Γιατί τα χέρια μου είναι πρησμένα και άκαμπτα αμέσως μετά από τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων;

1. Εισαγωγή στο οίδημα των χεριών κατά την άσκηση

Το πρήξιμο και η ακαμψία στα χέρια αμέσως μετά από ένα πολύωρο τρέξιμο προκύπτουν από τον συνδυασμό της αγγειοδιαστολής για την αποβολή της σωματικής θερμότητας, της φυγόκεντρης δύναμης από την αιώρηση των χεριών και της απουσίας της μυϊκής αντλίας στα άνω άκρα. Κατά τη διάρκεια της αερόβιας άσκησης ο οργανισμός παράγει τεράστια ποσά θερμότητας αναγκάζοντας τα αιμοφόρα αγγεία κοντά στο δέρμα να διασταλούν ώστε το αίμα να ψυχθεί. Ταυτόχρονα η βαρύτητα και η ταλαντευόμενη κίνηση των χεριών σπρώχνουν το αίμα προς τα δάκτυλα προκαλώντας διαρροή υγρού στους γύρω ιστούς.

Το φαινόμενο αυτό αποτελεί μια καλοήθη φυσιολογική μεταβολή που σχετίζεται με τους μηχανισμούς ομοιόστασης. Καθώς το σώμα αγωνίζεται να διατηρήσει την κεντρική θερμοκρασία σε ασφαλή επίπεδα δίνει προτεραιότητα στην εφίδρωση και τη ροή του αίματος στο δέρμα μεταβάλλοντας την κατανομή των υγρών.

Σε αντίθεση με τα πόδια όπου οι ισχυροί μύες συμπιέζουν τις φλέβες και στέλνουν το αίμα πίσω στην καρδιά τα χέρια παραμένουν σχετικά χαλαρά. Η έλλειψη μηχανικής συμπίεσης επιτρέπει στο υγρό να συσσωρευτεί προκαλώντας μια έντονη αίσθηση ακαμψίας στις αρθρώσεις.

2. Θερμορρύθμιση και αγγειοδιαστολή

Οι σκελετικοί μύες είναι εξαιρετικά αναποτελεσματικοί όσον αφορά την κατανάλωση ενέργειας καθώς ένα μεγάλο μέρος μετατρέπεται άμεσα σε θερμότητα. Το τρέξιμο παράγει θερμικό φορτίο που θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο χωρίς σύστημα ψύξης.

Το καρδιαγγειακό σύστημα ανταποκρίνεται στέλνοντας μεγάλες ποσότητες ζεστού αίματος από τον πυρήνα του σώματος προς την επιφάνεια του δέρματος. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται περιφερική αγγειοδιαστολή.

Τα χέρια διαθέτουν πυκνό δίκτυο τριχοειδών αγγείων και λειτουργούν ως εξαιρετικά αποδοτικά θερμαντικά σώματα. Η διεύρυνση αυτών των αγγείων αυξάνει τον όγκο του αίματος στα άκρα προσδίδοντας όγκο και την αίσθηση παλμού.

3. Η επίδραση της φυγόκεντρης δύναμης

Κατά το τρέξιμο η βιομηχανική του σώματος επιβάλλει τη συνεχή και ρυθμική αιώρηση των χεριών. Η κίνηση αυτή δίκην εκκρεμούς δημιουργεί μια υπολογίσιμη φυγόκεντρη δύναμη.

Η δύναμη αυτή ωθεί μηχανικά το αίμα και τα μεσοκυττάρια υγρά προς τα ακροδάκτυλα. Όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση και όσο ταχύτερος ο ρυθμός τόσο εντονότερη είναι η πίεση που ασκείται στα αγγειακά τοιχώματα των χεριών.

Τα φλεβικά δίκτυα δυσκολεύονται να υπερνικήσουν ταυτόχρονα και τη βαρύτητα και αυτή την πρόσθετη αδρανειακή δύναμη οδηγώντας σε προοδευτική διόγκωση των αγγείων.

4. Απουσία μηχανισμού μυϊκής αντλίας

Το φλεβικό σύστημα του ανθρώπου εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη μυϊκή αντλία. Όταν οι μύες των ποδιών συσπώνται συμπιέζουν τις φλέβες σπρώχνοντας το αίμα προς τα πάνω μέσα από ειδικές βαλβίδες μονής κατεύθυνσης.

Τα άνω άκρα στερούνται αυτής της συνεχούς και έντονης σύσπασης κατά τη διάρκεια του τρεξίματος. Οι μύες των πήχεων και των δακτύλων παραμένουν συνήθως ημιχαλαροί.

Χωρίς τη ρυθμική συμπίεση των μυών το αίμα λιμνάζει στα φλεβίδια. Η αυξημένη υδροστατική πίεση πιέζει το πλάσμα του αίματος να διαφύγει μέσα από τα αγγειακά τοιχώματα δημιουργώντας εμφανές οίδημα.

