Είναι φυσιολογικό να έχω σοβαρό πόνο στη μέση πριν την περίοδο;

1. Εισαγωγή στην προεμμηνορροϊκή οσφυαλγία

Ο ήπιος πόνος στη μέση πριν την έμμηνο ρύση αποτελεί συνηθισμένο σύμπτωμα λόγω των ορμονικών διακυμάνσεων και της δράσης των προσταγλανδινών. Όταν όμως ο πόνος είναι σοβαρός και περιορίζει την καθημερινότητα παύει να θεωρείται φυσιολογικός και ενδέχεται να κρύβει γυναικολογικές παθήσεις όπως η ενδομητρίωση. Η προεμμηνορροϊκή οσφυαλγία αποτελεί συχνά την κύρια αιτία αναζήτησης ιατρικής βοήθειας σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

Η μήτρα δεν είναι ένα απομονωμένο όργανο αλλά στηρίζεται σε ένα πολύπλοκο δίκτυο συνδέσμων που καταλήγουν στη λεκάνη και τη σπονδυλική στήλη. Κατά τη διάρκεια της ωχρινικής φάσης δηλαδή των ημερών που προηγούνται της περιόδου ολόκληρη η πυελική περιοχή υφίσταται σημαντικές μεταβολές αιμάτωσης και μυϊκού τόνου. Οι αλλαγές αυτές αντικατοπτρίζονται άμεσα στο μυοσκελετικό σύστημα.

Η έγκαιρη αναγνώριση των παθολογικών στοιχείων του πόνου αποτρέπει τη χρονιότητα του προβλήματος και βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών που υποφέρουν σιωπηλά κάθε μήνα.

2. Η δράση των προσταγλανδινών στο μυϊκό σύστημα

Η κυριότερη αιτία του πόνου πριν και κατά τη διάρκεια της περιόδου είναι η παραγωγή χημικών ουσιών που ονομάζονται προσταγλανδίνες. Το ενδομήτριο συνθέτει αυτές τις ουσίες προκειμένου να προκαλέσει τις απαραίτητες συσπάσεις της μήτρας οι οποίες θα βοηθήσουν στην αποβολή του αίματος. Σε πολλές γυναίκες η παραγωγή προσταγλανδινών είναι υπερβολική.

Οι ουσίες αυτές δεν περιορίζονται μόνο στον μυ της μήτρας αλλά εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος επηρεάζοντας τους γειτονικούς ιστούς. Οι μύες της οσφυϊκής μοίρας διαθέτουν υποδοχείς για τις προσταγλανδίνες. Όταν οι προσταγλανδίνες φτάσουν στους ραχιαίους μύες προκαλούν ισχυρούς σπασμούς και τοπική ισχαιμία.

Η μείωση της ροής του αίματος στους μύες της μέσης δημιουργεί τη χαρακτηριστική αίσθηση του βαθέος πόνου και του βάρους που αντανακλά σε ολόκληρη τη λεκάνη.

3. Ανατομική συσχέτιση μήτρας και οσφυϊκής μοίρας

Η ανατομική θέση της μήτρας εξηγεί γιατί τα γυναικολογικά προβλήματα εκδηλώνονται ως πόνος στη μέση. Η μήτρα συγκρατείται στη θέση της από τους ιερομητρικούς συνδέσμους οι οποίοι ξεκινούν από τον τράχηλο και καταλήγουν στο ιερό οστό τη βάση δηλαδή της σπονδυλικής στήλης.

Όταν η μήτρα συσπάται ισχυρά πριν από την περίοδο ασκεί μηχανική έλξη σε αυτούς τους συνδέσμους. Το νευρικό σύστημα δυσκολεύεται συχνά να εντοπίσει την ακριβή πηγή του πόνου μεταφράζοντας την έλξη των συνδέσμων ως πόνο στα οστά της λεκάνης και της οσφύος. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται αντανακλαστικός πόνος.

Εάν μια γυναίκα διαθέτει μήτρα με οπίσθια κλίση η απόσταση μεταξύ της μήτρας και του ιερού οστού είναι μικρότερη καθιστώντας τον πόνο στη μέση πολύ πιο συχνό και διαπεραστικό.

