1. Εισαγωγή
Ο ήχος τριξίματος στους αγκώνες κατά τις κάμψεις προκαλείται συνήθως από την αναπήδηση ενός τένοντα ή συνδέσμου πάνω από μια οστική προεξοχή της άρθρωσης υπό φορτίο. Επιπρόσθετα η στιγμιαία απελευθέρωση φυσαλίδων αερίου από το αρθρικό υγρό δημιουργεί το φαινόμενο της σπηλαίωσης παράγοντας τον χαρακτηριστικό θόρυβο. Αν δεν συνοδεύεται από πόνο αποτελεί μια αθώα βιομηχανική λειτουργία που δεν υποδηλώνει δομική βλάβη.
Οι κάμψεις αποτελούν μια εξαιρετικά απαιτητική άσκηση κλειστής κινητικής αλυσίδας. Σε αυτόν τον τύπο άσκησης τα χέρια παραμένουν σταθερά στο έδαφος και το σώμα μετακινείται αναγκάζοντας την άρθρωση του αγκώνα να δεχτεί και να διαχειριστεί ένα τεράστιο ποσοστό του σωματικού βάρους. Η μηχανική αυτή φόρτιση αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κινούνται οι ιστοί γύρω από την άρθρωση.
Η πλήρης κατανάλωση της ανατομίας του αγκώνα και των δυνάμεων που ασκούνται κατά τη διάρκεια της κίνησης απομυθοποιεί τον φόβο γύρω από τον κριγμό. Η διαφοροποίηση μεταξύ του φυσιολογικού ήχου τριβής και του παθολογικού πόνου αποτελεί τον κρίσιμο δείκτη για το αν η άσκηση πρέπει να συνεχιστεί ή να τροποποιηθεί προστατεύοντας τη μακροζωία της άρθρωσης.
2. Ανατομία της άρθρωσης του αγκώνα
Η άρθρωση του αγκώνα είναι μια περίπλοκη διάρθρωση όπου συναντώνται τρία οστά το βραχιόνιο οστό του βραχίονα η ωλένη και η κερκίδα του πήχη. Λειτουργεί κυρίως ως ένας ισχυρός μεντεσές που επιτρέπει την κάμψη και την έκταση του χεριού αλλά υποστηρίζει επίσης τον πρηνισμό και τον υπτιασμό την περιστροφή της παλάμης.
Τα οστά αυτά συγκρατούνται στη θέση τους από ένα πυκνό δίκτυο συνδέσμων και περιβάλλονται από τον αρθρικό θύλακο. Ο θύλακος παράγει το αρθρικό υγρό το οποίο λιπαίνει τις επιφάνειες του χόνδρου. Πάνω από αυτή την οστική δομή διασταυρώνονται μεγάλοι τένοντες όπως ο τένοντας του τρικέφαλου μυός ο οποίος προσφύεται στο ωλέκρανο την εξέχουσα οστική γωνία του αγκώνα.
Η αρμονική λειτουργία αυτής της άρθρωσης απαιτεί απόλυτη ευθυγράμμιση κατά την κίνηση. Οποιαδήποτε μικρή απόκλιση η οποία συχνά συμβαίνει λόγω κακής τεχνικής κατά τις κάμψεις αναγκάζει τις μαλακές δομές να τρίβονται πάνω στις σκληρές οστικές προεξοχές παράγοντας ακουστικά κύματα.
3. Το φαινόμενο της σπηλαίωσης στο αρθρικό υγρό
Η πιο κοινή και αθώα αιτία για ένα μονήρες κλικ στον αγκώνα είναι το φυσικό φαινόμενο της σπηλαίωσης. Το αρθρικό υγρό που λιπαίνει τον αγκώνα περιέχει διαλυμένα αέρια όπως άζωτο οξυγόνο και διοξείδιο του άνθρακα. Κατά τη διάρκεια της άσκησης οι πιέσεις μέσα στην αρθρική κοιλότητα μεταβάλλονται διαρκώς.
Όταν ο αγκώνας εκτείνεται υπό το φορτίο του σώματος ο όγκος της αρθρικής κάψας αυξάνεται ελαφρώς προκαλώντας μια στιγμιαία πτώση της εσωτερικής πίεσης. Αυτή η αρνητική πίεση αναγκάζει τα διαλυμένα αέρια να βγουν από το υγρό και να σχηματίσουν γρήγορα μικρές φυσαλίδες οι οποίες καταρρέουν με δύναμη δημιουργώντας έναν χαρακτηριστικό ήχο αναπήδησης.