5. Υπονατριαιμία και ηλεκτρολυτικές διαταραχές

Στις μεγάλες αποστάσεις η υπερβολική εφίδρωση απομακρύνει πολύτιμους ηλεκτρολύτες κυρίως νάτριο. Συχνά οι δρομείς αναπληρώνουν τα υγρά μόνο με καθαρό νερό ρίχνοντας τη συγκέντρωση νατρίου στο αίμα.

Αυτή η κατάσταση η οποία ονομάζεται υπονατριαιμία διαταράσσει την ωσμωτική ισορροπία μεταξύ των κυττάρων και του εξωκυττάριου χώρου. Τα κύτταρα απορροφούν νερό στην προσπάθειά τους να εξισορροπήσουν τα άλατα.

Το αποτέλεσμα είναι η ταχεία διόγκωση των ιστών. Το πρήξιμο στα χέρια όταν συνοδεύεται από θολή όραση και σύγχυση αποτελεί κλινικό σημάδι επικίνδυνης διαταραχής ηλεκτρολυτών που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης.

6. Διαπερατότητα των τριχοειδών αγγείων

Η αερόβια άσκηση προκαλεί την τοπική έκκριση ισταμίνης και άλλων αγγειοδραστικών ουσιών οι οποίες όχι μόνο διαστέλλουν τα αγγεία αλλά αυξάνουν και τη διαπερατότητά τους.

Οι πόροι στα τοιχώματα των τριχοειδών διευρύνονται επιτρέποντας σε πρωτεΐνες και υγρά να μετακινηθούν ευκολότερα από την κυκλοφορία του αίματος προς τον διάμεσο ιστό κάτω από το δέρμα.

Αυτή η συλλογή πρωτεϊνούχου υγρού κάνει το δέρμα της ράχης των χεριών να φαίνεται τεντωμένο λαμπερό και παχύ εμποδίζοντας την ομαλή κάμψη των δακτύλων.

7. Πίνακας με φυσιολογικούς παράγοντες οιδήματος

Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται οι βασικοί μηχανισμοί που οδηγούν στην ακαμψία των χεριών μετά από άσκηση.

Παράγοντας	Μηχανισμός πρόκλησης οιδήματος
Αγγειοδιαστολή	Διεύρυνση αγγείων για αποβολή θερμότητας και τοπική υπεραιμία
Φυγόκεντρος δύναμη	Ώθηση του αίματος προς τα δάκτυλα λόγω αιώρησης
Έλλειψη μυϊκής αντλίας	Αδυναμία των χαλαρών χεριών να προωθήσουν το φλεβικό αίμα
Ωσμωτική ανισορροπία	Διαρροή υγρού από πτώση των επιπέδων νατρίου στο αίμα

8. Το λεμφικό σύστημα στην άσκηση

Το λεμφικό σύστημα είναι υπεύθυνο για τη συλλογή και την επιστροφή των πλεοναζόντων υγρών από τους ιστούς πίσω στη φλεβική κυκλοφορία. Σε αντίθεση με το αίμα η λέμφος κινείται αποκλειστικά μέσω των μυϊκών συσπάσεων.

Επειδή τα χέρια παραμένουν κρεμασμένα η λεμφική παροχέτευση επιβραδύνεται εντυπωσιακά. Η ταχύτητα με την οποία παράγεται το διάμεσο υγρό ξεπερνά την ικανότητα των λεμφαγγείων να το απομακρύνουν.

Η αδυναμία του συστήματος αυτού να αντεπεξέλθει στον αυξημένο φόρτο εργασίας μεταφράζεται σε συσσώρευση υγρών που περιορίζει μηχανικά το εύρος κίνησης των αρθρώσεων των δακτύλων.

9. Κλιματικές συνθήκες και υγρασία

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες ενισχύουν κατακόρυφα το φαινόμενο. Το τρέξιμο σε ημέρες με υψηλή θερμοκρασία και αυξημένη υγρασία θέτει το σύστημα θερμορρύθμισης σε ακραία δοκιμασία.

Όταν η υγρασία είναι υψηλή ο ιδρώτας δεν εξατμίζεται από το δέρμα με αποτέλεσμα το σώμα να μην ψύχεται αποτελεσματικά. Η καρδιά αντιδρά στέλνοντας ακόμη περισσότερο αίμα στην περιφέρεια.

Αυτή η παρατεταμένη υπεραιμία διατηρεί τα αγγεία ανοιχτά στο μέγιστο καθιστώντας την κατακράτηση υγρών αναπόφευκτη και μετατρέποντας τα χέρια σε σκληρά και άκαμπτα εξαρτήματα.

