Γιατί πονάνε τα γόνατά μου αφού κάτσω σταυροπόδι παίζοντας επιτραπέζια;

1. Εισαγωγή

Ο πόνος στα γόνατα μετά από παρατεταμένο κάθισμα σε στάση σταυροπόδι προκύπτει από την ακραία και παρατεταμένη κάμψη της άρθρωσης σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη στροφή της κνήμης. Αυτή η μηχανική θέση ασκεί τεράστια πίεση στην επιγονατίδα, συμπιέζει τον έσω μηνίσκο και διατείνει υπερβολικά τους πλάγιους συνδέσμους.

Η άρθρωση του γόνατος είναι σχεδιασμένη κυρίως για να λειτουργεί σαν μεντεσές διευκολύνοντας την κάμψη και την έκταση κατά τη βάδιση. Όταν το άτομο κάθεται οκλαδόν ή σταυροπόδι για πολύ ώρα στο πάτωμα η άρθρωση αναγκάζεται να παραμείνει σε μια αφύσικη γωνία στροφής υπό στατικό φορτίο.

Οι εμβιομηχανικές επιπτώσεις αυτής της στάσης είναι σημαντικές. Η παρατεταμένη συμπίεση των ιστών οδηγεί σε προσωρινή ισχαιμία και μειωμένη λίπανση του χόνδρου γεγονός που εξηγεί τη δυσκαμψία και τον οξύ πόνο κατά την προσπάθεια έγερσης.

2. Μηχανική πίεση στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση

Η επιγονατίδα λειτουργεί ως τροχαλία που αυξάνει τη δύναμη του τετρακέφαλου μυός. Σε πλήρη κάμψη του γόνατος η επιγονατίδα πιέζεται με τεράστια δύναμη πάνω στη μηριαία τροχιλία.

Η παρατεταμένη παραμονή σε αυτή τη θέση συμπιέζει ασφυκτικά τον χόνδρο που βρίσκεται στην πίσω επιφάνεια της επιγονατίδας. Η συνεχής αυτή μηχανική συμπίεση διαταράσσει τη φυσιολογική κατανομή των φορτίων προκαλώντας πόνο στον πρόσθιο θάλαμο του γόνατος.

Η επανειλημμένη φόρτιση της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης με αυτόν τον τρόπο σχετίζεται άμεσα με χονδροπάθεια. Οι ασθενείς περιγράφουν έναν βύθιο πόνο ακριβώς κάτω από το οστό ο οποίος επιδεινώνεται με το ξεμούδιασμα.

3. Καταπόνηση του έσω μηνίσκου

Οι μηνίσκοι είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι που απορροφούν τους κραδασμούς. Όταν κάποιος κάθεται σταυροπόδι η κνήμη περιστρέφεται εσωτερικά σε σχέση με τον μηρό.

Αυτή η στροφική κίνηση κατά τη μέγιστη κάμψη παγιδεύει και συμπιέζει το οπίσθιο κέρας του έσω μηνίσκου ανάμεσα στα οστά. Ο μηνίσκος δέχεται πρωτοφανή διατμητική πίεση η οποία μπορεί να προκαλέσει μικροτραυματισμούς στη δομή του.

Ο πόνος που προέρχεται από τον μηνίσκο εντοπίζεται στην εσωτερική πλευρά της άρθρωσης. Το αίσθημα είναι οξύ και πολλές φορές συνοδεύεται από ένα χαρακτηριστικό κλικ κατά την ευθυγράμμιση του ποδιού.

4. Διάταση των πλάγιων συνδέσμων

Για να επιτευχθεί η θέση οκλαδόν οι πλάγιοι σύνδεσμοι του γόνατος πρέπει να τεντωθούν σε μεγάλο βαθμό. Ο έσω πλάγιος σύνδεσμος δέχεται τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στην προσπάθεια του να διατηρήσει τη σταθερότητα υπό γωνία.

Η διατήρηση αυτής της ακραίας διάτασης για ώρες παίζοντας επιτραπέζια υπερβαίνει την ελαστική ανοχή των συνδεσμικών ινών. Ο σύνδεσμος υφίσταται προσωρινή χαλάρωση και μικροσκοπικό ερεθισμό.

