίας αδένων: των αποκρινών ιδρωτοποιών αδένων (Apocrine Glands). Το ψυχολογικό άγχος πυροδοτεί άμεσα τον άξονα του στρες (αδρεναλίνη και κορτιζόλη). Οι ορμόνες αυτές αναγκάζουν τους αποκρινείς αδένες, που βρίσκονται κυρίως στις μασχάλες, να συσπαστούν βίαια και να απελευθερώσουν ένα παχύρρευστο, γαλακτώδες υγρό, πλούσιο σε λιπίδια και πρωτεΐνες.

Αν και αυτό το υγρό είναι αρχικά άοσμο όταν εξέρχεται από τους πόρους, αποτελεί το απόλυτο (και εξαιρετικά θρεπτικό) γεύμα για τα εκατομμύρια συμβιωτικά βακτήρια που ζουν φυσιολογικά στο σκοτεινό, υγρό μικροκλίμα της μασχάλης (όπως ο *Corynebacterium*). Καθώς τα βακτήρια αυτά διασπούν (τρώγοντας) τα λιπίδια και τις πρωτεΐνες, αποβάλλουν πτητικά λιπαρά οξέα και θειούχες ενώσεις.

Αυτά τα μεταβολικά υποπροϊόντα είναι που δημιουργούν την οξεία, διαπεραστική και “όξινη” (pungent) μυρωδιά του ιδρώτα του στρες. Είναι μια εξαιρετικά αρχέγονη, εξελικτική αντίδραση του οργανισμού (Φερομόνες Κινδύνου – Alarm Pheromones) που έχει σχεδιαστεί για να μεταδώσει σήματα φόβου στην αγέλη.

Συνεπώς, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην ποσότητα του νερού που χάνετε στο γραφείο (όπως όταν τρέχετε), αλλά στη “χημική τροφή” που παρέχετε στα βακτήρια σας λόγω του φόβου μιας προθεσμίας.

2. Εκκρινείς εναντίον Αποκρινών αδένων (Η Ανατομία)

Το ανθρώπινο σώμα διαθέτει δύο διακριτούς τύπους ιδρωτοποιών αδένων: τους Εκκρινείς και τους Αποκρινείς. Η διάκρισή τους είναι θεμελιώδης για την κατανόηση της κακοσμίας.

Οι Εκκρινείς Αδένες (Eccrine Glands): Βρίσκονται διάσπαρτοι σε ολόκληρο το σώμα (εκατομμύρια). Σκοπός τους είναι αποκλειστικά η ψύξη του σώματος (Θερμορύθμιση). Ο ιδρώτας που παράγουν είναι σχεδόν αποκλειστικά νερό (99%) και αλάτι (νάτριο, κάλιο). Επειδή το νερό δεν περιέχει λίπος, τα βακτήρια του δέρματος *δεν* μπορούν να τραφούν από αυτόν. Γι’ αυτό ο ιδρώτας της γυμναστικής (από τους εκκρινείς αδένες) συνήθως μυρίζει ελάχιστα έως καθόλου.

Οι Αποκρινείς Αδένες (Apocrine Glands): Αναπτύσσονται (και ενεργοποιούνται) κυρίως κατά την εφηβεία (υπό ορμονικό έλεγχο). Εντοπίζονται σε πολύ συγκεκριμένες, τριχωτές περιοχές (μασχάλες, βουβωνική χώρα, θηλές). Καταλήγουν στους θύλακες των τριχών. Αυτοί οι αδένες δεν αντιδρούν στη ζέστη, αλλά στο *στρες*. Παράγουν ένα κολλώδες (viscous), γαλακτώδες υγρό που είναι κατάμεστο από λιπίδια (хоληστερόλη), πρωτεΐνες και στεροειδή. Είναι η “αγαπημένη τροφή” των βακτηρίων.

3. Η σύσταση του «ιδρώτα του στρες»

Όταν κάθεστε στο γραφείο σας και αντιμετωπίζετε ένα πιεστικό email ή μια επίπληξη από τον προϊστάμενο, το σώμα σας δεν “ζεσταίνεται”. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα (Sympathetic Nervous System) αναγνωρίζει “απειλή” (Fight or Flight).

