Γιατί τα χέρια μου μυρίζουν έντονα κρεμμύδι ακόμη και μετά από ένα πολύ ζεστό ντους;

1. Εισαγωγή: Το θερμοδυναμικό “λάθος” του ζεστού ντους

Η χαρακτηριστική, δακρυγόνος και εξαιρετικά επίμονη οσμή κρεμμυδιού που αναδύεται από τα χέρια (και το σώμα) σας, η οποία όχι μόνο δεν εξαφανίζεται αλλά φαίνεται να *επιδεινώνεται* και να “φουντώνει” κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από ένα πολύ ζεστό (καυτό) ντους, οφείλεται στην αλληλεπίδραση των πτητικών θειούχων ενώσεων του κρεμμυδιού με τη θερμοδυναμική των δερματικών πόρων και της αγγειοδιαστολής. Όταν τεμαχίζετε ένα κρεμμύδι, απελευθερώνονται ισχυρές οργανοθειικές ενώσεις (όπως τα θειοθειικά / thiosulfinates και το προπανοθειαλικό S-οξείδιο). Αυτές οι ενώσεις είναι εξαιρετικά λιποφιλικές (ενώνονται με το ανθρώπινο σμήγμα/λίπος) και διεισδύουν βαθιά στη νεκρή κεράτινη στοιβάδα του δέρματος των δακτύλων.

Το ζεστό νερό του ντους (σε αντίθεση με το τι πιστεύει η κοινή λογική για την “καθαριότητα”) αποτελεί το χειρότερο δυνατό περιβάλλον για την εξουδετέρωση αυτών των αερίων. Η υψηλή θερμοκρασία προκαλεί άμεση αγγειοδιαστολή και έντονη αύξηση της θερμοκρασίας του δέρματος. Αυτή η θερμική ενέργεια λειτουργεί ως “επιταχυντής”, εξατμίζοντας ραγδαία (volatilization) τα μόρια του κρεμμυδιού που ήταν εγκλωβισμένα και αδρανή (παγωμένα) μέσα στους πόρους σας.

Ταυτόχρονα, το καυτό νερό σε συνδυασμό με τους υδρατμούς του μπάνιου ανοίγει τους πόρους και διεγείρει τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες (εφίδρωση). Ο ιδρώτας που παράγεται, σπρώχνει προς την επιφάνεια του δέρματος τις τοξίνες του κρεμμυδιού που είχαν απορροφηθεί νωρίτερα στην κυκλοφορία του αίματος (systemic absorption). Ως αποτέλεσμα, η μυρωδιά δεν είναι πλέον ένα τοπικό πρόβλημα των δακτύλων, αλλά ένα νέφος (aerosolization) πτητικών αερίων που κατακλύζει την καμπίνα του ντους, αφήνοντάς σας με την αίσθηση ότι δεν πλυθήκατε ποτέ.

2. Ο ενζυμικός καταρράκτης του Κρεμμυδιού (Syn-Propanethial-S-Oxide)

Το κρεμμύδι δεν μυρίζει όταν είναι ακέραιο. Διαθέτει, ωστόσο, ένα από τα πιο επιθετικά αμυντικά “όπλα” της φύσης (έναντι εντόμων και φυτοφάγων).

Μέσα στα κύτταρα του κρεμμυδιού (στη μορφή προδρόμων αμινοξέων) βρίσκονται τα Σουλφοξείδια της S-Αλλυλοκυστεΐνης (S-1-propenyl-L-cysteine sulfoxides). Όταν κόβετε το κρεμμύδι, τα κύτταρα σπάζουν και απελευθερώνουν ένα ένζυμο που λέγεται Αλλιινάση.

Η Αλλιινάση καταλύει μια αστραπιαία χημική αντίδραση. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός αερίου: του Προπανοθειαλικού S-οξειδίου (Syn-propanethial-S-oxide). Αυτό είναι το πτητικό αέριο που φτάνει στα μάτια σας, ενώνεται με τα δάκρυα, μετατρέπεται σε θειικό οξύ και σας κάνει να κλαίτε (Δακρυγόνος παράγοντας – Lachrymatory Factor).

Ωστόσο, εκτός από τα μάτια, εκατομμύρια από αυτά τα αόρατα θειούχα μόρια κάθονται (αερολύματα) πάνω στο δέρμα των χεριών και των ρούχων σας, εγκλωβίζοντας τον “δακρυγόνο και δύσοσμο” θησαυρό τους στον υδρολιπιδικό μανδύα των χεριών σας.