Το κλικ της σπηλαίωσης είναι απολύτως ανώδυνο. Ένα βασικό χαρακτηριστικό αυτού του φαινομένου είναι η περίοδος αναμονής. Αφού συμβεί το κλικ συνήθως δεν επαναλαμβάνεται στην αμέσως επόμενη επανάληψη της άσκησης καθώς χρειάζεται χρόνος για να διαλυθούν ξανά τα αέρια στο αρθρικό υγρό.
4. Μετατόπιση τενόντων κατά την κάμψη και την έκταση
Η μυϊκή εργασία κατά τις κάμψεις απαιτεί τεράστια τάση από τους μύες των χεριών. Οι τένοντες που ενώνουν αυτούς τους μύες με τα οστά λειτουργούν σαν σφιχτά σχοινιά. Καθώς ο αγκώνας λυγίζει και τεντώνεται αυτοί οι τένοντες πρέπει να γλιστρούν ομαλά πάνω στις αρθρικές επιφάνειες.
Σε πολλούς ανθρώπους ένας τένοντας συνήθως του τρικέφαλου ή κάποιος εκτείνων τένοντας του πήχη μπορεί να βρίσκεται ελαφρώς εκτός της ιδανικής του ανατομικής αύλακας. Κατά την εκτέλεση της άσκησης η τεράστια τάση αναγκάζει τον τένοντα να αναπηδήσει απότομα πίσω στη σωστή του θέση παράγοντας έναν αμβλύ ήχο που μοιάζει με χορδή.
Αυτό το φαινόμενο της αναπήδησης του τένοντα επαναλαμβάνεται σε κάθε επανάληψη της άσκησης בניגוד στη σπηλαίωση. Παρόλο που ακούγεται ανησυχητικό αν δεν προκαλεί πόνο δεν αποτελεί ένδειξη φλεγμονής ή ρήξης. Η βελτίωση της ελαστικότητας μέσω διατάσεων μπορεί να αμβλύνει αυτή τη μηχανική τριβή.
5. Ο ρόλος του ωλένιου νεύρου
Στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα περνά το ωλένιο νεύρο ένα από τα κύρια νεύρα του χεριού. Διέρχεται μέσα από μια ανατομική σήραγγα γνωστή ως ωλένια αύλακα πίσω από τον έσω επικόνδυλο. Κατά την ακραία κάμψη του αγκώνα ειδικά υπό φορτίο το νεύρο αυτό τεντώνεται σημαντικά.
Σε ορισμένα άτομα οι σύνδεσμοι που συγκρατούν το νεύρο στη θέση του είναι χαλαροί. Κατά την εκτέλεση των κάμψεων το ωλένιο νεύρο ενδέχεται να εξαρθρώνεται δηλαδή να βγαίνει από την αύλακά του και να γλιστρά πάνω στο οστό με κάθε κίνηση προκαλώντας μια χαρακτηριστική αίσθηση τριξίματος.
Εάν ο κριγμός οφείλεται στο ωλένιο νεύρο συχνά συνοδεύεται από ένα στιγμιαίο αίσθημα ρεύματος ή μουδιάσματος που κατεβαίνει μέχρι το μικρό δάχτυλο του χεριού. Αυτή η κατάσταση απαιτεί προσοχή καθώς η συνεχής μηχανική τριβή του νεύρου μπορεί να οδηγήσει σε ωλένια νευρίτιδα.
6. Σύνδρομο υμενικής πτυχής
Ο αρθρικός θύλακος του αγκώνα διαθέτει στο εσωτερικό του πτυχές αρθρικού υμένα οι οποίες εξασφαλίζουν το απαραίτητο εύρος κίνησης χωρίς να τεντώνεται υπερβολικά η κάψα. Μερικές φορές μετά από μικροτραυματισμούς ή χρόνια υπέρχρηση αυτές οι πτυχές παχαίνουν και φλεγμαίνουν.
Η παχυσμένη υμενική πτυχή χάνει την ελαστικότητά της. Καθώς ο αγκώνας εκτείνεται βίαια κατά την ανοδική φάση της κάμψης η σκληρή πτυχή μαγκώνεται ανάμεσα στην κεφαλή της κερκίδας και το βραχιόνιο οστό. Η απεμπλοκή της προκαλεί έναν οξύ ήχο κλικ.
Το σύνδρομο υμενικής πτυχής συνήθως προκαλεί εντοπισμένο πόνο στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα ο οποίος επιδεινώνεται με την άσκηση. Εάν ο ήχος συνοδεύεται από πόνο στο συγκεκριμένο σημείο η διακοπή των πιεστικών ασκήσεων είναι απαραίτητη για να υποχωρήσει η τοπική φλεγμονή.