Όταν το άτομο σηκώνεται ο ταλαιπωρημένος σύνδεσμος δυσκολεύεται να ανακτήσει άμεσα τον τόνο του. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μια αίσθηση αστάθειας και πόνο που διατρέχει την εσωτερική γραμμή της άρθρωσης.

5. Μείωση της ροής του αρθρικού υγρού

Το αρθρικό υγρό τρέφει τον χόνδρο και λιπαίνει την άρθρωση. Σε φυσιολογικές συνθήκες κίνησης το υγρό κυκλοφορεί ελεύθερα σαν σφουγγάρι που συμπιέζεται και αποσυμπιέζεται.

Στην παρατεταμένη ακινησία υπό μέγιστη κάμψη η κυκλοφορία του αρθρικού υγρού αναστέλλεται. Οι επιφάνειες της άρθρωσης παραμένουν στεγνές στις περιοχές μέγιστης πίεσης στερώντας από τον χόνδρο τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

Η έλλειψη λίπανσης προκαλεί τη χαρακτηριστική δυσκαμψία μετά το παιχνίδι. Τα οστά δίνουν την αίσθηση ότι τρίβονται μεταξύ τους προσθέτοντας σημαντικά στην επώδυνη εμπειρία της έγερσης.

6. Ο ρόλος του αρθρικού χόνδρου

Ο αρθρικός χόνδρος δεν διαθέτει δικά του αιμοφόρα αγγεία ούτε νευρικές απολήξεις. Ωστόσο η αφύσικη φόρτιση μεταδίδει την πίεση στο υποκείμενο υποχόνδριο οστούν το οποίο διαθέτει πλούσια νεύρωση.

Η παραμόρφωση του χόνδρου λόγω της στατικής πίεσης προκαλεί μικροοίδημα στο οστό κάτω από αυτόν. Το οστικό οίδημα αποτελεί πηγή εξαιρετικά έντονου πόνου.

Σε άτομα που συνηθίζουν αυτή τη στάση η συνεχής καταπόνηση επιταχύνει την εκφύλιση του χόνδρου προλειάνοντας το έδαφος για πρόωρη οστεοαρθρίτιδα.

7. Ισχαιμία στους περιβάλλοντες ιστούς

Η διπλωμένη στάση των κάτω άκρων συμπιέζει τα αιμοφόρα αγγεία στην ιγνυακή χώρα δηλαδή στο πίσω μέρος του γόνατος. Η ροή του αρτηριακού αίματος μειώνεται ενώ η φλεβική επιστροφή δυσχεραίνεται.

Αυτή η τοπική ισχαιμία προκαλεί έλλειψη οξυγόνου στους ιστούς και συσσώρευση μεταβολικών υποπροϊόντων. Οι μύες και οι τένοντες αντιδρούν στέλνοντας σήματα πόνου και κούρασης.

Το γνωστό μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα ακολουθείται από έναν βαθύ παλμικό πόνο όταν το αίμα αρχίζει να ρέει ξανά ορμητικά καθώς ισιώνουν τα πόδια.

8. Πίνακας εμβιομηχανικών επιπτώσεων της στάσης οκλαδόν

Η ακόλουθη δομή παρουσιάζει την καταπόνηση ανά ανατομική περιοχή.

9. Η επίδραση της ηλικίας και της φυσικής κατάστασης

Σε νεαρότερες ηλικίες οι σύνδεσμοι διατηρούν υψηλή ελαστικότητα και ο χόνδρος ανακάμπτει άμεσα. Με την πάροδο των ετών η ικανότητα των ιστών να αντέχουν ακραίες στατικές φορτίσεις μειώνεται δραματικά.

Τα άτομα με αυξημένο σωματικό βάρος επιβαρύνουν εκθετικά τις δομές του γόνατος. Η δύναμη που συμπιέζει την άρθρωση πολλαπλασιάζεται μετατρέποντας το σταυροπόδι σε μια ιδιαίτερα τραυματική στάση.

Η απουσία μυϊκής ενδυνάμωσης στους μηρούς αφήνει την άρθρωση απροστάτευτη. Ένας ισχυρός τετρακέφαλος προσφέρει εξαιρετική σταθερότητα αφομοιώνοντας μέρος των φορτίων που διαφορετικά θα απορροφούσαν οι μηνίσκοι.