3. Η “Συγγένεια” (Λιποφιλικότητα) των Θειούχων ενώσεων

Το δέρμα μας καλύπτεται από το σμήγμα (sebum), ένα μείγμα από τριγλυκερίδια, ελεύθερα λιπαρά οξέα και σκουαλένιο. Είναι ο φυσικός μας αδιάβροχος (waterproof) μανδύας.

Οι θειούχες ενώσεις του κρεμμυδιού (thiosulfinates, cepaenes) είναι ισχυρά λιποφιλικές (lipophilic) και υδρόφοβες. Αυτό σημαίνει ότι το νερό –ακόμη και το καυτό νερό του ντους– απλώς “γλιστράει” (repels) πάνω από αυτά τα μόρια. Αντιθέτως, μόλις τα μόρια του κρεμμυδιού ακουμπήσουν το δέρμα σας, “κολλάνε” άμεσα με το δικό σας ανθρώπινο λίπος, σαν μαγνήτης.

Η κατάσταση είναι συγκρίσιμη με το να προσπαθείτε να καθαρίσετε ένα τηγάνι γεμάτο με κρύο, καμένο λάδι, χρησιμοποιώντας μόνο τρεχούμενο νερό, χωρίς ισχυρό απορρυπαντικό. Η βρωμιά και η μυρωδιά παραμένουν.

Έτσι, το κανονικό σας αφρόλουτρο (το οποίο είναι συχνά ένα ήπιο ενυδατικό καθαριστικό, φιλικό προς το δέρμα) δεν διαθέτει την απαραίτητη χημική ισχύ (απολιπαντική δράση) για να διασπάσει τους δεσμούς μεταξύ του σμήγματός σας και των θειούχων ενώσεων.

4. Γιατί το Καυτό Ντους επιδεινώνει το πρόβλημα (Θερμοδυναμική)

Αν το νερό δεν αφαιρεί το λίπος, γιατί τότε η μυρωδιά γίνεται δέκα φορές *πιο έντονη* όταν μπαίνετε στο ζεστό ντους;

Αυτό οφείλεται στον Νόμο της Τάσης Ατμών (Vapor Pressure). Σε θερμοκρασία δωματίου (ή αν τα χέρια σας είναι κρύα), τα μόρια του κρεμμυδιού (που είναι εγκλωβισμένα στο δέρμα σας) βρίσκονται σε χαμηλή κινητική ενέργεια. Εξατμίζονται αργά (ελάχιστη πτητικότητα).

Μόλις το καυτό νερό (π.χ. 40°C) αγγίξει το δέρμα σας, το λίπος (σμήγμα) του δέρματος λιώνει ελαφρώς, απελευθερώνοντας τις ενώσεις. Τα μόρια του κρεμμυδιού (θειόλες) θερμαίνονται και αποκτούν τεράστια κινητική ενέργεια. Μετατρέπονται ταχύτατα σε αέρια φάση (Volatilization / Aerosolization).

Όλα τα μόρια που ήταν κρυμμένα μέσα στο δέρμα σας, εξατμίζονται μαζικά (όλα μαζί σε ένα δευτερόλεπτο) και πετούν κατευθείαν στη μύτη σας μέσω των υδρατμών (steam cloud) που γεμίζουν το μπάνιο, δημιουργώντας έναν “θάλαμο αερίων” κρεμμυδιού!

5. Δέσμευση με την Κερατίνη (Πρωτεϊνικοί δεσμοί)

Πέρα από τα έλαια του δέρματος, η επιδερμίδα αποτελείται από “νεκρά” κύτταρα γεμάτα με μια πρωτεΐνη που λέγεται Κερατίνη.

Τα μόρια του κρεμμυδιού έχουν την ικανότητα να δημιουργούν *Ομοιοπολικούς Δεσμούς* (covalent bonds) με συγκεκριμένα αμινοξέα της κερατίνης. Ο ομοιοπολικός δεσμός είναι ο ισχυρότερος δεσμός στη χημεία.

Αυτό σημαίνει ότι η μυρωδιά δεν “ακουμπάει” απλώς στο δέρμα σας. Γίνεται ένα, αναπόσπαστο κομμάτι του. Το σαπούνι (και το σφουγγάρι) αδυνατεί να σπάσει έναν τέτοιο δεσμό.

