1. Εισαγωγή: Αποκωδικοποίηση της Βαριάς Αιμορραγίας και των Θρόμβων
Η ξαφνική εμφάνιση μιας εξαιρετικά βαριάς εμμήνου ρύσεως (περίοδος), ιατρικώς γνωστή ως μηνορραγία (menorrhagia), η οποία συνοδεύεται από την αποβολή μεγάλων, σκούρων θρόμβων αίματος (μεγαλύτερων από 2.5 εκατοστά), προκαλείται στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων από καλοήθεις ανατομικές βλάβες της μήτρας (ινομυώματα, πολύποδες, αδενομύωση) ή από οξεία ορμονική ανισορροπία (απώλεια ωορρηξίας), ιδίως κατά την περιεμμηνόπαυση ή σε γυναίκες με Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS). Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, μια τόσο αιφνίδια, καταρρακτώδης αιμορραγία απαιτεί τον άμεσο αποκλεισμό επιπλοκών εγκυμοσύνης (όπως η πρώιμη αποβολή – αποβολή 1ου τριμήνου).
Μια “φυσιολογική” περίοδος διαρκεί 4-7 ημέρες, με συνολική απώλεια αίματος περίπου 30-40 ml (2-3 κουταλιές της σούπας). Η αποβολή θρόμβων (πηγμένο αίμα), μεγέθους μιας μικρής σταφίδας ή κέρματος, τις πρώτες 1-2 βαριές ημέρες, θεωρείται συχνά φυσιολογική αντίδραση. Ωστόσο, όταν η αιμορραγία είναι τόσο μαζική που η γυναίκα αναγκάζεται να αλλάζει σερβιέτα/ταμπόν κάθε 1-2 ώρες (και ξυπνά τη νύχτα για να αλλάξει), και οι θρόμβοι φτάνουν το μέγεθος «καρυδιού» ή «μπαλακιού του γκολφ», η κατάσταση είναι απολύτως παθολογική.
Το φαινόμενο αυτό (Heavy Menstrual Bleeding – HMB) δεν αποτελεί απλώς «ταλαιπωρία», αλλά μια δυνητικά επικίνδυνη για τη ζωή κλινική κατάσταση. Η οξεία απώλεια τεράστιων όγκων αίματος οδηγεί ταχύτατα σε σοβαρή σιδηροπενική αναιμία (πτώση αιματοκρίτη), η οποία εκδηλώνεται με ακραία κόπωση, δύσπνοια, ταχυκαρδία και λιποθυμικά επεισόδια (ορθοστατική υπόταση), επιβάλλοντας επείγουσα γυναικολογική (αιμοστατική) και αιματολογική υποστήριξη.
2. Ο Φυσιολογικός Μηχανισμός Πήξης στην Περίοδο
Για να εξηγήσουμε πώς σχηματίζονται οι γιγάντιοι θρόμβοι, πρέπει να κατανοήσουμε τη φυσιολογία της απόπτωσης του ενδομητρίου. Κάθε μήνα, το εσωτερικό “στρώμα” της μήτρας (ενδομήτριο) παχαίνει, προετοιμαζόμενο να δεχτεί ένα γονιμοποιημένο ωάριο. Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη, τα επίπεδα των ορμονών (οιστρογόνα και προγεστερόνη) πέφτουν.
Αυτή η απότομη πτώση προκαλεί σύσπαση των αγγείων που τροφοδοτούν το ενδομήτριο (ισχαιμία), με αποτέλεσμα ο ιστός να νεκρώνεται, να αποκολλάται και να αποβάλλεται (αίμα περιόδου). Φυσιολογικά, ο οργανισμός απελευθερώνει ειδικά ένζυμα (πλασμίνη) τα οποία λειτουργούν ως αντιπηκτικά (θρομβολυτικά). Σκοπός τους είναι να κρατήσουν το αίμα “υγρό” και “αραιό” ώστε να ρέει εύκολα προς τα έξω μέσω του μικρού τραχήλου της μήτρας.
Στην παθολογική (βαριά) μηνορραγία, ο όγκος του αίματος που πέφτει μέσα στην κοιλότητα της μήτρας είναι τόσο τεράστιος (καταρρακτώδης), που οι ποσότητες των αντιπηκτικών ενζύμων του οργανισμού δεν προλαβαίνουν (ούτε επαρκούν) για να το διαλύσουν. Το αίμα λιμνάζει μέσα στη μήτρα, ενεργοποιούνται οι φυσικοί μηχανισμοί πήξης και σχηματίζονται «βράχια» πηγμένου αίματος (οι μεγάλοι θρόμβοι), τα οποία η μήτρα προσπαθεί να αποβάλλει με βίαιες, επώδυνες συσπάσεις (κράμπες/δυσμηνόρροια).