4. Ορμονικές διακυμάνσεις και κατακράτηση υγρών

Η περίοδος πριν την έμμηνο ρύση χαρακτηρίζεται από σημαντικές μεταβολές στα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Η προγεστερόνη προκαλεί φυσιολογική κατακράτηση υγρών σε όλο το σώμα συμπεριλαμβανομένης της πυελικής κοιλότητας. Το οίδημα αυτό αυξάνει τον όγκο των οργάνων και των μαλακών μορίων.

Η αύξηση του όγκου δημιουργεί αυξημένη πίεση στο πυελικό έδαφος και στα νεύρα που διέρχονται από την περιοχή. Το ισχιακό νεύρο το οποίο περνάει κοντά από τα αναπαραγωγικά όργανα δέχεται συχνά αυτή την πίεση. Το αποτέλεσμα είναι ένας πόνος που ξεκινά από τη μέση και ενδέχεται να ακτινοβολεί προς τα κάτω άκρα.

Η λήψη τροφών πλούσιων σε αλάτι κατά τη διάρκεια της ωχρινικής φάσης επιδεινώνει δραματικά την κατακράτηση πολλαπλασιάζοντας την αίσθηση βάρους στην οσφύ.

5. Ενδομητρίωση και έκτοπος ιστός

Ο πλέον ύπουλος εχθρός που κρύβεται πίσω από τον σοβαρό προεμμηνορροϊκό πόνο είναι η ενδομητρίωση. Σε αυτή την πάθηση ιστός όμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται έξω από τη μήτρα. Συνήθη σημεία εντοπισμού είναι οι ωοθήκες το έντερο και οι ιερομητρικοί σύνδεσμοι στο πίσω μέρος της μήτρας.

Αυτός ο έκτοπος ιστός ανταποκρίνεται στις ορμόνες του κύκλου ακριβώς όπως και το φυσιολογικό ενδομήτριο. Πριν την περίοδο διογκώνεται και αρχίζει να αιμορραγεί εσωτερικά. Επειδή το αίμα δεν έχει διέξοδο διαφυγής δημιουργεί έντονη φλεγμονή και ουλές στα νεύρα της λεκάνης.

Ο πόνος περιόδου που σχετίζεται με την ενδομητρίωση είναι εξουθενωτικός δεν ανακουφίζεται με τα κοινά παυσίπονα και επιδεινώνεται προοδευτικά κάθε μήνα.

6. Αδενομύωση της μήτρας

Η αδενομύωση είναι μια συγγενής πάθηση με την ενδομητρίωση η οποία όμως εντοπίζεται αποκλειστικά εντός της μήτρας. Ο βλεννογόνος εισχωρεί βαθιά μέσα στο παχύ μυϊκό τοίχωμα του οργάνου. Το αποτέλεσμα είναι μια μήτρα διευρυσμένη σκληρή και εξαιρετικά ευαίσθητη.

Κατά τις ημέρες που προηγούνται της περιόδου ο εγκλωβισμένος ιστός αιμορραγεί μέσα στον μυ προκαλώντας μια κατάσταση οξείας φλεγμονής. Η μήτρα αδυνατεί να συσπαστεί σωστά για να ελέγξει την αιμορραγία. Οι γυναίκες με αδενομύωση βιώνουν έναν βαρύ συνεχή πόνο χαμηλά στη μέση ο οποίος μοιάζει με συνεχή πίεση από κάποιο βαρύ αντικείμενο.

Η πάθηση αυτή διαγιγνώσκεται συνήθως σε γυναίκες άνω των τριάντα πέντε ετών και συχνά συνυπάρχει με βαριά αιμορραγία κατά την έμμηνο ρύση.

7. Ινομυώματα και μηχανική πίεση

Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι του μυϊκού τοιχώματος της μήτρας. Το μέγεθός τους ποικίλλει από ελάχιστα χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά. Όταν ένα μεγάλο ινομύωμα αναπτύσσεται στο πίσω τοίχωμα της μήτρας ασκεί συνεχή μηχανική πίεση στη σπονδυλική στήλη και στο ορθό.