7. Εμβιομηχανική των κάμψεων
Η τεχνική με την οποία εκτελούνται οι κάμψεις καθορίζει σε τεράστιο βαθμό το φορτίο που θα δεχτεί η άρθρωση. Το άνοιγμα των χεριών και η γωνία των αγκώνων σε σχέση με τον κορμό μεταβάλλουν τις διατμητικές δυνάμεις που αναπτύσσονται στο εσωτερικό της άρθρωσης.
Όταν τα χέρια τοποθετούνται πολύ ανοιχτά και οι αγκώνες ανοίγουν προς τα έξω δημιουργώντας γωνία ενενήντα μοιρών με τον κορμό η άρθρωση του αγκώνα φτάνει στα όρια της εμβιομηχανικής της αντοχής. Σε αυτή τη θέση οι σύνδεσμοι δέχονται μη φυσιολογικές δυνάμεις συστροφής αυξάνοντας δραματικά την πιθανότητα παραγωγής ήχων τριβής.
Η βέλτιστη και ασφαλέστερη θέση επιβάλλει οι αγκώνες να βρίσκονται σε γωνία περίπου σαράντα πέντε μοιρών ως προς τον κορμό. Η στάση αυτή μοιράζει το βάρος ομοιόμορφα μεταξύ του στήθους των ώμων και των τρικέφαλων μειώνοντας κατακόρυφα την πίεση στην άρθρωση του αγκώνα.
8. Μυϊκές ανισορροπίες και αστάθεια άρθρωσης
Η σταθερότητα του αγκώνα εξαρτάται άμεσα από τη συνεργασία των μυών που τον περιβάλλουν. Οι δικέφαλοι και οι τρικέφαλοι μύες λειτουργούν ως ανταγωνιστές και πρέπει να διαθέτουν μια ισορροπημένη σχέση δύναμης. Οι κάμψεις γυμνάζουν κυρίως τον τρικέφαλο αφήνοντας συχνά τον δικέφαλο υπολειπόμενο.
Αυτή η μυϊκή ανισορροπία μεταβάλλει τη σωστή κεντρική τοποθέτηση των οστών μέσα στην άρθρωση. Όταν ο τρικέφαλος υπερτερεί τραβάει την ωλένη με μεγαλύτερη δύναμη αλλάζοντας την τροχιά ολίσθησης του οστού κατά την κίνηση. Η αλλαγή της τροχιάς προκαλεί τριβή των αρθρικών επιφανειών.
Η ένταξη ασκήσεων έλξης που δυναμώνουν τους δικεφάλους και τους μύες της πλάτης αποκαθιστά την ισορροπία της άρθρωσης και εξαλείφει τους παθολογικούς ήχους που οφείλονται σε μηχανική αστάθεια.
9. Αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα και φθορά χόνδρου
Σε μεγαλύτερους σε ηλικία ασκούμενους ή σε άτομα με ιστορικό βαριάς χειρωνακτικής εργασίας ο συνεχής κριγμός μπορεί να υποδηλώνει πρώιμη φθορά του αρθρικού χόνδρου. Η οστεοαρθρίτιδα λεπταίνει τη λεία χόνδρινη επικάλυψη των οστών.
Καθώς ο χόνδρος χάνει το πάχος και την ομαλότητά του η άρθρωση γίνεται τραχιά. Η τριβή αυτών των τραχιών επιφανειών υπό το τεράστιο βάρος των κάμψεων παράγει έναν συνεχή ήχο σαν γδάρσιμο ο οποίος διαφέρει από το απότομο κλικ της σπηλαίωσης. Σε προχωρημένα στάδια δημιουργούνται οστεόφυτα στις άκρες των οστών που περιορίζουν το εύρος κίνησης.
Αν ο ήχος συνοδεύεται από δυσκαμψία το πρωί και πόνο που παραμένει μετά την άσκηση ο ορθοπεδικός έλεγχος με ακτινογραφία είναι επιβεβλημένος για την αξιολόγηση της ακεραιότητας της άρθρωσης.
10. Τραυματισμοί από υπέρχρηση
Η συνεχής εκτέλεση κάμψεων χωρίς τον απαραίτητο χρόνο αποκατάστασης οδηγεί σε σύνδρομα υπέρχρησης. Η επικονδυλίτιδα αγκώνα αν και συχνότερη σε αθλήματα ρακέτας μπορεί να επιδεινωθεί από την ισομετρική λαβή και την πίεση των χεριών στο έδαφος κατά τις κάμψεις.
