1. Εισαγωγή στους ήχους της αυχενικής μοίρας
Οι συνεχείς ήχοι κρακ και το τρίξιμο στον αυχένα κατά την πλήρη περιστροφή του κεφαλιού οφείλονται στη μετατόπιση των τενόντων πάνω στις οστικές προεξοχές, στη σπηλαίωση των αερίων μέσα στο αρθρικό υγρό και στη μηχανική τριβή των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων. Η αυχενική μοίρα διαθέτει τον υψηλότερο βαθμό ελευθερίας κίνησης σε ολόκληρη τη σπονδυλική στήλη, γεγονός που απαιτεί τον αδιάκοπο συντονισμό δεκάδων μικρών αρθρώσεων, μυών και συνδέσμων, κάνοντας την εμφάνιση ήχων μια αναπόφευκτη βιομηχανική παρενέργεια.
Η καθημερινή καθιστική ζωή η πολύωρη εργασία μπροστά στον υπολογιστή και η συνεχής χρήση των κινητών τηλεφώνων αλλοιώνουν τη φυσιολογική καμπυλότητα του λαιμού. Οι μύες του αυχένα σκληραίνουν και συσπώνται στην προσπάθειά τους να κρατήσουν το κεφάλι όρθιο απέναντι στη βαρύτητα. Όταν αποφασίζετε να εκτελέσετε μια πλήρη κυκλική κίνηση του κεφαλιού διατείνετε απότομα αυτές τις βραχυμένες και φλεγμονώδεις δομές ξεπερνώντας το συνηθισμένο εύρος κίνησής τους.
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι ήχοι αυτοί είναι απολύτως καλοήθεις και παρομοιάζονται με το τρίξιμο ενός παλιού μεντεσέ που χρειάζεται λίπανση. Το φαινόμενο της σπηλαίωσης, όπου φυσαλίδες αερίου σχηματίζονται και σκάνε μέσα στο λιπαντικό υγρό των αρθρώσεων προσφέρει μάλιστα μια αίσθηση ανακούφισης και απελευθέρωσης της τάσης.
Ωστόσο όταν οι ήχοι μοιάζουν με συνεχή κριγμό σαν τρίψιμο άμμου και συνοδεύονται από πόνο ή δυσκαμψία αποτελούν ένδειξη εγκατεστημένης εκφυλιστικής οστεοαρθρίτιδας (αυχενοαρθρίτιδας). Η σωστή αναγνώριση του τύπου του ήχου είναι κρίσιμη για την αποτροπή περαιτέρω τραυματισμών και τη βελτίωση της μυοσκελετικής υγείας του τραχήλου.
2. Ανατομία και εμβιομηχανική του αυχένα
Η αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης αποτελείται από επτά σπονδύλους (Α1 έως Α7). Κάθε σπόνδυλος συνδέεται με τον από πάνω και τον από κάτω μέσω των μεσοσπονδύλιων δίσκων στο μπροστινό μέρος και των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων (facet joints) στο πίσω μέρος. Οι αρθρώσεις αυτές είναι υπεύθυνες για την οδήγηση της κίνησης επιτρέποντας την κάμψη την έκταση και την περιστροφή.
Οι ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις είναι μικρές επίπεδες επιφάνειες καλυμμένες με λείο χόνδρο και περικλείονται μέσα σε έναν αρθρικό θύλακο γεμάτο με αρθρικό υγρό. Κατά την κυκλική κίνηση του κεφαλιού αυτές οι επιφάνειες πρέπει να γλιστρήσουν ομαλά η μία πάνω στην άλλη. Επειδή η κίνηση είναι σύνθετη περιλαμβάνοντας ταυτόχρονη κλίση και στροφή τα περιθώρια λάθους είναι ελάχιστα.
Η σταθερότητα του αυχένα εξασφαλίζεται από έναν τεράστιο αριθμό συνδέσμων και μικρών εν τω βάθει μυών οι οποίοι προσαρμόζουν τη θέση κάθε σπονδύλου ξεχωριστά. Εάν έστω και ένας από αυτούς τους μύες βρεθεί σε σπασμό η κίνηση του αντίστοιχου σπονδύλου μπλοκάρει. Ο γειτονικός σπόνδυλος αναγκάζεται να κινηθεί υπερβολικά για να καλύψει το κενό οδηγώντας σε υπερκινητικότητα.
Η υπερκινητικότητα αυτή τεντώνει υπερβολικά τον αρθρικό θύλακο και τους συνδέσμους προκαλώντας ασύμμετρη τριβή και παράγοντας τους ακουστούς ήχους της άρθρωσης.