Πριν από την περίοδο η αυξημένη αιμάτωση της μήτρας προκαλεί την περαιτέρω διόγκωση αυτών των όγκων. Η πίεση στα νεύρα της μέσης γίνεται αφόρητη. Ο πόνος σε αυτή την περίπτωση είναι μηχανικός και συχνά συνοδεύεται από δυσκοιλιότητα ή συχνοουρία λόγω της πίεσης στα γειτονικά όργανα.

Ο υπερηχογραφικός έλεγχος αποκαλύπτει άμεσα την παρουσία των ινομυωμάτων και κατευθύνει την απόφαση για συντηρητική ή χειρουργική αντιμετώπιση.

8. Σύνδρομο πυελικής συμφόρησης

Μια λιγότερο γνωστή αιτία σοβαρής οσφυαλγίας είναι το σύνδρομο πυελικής συμφόρησης. Πρόκειται ουσιαστικά για την ανάπτυξη κιρσών δηλαδή διογκωμένων φλεβών μέσα στη λεκάνη και γύρω από τις ωοθήκες. Το αίμα λιμνάζει σε αυτές τις φλέβες αυξάνοντας την τοπική πίεση.

Λίγες ημέρες πριν την περίοδο η ορμονική επίδραση προκαλεί περαιτέρω διαστολή των αγγείων επιδεινώνοντας τη συμφόρηση. Ο ασθενής βιώνει έναν αμβλύ συνεχή πόνο στη μέση ο οποίος επιδεινώνεται με την ορθοστασία και την κούραση της ημέρας ενώ ανακουφίζεται όταν ξαπλώνει.

Η διάγνωση τίθεται με ειδικό φλεβολογικό υπέρηχο και η θεραπεία περιλαμβάνει τον εμβολισμό των προβληματικών φλεβών.

9. Διαφορική διάγνωση από ορθοπεδικά προβλήματα

Είναι κρίσιμο να διαχωριστεί ο γυναικολογικός πόνος από τις αμιγώς ορθοπεδικές παθήσεις. Μια κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου ή μια μυϊκή θλάση προκαλούν οσφυαλγία η οποία δεν συσχετίζεται με τον κύκλο. Ωστόσο οι ορμονικές αλλαγές μπορούν να επιδεινώσουν ένα προϋπάρχον ορθοπεδικό πρόβλημα.

Η ορμόνη ρελαξίνη η οποία εκκρίνεται πριν την περίοδο χαλαρώνει τους συνδέσμους των αρθρώσεων προετοιμάζοντας το σώμα για ενδεχόμενη εγκυμοσύνη. Αυτή η χαλάρωση κάνει τη σπονδυλική στήλη λιγότερο σταθερή. Εάν η γυναίκα έχει ήδη ευαισθησία στη μέση η αστάθεια αυτή πυροδοτεί ισχυρούς μυϊκούς σπασμούς.

Η καταγραφή ενός ημερολογίου συμπτωμάτων αποκαλύπτει την κυκλικότητα του πόνου διαχωρίζοντας την αιτιολογία του.

10. Κλινική και απεικονιστική διερεύνηση

Ο γυναικολόγος προσεγγίζει τη διερεύνηση του πόνου με συγκεκριμένα διαγνωστικά εργαλεία προκειμένου να αποκλείσει τις σοβαρές παθήσεις. Η λεπτομερής λήψη ιστορικού καταγράφει την ένταση τη διάρκεια και την ανταπόκριση στα παυσίπονα.

Η συνδυαστική προσέγγιση εξασφαλίζει ότι καμία υποκείμενη βλάβη δεν θα παραμείνει αδιάγνωστη.

11. Διατροφικές και φαρμακευτικές παρεμβάσεις

Η αρχική αντιμετώπιση περιλαμβάνει τροποποιήσεις του τρόπου ζωής. Η αποφυγή καφεΐνης αλκοόλ και ζάχαρης λίγες ημέρες πριν την περίοδο μειώνει τη φλεγμονή στο σώμα. Η λήψη συμπληρωμάτων μαγνησίου χαλαρώνει τους μυς της μήτρας και της μέσης αποτρέποντας τους ισχυρούς σπασμούς.