Το συμπαθητικό σύστημα δίνει εντολή (μέσω κατεχολαμινών, όπως η αδρεναλίνη) στα μυοεπιθηλιακά κύτταρα που περιβάλλουν τους αποκρινείς αδένες της μασχάλης να συσπαστούν βίαια. Αυτή η μηχανική σύσπαση (squeezing) “ξερνάει” το αποθηκευμένο, παχύρρευστο υγρό κατευθείαν στην επιφάνεια του δέρματος.

Το υγρό αυτό αναμιγνύεται με τον λίγο (εκκρινή) ιδρώτα της περιοχής. Έτσι δημιουργείται ένα τέλειο “ζωμός καλλιέργειας” (Culture Medium) μέσα στην κλειστή, ζεστή μασχάλη σας. Η σύνθεση αυτού του μείγματος είναι βιοχημικά ρυθμισμένη να προσφέρει ακριβώς τα θρεπτικά συστατικά (αμινοξέα/λίπη) που διασπώνται στις πιο δύσοσμες ουσίες.

4. Ο ρόλος της Κορτιζόλης και της Αδρεναλίνης

Ορμονικά, το στρες του γραφείου δεν προκαλεί απλώς μια στιγμιαία σύσπαση, αλλά διατηρεί μια συνεχή ροή νευροενδοκρινικών σημάτων (HPA Axis).

Η κορτιζόλη, η κύρια ορμόνη του χρόνιου στρες, αυξάνεται δραματικά. Υψηλά επίπεδα κορτιζόλης διατηρούν τους αποκρινείς αδένες σε κατάσταση συνεχούς, “σταγονοειδούς” έκκρισης (trickling). Δεν χρειάζεται να νιώθετε ότι ιδρώνετε (ότι “στάζετε”); η ελάχιστη παραγωγή αυτού του παχύρρευστου υγρού αρκεί για να ξεκινήσει η κακοσμία.

Ταυτόχρονα, η αδρεναλίνη προκαλεί αγγειοσυστολή στο δέρμα (κρύα, ιδρωμένα χέρια) αλλά ταυτόχρονα διεγείρει τους αδένες της μασχάλης. Ο εγκέφαλος σας βρίσκεται σε “υπερδιέγερση” (hyperarousal), μια κατάσταση που επιταχύνει συνολικά τον μεταβολισμό του δέρματος και την αποβολή νεκρών κυττάρων, τα οποία λειτουργούν ως επιπλέον τροφή για τα μικρόβια.

5. Βακτηριακή διάσπαση (Το μικροβίωμα της μασχάλης)

Η μασχάλη (Axillary vault) είναι ίσως το πιο πυκνοκατοικημένο “οικοσύστημα” βακτηρίων στο ανθρώπινο σώμα (Microbiome). Λόγω του σκοταδιού, της θερμότητας (37°C) και της υγρασίας (από τη συγκράτηση των χεριών), εκατομμύρια βακτήρια ζουν εκεί σε αρμονία.

Τα κυρίαρχα βακτήρια είναι οι *Κορυνοβακτηρίδια* (Corynebacterium) και οι *Σταφυλόκοκκοι* (Staphylococcus). Μόλις ο αποκρινής ιδρώτας του στρες φτάσει στην επιφάνεια, αυτά τα βακτήρια (κυρίως τα *Corynebacterium*) πέφτουν με τα μούτρα στις πρωτεΐνες και τα λίπη (λιπόλυση / πρωτεόλυση).

Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας “χώνεψης”, παράγουν (αποβάλλουν) Πτητικές Οργανικές Ενώσεις (VOCs).

Η πιο χαρακτηριστική είναι το Trans-3-methyl-2-hexenoic acid (TMHA). Αυτή η χημική ένωση φέρει την ευθύνη για την κλασική, οξεία, “σαπίλα” και βαριά, όξινη μυρωδιά του ιδρώτα (pungent body odor) που δεν συγκρίνεται με την ιδρωτίλα της γυμναστικής. Μία και μόνο σταγόνα TMHA είναι αρκετή για να γίνει αντιληπτή από την ανθρώπινη μύτη σε τεράστια απόσταση.

6. Θειούχες Ενώσεις (Sulfur) (Μυρωδιά “Κρεμμυδιού” ή “Σκόρδου”)

Εκτός από τα λιπαρά οξέα, τα βακτήρια διασπούν συγκεκριμένα αμινοξέα του αποκρινή ιδρώτα, σχηματίζοντας Θειοαλκοόλες (Thioalcohols).