Η μυρωδιά θα σταματήσει να υπάρχει (να αναδύεται από το δάχτυλό σας) ΜΟΝΟ όταν το συγκεκριμένο νεκρό κύτταρο (κερατινοκύτταρο) αποφασίσει να “αποκολληθεί” και να πέσει από μόνο του (φυσιολογική απολέπιση – desquamation), μια διαδικασία που μπορεί να πάρει από 1 έως 3 ημέρες!

6. Συστημική Απορρόφηση (Ο “εσωτερικός” ιδρώτας)

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στο άγγιγμα. Το κρεμμύδι (όπως και το σκόρδο), εάν καταναλωθεί ή εισπνευσθεί σε μεγάλες ποσότητες κατά το μαγείρεμα, περνάει στην κυκλοφορία του αίματος.

Το ήπαρ (συκώτι) μεταβολίζει τις ενώσεις του κρεμμυδιού σε ένα δευτερογενές υποπροϊόν (Allyl Methyl Sulfide – AMS). Το AMS είναι μια αέρια ένωση που δεν μπορεί να διασπαστεί στο αίμα. Πρέπει να αποβληθεί (Excretion).

Ο οργανισμός αποβάλλει αυτή την ένωση μέσω των πνευμόνων (αναπνοή) και μέσω των εκκρινών ιδρωτοποιών αδένων (σε όλο το δέρμα).

Όταν κάνετε καυτό ντους, η αγγειοδιαστολή και η ζέστη προκαλούν ήπια εφίδρωση. Το σώμα σας (όχι μόνο τα χέρια, αλλά το στήθος, η πλάτη, το πρόσωπο) αρχίζει να “ιδρώνει” κυριολεκτικά αυτό το αέριο AMS. Αυτό που μυρίζετε στο ντους είναι το… μεταβολικό (εσωτερικό) σας καυσαέριο!

7. Το Μικροβίωμα των Χεριών (Bacterial Decomposition)

Ένα άλλο σημείο που προσθέτει πολυπλοκότητα, είναι ο ρόλος των βακτηρίων που ζουν φυσιολογικά στο δέρμα των χεριών μας (Skin Microbiome).

Ανάμεσα στα δάχτυλα και στα νύχια κατοικούν εκατομμύρια βακτήρια (π.χ. Σταφυλόκοκκοι). Αυτά τα βακτήρια συχνά τρέφονται από τους χυμούς του κρεμμυδιού (τα σάκχαρα) που έμειναν στα δάχτυλά σας.

Κατά τη διάσπαση (πέψη) αυτών των υπολειμμάτων (που εγκλωβίζονται κάτω από τα νύχια – subungual debris), τα βακτήρια παράγουν και αυτά με τη σειρά τους δύσοσμες θειούχες ενώσεις.

Το ζεστό, υγρό περιβάλλον του ντους είναι ο “παράδεισος” για αυτά τα βακτήρια (αυξάνει την ενζυματική τους δραστηριότητα). Συνεπώς, αρχίζουν να παράγουν διπλάσια ποσότητα “οσμής” εκείνη ακριβώς τη στιγμή.

8. Δυσανεξία και Αλλεργικές (Δερματικές) Αντιδράσεις

Για κάποιους ανθρώπους, η “μυρωδιά” και η αίσθηση μετά το μαγείρεμα δεν είναι μόνο πρόβλημα οσμής, αλλά καθαρό ιατρικό πρόβλημα (Δερματίτιδα).

Η επαφή με τον χυμό του κρεμμυδιού προκαλεί συχνά «Ερεθιστική Δερματίτιδα εξ Επαφής» (Irritant Contact Dermatitis). Τα θειώδη (sulfites) και τα ένζυμα του κρεμμυδιού “καίνε” μικροσκοπικά την επιδερμίδα, κάνοντάς την κόκκινη, ξηρή και ελαφρώς ερεθισμένη (τσούξιμο).

Σε αυτή την “ελαττωματική” (φλεγμονώδη) επιδερμίδα, οι πόροι είναι ανοιχτοί (micro-abrasions). Οι χυμοί του κρεμμυδιού διεισδύουν στο χόριο (στην καρδιά του δέρματος) και πυροδοτούν απελευθέρωση ισταμίνης (κνησμός/φαγούρα).