Σε επίπεδο φαρμάκων τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη προσφέρουν τεράστια ανακούφιση μπλοκάροντας την παραγωγή προσταγλανδινών. Για να είναι αποτελεσματικά πρέπει να λαμβάνονται δύο ημέρες πριν την έναρξη του πόνου. Εάν τα απλά παυσίπονα αποτύχουν η ορμονική θεραπεία με αντισυλληπτικά δισκία καταστέλλει την ωορρηξία και εξαλείφει τις ορμονικές διακυμάνσεις.

Η επιλογή της θεραπείας εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία το ιατρικό ιστορικό και την επιθυμία για τεκνοποίηση.

12. Πότε απαιτείται γυναικολογική εξέταση

Η αναζήτηση ιατρικής αξιολόγησης είναι επιβεβλημένη όταν ο πόνος είναι τόσο ισχυρός που προκαλεί απουσία από την εργασία ή το σχολείο. Ο πόνος που συνοδεύεται από ναυτία εμετούς ή λιποθυμικά επεισόδια υποδηλώνει σοβαρή φλεγμονώδη αντίδραση του οργανισμού.

Επίσης εάν ο πόνος στη μέση συνυπάρχει με πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή ή πόνο κατά την αφόδευση η υποψία για προχωρημένη ενδομητρίωση αυξάνεται κατακόρυφα. Αυτά τα συμπτώματα δείχνουν ότι ο έκτοπος ιστός έχει επεκταθεί στους συνδέσμους και το έντερο.

Η πρώιμη παρέμβαση προλαμβάνει την εκτεταμένη ιστική βλάβη και διασφαλίζει τη μελλοντική γονιμότητα της γυναίκας.

13. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι φυσιολογικό να πονάει η μέση μου τόσο πολύ που δεν μπορώ να σηκωθώ πριν την περίοδο;

Ο εξουθενωτικός πόνος δεν θεωρείται ποτέ φυσιολογικός και συνήθως υποκρύπτει παθήσεις όπως η ενδομητρίωση ή τα ινομυώματα που απαιτούν ιατρικό έλεγχο.

2. Τι προκαλεί αυτόν τον έντονο μυϊκό σπασμό στη μέση;

Η μήτρα παράγει ορμόνες που λέγονται προσταγλανδίνες οι οποίες κυκλοφορούν στο αίμα και προκαλούν ισχυρές συσπάσεις στους μυς της οσφυϊκής περιοχής.

3. Μπορεί η ενδομητρίωση να προκαλεί πόνο μόνο στη μέση και όχι στην κοιλιά;

Βεβαίως εάν ο έκτοπος ιστός της ενδομητρίωσης έχει εγκατασταθεί στους συνδέσμους πίσω από τη μήτρα ο πόνος θα αντανακλά αποκλειστικά στη μέση.

4. Ποια παυσίπονα είναι τα πιο κατάλληλα για αυτόν τον πόνο;

Τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα είναι τα πλέον ενδεδειγμένα διότι σταματούν την παραγωγή των προσταγλανδινών σε αντίθεση με τα απλά αναλγητικά που απλώς κρύβουν τον πόνο.

5. Βοηθάει η άσκηση ή πρέπει να μένω στο κρεβάτι;

Η ήπια αερόβια άσκηση βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος στην πύελο και απελευθερώνει ενδορφίνες μειώνοντας αισθητά την ένταση του πόνου.

6. Επηρεάζει η διατροφή τον πόνο πριν την περίοδο;

Ναι το αλάτι προκαλεί κατακράτηση υγρών που αυξάνει την πίεση στα νεύρα ενώ το μαγνήσιο βοηθά στη χαλάρωση των μυϊκών σπασμών.

7. Πότε πρέπει να ζητήσω να κάνω μαγνητική τομογραφία;

Ο ιατρός θα σας παραπέμψει για μαγνητική τομογραφία εάν το απλό υπερηχογράφημα είναι καθαρό αλλά ο πόνος παραμένει βασανιστικός και δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα.

14. Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.