10. Η επίδραση του εξοπλισμού

Η χρήση ακατάλληλου ρουχισμού συμβάλλει στη φλεβική στάση. Στενά μανίκια ρολόγια με σφιχτά λουράκια ή στενά περιβραχιόνια για το κινητό τηλέφωνο λειτουργούν ως αιμοστατικοί επίδεσμοι.

Αυτά τα αντικείμενα συμπιέζουν τις επιφανειακές φλέβες επιτρέποντας μεν στο αρτηριακό αίμα να κατέβει στα χέρια αλλά εμποδίζοντας την επιστροφή του.

Η διαρκής αυτή μηχανική έμφραξη αυξάνει ραγδαία την υδροστατική πίεση περιφερικά του εμποδίου κάνοντας τις φλέβες στις ράχες των χεριών να προεξέχουν και τον ιστό να διογκώνεται.

11. Πρακτικές διαχείρισης κατά το τρέξιμο

Η υιοθέτηση μικρών παρεμβάσεων κατά τη διάρκεια της άσκησης προλαμβάνει την εμφάνιση της δυσφορίας. Η συνεχής σύσπαση και χαλάρωση των δακτύλων σε γροθιές ενεργοποιεί τη μυϊκή αντλία.

Η ανύψωση των χεριών πάνω από το ύψος της καρδιάς για μερικά δευτερόλεπτα κάθε μερικά χιλιόμετρα επιτρέπει στη βαρύτητα να αδειάσει τις φλέβες και τα λεμφαγγεία.

Η κίνηση αυτή επαναφέρει τον όγκο αίματος στην κεντρική κυκλοφορία μειώνοντας την τοπική πίεση και προσφέροντας άμεση ανακούφιση από την αίσθηση του βάρους.

12. Αποκατάσταση μετά την προπόνηση

Μετά τον τερματισμό τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά καθώς ο καρδιακός ρυθμός και η θερμοκρασία του σώματος επανέρχονται σε φυσιολογικά επίπεδα και τα αγγεία συστέλλονται.

Το πλύσιμο των χεριών με δροσερό νερό επιταχύνει τη διαδικασία της αγγειοσυστολής. Η κατανάλωση ισορροπημένου αθλητικού ποτού βοηθά στην επαναφορά της συγκέντρωσης του νατρίου.

Εάν η ακαμψία επιμένει για ώρες το ήπιο μασάζ από τα ακροδάκτυλα με κατεύθυνση προς τον αγκώνα υποβοηθά μηχανικά τη λεμφική παροχέτευση απεγκλωβίζοντας τα υγρά από τον ιστό.

13. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Είναι επικίνδυνο το πρήξιμο των χεριών κατά το τρέξιμο;

Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι απολύτως αθώο και φυσιολογικό εκτός αν συνοδεύεται από ναυτία και σύγχυση οπότε υποδηλώνει σοβαρή υπονατριαιμία.

2. Γιατί δεν πρήζονται εξίσου τα πόδια μου;

Οι μύες των ποδιών συσπώνται βίαια σε κάθε βήμα λειτουργώντας ως μια ισχυρή αντλία που διώχνει το αίμα προς τα πάνω αποτρέποντας την τοπική συσσώρευση υγρών.

3. Πρέπει να πίνω λιγότερο νερό για να μην πρηστώ;

Η αφυδάτωση είναι άκρως επικίνδυνη. Απαιτείται σωστή ενυδάτωση αλλά με την προσθήκη ηλεκτρολυτών ώστε να μην αραιωθεί υπερβολικά το νάτριο του αίματος.

4. Βοηθάει να κρατάω κάτι στα χέρια μου όταν τρέχω;

Το να κρατάτε μια μικρή πετσέτα και να τη σφίγγετε ρυθμικά ενεργοποιεί τους μύες του πήχη και βελτιώνει θεαματικά τη φλεβική επιστροφή μειώνοντας το οίδημα.

5. Γιατί νιώθω τα δάχτυλά μου σαν λουκάνικα;

Το οίδημα κατανέμεται στους συνδετικούς ιστούς τεντώνοντας το δέρμα και δημιουργώντας αντίσταση στην κάμψη της άρθρωσης δίνοντας την ψευδαίσθηση ακραίας πάχυνσης.

6. Έχει σχέση το σωματικό βάρος με αυτό το φαινόμενο;

Ναι τα άτομα με αυξημένο υποδόριο λίπος παράγουν περισσότερη θερμότητα την οποία προσπαθούν να αποβάλουν αυξάνοντας δραστικά την αγγειοδιαστολή και το οίδημα στα άκρα.

7. Πόσος χρόνος χρειάζεται για να ξεπρηστούν τελείως;

Συνήθως η κατάσταση ομαλοποιείται πλήρως μέσα σε μία με δύο ώρες μετά τη λήξη της προσπάθειας και την πλήρη θερμική επαναφορά του οργανισμού.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.