Αρχική ❯ Συμπτώματα ❯ Γιατί νιώθω έναν οξύ διαπεραστικό πόνο στο πίσω μέρος του δεξιού ποδιού μου;

Γιατί νιώθω έναν οξύ διαπεραστικό πόνο στο πίσω μέρος του δεξιού ποδιού μου;

1. Εισαγωγή στη νευρογενή συμπτωματολογία

Ο οξύς διαπεραστικός πόνος που διατρέχει το πίσω μέρος του δεξιού ποδιού οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά σε ερεθισμό ή συμπίεση του ισχιακού νεύρου. Το σύμπτωμα αυτό περιγράφεται ιατρικά ως ισχιαλγία και δεν αποτελεί πάθηση από μόνο του αλλά μια κλινική εκδήλωση μιας βαθύτερης ανατομικής ανωμαλίας. Ο πόνος συχνά μοιάζει με ηλεκτρικό ρεύμα ή κάψιμο που ξεκινά από τη μέση και καταλήγει στη φτέρνα.

Η ένταση του πόνου ποικίλλει από μια ήπια ενόχληση έως έναν αφόρητο πόνο που ακινητοποιεί τον ασθενή. Ο μηχανισμός πίσω από αυτό το αίσθημα είναι ξεκάθαρα νευρολογικός. Όταν το νεύρο υφίσταται μηχανική πίεση ή χημικό ερεθισμό από φλεγμονή τα σήματα του πόνου διαταράσσονται. Ο εγκέφαλος μεταφράζει αυτή τη βλάβη της πηγής ως πόνο σε ολόκληρη την περιοχή διανομής του νεύρου.

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων το πρόβλημα εντοπίζεται στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο υπάρχουν και καταστάσεις όπου το νεύρο παγιδεύεται στην περιοχή των γλουτών. Η αναγνώριση του ακριβούς σημείου συμπίεσης κατευθύνει τον ιατρό στην κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση.

2. Ανατομία του ισχιακού νεύρου

Το ισχιακό νεύρο είναι το μακρύτερο και παχύτερο νεύρο στο ανθρώπινο σώμα. Το πάχος του συγκρίνεται με αυτό του αντίχειρα ενός ενήλικα. Σχηματίζεται από την ένωση πέντε διαφορετικών νευρικών ριζών που εξέρχονται από το κατώτερο τμήμα της σπονδυλικής στήλης.

Αφού σχηματιστεί βαθιά μέσα στη λεκάνη διέρχεται κάτω από τους γλουτιαίους μυς και κατεβαίνει στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού. Στο ύψος του γόνατος διακλαδίζεται σε μικρότερα νεύρα που φτάνουν μέχρι τα δάκτυλα των ποδιών. Παρέχει κινητικές εντολές στους μυς του ποδιού και επιστρέφει αισθητηριακές πληροφορίες.

Αυτή η τεράστια ανατομική διαδρομή το καθιστά εξαιρετικά ευάλωτο. Οποιοδήποτε δομικό πρόβλημα κατά μήκος της διαδρομής του ικανό να παραμορφώσει τον χώρο διέλευσής του θα οδηγήσει σε άμεση πυροδότηση συμπτωμάτων ισχιαλγίας.

3. Η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου

Η συχνότερη αιτία της ισχιαλγίας είναι η δισκοκήλη στην οσφυϊκή μοίρα. Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι λειτουργούν ως αμορτισέρ ανάμεσα στους σπονδύλους. Αποτελούνται από έναν σκληρό ινώδη δακτύλιο εξωτερικά και έναν παχύρρευστο πυρήνα εσωτερικά. Με την πάροδο του χρόνου ή λόγω τραυματισμού ο εξωτερικός δακτύλιος ραγίζει.

Το παχύρρευστο υλικό του πυρήνα προβάλλει προς τα έξω πιέζοντας απευθείας τη νευρική ρίζα που βγαίνει από τον νωτιαίο μυελό. Αυτή η μηχανική συμπίεση προκαλεί φλεγμονή στο νεύρο. Το υλικό του δίσκου περιέχει επίσης χημικές ουσίες που ερεθίζουν το νευρικό ιστό επιδεινώνοντας τον πόνο.