3. Ινομυώματα Μήτρας (Uterine Fibroids / Leiomyomas)
Τα ινομυώματα είναι η συχνότερη καλοήθης (μη καρκινική) ανατομική ανωμαλία της μήτρας (εμφανίζονται στο 70% των γυναικών μέχρι την ηλικία των 50 ετών). Πρόκειται για συμπαγείς, μυϊκούς όγκους που αναπτύσσονται στο τοίχωμα της μήτρας (μυομήτριο) και τρέφονται, αλλά και αυξάνονται, λόγω της δράσης των οιστρογόνων.
Δεν προκαλούν όλα τα ινομυώματα αιμορραγία. Ο κίνδυνος (για βαριά αιμορραγία) εξαρτάται από τη θέση τους: τα υποβλεννογόνια ινομυώματα (εκείνα που αναπτύσσονται και προβάλλουν ακριβώς *μέσα* στην κοιλότητα της μήτρας, κάτω από το ενδομήτριο) είναι οι «σιωπηλοί δολοφόνοι» του αιματοκρίτη.
Αυτοί οι όγκοι παραμορφώνουν και μεγαλώνουν τεχνητά την επιφάνεια του ενδομητρίου. Επίσης, εμποδίζουν τα μυϊκά τοιχώματα της μήτρας να συσπαστούν σωστά (ώστε να «σφίξουν» τα αιμοφόρα αγγεία) κατά τη διάρκεια της περιόδου. Το αποτέλεσμα είναι ακατάσχετη ροή αίματος (σαν βρύση που δεν κλείνει), δημιουργία τεράστιων θρόμβων (λόγω παραμονής του αίματος στην κοιλότητα) και αφόρητοι πόνοι, σαν πόνοι «γέννας».
4. Αδενομύωση: Η Ενδομητρίωση της Μήτρας
Η αδενομύωση είναι μια ύπουλη, συχνά υποδιαγνωσμένη κατάσταση, στην οποία τα κύτταρα του ενδομητρίου (ο ιστός που πρέπει να βρίσκεται αποκλειστικά στην “εσωτερική ταπετσαρία”) διεισδύουν και φυτρώνουν βαθιά μέσα στον ίδιο τον μυ της μήτρας (στο μυομήτριο).
Κάθε μήνα, με την επίδραση των ορμονών, αυτά τα “εγκλωβισμένα” κύτταρα μέσα στον μυ αιμορραγούν και φλεγμαίνουν (όπως ακριβώς και το κανονικό ενδομήτριο). Η μήτρα παχαίνει, αποκτά το σχήμα και το μέγεθος εγκυμοσύνης (σφαιρική δίκην μήλου) και γίνεται εξαιρετικά ευαίσθητη (soft and boggy uterus).
Το κλινικό σήμα κατατεθέν της αδενομύωσης (κυρίως σε γυναίκες άνω των 35 ετών, που έχουν τεκνοποιήσει) είναι η αιφνίδια εμφάνιση μιας εξωφρενικά βαριάς περιόδου, γεμάτης σκοτεινούς θρόμβους, συνοδευόμενη από οξύ, κράμπα-μορφο πόνο στη μέση και τη λεκάνη (Δυσμηνόρροια), ο οποίος συχνά παραλύει τη γυναίκα για 2-3 ημέρες τον μήνα.
5. Ορμονική Ανισορροπία και Ανωοθυλακιορρηξία (Anovulation)
Μια φυσιολογική περίοδος βασίζεται στην τέλεια ισορροπία Οιστρογόνων (που “χτίζουν” το ενδομήτριο στο πρώτο μισό του κύκλου) και Προγεστερόνης (που το σταθεροποιεί στο δεύτερο μισό). Η προγεστερόνη παράγεται ΜΟΝΟ εάν το ωοθυλάκιο σπάσει (Ωορρηξία).
