Γιατί λούζομαι στον κρύο ιδρώτα όταν πονάει το στομάχι μου ή έχω διάρροια;

1. Εισαγωγή στον κρύο ιδρώτα από γαστρεντερικό πόνο

Το φαινόμενο όπου λούζεστε στον κρύο ιδρώτα κατά τη διάρκεια ενός έντονου στομαχικού πόνου ή μιας κρίσης διάρροιας οφείλεται στην υπερδιέγερση του αυτόνομου νευρικού συστήματος και συγκεκριμένα στο αντανακλαστικό του πνευμονογαστρικού νεύρου. Όταν το γαστρεντερικό σύστημα υφίσταται οξείς σπασμούς, φλεγμονή ή βίαιη διάταση των τοιχωμάτων του, στέλνει ισχυρά σήματα κινδύνου στον εγκέφαλο. Ο οργανισμός αντιδρά με μια σαρωτική νευροφυτική απόκριση η οποία προκαλεί απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης, επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού και μαζική ενεργοποίηση των ιδρωτοποιών αδένων.

Αυτή η διαδικασία ονομάζεται βαγοτονική αντίδραση. Το σώμα στην προσπάθειά του να διαχειριστεί τον σφοδρό σπλαχνικό πόνο πυροδοτεί έναν εξελικτικό μηχανισμό επιβίωσης ο οποίος μειώνει τη ροή του αίματος στο δέρμα κάνοντάς το ωχρό και κρύο ενώ ταυτόχρονα το πλημμυρίζει με ιδρώτα.

Η κατάσταση αυτή, αν και τρομακτική για τον ασθενή, είναι ένας απολύτως φυσιολογικός και καλοήθης μηχανισμός. Ο κρύος ιδρώτας υποδηλώνει απλώς το τεράστιο μέγεθος του στρες που υφίσταται το νευρικό σύστημα την ώρα της γαστρεντερικής κρίσης.

2. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα και η πέψη

Το πεπτικό σύστημα ελέγχεται πλήρως από το αυτόνομο νευρικό σύστημα το οποίο χωρίζεται στον συμπαθητικό και τον παρασυμπαθητικό κλάδο. Ο παρασυμπαθητικός κλάδος ευθύνεται για τη φυσιολογική πέψη και την ηρεμία.

Οταν προκύπτει μια τροφική δηλητηρίαση ή έντονη διάρροια ο έλεγχος αυτών των συστημάτων απορρυθμίζεται. Το σώμα πασχίζει να αποβάλει άμεσα τον βλαπτικό παράγοντα προκαλώντας βίαιες περισταλτικές κινήσεις.

Αυτός ο εσωτερικός πόλεμος δημιουργεί ηλεκτρικό χάος στα νευρικά πλέγματα του εντέρου. Τα σήματα πόνου κατακλύζουν το στέλεχος του εγκεφάλου αναγκάζοντας τα νευρικά κέντρα να αντιδράσουν συστημικά επηρεάζοντας ολόκληρο το σώμα.

3. Το αντανακλαστικό του πνευμονογαστρικού νεύρου

Το πνευμονογαστρικό νεύρο είναι ο κύριος αγωγός του παρασυμπαθητικού συστήματος. Συνδέει τον εγκέφαλο με την καρδιά τους πνεύμονες και ολόκληρο το γαστρεντερικό σωλήνα ρυθμίζοντας τις λειτουργίες τους.

Ένας οξύς πόνος στο στομάχι από σπασμό ερεθίζει ακραία τις απολήξεις του πνευμονογαστρικού νεύρου. Το νεύρο πυροδοτεί ένα αμυντικό αντανακλαστικό που ονομάζεται βαγοβαγικό αντανακλαστικό.

Αυτό το αντανακλαστικό διατάζει την καρδιά να ρίξει τον ρυθμό της και τα αιμοφόρα αγγεία να διασταλούν κεντρικά. Το αποτέλεσμα είναι η άμεση ελάττωση της αιμάτωσης του εγκεφάλου και του δέρματος φέρνοντας τον ασθενή στα πρόθυρα λιποθυμίας.

4. Αιμοδυναμικές αλλαγές και πτώση της αρτηριακής πίεσης

Η μαζική αγγειοδιαστολή στα σπλάχνα προκαλεί απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης. Το αίμα συγκεντρώνεται στην κοιλιακή χώρα για να αντιμετωπίσει τη φλεγμονή στερώντας αίμα από την επιφάνεια του σώματος.

Το δέρμα χάνει τη θερμοκρασία του και γίνεται παγωμένο και χλωμό. Ο οργανισμός στην προσπάθειά του να επαναφέρει την πίεση δίνει εντολή για ισχυρή αγγειοσυστολή στα περιφερικά αγγεία.

Αυτή η υποαιμάτωση του δέρματος εξηγεί γιατί το σώμα είναι κρύο στην αφή ενώ ταυτόχρονα οι ιδρωτοποιοί αδένες λαμβάνουν χημικά μηνύματα πανικού και αρχίζουν να παράγουν υγρά ασταμάτητα.