Όταν μπαίνετε στο ζεστό ντους, το καυτό νερό ερεθίζει περαιτέρω αυτό το φλεγμονώδες, ταλαιπωρημένο δέρμα. Ο ιδρώτας και τα αιμοφόρα αγγεία μεγεθύνουν την τοπική απελευθέρωση των δεσμευμένων ουσιών, κάνοντας τη μυρωδιά αβάσταχτη.

9. Διαφορική Διάγνωση: Είναι απλώς κρεμμύδι ή κάτι οργανικό;

Επειδή οι θειούχες ενώσεις μοιάζουν (χημικά), το σώμα συχνά παράγει “μυρωδιές κρεμμυδιού” ακόμη κι αν δεν έχετε μαγειρέψει ποτέ. Πρέπει να γνωρίζουμε πότε η οσμή έρχεται από το φαγητό, και πότε αποτελεί κλινικό σημάδι.

Ο ιατρικός (δερματολογικός) έλεγχος ενδείκνυται όταν η μυρωδιά παραμένει, εάν είστε σίγουροι ότι δεν υπάρχει καμία εξωτερική πηγή έκθεσης.

10. Ενδείξεις Κινδύνου (Red Flags)

Η ιατρική κοινότητα προειδοποιεί ότι οι αλλαγές στην οσμή του σώματος που “ξεσπούν” την ώρα του ντους (ιδίως αν η οσμή περιγράφεται ως γλυκόξινη, ακετόνη ή θειούχα) δεν πρέπει να αγνοούνται.

Εάν ο “κρεμμυδένιος” ιδρώτας συνοδεύεται από ταχυκαρδία, απώλεια βάρους (χωρίς δίαιτα), τρέμουλο στα χέρια, και δυσανεξία στη ζέστη (ιδρώνετε υπερβολικά παντού), ίσως υπάρχει Υπερθυρεοειδισμός. Ο επιταχυμένος μεταβολισμός αναγκάζει το σώμα να ιδρώνει διαρκώς (ακόμη και τη νύχτα), δίνοντας μόνιμη τροφή στα βακτήρια του δέρματος για την παραγωγή δύσοσμων αερίων (Bromhidrosis).

Εάν η οσμή (σαν σάπιο κρεμμύδι / σκόρδο) προέρχεται κυρίως από την αναπνοή σας (Fetor hepaticus), και τα μάτια ή το δέρμα σας έχουν ένα ελαφρύ κιτρινωπό χρώμα (ίκτερος) ή νιώθετε εξαντλημένοι, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος Ηπατικής Ανεπάρκειας (Σοβαρή ηπατική βλάβη). Οι τοξίνες, μην μπορώντας να μεταβολιστούν στο συκώτι, παρακάμπτουν το όργανο και εκπνέονται απευθείας από τους πνεύμονες (Πύλαια-Συστηματική αναστόμωση).

11. Πρακτικές Λύσεις: Χημική Εξουδετέρωση (Deodorization)

Εφόσον το ζεστό νερό και το απλό σαπούνι αποτυγχάνουν (και μάλιστα επιδεινώνουν το φαινόμενο), πρέπει να καταφύγετε στους κανόνες της χημείας (οξείδωση / χηλίωση).

– Ο Κανόνας του “Ανοξείδωτου” (Stainless Steel): Τρίψτε τα χέρια σας σε ανοξείδωτο ατσάλι (νεροχύτης, κουτάλι, ή ειδικό μεταλλικό σαπούνι) ΚΑΤΩ από ΤΡΕΧΟΥΜΕΝΟ ΚΡΥΟ ΝΕΡΟ. Τα μόρια του θείου (sulfur) έλκονται περισσότερο (bind) προς τα μέταλλα του χάλυβα (σίδηρος / χρώμιο) παρά προς το δέρμα σας. Η μυρωδιά κυριολεκτικά μεταφέρεται στο μέταλλο! (Το κρύο νερό αποτρέπει την εξάτμιση (volatilization) προς τη μύτη σας).