Η κήλη εμφανίζεται συχνότερα στους τελευταίους σπονδύλους της μέσης όπου το φορτίο του σώματος είναι μεγαλύτερο. Ο πόνος οξύνεται χαρακτηριστικά όταν ο ασθενής βήχει, φτερνίζεται ή σκύβει διότι αυτές οι κινήσεις αυξάνουν απότομα την πίεση μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα.

4. Σύνδρομο του απιοειδούς μυός

Μια άλλη σημαντική αιτία είναι το σύνδρομο του απιοειδούς μυός. Ο απιοειδής είναι ένας μικρός μυς βαθιά μέσα στον γλουτό που βοηθά στην περιστροφή του ισχίου. Το ισχιακό νεύρο περνά ακριβώς κάτω από αυτόν τον μυ. Σε ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων περνά μάλιστα μέσα από τις μυϊκές ίνες.

Όταν ο απιοειδής μυς υποστεί σπασμό, σφίξει υπερβολικά ή τραυματιστεί συμπιέζει το ισχιακό νεύρο σαν μέγγενη. Το αποτέλεσμα είναι ο ίδιος διαπεραστικός πόνος στο πίσω μέρος του ποδιού χωρίς να υπάρχει κανένα πρόβλημα στη σπονδυλική στήλη.

Το σύνδρομο αυτό εμφανίζεται συχνά σε δρομείς ή σε άτομα που κάθονται για παρατεταμένες ώρες σε σκληρές επιφάνειες. Ο πόνος συνήθως εντοπίζεται εντονότερα στον γλουτό και επιδεινώνεται με το περπάτημα σε ανηφόρα ή το ανέβασμα σκαλοπατιών.

5. Σπονδυλική στένωση και οστεόφυτα

Σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας η αιτία του πόνου βρίσκεται συνήθως στην εκφυλιστική σπονδυλοαρθροπάθεια. Η πάθηση αυτή προκαλεί φθορά στις μικρές αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης. Σε απάντηση αυτής της φθοράς το σώμα αναπτύσσει έξτρα οστό, τα γνωστά οστεόφυτα.

Αυτές οι οστικές προεξοχές στενεύουν τον χώρο από τον οποίο περνούν τα νεύρα (σπονδυλική στένωση). Τα νεύρα εγκλωβίζονται σε ένα σκληρό οστικό τούνελ. Ο πόνος της στένωσης έχει μια ιδιαίτερη συμπεριφορά που τον ξεχωρίζει από την οξεία δισκοκήλη.

Εμφανίζεται κυρίως κατά την όρθια στάση ή τη βάδιση και ανακουφίζεται θεαματικά όταν ο ασθενής σκύβει μπροστά (π.χ. στηριζόμενος σε ένα καρότσι σούπερ μάρκετ). Αυτό συμβαίνει διότι η κάμψη του κορμού ανοίγει τον σπονδυλικό σωλήνα ελευθερώνοντας τα νεύρα. Συχνά ασθενείς αναζητούν βοήθεια διαβάζοντας άρθρα για τον πόνο στη μέση ωστόσο η στένωση απαιτεί εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

6. Σπονδυλολίσθηση και δομικές αστάθειες

Η σπονδυλολίσθηση είναι μια κατάσταση όπου ένας σπόνδυλος γλιστράει προς τα εμπρός πάνω από τον σπόνδυλο που βρίσκεται ακριβώς από κάτω του. Αυτή η μηχανική μετατόπιση διαταράσσει την ευθυγράμμιση του σπονδυλικού σωλήνα και τραβάει ή συμπιέζει βίαια τις νευρικές ρίζες.

Μπορεί να είναι αποτέλεσμα εκφύλισης των ιστών, συγγενούς ανωμαλίας ή παλαιού τραυματισμού. Ο ασθενής αισθάνεται έναν έντονο πόνο χαμηλά στη μέση που αντανακλά στο πόδι. Το αίσθημα αστάθειας κατά την αλλαγή στάσης, ειδικά από την καθιστή στην όρθια θέση, είναι χαρακτηριστικό.

Η κατάσταση αυτή απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση μέσω ακτινογραφιών σε κάμψη και έκταση. Η παρακολούθηση της σταθερότητας της σπονδυλικής στήλης καθορίζει αν ο ασθενής χρειάζεται συντηρητική αποκατάσταση ή χειρουργική σταθεροποίηση.