Η συσσώρευση μικροτραυματισμών στην έκφυση των τενόντων προκαλεί μόνιμη τοπική φλεγμονή. Οι φλεγμαίνοντες τένοντες χάνουν την ελαστικότητά τους γίνονται δύσκαμπτοι και τρίβονται πιο έντονα στα υποκείμενα οστά κατά την κάμψη και την έκταση του αγκώνα.
Η μείωση του όγκου της προπόνησης η εφαρμογή πάγου μετά την άσκηση και η εκτέλεση στοχευμένων διατάσεων των μυών του πήχη αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας ενάντια στους τραυματισμούς από υπέρχρηση.
11. Συνοπτικός πίνακας αιτιών
Η ταυτοποίηση του είδους του ήχου κατευθύνει τη διάγνωση. Ο πίνακας παρουσιάζει τα βασικά χαρακτηριστικά.
| Τύπος Ήχου στον Αγκώνα | Πιθανή Αιτία | Κλινική Σημασία |
|---|---|---|
| Μονήρες Οξύ Κλικ | Σπηλαίωση αρθρικού υγρού. | Αθώο φυσιολογικό φαινόμενο. |
| Επαναλαμβανόμενος Αμβλύς Ήχος | Μετατόπιση τένοντα. | Μηχανική τριβή συνήθως ανώδυνη. |
| Κλικ με αίσθημα ρεύματος | Εξάρθρημα ωλένιου νεύρου. | Κίνδυνος νευρίτιδας χρήζει προσοχής. |
| Συνεχές Τρίξιμο (Σαν άμμος) | Φθορά χόνδρου οστεοαρθρίτιδα. | Παθολογικό χρήζει ιατρικής αξιολόγησης. |
| Οξύ Κλικ με Εντοπισμένο Πόνο | Σύνδρομο υμενικής πτυχής. | Τοπική φλεγμονή απαιτεί ξεκούραση. |
Η παρατήρηση των συνοδών συμπτωμάτων καθορίζει εάν η άσκηση είναι ασφαλής.
12. Προσαρμογή της τεχνικής στις κάμψεις
Η άμεση λύση για τον ενοχλητικό κριγμό είναι συχνά η απλή αλλαγή της κινητικής γωνίας. Όπως προαναφέρθηκε η διατήρηση των αγκώνων κοντά στα πλευρά προστατεύει την άρθρωση. Ένα εξίσου σημαντικό λάθος είναι το κλείδωμα των αγκώνων στην κορυφή της κίνησης.
Κατά την πλήρη και βίαιη έκταση των χεριών στο τέλος της κάμψης οι οστικές επιφάνειες συγκρούονται δυνατά. Η διατήρηση μιας απειροελάχιστης κάμψης στον αγκώνα στην κορυφή της άσκησης κρατά την τάση στους μύες και αποτρέπει την οστική πρόσκρουση ελαχιστοποιώντας τους θορύβους.
Επίσης η χρήση ειδικών λαβών για κάμψεις επιτρέπει στον καρπό να παραμένει σε ουδέτερη θέση μειώνοντας την τάση που μεταφέρεται μέσω των μυών του πήχη μέχρι την άρθρωση του αγκώνα προσφέροντας μια πιο εργονομική κίνηση.
13. Ασκήσεις ενδυνάμωσης και κινητικότητας
Πριν την εκτέλεση οποιασδήποτε άσκησης δύναμης η δυναμική προθέρμανση της άρθρωσης είναι αδιαπραγμάτευτη. Κυκλικές κινήσεις των χεριών και ελαφριές πιέσεις με λάστιχα αντίστασης αυξάνουν τη θερμοκρασία του αρθρικού υγρού καθιστώντας το πιο λεπτόρρευστο και ικανό να λιπάνει άριστα τις επιφάνειες.
Η ενδυνάμωση των σταθεροποιητών μυών του ώμου επηρεάζει θετικά τον αγκώνα. Όταν οι ώμοι είναι ασταθείς ο αγκώνας αναγκάζεται να αντισταθμίσει δεχόμενος αντικανονικές δυνάμεις στρέψης κατά τις κάμψεις. Ένας ισχυρός κορμός και σταθερές ωμοπλάτες προσφέρουν την απαραίτητη βάση για ασφαλή μηχανική του άνω άκρου.