Οι θειοαλκοόλες περιέχουν Θείο (Sulfur) – το ίδιο χημικό στοιχείο που κάνει το χαλασμένο αυγό, το σκόρδο και το κρεμμύδι να μυρίζουν. (Συγκεκριμένα η ένωση *3-methyl-3-sulfanylhexan-1-ol*).

Αυτό εξηγεί γιατί σε καταστάσεις ακραίου πανικού (όταν ο ιδρώτας σας είναι εξαιρετικά πλούσιος σε αυτά τα αμινοξέα), η μυρωδιά της μασχάλης σας δεν είναι απλώς “άρωμα ιδρώτα”, αλλά αποκτά μια χτυπητή, “κρεμμυδένια” ή “σουβλιστή” μυρωδιά που είναι αδύνατον να καλυφθεί από ένα απλό άρωμα. Το άρωμα απλώς “δένει” με το θείο, δημιουργώντας ένα ακόμη πιο αποκρουστικό αποτέλεσμα.

7. Η εξελικτική σκοπιμότητα του οσφρητικού στρες (Φερομόνες κινδύνου)

Στον χώρο της εξελικτικής βιολογίας, η μυρωδιά του στρες είναι ένα φαινόμενο επιβίωσης. Πολλά ζώα (και σύμφωνα με μελέτες, και ο άνθρωπος) παράγουν «Χημικά Σήματα Κινδύνου» (Alarm Pheromones).

Στα πρώιμα χρόνια του ανθρώπινου είδους, όταν ένα μέλος της ομάδας ένιωθε φόβο (αντικρίζοντας ένα αρπακτικό), ο αποκρινής ιδρώτας απελευθερωνόταν. Τα βακτήρια δημιουργούσαν άμεσα μια έντονη μυρωδιά.

Αυτή η μυρωδιά μεταφερόταν μέσω του αέρα στα υπόλοιπα μέλη της αγέλης, προειδοποιώντας τα (μέσω του οσφρητικού βολβού) για τον αόρατο κίνδυνο. Η οσμή του φόβου ανεβάζει *υποσυνείδητα* την εγρήγορση των ανθρώπων γύρω σας.

Μάλιστα, ψυχολογικές μελέτες έχουν αποδείξει (με μαγνητική τομογραφία fMRI) ότι όταν μυρίζουμε τον ιδρώτα ανθρώπων που έκαναν ελεύθερη πτώση (skydiving) σε σχέση με ιδρώτα γυμναστηρίου, η αμυγδαλή (κέντρο φόβου) του εγκεφάλου μας διεγείρεται άμεσα, αναγνωρίζοντας το “στρες” (Chemosensory threat detection).

8. Η επίδραση της διατροφής στην οσμή υπό στρες

Οτιδήποτε καταναλώνετε μεταφέρεται, μέσω του πλάσματος του αίματος, στο υγρό των ιδρωτοποιών αδένων. Αν έχετε στρες, και ταυτόχρονα έχετε μια “λάθος” διατροφή (Diet-induced bromhidrosis), το αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται.

– Σκόρδο, Κρεμμύδια και Μπαχαρικά: Τα θειούχα (sulfuric) υπολείμματά τους περνούν στο αίμα και απεκκρίνονται μέσω των αποκρινών αδένων, προσθέτοντας επιπλέον τοξικότητα στη μυρωδιά της μασχάλης.

– Κόκκινο Κρέας (Αμινοξέα): Η υπερκατανάλωση κόκκινου κρέατος έχει αποδειχθεί σε κλινικές μελέτες ότι αλλοιώνει το μικροβίωμα της μασχάλης, προσφέροντας στα βακτήρια “βαριά” αμινοξέα που οδηγούν σε πιο όξινη, δυσάρεστη οσμή (Pungency).

– Καφεΐνη (Καφές Εργασίας): Ο καφές (και τα ενεργειακά ποτά) είναι διεγερτικό του συμπαθητικού συστήματος. Η υπερβολική καφεΐνη στο γραφείο ανεβάζει την αδρεναλίνη, προκαλώντας *μεγαλύτερη* σύσπαση των αποκρινών αδένων, μεγιστοποιώντας την παραγωγή της τροφής των βακτηρίων.

9. Ορμονικές Διακυμάνσεις και Οσμή (Εμμηνορρυσιακός κύκλος)

Στις γυναίκες, η κακοσμία του άγχους διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τη φάση του ορμονικού κύκλου.