7. Διαφορική διάγνωση και αλλά αίτια

Είναι κρίσιμο να διαχωριστεί η αληθινή ισχιαλγία από άλλες παθήσεις του ποδιού που προκαλούν οξύ πόνο.

  • Φλεβική θρόμβωση: Ένας θρόμβος στο πόδι προκαλεί οξύ πόνο και έντονο πρήξιμο κυρίως στη γάμπα. Είναι επείγουσα κατάσταση και δεν σχετίζεται με την κίνηση της μέσης.
  • Μυϊκή θλάση: Ο τραυματισμός των οπίσθιων μηριαίων μυών προκαλεί απότομο πόνο στο πίσω μέρος του ποδιού αλλά συνοδεύεται από μελάνιασμα και δεν ακτινοβολεί κάτω από το γόνατο.
  • Αρτηριακή ισχαιμία: Η κακή κυκλοφορία προκαλεί πόνο τύπου κράμπας (χωλότητα) κατά τη βάδιση ο οποίος σταματά αμέσως με την ανάπαυση.

Ο ακριβής εντοπισμός του προβλήματος απαιτεί προσεκτική κλινική νευρολογική εξέταση για την επιβεβαίωση της νευρογενούς προέλευσης του συμπτώματος.

8. Προειδοποιητικά σημάδια για άμεση ιατρική παρέμβαση

Ορισμένα συμπτώματα συνοδεύουν την ισχιαλγία και αποτελούν τα λεγόμενα “red flags” σηματοδοτώντας την ανάγκη για επείγουσα μετάβαση στο νοσοκομείο. Αν ο πόνος στο πόδι συνοδεύεται από ξαφνική απώλεια ελέγχου της ούρησης ή της αφόδευσης αυτό υποδηλώνει το σύνδρομο ιππουρίδας.

Το σύνδρομο ιππουρίδας είναι μια μαζική συμπίεση των νεύρων στο τέλος του νωτιαίου μυελού και απαιτεί χειρουργείο μέσα σε λίγες ώρες για να αποφευχθεί μόνιμη παράλυση. Άλλο ανησυχητικό σημάδι είναι η πλήρης απώλεια αίσθησης στην περιοχή των γεννητικών οργάνων (μούδιασμα τύπου σέλας).

Η προοδευτική αδυναμία του ποδιού είναι επίσης ανησυχητική. Αν ο ασθενής δεν μπορεί να σταθεί στις μύτες ή στις φτέρνες των ποδιών του η νευρική βλάβη είναι εκτεταμένη και η απλή συντηρητική αγωγή πιθανότατα δεν επαρκεί.

9. Κλινική εξέταση και νευρολογικά σημεία

Στο ιατρείο ο ειδικός θα εκτελέσει το τεστ ανύψωσης του τεντωμένου σκέλους (Lasegue test). Ο ασθενής ξαπλώνει ανάσκελα και ο γιατρός σηκώνει αργά το τεντωμένο δεξί πόδι. Εάν εμφανιστεί οξύς πόνος που τρέχει κάτω από το γόνατο σε γωνία μικρότερη των 60 μοιρών το τεστ είναι θετικό για ερεθισμό του ισχιακού νεύρου.

Ο έλεγχος των αντανακλαστικών παρέχει πολύτιμες πληροφορίες. Η απουσία ή η μείωση του αντανακλαστικού στον αχίλλειο τένοντα υποδεικνύει βλάβη στη νευρική ρίζα Ι1. Η αδυναμία έκτασης του μεγάλου δακτύλου δείχνει πίεση στη ρίζα Ο5.

Τέλος ελέγχεται η αισθητικότητα του δέρματος με μια μικρή ακίδα ή βαμβάκι. Οι περιοχές με μειωμένη αίσθηση (δερμοτόμια) χαρτογραφούν επακριβώς τον σπόνδυλο που έχει υποστεί το πρόβλημα.

10. Απεικονιστικές μέθοδοι διάγνωσης

Οι απλές ακτινογραφίες δεν δείχνουν την κήλη του δίσκου ή τα νεύρα. Χρησιμοποιούνται μόνο για να αποκλείσουν κατάγματα, ολισθήσεις σπονδύλων ή όγκους των οστών. Το κύριο διαγνωστικό εργαλείο για την ισχιαλγία είναι η μαγνητική τομογραφία (MRI).