Εάν για οποιονδήποτε λόγο η γυναίκα δεν έχει ωορρηξία (ανωοθυλακιορρηκτικός κύκλος), τα οιστρογόνα συνεχίζουν να δρουν ανεξέλεγκτα, “χτίζοντας” το ενδομήτριο. Απουσία της προστατευτικής προγεστερόνης, το ενδομήτριο γίνεται υπερβολικά παχύ και ασταθές. Όταν τελικά αυτός ο “πύργος” καταρρεύσει, αποκολλάται ανομοιόμορφα και προκαλεί μια καταρρακτώδη, ακραία αιμορραγία.
Τέτοιοι ανωοθυλακιορρηκτικοί κύκλοι (χωρίς ωορρηξία) είναι κλασικοί:
1. Στις νεαρές έφηβες (που το ορμονικό τους σύστημα μόλις “ξυπνάει”).
2. Στις γυναίκες στην Περιεμμηνόπαυση (άνω των 40-45 ετών, όπου οι ωοθήκες υπολειτουργούν σποραδικά).
3. Σε γυναίκες με Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) ή σοβαρό στρες/απώλεια βάρους.
| Παθολογία | Κύριος Μηχανισμός Αιμορραγίας | Συνοδά Χαρακτηριστικά Συμπτώματα |
|---|---|---|
| Ινομυώματα (Υποβλεννογόνια) | Παραμόρφωση/Αύξηση επιφάνειας ενδομητρίου | Πόνος, αίσθημα πίεσης στην κύστη, υπογονιμότητα |
| Αδενομύωση | Διήθηση του μυός της μήτρας από ενδομήτριο | Παχιά (διογκωμένη) μήτρα, ακραίος πόνος-κράμπα |
| Ανωοθυλακιορρηξία (Ορμόνες) | Απουσία Προγεστερόνης / Υπερβολικά Οιστρογόνα | Ασταθής (ασύμμετρος) κύκλος, (π.χ. καθυστέρηση και μετά μαζική αιμορραγία) |
| Πολύποδες Ενδομητρίου | Εντοπισμένη υπερανάπτυξη ιστού | Αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους (spotting) |
6. Αποβολή 1ου Τριμήνου και Έκτοπη (Εξωμήτρια) Κύηση
Σε οποιαδήποτε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας (σεξουαλικά ενεργή), η αιφνίδια, ακραία αιμορραγία που θυμίζει «τη χειρότερη περίοδο της ζωής της», με αποβολή τεράστιων τεμαχίων αίματος/ιστού (που μοιάζουν με γκρίζους ή λευκούς θρόμβους – placental tissue), αποτελεί «καμπανάκι» για αυτόματη αποβολή 1ου τριμήνου (early miscarriage).
Πολλές γυναίκες αποβάλλουν (χάνουν το έμβρυο) στις 5-6 εβδομάδες (χημική κύηση), πριν καν αντιληφθούν ότι ήταν έγκυες (μπορεί απλώς να είχαν 1-2 εβδομάδες “καθυστέρηση” και να θεώρησαν τον πόνο “βαρύ” προεμμηνορροϊκό σύνδρομο).
Εάν η βαριά αιμορραγία (συχνά σκούρα/καφέ ή φρέσκο κόκκινο αίμα) συνοδεύεται από οξύτατο, μονόπλευρο (στη μία πλευρά) πόνο χαμηλά στην κοιλιά και ζάλη (τάση για λιποθυμία), ο ιατρός πρέπει επειγόντως να αποκλείσει τη ρήξη Έκτοπης (εξωμήτριας) κύησης, μια κατάσταση (εσωτερικής αιμορραγίας) που απειλεί άμεσα τη ζωή της ασθενούς.
7. Πολύποδες του Ενδομητρίου (Endometrial Polyps)
Οι πολύποδες της μήτρας είναι μικρά, καλοήθη “εξογκώματα” (σαν μικρά μανιτάρια) που κρέμονται από το τοίχωμα του ενδομητρίου (στο εσωτερικό της μήτρας) μέσω ενός λεπτού μίσχου. Είναι υπερπλασίες κυττάρων που αναπτύσσονται κυρίως λόγω πλεονάσματος οιστρογόνων (ή φαρμάκων όπως η Ταμοξιφαίνη σε ασθενείς με καρκίνο μαστού).
Αν και είναι μικροί, η παρουσία τους μέσα στο ενδομήτριο δρα ως «ξένο σώμα». Εμποδίζουν την ομαλή απόπτωση του βλεννογόνου κατά την περίοδο, προκαλώντας βαριά και παρατεταμένη αιμορραγία (η περίοδος δεν “τελειώνει” στις 7 μέρες).