3. Η σπηλαίωση του αρθρικού υγρού
Ο πιο χαρακτηριστικός και ηχηρός θόρυβος κρακ προέρχεται από το φαινόμενο της σπηλαίωσης. Το αρθρικό υγρό μέσα στις ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις περιέχει σημαντικές ποσότητες διαλυμένων αερίων κυρίως διοξειδίου του άνθρακα αζώτου και οξυγόνου. Η λειτουργία του υγρού είναι να λιπαίνει τις επιφάνειες και να θρέφει τον χόνδρο.
Όταν εκτελείτε μια κυκλική κίνηση οι αρθρικές επιφάνειες απομακρύνονται ελαφρώς η μία από την άλλη. Αυτή η απομάκρυνση αυξάνει τον όγκο του αρθρικού θυλάκου ρίχνοντας απότομα την εσωτερική πίεση. Η πτώση της πίεσης επιτρέπει στα διαλυμένα αέρια να σχηματίσουν μια μικροσκοπική φυσαλίδα η οποία καταρρέει σχεδόν ακαριαία.
Η κατάρρευση της φυσαλίδας δημιουργεί ένα ηχητικό κύμα που ακούγεται καθαρά. Το φαινόμενο αυτό είναι απολύτως ακίνδυνο και συχνά συνοδεύεται από μια αίσθηση χαλάρωσης καθώς η διάταση της κάψουλας απελευθερώνει τη μηχανική πίεση από τις νευρικές απολήξεις. Μετά την παραγωγή του ήχου τα αέρια χρειάζονται περίπου είκοσι λεπτά για να διαλυθούν ξανά.
Γι’ αυτό τον λόγο δεν μπορείτε να αναπαραγάγετε τον ίδιο δυνατό ήχο συνεχόμενα στην ίδια ακριβώς άρθρωση χωρίς να περιμένετε να αποκατασταθεί η χημική ισορροπία του υγρού.
4. Ολίσθηση και αναπήδηση τενόντων
Όταν ο ήχος είναι επαναλαμβανόμενος σε κάθε περιστροφή και μοιάζει περισσότερο με συνεχόμενο κλικ η αιτία είναι συνήθως εξωαρθρική. Στον αυχένα υπάρχουν πολυάριθμοι τένοντες που συνδέουν τους μύες με τα οστά. Καθώς το κεφάλι γυρίζει αυτοί οι τένοντες πρέπει να γλιστρήσουν πάνω από τις οστικές προεξοχές των σπονδύλων.
Εάν οι μύες του αυχένα είναι εξαιρετικά σφιγμένοι λόγω άγχους ή κακής στάσης ο τένοντας τεντώνεται σαν χορδή κιθάρας. Καθώς κινείται πάνω από το οστό σκαλώνει ελαφρώς και στη συνέχεια απελευθερώνεται απότομα παράγοντας τον ήχο του κλικ. Ο ήχος αυτός οφείλεται στην άμεση μηχανική τριβή και την απότομη μεταβολή της τάσης.
Συνήθως η αναπήδηση των τενόντων είναι ανώδυνη. Εντούτοις η χρόνια επανάληψη αυτής της τριβής προκαλεί συχνά ελαφρύ ερεθισμό στον τένοντα οδηγώντας σε τενοντίτιδα ή θυλακίτιδα. Ο τένοντας φλεγμαίνει και διογκώνεται κάνοντας την αναπήδηση ακόμη πιο αισθητή και ηχηρή.
Οι τακτικές διατάσεις και η βελτίωση της ελαστικότητας του αυχένα μέσω της άσκησης χαλαρώνουν αυτές τις δομές αποτρέποντας τη συνεχή κρούση πάνω στα οστά.
5. Η αυχενική σπονδύλωση οστεοαρθρίτιδα
Με την πάροδο της ηλικίας οι ήχοι του αυχένα αλλάζουν χαρακτήρα. Το καθαρό κλικ δίνει τη θέση του σε έναν συνεχή ήχο τριβής που θυμίζει τρίψιμο άμμου κριγμός. Αυτός ο ήχος αποτελεί το κλασικό σύμπτωμα της αυχενικής σπονδύλωσης δηλαδή της εκφυλιστικής οστεοαρθρίτιδας της σπονδυλικής στήλης.
Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι χάνουν την υγρασία τους και αφυδατώνονται μειώνοντας το ύψος τους. Αυτή η απώλεια ύψους φέρνει τους σπονδύλους πιο κοντά μεταφέροντας τεράστια φορτία στις οπίσθιες ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις. Ο προστατευτικός χόνδρος αυτών των αρθρώσεων φθείρεται σταδιακά αποκαλύπτοντας το υποκείμενο οστό.