5. Έκκριση αδρεναλίνης και συμπαθητική διέγερση

Παράλληλα με το πνευμονογαστρικό νεύρο ο έντονος πόνος λειτουργεί ως απόλυτος συναγερμός απειλής. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα εκκρίνει τεράστιες ποσότητες αδρεναλίνης στο αίμα.

Η αδρεναλίνη προσπαθεί να κρατήσει τον οργανισμό σε εγρήγορση πολεμώντας τη βαγοτονική τάση για λιποθυμία. Αυτή η αδρενεργική καταιγίδα είναι άμεσα υπεύθυνη για την ενεργοποίηση των ιδρωτοποιών αδένων.

Ο ιδρώτας που παράγεται κάτω από αυτές τις συνθήκες δεν έχει σκοπό τη θερμορρύθμιση αλλά αποτελεί κλασική αντίδραση φόβου. Επειδή το δέρμα είναι ήδη κρύο από την υποαιμάτωση ο ιδρώτας αυτός χαρακτηρίζεται ως παγωμένος.

6. Σπασμοί του εντέρου και αλγαισθητικά σήματα

Το έντερο δεν διαθέτει υποδοχείς πόνου για κόψιμο ή κάψιμο όπως το δέρμα αλλά είναι εξαιρετικά ευαίσθητο στη διάταση. Όταν συσσωρεύονται αέρια ή υγρά προκαλείται βίαιο τέντωμα των τοιχωμάτων του.

Αυτή η μηχανική διάταση σε συνδυασμό με τους ισχυρούς σπασμούς εκλύει τον γνωστό κολικό πόνο. Τα αλγαισθητικά σήματα μεταδίδονται ταχύτατα στον νωτιαίο μυελό.

Η οξύτητα αυτών των σημάτων είναι ικανή να βραχυκυκλώσει τα κέντρα ελέγχου του εγκεφάλου προκαλώντας αντανακλαστικά την επιθυμία για εμετό και την παραγωγή του ψυχρού ιδρώτα σε όλο το μέτωπο.

7. Πίνακας με νευροφυτικά συμπτώματα

Η ανάλυση της νευροφυτικής κρίσης διευκολύνεται από την κατανόηση της αλληλουχίας των συμπτωμάτων.

8. Ο ρόλος της εντερικής μικροχλωρίδας και των τοξινών

Όταν η διάρροια οφείλεται σε τροφική δηλητηρίαση η παρουσία βακτηρίων και των τοξινών τους στο έντερο πυροδοτεί μια άμεση ανοσολογική αντίδραση.

Τα κύτταρα του ανοσοποιητικού εκκρίνουν κυτοκίνες για να καταπολεμήσουν τους εισβολείς. Αυτές οι χημικές ουσίες εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος και επιδρούν στον υποθάλαμο προκαλώντας συστημική αδιαθεσία.

Η τοξική επιβάρυνση του οργανισμού εντείνει τον σωματικό στρες αναγκάζοντας το νευρικό σύστημα να διατηρεί την παραγωγή κρύου ιδρώτα μέχρις ότου το βλαπτικό περιεχόμενο αποβληθεί πλήρως από το έντερο.

9. Αφυδάτωση και ηλεκτρολυτικές διαταραχές

Η οξεία διάρροια προκαλεί ταχύτατη απώλεια μεγάλων ποσοτήτων νερού και ζωτικών ηλεκτρολυτών όπως το νάτριο και το κάλιο. Η απότομη αυτή αφυδάτωση μειώνει τον όγκο του αίματος.

Η υποογκαιμία ρίχνει ακόμη περισσότερο την αρτηριακή πίεση δυσκολεύοντας το έργο της καρδιάς. Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται την πτώση του όγκου του αίματος ως κατάσταση σοκ.

Η χημική ανισορροπία που προκύπτει ενισχύει τον τρόμο και το αίσθημα αδυναμίας ενώ ο κρύος ιδρώτας συνεχίζει να παράγεται παρά την έλλειψη υγρών επιδεινώνοντας τον φαύλο κύκλο της αφυδάτωσης.

10. Οξεία γαστρεντερίτιδα και θερμορρύθμιση

Στη γαστρεντερίτιδα ο οργανισμός συχνά προσπαθεί να ανεβάσει τη θερμοκρασία του για να σκοτώσει τον ιό δημιουργώντας πυρετό. Ο υποθάλαμος ρυθμίζει τον θερμοστάτη υψηλότερα.

Ωστόσο ταυτόχρονα το πνευμονογαστρικό αντανακλαστικό ρίχνει τη θερμοκρασία του δέρματος. Αυτή η σύγκρουση εντολών μεταξύ αύξησης και μείωσης της θερμοκρασίας μπερδεύει το θερμορυθμιστικό κέντρο.

Το αποτέλεσμα είναι οι ανατριχίλες και ο παγωμένος ιδρώτας ο οποίος κατακλύζει το σώμα ακριβώς πριν ή μετά από μια σφοδρή κένωση δημιουργώντας ακραία σωματική εξάντληση.