Το κύριο χαρακτηριστικό του πολύποδα (που τον διακρίνει από τα ινομυώματα) είναι ότι, εκτός από τη βαριά περίοδο, προκαλεί πολύ συχνά απρόβλεπτες σταγόνες αίματος (spotting) ανάμεσα στις περιόδους (intermenstrual bleeding) ή μικρή αιμορραγία αμέσως μετά την σεξουαλική επαφή (postcoital bleeding).
8. Διαταραχές της Πήξης του Αίματος (Νόσος Von Willebrand)
Όταν μια νέα κοπέλα (έφηβη) εμφανίζει σταθερά (από την πρώτη της κιόλας περίοδο – εμμηναρχή) καταρρακτώδεις, βαριές περιόδους με τεράστιους θρόμβους (μηνορραγία που απαιτεί μετάγγιση), το 20% οφείλεται σε μια αδιάγνωστη γενετική διαταραχή πήξης (αιμορραγική διάθεση).
Η Νόσος von Willebrand (vWD) είναι η συχνότερη κληρονομική διαταραχή πήξης (αφορά περίπου το 1% των γυναικών). Λόγω έλλειψης (ή δυσλειτουργίας) μιας πρωτεΐνης-«κόλλας» (παράγοντας von Willebrand), τα αιμοπετάλια αδυνατούν να δημιουργήσουν ένα ισχυρό βύσμα για να σφραγίσουν τα αιμοφόρα αγγεία της μήτρας όταν αυτά «ανοίγουν» (αιμορραγούν) κατά την απόπτωση του ενδομητρίου.
Αυτές οι γυναίκες δεν ελέγχουν την αιμορραγία, με αποτέλεσμα το αίμα να ρέει ανεξέλεγκτα και να πήζει (θρόμβοι) μέσα στον κόλπο. Συχνά έχουν και άλλα συμπτώματα, όπως συχνές ρινορραγίες (αίμα από τη μύτη) ή μελανιές στα πόδια με το παραμικρό χτύπημα.
9. Διαταραχές του Θυρεοειδούς Αδένα (Υποθυρεοειδισμός)
Ο θυρεοειδής αδένας “συνομιλεί” άμεσα με τις ωοθήκες. Στον Υποθυρεοειδισμό (όταν ο θυρεοειδής υπολειτουργεί – υψηλό TSH), το ενδοκρινικό σύστημα της γυναίκας απορρυθμίζεται ριζικά.
Ο υποθυρεοειδισμός καθυστερεί τον ρυθμό με τον οποίο το ήπαρ «καθαρίζει» (απομακρύνει) τα οιστρογόνα από το αίμα. Τα οιστρογόνα συσσωρεύονται, οδηγώντας σε ακραία, παθολογική πάχυνση (hyperplasia) του ενδομητρίου. Επίσης, ο υποθυρεοειδισμός μειώνει τη σύνθεση ορισμένων παραγόντων πήξης του αίματος, ευνοώντας την ακατάσχετη αιμορραγία.
Μια γυναίκα με ανεξήγητη κόπωση, αύξηση βάρους, δυσανεξία στο κρύο, και ξαφνική, ακραία βαριά έμμηνο ρύση, πρέπει να ελέγχει πάντα (μέσω εξέτασης TSH) την ορμονική λειτουργία του θυρεοειδούς της, καθώς η λήψη θυροξίνης ρυθμίζει μαγικά (και οριστικά) και την περίοδό της.
10. Μέσα Αντισύλληψης και Ενδομήτρια Σπιράλ (IUDs)
Η ιατρογενής (λόγω φαρμάκων ή συσκευών) αιτιολογία είναι επίσης κοινή. Το ενδομήτριο σπείραμα χωρίς ορμόνες (το κλασικό σπιράλ χαλκού – Copper IUD), το οποίο τοποθετείται για αντισύλληψη, προκαλεί (από τη φύση του) μια ήπια, χρόνια, ελεγχόμενη “άσηπτη” (χωρίς μικρόβια) φλεγμονή στο εσωτερικό της μήτρας.