Η μαγνητική τομογραφία προσφέρει μια εξαιρετικά λεπτομερή τρισδιάστατη εικόνα των μαλακών μορίων. Δείχνει ακριβώς το μέγεθος του δίσκου που έχει προβάλει, την κατάσταση των νευρικών ριζών και τον βαθμό της φλεγμονής.

Το ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ) ζητείται όταν η κλινική εικόνα δεν ταιριάζει απόλυτα με τα ευρήματα της μαγνητικής. Μετράει την ηλεκτρική δραστηριότητα των μυών και επιβεβαιώνει ποιο ακριβώς νεύρο πάσχει και πόσο σοβαρή είναι η βλάβη στις νευρικές του ίνες.

11. Συντηρητική θεραπεία στην οξεία φάση

Τις πρώτες ημέρες του οξέος πόνου η ξεκούραση είναι απαραίτητη αλλά ο απόλυτος κλινοστατισμός (παραμονή στο κρεβάτι) για περισσότερες από δύο ημέρες αντενδείκνυται. Η παρατεταμένη ακινησία αποδυναμώνει τους μυς της πλάτης και επιδεινώνει τη δυσκαμψία.

Η εναλλαγή κρύων και ζεστών επιθεμάτων χαλαρώνει τους μυϊκούς σπασμούς. Ο πάγος μειώνει την τοπική φλεγμονή του νεύρου ενώ η θερμότητα αυξάνει την αιμάτωση βοηθώντας στην απομάκρυνση των τοξικών ουσιών.

Η έναρξη απαλών κινήσεων και βαδίσματος σύμφωνα με την ανοχή του ασθενούς διατηρεί την ελαστικότητα των ιστών. Η σωστή στάση κατά τον ύπνο βοηθά στην ανακούφιση της πίεσης. Η τοποθέτηση ενός μαξιλαριού ανάμεσα στα γόνατα (σε πλάγια θέση) ή κάτω από τα γόνατα (ανάσκελα) κρατά τη σπονδυλική στήλη σε ουδέτερη ευθυγράμμιση.

12. Φαρμακευτική αγωγή και αναλγησία

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση στοχεύει στον έλεγχο της φλεγμονής και στη διακοπή των σημάτων του πόνου. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας. Μειώνουν το χημικό οίδημα γύρω από τη νευρική ρίζα διευκολύνοντας τον χώρο διέλευσης του νεύρου.

Σε περιπτώσεις εξαιρετικά επώδυνων μυϊκών σπασμών χορηγούνται μυοχαλαρωτικά. Αν ο πόνος είναι καθαρά νευροπαθητικός (αίσθημα καύσου) συνταγογραφούνται εξειδικευμένα φάρμακα όπως η γκαμπαπεντίνη. Αυτά τα φάρμακα σταθεροποιούν τις μεμβράνες των νεύρων σταματώντας την ανεξέλεγκτη μετάδοση σημάτων πόνου.

Στις πολύ οξείες και ανθεκτικές περιπτώσεις ενδέχεται να χορηγηθεί βραχυχρόνια αγωγή με κορτιζόνη από το στόμα προκειμένου να κατασταλεί άμεσα η μαζική φλεγμονώδης αντίδραση.

13. Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας

Μόλις η οξεία φάση του πόνου υποχωρήσει η φυσικοθεραπεία αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο στόχος είναι η αποκατάσταση της εμβιομηχανικής ισορροπίας της μέσης. Ο φυσικοθεραπευτής διδάσκει ασκήσεις σταθεροποίησης του κορμού (core strengthening) ενδυναμώνοντας τους κοιλιακούς και τους ραχιαίους μυς.

Οι ασκήσεις ολίσθησης του ισχιακού νεύρου (nerve flossing) είναι μια εξειδικευμένη τεχνική. Σκοπός τους είναι να ξεκολλήσουν το νεύρο από τον γύρω φλεγμονώδη ιστό και να αποκαταστήσουν την ομαλή του κίνηση. Εκτελούνται με πολύ προσεκτικές επαναλαμβανόμενες κινήσεις του ποδιού.