Οι αποκρινείς αδένες (που παράγουν τον ιδρώτα του στρες) ρυθμίζονται σε μεγάλο βαθμό από τα ανδρογόνα (όπως η τεστοστερόνη, η οποία κυκλοφορεί και στο γυναικείο σώμα).

Κατά τη διάρκεια της ωορρηξίας, το σώμα είναι πιο ευαίσθητο στις οσμές (pheromonal shift). Εάν μια γυναίκα βιώσει έντονο στρες σε αυτή τη φάση, η σύνθεση του ιδρώτα της (λόγω υψηλών επιπέδων οιστρογόνων) μεταβάλλεται ελαφρώς, οδηγώντας σε μια “γλυκύτερη” ή πιο ενοχλητική μεταβολή της μυρωδιάς (Osmidrosis).

Επιπλέον, σε καταστάσεις συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) -όπου τα ανδρογόνα είναι ανεβασμένα- οι αποκρινείς αδένες είναι υπερπλαστικοί (μεγαλύτεροι σε μέγεθος). Ένα στρεσογόνο γεγονός προκαλεί δυσανάλογα μεγάλη παραγωγή παχύρρευστου ιδρώτα και, συνεπώς, πολύ εντονότερη κακοσμία.

10. Βρωμιδοσία (Bromhidrosis): Όταν η οσμή γίνεται κλινικό πρόβλημα

Σε ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων, ο ιδρώτας του στρες δεν είναι απλώς μια περιστασιακή ενόχληση. Ονομάζεται Αποκρινής Βρωμιδοσία (Apocrine Bromhidrosis), μια κλινική (δερματολογική) πάθηση.

Σε αυτούς τους ασθενείς, παρατηρείται υπερανάπτυξη του βακτηρίου *Corynebacterium* στη μασχάλη (dysbiosis). Ακόμη και με τον παραμικρό εκνευρισμό, η μυρωδιά είναι τόσο διεισδυτική που περνάει μέσα από τα ρούχα, προκαλώντας “Κοινωνικό Άγχος”.

Αυτό το κοινωνικό άγχος (ο φόβος ότι “μυρίζω άσχημα”) προκαλεί τεράστιο στρες, το οποίο αυξάνει την κορτιζόλη/αδρεναλίνη, η οποία με τη σειρά της συσπά τους αποκρινείς αδένες, παράγοντας νέο δύσοσμο ιδρώτα.

Αυτός ο καταστροφικός (και ψυχολογικά επώδυνος) βρόχος ανατροφοδότησης (Feedback loop) οδηγεί το άτομο στην απόγνωση, στο να πλένεται εμμονικά στο γραφείο, και στη συχνή (αλλά λανθασμένη) χρήση ακραίων αρωμάτων (που απλώς κάνουν τη μυρωδιά ασφυκτική).

11. Η Διαφορά με τον ιδρώτα της Άσκησης (Η Σύγκριση)

Για να γίνει κατανοητή η διαφορά, εξετάζουμε τι συμβαίνει στο γυμναστήριο έναντι του γραφείου:

Ο “ιδρώτας της ζέστης” μπορεί, σε ακραίες περιπτώσεις, να ξεπλύνει εν μέρει τα βακτήρια. Ο ιδρώτας του στρες απλώς τους δίνει ένα πλούσιο γεύμα, εγκλωβισμένο στα ρούχα.

12. Ενδείξεις Κινδύνου (Red Flags)

Αν και η βρωμιδοσία από το στρες δεν είναι απειλητική, αλλαγές στην οσμή του σώματος μπορεί να κρύβουν συστηματικές παθολογίες που εμφανίζονται ξαφνικά.

Εάν η μυρωδιά της μασχάλης αλλάξει δραματικά και γίνει “γλυκιά”, φρουτώδης (σαν σάπιο μήλο/ακετόνη) και συνοδεύεται από υπερβολική κόπωση, ιδρώτα (και ζάλη) σε συνθήκες στρες, ενδέχεται να υποκρύπτει Διαβητική Κετοξέωση (Diabetic Ketoacidosis). Το σώμα καίει λίπος αντί για σάκχαρο, απελευθερώνοντας κετόνες μέσω των υγρών (ιδρώτας, αναπνοή). Απαιτεί άμεση (νοσοκομειακή) ιατρική περίθαλψη.