Η διατήρηση άριστης ευλυγισίας στους τρικεφάλους και τους μύες του στήθους μέσω στατικών διατάσεων μετά την προπόνηση αποτρέπει τη βράχυνση των ιστών η οποία ευθύνεται για τη μηχανική τριβή.
14. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Ο κριγμός από μόνος του δεν αποτελεί νόσο. Ωστόσο εάν το κλικ συνοδεύεται από οξύ πόνο που σας αναγκάζει να διακόψετε την άσκηση η φλεγμονή ή η δομική βλάβη είναι δεδομένη. Η εμμονή του πόνου ακόμα και στην ηρεμία απαιτεί ορθοπεδική διάγνωση.
Η εμφάνιση οιδήματος ερυθρότητας ή θερμότητας στην περιοχή του αγκώνα υποδηλώνει ενεργή φλεγμονή στον αρθρικό θύλακο ή παρουσία υγρού. Σε αυτή την κατάσταση κάθε περαιτέρω καταπόνηση με κάμψεις μπορεί να προκαλέσει ρήξη τενόντων.
Τέλος εάν το τρίξιμο συνοδεύεται από αίσθημα αστάθειας σαν ο αγκώνας να πρόκειται να δώσει ή εάν το χέρι κλειδώνει σε συγκεκριμένες μοίρες και δεν μπορεί να τεντώσει πλήρως ενδέχεται να υπάρχει κάποιο ελεύθερο οστικό τεμάχιο μέσα στην άρθρωση που απαιτεί απεικονιστικό έλεγχο και ενδεχομένως αρθροσκοπική αφαίρεση.
15. Συχνές Ερωτήσεις FAQ
1. Πρέπει να σταματήσω τις κάμψεις αν ακούω κλικ αλλά δεν πονάω;
Όχι αν ο ήχος είναι εντελώς ανώδυνος και δεν προκαλεί δυσφορία μπορείτε να συνεχίσετε ωστόσο αξίζει να ελέγξετε την τεχνική σας για να μειώσετε την περιττή τριβή.
2. Υπάρχει κάποιο συμπλήρωμα για να σταματήσουν τα τριξίματα;
Δεν υπάρχει συμπλήρωμα που να εξαφανίζει άμεσα τους ήχους της άρθρωσης. Η επαρκής ενυδάτωση και ίσως τα ωμέγα λιπαρά οξέα υποστηρίζουν τη γενικότερη υγεία των ιστών αλλά δεν λύνουν μηχανικά ζητήματα.
3. Μπορεί ο κριγμός να οδηγήσει σε αρθρίτιδα στο μέλλον;
Το φυσιολογικό κλικ της σπηλαίωσης ή της αναπήδησης τενόντων δεν προκαλεί αρθρίτιδα. Η λανθασμένη όμως τεχνική με υπερβολικά φορτία προκαλεί φθορά που μακροπρόθεσμα ευνοεί την οστεοαρθρίτιδα.
4. Γιατί οι αγκώνες τρίζουν περισσότερο στο πρώτο σετ των κάμψεων;
Στο πρώτο σετ η άρθρωση είναι ακόμα κρύα και το αρθρικό υγρό παχύρρευστο. Καθώς αυξάνεται η αιμάτωση και η θερμοκρασία η λίπανση βελτιώνεται και οι ήχοι συνήθως μειώνονται.
5. Είναι καλύτερα να κάνω κάμψεις στα γόνατα για να μην τρίζουν τα χέρια;
Οι κάμψεις στα γόνατα μειώνουν το φορτίο στον αγκώνα κατά πενήντα τοις εκατό μειώνοντας δραστικά την εσωτερική πίεση και αποτελούν εξαιρετική εναλλακτική αν αισθάνεστε δυσφορία.
6. Το τρίξιμο σχετίζεται με παλαιότερο κάταγμα στο χέρι;
Ναι ένα παλαιότερο κάταγμα μπορεί να έχει αλλάξει ελαφρώς την ανατομική ευθυγράμμιση της άρθρωσης καθιστώντας τον κριγμό μόνιμο συνοδό της κίνησης υπό φορτίο.
7. Βοηθούν τα επιγονατίδια αγκώνα μανίκια συμπίεσης στη μείωση του θορύβου;
Τα μανίκια συμπίεσης αυξάνουν τη θερμοκρασία της άρθρωσης και προσφέρουν ιδιοδεκτική σταθερότητα βοηθώντας έμμεσα στη μείωση των ήχων αλλά δεν υποκαθιστούν τη σωστή μυϊκή λειτουργία.
16. Βιβλιογραφία
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.