– Λεμόνι και Αλάτι (Οξύτητα / Απολέπιση): Μια πάστα από χυμό λεμονιού (Κιτρικό Οξύ) και αλάτι κάνει θαύματα. Το λεμόνι αλλάζει το pH του δέρματος και εξουδετερώνει τα θειούχα ένζυμα. Το αλάτι λειτουργεί ως μηχανικό “scrub” (Scrubbing effect), αφαιρώντας τα νεκρά κύτταρα της επιδερμίδας, τα οποία έχουν δεσμεύσει την οσμή (αφαιρείτε το πρόβλημα από τη ρίζα).

– Κατακάθι Καφέ (Ground Coffee): Ο καφές είναι ένα πανίσχυρο, φυσικό αποσμητικό (Odor Neutralizer). Το άζωτο στον καφέ έχει την ικανότητα να “απορροφά” και να αδρανοποιεί τα πτητικά θειούχα αέρια. Το τρίψιμο με χρησιμοποιημένο καφέ αφαιρεί την οσμή του κρεμμυδιού σχεδόν 100%.

12. Προστασία του Δερματικού Φραγμού

Το συχνό λάθος που γίνεται είναι το έντονο (και επιθετικό) τρίψιμο των χεριών με βούρτσες ή χλωρίνες (!), προκειμένου να φύγει η μυρωδιά.

Αυτό είναι καταστροφικό. Η μηχανική φθορά ή τα σκληρά καθαριστικά καταστρέφουν πλήρως τον υδρολιπιδικό (όξινο) μανδύα των χεριών σας. Το δέρμα αποκτά μικρο-ρωγμές (microfissures).

Αν το δέρμα έχει “ανοίξει”, την επόμενη φορά που θα κόψετε κρεμμύδι (ή σκόρδο), οι χυμοί θα εισέλθουν βαθιά στο χόριο (στην “καρδιά” του δέρματος), δημιουργώντας μια μόνιμη (και επώδυνη) δερματίτιδα και μια οσμή που δεν θα φύγει με απολύτως τίποτα, παρά μόνο αν περάσουν εβδομάδες (cell turnover).

Η χρήση Γαντιών Νιτριλίου (Nitrile Gloves) κατά το μαγείρεμα (το latex είναι διαπερατό στην αλλισίνη) είναι η μόνη ιατρικά ασφαλής, προληπτική μέθοδος.

Επιπλέον, η επάλειψη των χεριών με μια ελαφριά στρώση ελαιολάδου *πριν* τον τεμαχισμό (pre-coating barrier) λειτουργεί ως θυσιαστική (sacrificial) λιπώδης στοιβάδα. Τα μόρια του κρεμμυδιού ενώνονται με το ελαιόλαδο, και όταν πλένετε τα χέρια σας (απομακρύνοντας το λάδι), η μυρωδιά φεύγει μαζί του.

13. Η Φυσιολογία της Όσφρησης: Το “Φάντασμα” της μυρωδιάς

Υπάρχει μια ισχυρή πιθανότητα τα χέρια σας να ΜΗΝ μυρίζουν πια, αλλά εσείς να *πιστεύετε* ότι μυρίζουν! (Olfactory hallucination / Phantosmia).

Όταν κόβετε κρεμμύδια, εκατομμύρια αόρατα αερολύματα (aerosols) κολλάνε στα ρούχα, τα μαλλιά, αλλά και *μέσα* στην ίδια σας τη ρινική κοιλότητα (στα τριχίδια της μύτης).

Όταν μπαίνετε στο ζεστό ντους (steam room), οι υδρατμοί υγροποιούν τα σωματίδια (που έχουν κολλήσει στα ρουθούνια ή στα μαλλιά σας). Η θερμότητα τα ενεργοποιεί ξανά.

Η μύτη σας τα ανιχνεύει αμέσως. Επειδή μυρίζετε το κρεμμύδι, ο εγκέφαλος σας αυτόματα “κατηγορεί” (projecting) τα χέρια σας (αφού αυτά το έπιασαν). Μπορείτε να κάνετε το τεστ, ζητώντας από κάποιον άλλο (που μόλις μπήκε στο δωμάτιο) να μυρίσει το χέρι σας. Συχνά, η απάντηση είναι ότι “δεν μυρίζουν τίποτα”, αποδεικνύοντας ότι το πρόβλημα βρισκόταν στη δική σας (εγκλωβισμένη) ρινική οδό!