Εάν ο ιδρώτας μυρίζει (χημικά) “σαν αμμωνία” ή σαν χλωρίνη, το ήπαρ ή οι νεφροί (Νεφρική Ανεπάρκεια – Uremia) αδυνατούν να φιλτράρουν την ουρία. Οι τοξίνες ψάχνουν απεγνωσμένα άλλη “έξοδο” (απέκκριση) και διοχετεύονται μέσω των ιδρωτοποιών αδένων.

Τέλος, μια νέα, επίμονη (καθημερινή) ασυμμετρία –π.χ. αν μυρίζει πολύ άσχημα ή ιδρώνει αποκλειστικά *μόνο η μία* μασχάλη και όχι η άλλη– ίσως υποδεικνύει νευρολογική (βλάβη στο συμπαθητικό γάγγλιο) ή τοπική βλάβη (λεμφαδένας) και χρήζει ιατρικής αξιολόγησης.

13. Πρακτικές Λύσεις: Πώς να “Σπάσετε” τον Κύκλο της Κακοσμίας

Η αντιμετώπιση του ιδρώτα του στρες δεν επιλύεται με “περισσότερο αφρόλουτρο”. Απαιτείται ιατρική δερματολογική προσέγγιση για τον έλεγχο των βακτηρίων και των αδένων.

– Αντιβακτηριακός Καθαρισμός: Η κλασική σαπουνάδα δεν αρκεί για να σκοτώσει τον σταφυλόκοκκο. Η ιατρική συνιστά το πλύσιμο της μασχάλης (κατά τη διάρκεια του ντους) με χειρουργικό αντισηπτικό, όπως σαπούνι με Χλωρεξιδίνη (Chlorhexidine) ή Υπεροξείδιο του Βενζοϋλίου (Benzoyl Peroxide – BP) 5% (αφήνοντάς το για 2 λεπτά). Σκοτώνει τον πληθυσμό των βακτηρίων (“culture reset”). Χωρίς βακτήρια, δεν υπάρχει διάσπαση. (Χωρίς διάσπαση, ο παχύρρευστος ιδρώτας είναι άοσμος).

– Αποτρίχωση Μασχάλης: Ο αποκρινής ιδρώτας “κολλάει” (συσσωρεύεται) πάνω στις τρίχες. Η τρίχα λειτουργεί ως τεράστια επιφάνεια (φίλτρο) ανάπτυξης βακτηρίων. Η αποτρίχωση με λέιζερ ή το πλήρες ξύρισμα ελαχιστοποιεί τον χώρο κατοικίας του *Corynebacterium* κατά 50%.

– Αντιιδρωτικά εναντίον Αποσμητικών: Το αποσμητικό (Deodorant) απλώς βάζει άρωμα πάνω στην κακοσμία. Χρειάζεστε Αντιιδρωτικό (Antiperspirant με Χλωριούχο Αλουμίνιο). Αυτό πρέπει να μπαίνει το προηγούμενο βράδυ σε εντελώς στεγνό δέρμα. Το αλουμίνιο μπαίνει στον πόρο του αδένα, και όταν πέσετε για ύπνο (και δεν ιδρώνετε), “πήζει”, δημιουργώντας ένα κρυσταλλικό πώμα που εμποδίζει την έκκριση την επόμενη μέρα.

– Glycolic Acid (Γλυκολικό Οξύ): Μια εξαιρετική (bio-hacking) τεχνική είναι η επάλειψη της μασχάλης με Toning (λοσιόν) Γλυκολικού ή Σαλικυλικού Οξέος (AHA/BHA). Τα οξέα αυτά ρίχνουν το pH του δέρματος (το κάνουν πολύ όξινο). Τα βακτήρια της κακοσμίας δεν μπορούν να επιβιώσουν σε χαμηλό pH, εξαλείφοντας τη μυρωδιά (ακόμη κι αν η εφίδρωση συνεχίζεται).

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορεί το στρες (κορτιζόλη) να κάνει τα ρούχα μου να κιτρινίζουν;

Ναι! Ο αποκρινής ιδρώτας περιέχει λιπίδια (λίπος) και πρωτεΐνες. Όταν τα λιπίδια αυτά αναμειγνύονται με το αλουμίνιο των αντιιδρωτικών σας (και το πλύσιμο στο πλυντήριο), οξειδώνονται και δημιουργούν τους σκληρούς, μόνιμους “κίτρινους λεκέδες” (Yellow Pit Stains) στα άσπρα πουκάμισα.