Όταν περιστρέφετε το κεφάλι σας οι τραχιές και γυμνές οστικές επιφάνειες τρίβονται άμεσα η μία πάνω στην άλλη. Ο οργανισμός στην προσπάθειά του να σταθεροποιήσει τη φθαρμένη περιοχή δημιουργεί οστικές προεξοχές τα οστεόφυτα τα οποία συγκρούονται μεταξύ τους κατά την κίνηση. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πλέον αθώα.
Η αυχενική σπονδύλωση συνοδεύεται από πόνο πρωινή δυσκαμψία και μείωση του εύρους κίνησης απαιτώντας ιατρική παρακολούθηση για την αποτροπή νευρολογικών επιπλοκών.
6. Κακή στάση σώματος και Tech Neck
Η σύγχρονη τεχνολογία αποτελεί τον κύριο υπαίτιο για την πρώιμη εμφάνιση αυχενικών προβλημάτων. Η παρατεταμένη χρήση κινητών τηλεφώνων και υπολογιστών επιβάλλει μια στάση όπου το κεφάλι προβάλλει προς τα εμπρός. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται text neck ή tech neck.
Στη φυσιολογική του όρθια θέση το κεφάλι ζυγίζει περίπου πέντε κιλά. Για κάθε εκατοστό που το κεφάλι γέρνει προς τα εμπρός το φορτίο που καλούνται να σηκώσουν οι μύες του αυχένα πολλαπλασιάζεται. Σε κλίση σαράντα πέντε μοιρών ο αυχένας σηκώνει βάρος που ισοδυναμεί με είκοσι κιλά. Οι οπίσθιοι μύες εξαντλούνται και μπαίνουν σε μόνιμο σπασμό.
Αυτή η μηχανική αλλοίωση αλλάζει εντελώς την τροχιά των αρθρώσεων. Όταν μετά από ώρες προσπαθείτε να ξεπιαστείτε κάνοντας κυκλικές κινήσεις οι σπόνδυλοι αναγκάζονται να κινηθούν μέσα από λανθασμένους και φλεγμονώδεις άξονες. Οι ήχοι που ακούτε είναι η απόδειξη της τεράστιας μηχανικής αντίστασης του συστήματος.
Η διόρθωση της εργονομίας με την τοποθέτηση των οθονών στο ύψος των ματιών ανακουφίζει το φορτίο εξαφανίζοντας την ανάγκη των μυών να προσαρμόζονται με επώδυνους σπασμούς.
7. Μυϊκή ανισορροπία και σημεία πυροδότησης
Οι μύες δεν είναι ποτέ εντελώς χαλαροί. Σε περιπτώσεις χρόνιας καταπόνησης αναπτύσσουν μικροσκοπικούς σκληρούς κόμβους που ονομάζονται μυοπεριτονιακά σημεία πυροδότησης trigger points. Αυτοί οι κόμβοι βρίσκονται συνήθως στους τραπεζοειδείς και στους ανελκτήρες της ωμοπλάτης μειώνοντας την τοπική κυκλοφορία του αίματος.
Η παρουσία αυτών των κόμβων διαταράσσει τη συνολική ισορροπία του αυχένα. Η μία πλευρά του λαιμού γίνεται πιο κοντή και πιο σκληρή από την άλλη. Κατά την περιστροφή του κεφαλιού η κίνηση δεν είναι πλέον συμμετρική. Η άρθρωση από τη σφιγμένη πλευρά αναγκάζεται να συμπιεστεί υπερβολικά για να ακολουθήσει την τροχιά.
Αυτή η ασύμμετρη φόρτιση είναι που παράγει τα συνεχή κλικ. Η άρθρωση σκαλώνει στη μία πλευρά ενώ η άλλη κινείται ελεύθερα. Επιπλέον τα σημεία πυροδότησης αντανακλούν πόνο ο οποίος συχνά φτάνει μέχρι τη βάση του κρανίου προκαλώντας τον γνωστό πονοκέφαλο τάσης.
Η λύση αυτών των μυϊκών κόμβων μέσω εξειδικευμένης μάλαξης αποκαθιστά τη συμμετρία της κίνησης και την ομαλή λειτουργία των αρθρώσεων.
8. Συμπίεση νεύρων και αυχενική ριζοπάθεια
Όταν το τρίξιμο του αυχένα αρχίζει να συνοδεύεται από νευρολογικά συμπτώματα η κατάσταση γίνεται σοβαρή. Τα νεύρα που κατευθύνονται προς τα χέρια εξέρχονται από τον νωτιαίο μυελό μέσω μικρών οπών ανάμεσα στους σπονδύλους τα μεσοσπονδύλια τρήματα. Εάν υπάρχει δισκοκήλη ή οστεόφυτα ο χώρος αυτός στενεύει.
Κατά την πλήρη περιστροφή και έκταση του κεφαλιού τα τρήματα κλείνουν ακόμη περισσότερο. Η μηχανική αυτή