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορεί η μυρωδιά του κρεμμυδιού να μεταφερθεί και στο φαγητό που τρώω με τα χέρια;

Απολύτως. Τα υπολείμματα του AMS (Αλλυλο-μεθυλο-σουλφίδιο) μεταφέρονται εύκολα (cross-contamination) στο ψωμί ή τα τρόφιμα αν δεν έχουν εξουδετερωθεί. Επειδή η γεύση είναι 80% όσφρηση (οπισθορινική), το φαγητό θα σας φαίνεται “κρεμμυδένιο”.

2. Γιατί δεν μυρίζουν τα χέρια μου όταν κόβω ψημένο/βραστό κρεμμύδι;

Η θερμότητα (το ψήσιμο) απενεργοποιεί (μετουσιώνει) το ένζυμο “Αλλιινάση”. Χωρίς το ένζυμο, η χημική αντίδραση που παράγει τα δύσοσμα, δακρυγόνα αέρια (propanethial S-oxide) δεν συμβαίνει ποτέ. (Γι’ αυτό το μαγειρεμένο κρεμμύδι είναι γλυκό και άοσμο).

3. Μήπως φταίει η οδοντόκρεμα; Μπορώ να την χρησιμοποιήσω στα χέρια;

Ναι! Πολλά “γιατροσόφια” προτείνουν το τρίψιμο με οδοντόκρεμα (ειδικά όσες περιέχουν Μαγειρική Σόδα ή Υπεροξείδιο). Τα λειαντικά στοιχεία της (Silica) και το αλκαλικό της pH καταστρέφουν τις θειούχες ενώσεις, αφήνοντας μια έντονη μυρωδιά μέντας (masking) που νικάει το κρεμμύδι.

4. Αν πλύνω τα χέρια μου με χλωρίνη (Bleach) θα φύγει;

Απαγορεύεται αυστηρά! Η χλωρίνη θα διασπάσει την οσμή, αλλά θα προκαλέσει ισχυρό Χημικό Έγκαυμα (Chemical Burn) στο δέρμα σας, καταστρέφοντας το ενδοθήλιο και ανοίγοντας τον δρόμο για σοβαρές λοιμώξεις/δερματίτιδες.

5. Μπορεί να φταίει το άρωμα (κολόνια) που έβαλα μετά;

Ναι. Αν ψεκάσετε άρωμα σε ιδρωμένο ή “κρεμμυδένιο” χέρι, το οινόπνευμα του αρώματος (που είναι διαλύτης) απελευθερώνει βίαια τις ενώσεις του σκόρδου στον αέρα (fixative reaction). Δημιουργείται μια αποκρουστική, “βαριά” οσμή που είναι αδύνατον να αναπνεύσεις.

6. Τι είναι το “Σύνδρομο Οσμής Ψαριού” (TMAU); Επηρεάζεται;

Η Τριμεθυλαμινουρία (TMAU) είναι μια γενετική νόσος του ήπατος. Οι ασθενείς δεν διασπούν την ΤΜΑ, και ο ιδρώτας τους μυρίζει σάπιο ψάρι. Αν αυτοί οι ασθενείς φάνε κρεμμύδι/σκόρδο, το ήπαρ “μπλοκάρει” (enzyme competition), κάνοντας την κακοσμία του ιδρώτα (και της αναπνοής) αφόρητη για ημέρες.

7. Βοηθάει να πίνω πράσινο τσάι ή γάλα;

Η κατανάλωση πράσινου τσαγιού (κατεχίνες) ή πλήρους γάλακτος (λιπαρά και πρωτεΐνες) κατά τη διάρκεια (ή αμέσως μετά) το γεύμα με κρεμμύδι, δημιουργεί δεσμούς (complexes) με τις θειούχες ενώσεις ΜΕΣΑ στο στομάχι, πριν προλάβουν να απορροφηθούν στο αίμα. Αυτό μειώνει δραματικά την εκπνοή του αερίου (Garlic/Onion breath) και τον μετέπειτα ιδρώτα.

15. Βιβλιογραφία

• Munch R, Barringer SA. Deodorization of garlic breath by foods, and the role of polyphenol oxidase and enzymic browning. J Food Sci. 2014.
• Tamaki T, et al. Allyl methyl sulfide, a major metabolite of garlic, suppresses the growth of cancer cells in vitro. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 2011.
• Glindemann D, et al. The two odors of iron when touched or pickled: (skin) carbonyl compounds and organophosphines. Angew Chem Int Ed Engl. 2006.

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.