11. Υπογλυκαιμία ως συνυπάρχων παράγοντας

Ο συνδυασμός πόνου στο στομάχι και διάρροιας σημαίνει συνήθως αδυναμία λήψης τροφής. Όταν ο οργανισμός παλεύει με μια λοίμωξη καταναλώνει τεράστιες ποσότητες γλυκόζης.

Η άδεια στομαχική κοιλότητα οδηγεί σε ταχεία πτώση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Η υπογλυκαιμία από μόνη της αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους εκλυτικούς παράγοντες για την παραγωγή κρύου ιδρώτα.

Ο ιδρώτας της υπογλυκαιμίας είναι το αποτέλεσμα της προσπάθειας του ήπατος να απελευθερώσει αποθήκες ενέργειας μέσω της αδρεναλίνης προσθέτοντας έναν ακόμη λόγο για το συγκεκριμένο σύμπτωμα.

12. Ψυχοσωματική απόκριση και φόβος

Η οξύτητα του πόνου και η έλλειψη ελέγχου των εντερικών κενώσεων δημιουργούν τεράστιο ψυχολογικό στρες. Το άτομο βιώνει συχνά κρίση πανικού φοβούμενο για την εξέλιξη της κατάστασης.

Αυτό το συναισθηματικό βάρος λειτουργεί αθροιστικά με τον σωματικό πόνο. Ο φλοιός του εγκεφάλου στέλνει περαιτέρω σήματα κινδύνου στην αμυγδαλή ενισχύοντας την έκκριση ορμονών του στρες.

Πολλοί ασθενείς βιώνουν συχνά παράλληλη τάση για εμετό η οποία ολοκληρώνει την εικόνα της κρίσης του πνευμονογαστρικού προσφέροντας εν τέλει μια λυτρωτική ανακούφιση όταν η κρίση περάσει.

13. Στρατηγικές άμεσης ανακούφισης

Κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας κρίσης ο ασθενής πρέπει να ξαπλώσει αμέσως και να ανυψώσει τα πόδια του. Αυτή η θέση χρησιμοποιεί τη βαρύτητα για να στείλει αίμα πίσω στον εγκέφαλο επαναφέροντας την αρτηριακή πίεση.

Η τοποθέτηση μιας δροσερής κομπρέσας στο πίσω μέρος του λαιμού βοηθά στην εξισορρόπηση του πνευμονογαστρικού νεύρου μειώνοντας την ένταση του αντανακλαστικού και την παραγωγή ιδρώτα.

Μόλις ο πόνος υποχωρήσει η κατανάλωση ηλεκτρολυτών σε μικρές γουλιές είναι κρίσιμη για την αναπλήρωση των υγρών αποτρέποντας την επανεμφάνιση της υπότασης και των μυϊκών σπασμών.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι επικίνδυνος ο κρύος ιδρώτας όταν έχω διάρροια;

Τις περισσότερες φορές αποτελεί μια φυσιολογική αντίδραση του νευρικού συστήματος στον πόνο ωστόσο αν η κατάσταση παρατείνεται υπάρχει κίνδυνος λιποθυμίας λόγω υπότασης.

2. Πρέπει να ρίξω κρύο νερό στο πρόσωπό μου;

Το δροσερό νερό στο πρόσωπο διεγείρει το αντανακλαστικό της κατάδυσης το οποίο μπορεί να ρίξει περαιτέρω τον καρδιακό ρυθμό οπότε αρκεί μια βρεγμένη πετσέτα στον αυχένα.

3. Γιατί η ζαλάδα είναι τόσο έντονη μαζί με τον ιδρώτα;

Η ζαλάδα προκαλείται από την ξαφνική μεταφορά μεγάλης ποσότητας αίματος στα σπλάχνα γεγονός που στερεί προσωρινά τον εγκέφαλο από το απαραίτητο οξυγόνο.

4. Αν προσπαθήσω να περπατήσω θα μου περάσει;

Όχι η ορθοστασία δυσκολεύει την επιστροφή του αίματος στην καρδιά και επιδεινώνει δραματικά την πτώση της πίεσης αυξάνοντας τον κίνδυνο λιποθυμικού επεισοδίου.

5. Είναι πιθανό να έχω πάθει έμφραγμα;

Αν και ο κρύος ιδρώτας είναι σύμπτωμα εμφράγματος όταν συνοδεύεται ξεκάθαρα από εντερικούς κολικούς και διάρροια η αιτιολογία είναι σχεδόν πάντα γαστρεντερικής φύσεως.

6. Το φαγητό βοηθάει να νιώσω καλύτερα;

Η λήψη τροφής κατά τη διάρκεια της κρίσης θα επιδεινώσει τον σπασμό. Επιβάλλεται απόλυτη ξεκούραση του στομάχου και λήψη μόνο υγρών σε πολύ μικρές ποσότητες.

7. Πότε πρέπει να πάω στο νοσοκομείο;

Εάν ο κρύος ιδρώτας και ο πόνος δεν υποχωρούν συνοδεύονται από αίμα στα κόπρανα ή παρατεταμένη λιποθυμία απαιτείται άμεση μεταφορά στο νοσοκομείο για ενδοφλέβια ενυδάτωση και έλεγχο.

Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.