2. Αν πιώ πολλούς καφέδες στη δουλειά, θα μυρίζω χειρότερα;

Απολύτως. Ο καφές (καφεΐνη) ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και ανεβάζει την αδρεναλίνη, μιμούμενος το στρες. Οι αποκρινείς αδένες συσπώνται ραγδαία. Επιπλέον, τα οξέα του καφέ (που αποβάλλονται με τον ιδρώτα) τρέφουν τα βακτήρια.

3. Υπάρχει Botox για τη μασχάλη;

Βεβαίως. Η έγχυση Βοτουλινικής τοξίνης (Botox) στη μασχάλη από δερματολόγο είναι εγκεκριμένη θεραπεία. Η τοξίνη μπλοκάρει το νεύρο (ακετυλοχολίνη) και ο αδένας “παραλύει”. Η μασχάλη παραμένει απολύτως στεγνή (και 100% άοσμη) για 6-12 μήνες, ανεξάρτητα από το άγχος της δουλειάς.

4. Γιατί οι έφηβοι (στο σχολείο/εξετάσεις) μυρίζουν τόσο άσχημα;

Επειδή οι αποκρινείς αδένες “ξυπνούν” κατά την εφηβεία (μέσω των ανδρογόνων). Σε συνδυασμό με την ορμονική θύελλα (αναπτυσσόμενο ενδοκρινικό σύστημα) και το ακραίο κοινωνικό/μαθησιακό στρες (αδρεναλίνη), παράγουν ένα εξαιρετικά πλούσιο “μείγμα” ιδρώτα στο οποίο το ανοσοποιητικό τους (ή η υγιεινή τους) δεν έχει προσαρμοστεί.

5. Μπορεί τα συνθετικά ρούχα (πολυεστέρας) να φταίνε;

Ναι. Ο πολυεστέρας είναι φτιαγμένος από πλαστικό (πετρέλαιο). Είναι λιπόφιλος (τραβάει το λίπος). Ο λιπαρός ιδρώτας των αποκρινών αδένων κολλάει βαθιά στις ίνες του πολυεστέρα. Τα βακτήρια περνούν στο ρούχο. Γι’ αυτό ένα πολυεστερικό μπλουζάκι γυμναστηρίου μυρίζει απαίσια αμέσως μόλις ζεσταθεί, ακόμη και μετά το πλύσιμο (Permastink).

6. Μήπως έχω κάποια “Σύνδρομο” ιδρώτα (TMAU);

Υπάρχει μια σπάνια γενετική διαταραχή, η «Τριμεθυλαμινουρία» (Σύνδρομο Οσμής Ψαριού – TMAU). Το συκώτι δεν μπορεί να διασπάσει την ένωση ΤΜΑ. Ως αποτέλεσμα, η χημική αυτή ουσία αποβάλλεται από τον ιδρώτα (και την αναπνοή), προκαλώντας μια σταθερή, φρικτή μυρωδιά σάπιου ψαριού, άσχετα με το στρες. Χρειάζεται γενετική/μεταβολική εξέταση.

7. Βοηθάει να βάζω άρωμα πάνω από τον ιδρώτα;

Είναι το μεγαλύτερο λάθος. Τα αρώματα (αιθέρια έλαια + αλκοόλ) αναμειγνύονται με τις θειούχες ενώσεις (sulfur) των βακτηρίων του ιδρώτα, δημιουργώντας μια νέα, πολύ βαρύτερη και αηδιαστική χημική ένωση (Fragrance Masking Failure). Πρέπει πρώτα να καθαρίσετε (μωρομάντηλο, οινόπνευμα ή γλυκολικό οξύ) και μετά να βάλετε άρωμα.

15. Βιβλιογραφία

• Martin A, et al. A functional ABCC11 allele is essential in the biochemical formation of human axillary odor. J Invest Dermatol. 2010.
• Hornberger J, et al. Recognition, diagnosis, and treatment of primary focal hyperhidrosis. J Am Acad Dermatol. 2004.
• Semkova K, et al. Hyperhidrosis, anatomy, pathophysiology and treatment with emphasis on the role of botulinum toxins. Clin Dermatol. 2014.

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.