Αυτή η τοπική φλεγμονή αυξάνει την τοπική παραγωγή προσταγλανδινών, με αποτέλεσμα την αύξηση της αιματικής ροής. Ως παρενέργεια, οι γυναίκες με σπιράλ χαλκού βιώνουν (ιδιαίτερα τους πρώτους 3-6 μήνες) πολύ βαρύτερες περιόδους, με περισσότερες κράμπες και μεγάλους θρόμβους, γεγονός αναμενόμενο μεν, ενοχλητικό δε.
Αντιθέτως, τα σπιράλ που απελευθερώνουν προγεστερόνη (Mirena) κάνουν το ακριβώς αντίθετο: «ατροφούν» το ενδομήτριο και μειώνουν (ή και εξαφανίζουν εντελώς) την περίοδο (είναι, μάλιστα, το νούμερο ένα φάρμακο-συσκευή για την αντιμετώπιση της μηνορραγίας). Επίσης, η λήψη φαρμάκων που «αραιώνουν» το αίμα (όπως η ασπιρίνη, τα ΜΣΑΦ ή τα αντιπηκτικά Sintrom/Xarelto) προκαλούν ραγδαία αύξηση των θρόμβων και της απώλειας αίματος στην περίοδο.
11. Φλεγμονώδης Νόσος της Πυέλου (PID) και Λοιμώξεις
Η Πελοπική (Φλεγμονώδης) Νόσος της Πυέλου (Pelvic Inflammatory Disease – PID) είναι μια σοβαρή λοίμωξη της μήτρας, των σαλπίγγων και των ωοθηκών, που οφείλεται συνήθως σε ανεπαρκώς θεραπευμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (όπως τα Χλαμύδια ή η Γονόρροια).
Τα βακτήρια προκαλούν σοβαρή (υποξεία ή οξεία) φλεγμονή στο ενδομήτριο (ενδομητρίτιδα). Ο φλεγμονώδης και «ζεστός» ιστός της μήτρας αιμορραγεί εξαιρετικά εύκολα. Οι γυναίκες με PID βιώνουν, εκτός από βαρύτερη και ακανόνιστη αιμορραγία, έντονο, συνεχή πόνο χαμηλά στην κοιλιά και τη μέση (που επιδεινώνεται με τη σεξουαλική επαφή – δυσπαρευνία).
Συνοδεύεται επίσης από άφθονες (δύσοσμες) κολπικές εκκρίσεις (πύον) και ενδεχομένως δέκατα ή πυρετό. Η έγκαιρη χορήγηση ενδοφλέβιας (ή από το στόμα) αντιβιοτικής θεραπείας (συχνά διπλής) είναι σωτήρια για την πρόληψη μόνιμης υπογονιμότητας λόγω απόφραξης των σαλπίγγων.
12. Ενδομήτρια Υπερπλασία και Γυναικολογικός Καρκίνος
Σε γυναίκες που πλησιάζουν την εμμηνόπαυση (άνω των 45-50 ετών) ή, κυρίως, σε γυναίκες *μετά* την εμμηνόπαυση (όπου δεν πρέπει να υπάρχει ούτε σταγόνα αίμα), η ξαφνική, βαριά αιμορραγία με θρόμβους (postmenopausal bleeding) αποτελεί τη μεγαλύτερη «κόκκινη σημαία» (Red Flag) της Γυναικολογίας.
Οφείλεται συνήθως σε Ενδομήτρια Υπερπλασία (ακραία πάχυνση του ενδομητρίου λόγω χρόνιας έκθεσης σε οιστρογόνα, χωρίς προγεστερόνη – κατάσταση συχνή στην παχυσαρκία). Η πάθηση αυτή αποτελεί το πρόδρομο στάδιο (προ-καρκινική βλάβη) του Καρκίνου του Ενδομητρίου (μήτρας).
Η αιμορραγία στην προχωρημένη ηλικία, ή μια ασυνήθιστα παρατεταμένη (άνω των 10-15 ημερών) βαριά αιμορραγία με θρόμβους στα 40+, επιβάλλει κατεπείγοντα γυναικολογικό έλεγχο, υπέρηχο (για μέτρηση του πάχους του ενδομητρίου) και, απαραιτήτως, Βιοψία ενδομητρίου (απόξεση) για τον αποκλεισμό κακοήθειας.
13. Κλινική Διάγνωση: Υπέρηχος και Υστεροσκόπηση
Ο Γυναικολόγος αντιμετωπίζει τη μηνορραγία με μια δομημένη σειρά εξετάσεων (Παλαιότερα μνημονικό PALM-COEIN: Polyps, Adenomyosis, Leiomyoma, Malignancy – Coagulopathy, Ovulatory dysfunction, Endometrial, Iatrogenic, Not classified).