Η διόρθωση της κακής στάσης του σώματος στο γραφείο ή στο αυτοκίνητο προλαμβάνει μελλοντικές υποτροπές. Η σωστή ανύψωση βάρους λυγίζοντας τα γόνατα και κρατώντας την πλάτη ίσια γίνεται μόνιμη συνήθεια.

14. Επεμβατικές λύσεις και ενέσεις

Εάν ο πόνος παραμένει βασανιστικός παρά τη συντηρητική αγωγή η επισκληρίδιος έγχυση κορτιζόνης προσφέρει μια εξαιρετική ενδιάμεση λύση. Με τη βοήθεια ακτινοσκοπικού μηχανήματος ο ιατρός κατευθύνει μια βελόνα ακριβώς δίπλα στο συμπιεσμένο νεύρο.

Στο σημείο εγχέεται ένα ισχυρό αντιφλεγμονώδες φάρμακο λούζοντας κυριολεκτικά τη νευρική ρίζα. Η διαδικασία αυτή “ξεπλένει” τα φλεγμονώδη χημικά στοιχεία και μειώνει το οίδημα του νεύρου. Το αποτέλεσμα διαρκεί από αρκετές εβδομάδες έως και μήνες δίνοντας χρόνο στο σώμα να επουλωθεί φυσικά.

Η τεχνική αυτή αποτρέπει ή καθυστερεί την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση στο εξήντα τοις εκατό των περιπτώσεων παρέχοντας στον ασθενή τη δυνατότητα να συμμετάσχει ενεργά στο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πόσο καιρό διαρκεί συνήθως η ισχιαλγία;

Οι περισσότερες περιπτώσεις οξείας ισχιαλγίας βελτιώνονται αισθητά μέσα σε 4 έως 6 εβδομάδες με τη σωστή συντηρητική αγωγή. Αν ο πόνος επιμένει πέραν αυτού του διαστήματος απαιτείται περαιτέρω απεικονιστικός έλεγχος.

2. Βοηθάει το περπάτημα στην αντιμετώπιση του πόνου;

Ναι. Το περπάτημα σε επίπεδο έδαφος θεωρείται άριστη άσκηση διότι διατηρεί τη ροή του αίματος στους μυς και αποτρέπει τη δυσκαμψία χωρίς να φορτίζει υπερβολικά τους μεσοσπονδύλιους δίσκους.

3. Πότε είναι απαραίτητο το χειρουργείο για την κήλη δίσκου;

Το χειρουργείο είναι απαραίτητο μόνο αν ο ασθενής εμφανίζει προοδευτική αδυναμία στο πόδι, χάνει τον έλεγχο των σφιγκτήρων ή αν ο αβάσταχτος πόνος δεν ελέγχεται με καμία συντηρητική μέθοδο μετά από 8 εβδομάδες.

4. Μπορεί η ισχιαλγία να αλλάξει πόδι;

Είναι σπάνιο αλλά συμβαίνει. Συνήθως συμβαίνει σε περιπτώσεις μεγάλης κεντρικής δισκοκήλης που πιέζει εναλλάξ και τις δύο νευρικές ρίζες της σπονδυλικής στήλης ανάλογα με την κλίση του κορμού.

5. Είναι σωστό να κάνω ασκήσεις διατάσεων όταν πονάω;

Στην οξεία φάση οι έντονες διατάσεις του ποδιού τεντώνουν το ήδη φλεγμονώδες νεύρο και επιδεινώνουν τον πόνο. Οι διατάσεις πρέπει να ξεκινούν μόνο υπό την καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή αφού υποχωρήσει η οξεία φλεγμονή.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.

Συγγραφή & Επιστημονική Επιμέλεια

Συντακτική Ομάδα Biomedica

Συγγραφή & Συλλογή Δεδομένων:
Συντακτική Ομάδα Biomedica.gr

Επιστημονικός Εκδότης (Publisher):
Γκίκας Γεώργιος

  • Πτυχιούχος Τεχνολόγος Ιατρικών Οργάνων
  • Διπλωματούχος Ομοιοπαθητικής Συμβουλευτικής PDHom (UK)
  • Πιστοποιημένο Μέλος (Affiliate - AFHom) του Faculty of Homeopathy (UK) — Φορέας υπό την Αιγίδα της Α.Μ. Βασιλιά Καρόλου Γ'