10. Προειδοποιητικά σημάδια φθοράς

Ο παροδικός πόνος ο οποίος εξαφανίζεται μερικά λεπτά μετά το περπάτημα θεωρείται αναμενόμενος έπειτα από τόση ώρα ακινησίας. Ωστόσο αν ο πόνος επιμένει την επόμενη μέρα υπάρχει πρόβλημα.

Το οίδημα γύρω από το γόνατο είναι ένδειξη συλλογής υγρού. Η άρθρωση παράγει επιπλέον αρθρικό υγρό για να προστατεύσει τον εαυτό της από μια ενδεχόμενη βλάβη στον μηνίσκο ή στον χόνδρο.

Το κλείδωμα της άρθρωσης ή η αδυναμία πλήρους έκτασης του ποδιού υποδηλώνει μηχανικό εμπόδιο. Συνήθως σχετίζεται με αποκόλληση μικρού τμήματος του μηνίσκου έπειτα από την ακραία περιστροφική πίεση.

11. Κλινική εξέταση της άρθρωσης

Η αξιολόγηση από ιατρό περιλαμβάνει ειδικές δοκιμασίες πρόκλησης πόνου για τον εντοπισμό της βλάβης. Ο κλινικός έλεγχος επικεντρώνεται στην ψηλάφηση του μεσάρθριου διαστήματος.

Οι δοκιμασίες για τον έλεγχο των μηνίσκων αναπαράγουν ακριβώς την κίνηση της στροφής υπό πίεση. Εάν οι δοκιμασίες αυτές αποβούν θετικές απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

Ο απεικονιστικός έλεγχος με μαγνητική τομογραφία αποτελεί τον χρυσό κανόνα για την αξιολόγηση των μαλακών μορίων παρέχοντας ξεκάθαρη εικόνα για την ακεραιότητα του χόνδρου και των συνδέσμων.

12. Σωστή εργονομία και πρόληψη

Για την προστασία των γονάτων αποφύγετε τη συνεχή παραμονή στη στάση σταυροπόδι για περισσότερο από είκοσι λεπτά. Η συχνή αλλαγή θέσης απελευθερώνει την πίεση και επιτρέπει την κυκλοφορία του αίματος.

Κατά τη διάρκεια παιχνιδιών στο πάτωμα χρησιμοποιήστε μαξιλάρια για να ανυψώσετε τη λεκάνη σας. Η ανύψωση αυτή μειώνει αισθητά τη γωνία κάμψης του γόνατος προστατεύοντας τους μηνίσκους.

Η εκτέλεση ήπιων διατάσεων και περιστροφών των αστραγάλων κατά τη διάρκεια του καθίσματος διατηρεί ενεργή την κυκλοφορία των κάτω άκρων διευκολύνοντας την ανώδυνη επαναφορά στην όρθια στάση.

13. Συχνές Ερωτήσεις FAQ

1. Γιατί τα γόνατά μου είναι εντάξει όταν κάθομαι σε καρέκλα;

Η καρέκλα διατηρεί τα γόνατα σε γωνία περίπου ενενήντα μοιρών. Στη γωνία αυτή η πίεση στην επιγονατίδα είναι ελάχιστη και οι μηνίσκοι δεν υφίστανται καμία στροφική καταπόνηση.

2. Είναι κακό να κάθομαι οκλαδόν αν δεν πονάω;

Η έλλειψη πόνου σημαίνει ότι το σώμα σας διαθέτει επαρκή ελαστικότητα. Εντούτοις η συστηματική καταπόνηση συσσωρεύεται με τον χρόνο οδηγώντας ενδεχομένως σε μικροφθορές.

3. Πώς μπορώ να ανακουφίσω τον πόνο όταν σηκώνομαι;

Μην τεντώνετε το πόδι σας απότομα. Ισιώστε τα πόδια σας αργά και κάντε απαλό μασάζ γύρω από την επιγονατίδα για να βοηθήσετε το αρθρικό υγρό να λιπάνει ξανά τις επιφάνειες πριν ρίξετε όλο το βάρος σας.

4. Μπορεί αυτή η στάση να προκαλέσει ρήξη μηνίσκου;

Ναι σε συνθήκες ακραίας στροφής και εάν υπάρχει ήδη κάποια υποκείμενη φθορά η κίνηση κατά την έγερση μπορεί να προκαλέσει ρήξη. Η προσοχή είναι επιβεβλημένη.

14. Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.