Η πρώτη εξέταση είναι ο Διακολπικός Υπέρηχος (TVUS). Απεικονίζει τέλεια το μέγεθος της μήτρας, τα ινομυώματα, τους πολύποδες, τις κύστεις στις ωοθήκες και την αδενομύωση.
Εάν υπάρχει υποψία ανωμαλίας *μέσα* στην κοιλότητα της μήτρας (π.χ. πολύποδας), ο ιατρός προχωρά στην Υστεροσκόπηση. Πρόκειται για την εισαγωγή μιας μικροσκοπικής κάμερας (με φως) μέσω του κόλπου (χωρίς τομές) απευθείας στο εσωτερικό της μήτρας. Η υστεροσκόπηση δίνει 100% διάγνωση (live εικόνα) και επιτρέπει την ταυτόχρονη, επιτόπια, χειρουργική αφαίρεση του πολύποδα ή του ινομυώματος που προκαλεί την αιμορραγία.
14. Ενδείξεις Σοβαρότητας (Red Flags): Πότε Απαιτείται Νοσοκομείο
Η οξεία, μαζική αιμορραγία από τον κόλπο יכול να οδηγήσει σε επικίνδυνη αιμοδυναμική αστάθεια (οξύ υπογκαιμικό σοκ λόγω αιμορραγίας). Ο ασθενής πρέπει να μεταβεί *επειγόντως* στα ΤΕΠ/Νοσοκομείο, εάν:
– Αλλάζει σερβιέτες/ταμπόν (που είναι απολύτως μουσκεμένα) μία (ή περισσότερες) φορές την ώρα, για 2 συνεχόμενες ώρες.
– Οι θρόμβοι αίματος που αποβάλλονται είναι μεγαλύτεροι από ένα «μπαλάκι του γκολφ» (ή “καρύδι”).
– Νιώθει έντονη ζάλη, σκοτοδίνη, ακραία αδυναμία, ταχυκαρδία, ή λιποθυμάει όταν προσπαθεί να σηκωθεί από το κρεβάτι (πτώση πίεσης).
– Είναι έγκυος (ή εάν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα).
– Συνοδεύεται από υψηλό πυρετό, ρίγος, και δύσοσμες εκκρίσεις (σήψη/λόιμωξη).
15. Θεραπευτική Διαχείριση (Συντηρητική και Χειρουργική)
Η φαρμακευτική θεραπεία αποτελεί την πρώτη γραμμή (σε γυναίκες που δεν χρειάζονται επείγουσα μετάγγιση). Το Τρανεξαμικό οξύ (Tranexamic Acid / Lysteda) είναι ένα εξαιρετικό χάπι (όχι ορμόνη) που λαμβάνεται ΜΟΝΟ κατά τις ημέρες της περιόδου: μπλοκάρει τη διάσπαση των θρόμβων (σταθεροποιεί την πήξη), μειώνοντας άμεσα (έως και 50%) τον όγκο του αίματος.
Τα Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ), όπως το ιβουπροφαίνη και το μεφεναμικό οξύ (Ponstan), λαμβανόμενα σε υψηλές δόσεις τις ημέρες της αιμορραγίας, μειώνουν την παραγωγή προσταγλανδινών, ελαττώνοντας τόσο τον πόνο (κράμπες) όσο και τη ροή του αίματος (κατά 30%).
Στις ορμονικές θεραπείες κυριαρχεί το Σπιράλ Λεβονοργεστρέλης (Mirena), το οποίο ελευθερώνει τοπικά προγεστερόνη, λεπταίνοντας το ενδομήτριο. Αντιρροπιστικά αντισυλληπτικά χάπια (κυκλικά) είναι επίσης εξαιρετικά αποτελεσματικά.
Σε αποτυχία των φαρμάκων ή παρουσία τεράστιων ινομυωμάτων, η χειρουργική (Υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή) δίνει τη λύση. Σε γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την τεκνοποίηση και υποφέρουν (π.χ. από βαριά αδενομύωση), η ολική Υστερεκτομή (αφαίρεση μήτρας, συνήθως λαπαροσκοπικά) αποτελεί την τελική (curative), οριστική θεραπεία, σώζοντάς τις από τις μηνιαίες “αιμορραγικές κρίσεις”.
16. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1. Είναι φυσιολογικό να έχω θρόμβους στην περίοδο;
Μικροί θρόμβοι (σαν φακές, νομίσματα 1-2 λεπτών ή σταφίδες) 1-2 φορές τις πρώτες βαριές μέρες είναι εντελώς φυσιολογικοί. Εάν όμως οι θρόμβοι είναι στο μέγεθος “καρυδιού” (πάνω από 2-3 εκατοστά) και βγαίνουν μαζικά (αναγκάζοντας να τρέχετε στην τουαλέτα), είναι ξεκάθαρα παθολογικοί.
2. Γιατί το αίμα είναι μερικές φορές πολύ σκούρο, σχεδόν μαύρο;
Το σκούρο καφέ ή σχεδόν μαύρο αίμα (και οι μαύροι θρόμβοι) είναι απλώς «παλιό» αίμα. Το αίμα παρέμεινε πολλή ώρα εγκλωβισμένο μέσα στη μήτρα ή στον κόλπο, οξειδώθηκε (χημική αντίδραση με το οξυγόνο/αλλαγή σιδήρου) και πήξε (θρομβώθηκε) πριν αποβληθεί.
3. Νιώθω μεγάλη ζάλη και κούραση μετά από τέτοια περίοδο. Γιατί;
Διότι χάσατε τεράστια ποσότητα σιδήρου μέσα από το αίμα. Εάν αυτό συμβαίνει κάθε μήνα, ο μυελός των οστών δεν προλαβαίνει να φτιάξει νέο αίμα. Πάσχετε από σιδηροπενική αναιμία (το “οξυγόνο” στο σώμα σας πέφτει). Απαιτούνται αιματολογικές (Φερριτίνη) και λήψη σιδήρου.
4. Τα ινομυώματα γίνονται καρκίνος;
Τα ινομυώματα είναι 100% καλοήθεις, συμπαγείς, μυϊκοί όγκοι. Ο κίνδυνος να «γίνουν» (εξαλλαγή) σε κακόηθες λέιομυοσάρκωμα είναι απειροελάχιστος (λιγότερο από 0.1%). Προκαλούν, όμως, τεράστια μηχανικά και αιμορραγικά (μηνορραγία) προβλήματα, οπότε συχνά χρήζουν αφαίρεσης.
5. Το “χάπι της επόμενης ημέρας” κάνει θρόμβους;
Το χάπι επείγουσας αντισύλληψης περιέχει μια τεράστια, βομβαρδιστική δόση ορμονών. Αυτό διαταράσσει βίαια τον κύκλο, “ξεφλουδίζοντας” το ενδομήτριο με αφύσικο ρυθμό. Είναι συχνό φαινόμενο, 5-7 μέρες μετά τη λήψη, να εμφανιστεί μια βαριά αιμορραγία με θρόμβους (withdrawal bleeding).
6. Το stress μπορεί να κάνει την περίοδο βαριά με θρόμβους;
Ναι. Το ακραίο ψυχολογικό στρες (κορτιζόλη) αναστέλλει (μπλοκάρει) την ωορρηξία (δηλαδή την απελευθέρωση του ωαρίου). Χωρίς ωορρηξία, δεν υπάρχει προγεστερόνη. Η περίοδος έρχεται “καθυστερημένη” και ορμονικά ασταθής, ρίχνοντας παχιά, μεγάλα κομμάτια ενδομητρίου (θρόμβους).
7. Γιατί οι γιατροί ρωτούν συνεχώς “μήπως είστε έγκυος”;
Διότι, η “ξαφνική, ακραία περίοδος με γιγάντιους θρόμβους και φρικτό πόνο” είναι η 100% κλινική εικόνα της αυτόματης αποβολής στις πρώτες 6-8 εβδομάδες της εγκυμοσύνης. Μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο (με τεστ κυήσεως), το αίτιο θεωρείται πάντα η αποβολή ή η εξωμήτρια (στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας).
17. Βιβλιογραφία
- Bradley LD, Gueye NA. The medical management of abnormal uterine bleeding in reproductive-aged women. Am J Obstet Gynecol. 2016.
- ACOG practice bulletin no. 128: diagnosis of abnormal uterine bleeding in reproductive-aged women. Obstet Gynecol. 2012.
- Singh SS, et al. Abnormal Uterine Bleeding in Pre-Menopausal Women. J Obstet Gynaecol Can. 2013.
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.
