Γιατί νιώθω έντονη ναυτία αμέσως μετά από αγώνα δρόμου 5 χιλιομέτρων;

1. Εισαγωγή στη ναυτία μετά την άσκηση

Η εκδήλωση έντονης ναυτίας αμέσως μετά από έναν αγώνα 5 χιλιομέτρων ή άλλη αερόβια άσκηση υψηλής έντασης αποτελεί μια σύνθετη φυσιολογική αντίδραση γνωστή ως ναυτία επαγόμενη από την άσκηση. Οταν ο οργανισμός υποβάλλεται σε σωματική καταπόνηση δρομολογεί τεράστιες αλλαγές στην αιματική κυκλοφορία για να υποστηρίξει το μυϊκό σύστημα. Αυτή η ανακατανομή του αίματος στερεί από το γαστρεντερικό σύστημα το απαραίτητο οξυγόνο προκαλώντας του προσωρινή ισχαιμία και δυσλειτουργία.

Η απότομη διακοπή της άσκησης αμέσως μετά τον τερματισμό επιτείνει το πρόβλημα καθώς οι μύες σταματούν να αντλούν αίμα προς την καρδιά οδηγώντας σε πτώση της αρτηριακής πίεσης. Αυτό το στρες σε συνδυασμό με τη συσσώρευση μεταβολικών υποπροϊόντων προκαλεί τη διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου το οποίο ελέγχει τα αντανακλαστικά του εμετού.

Παρόλο που η κατάσταση είναι συχνά ανησυχητική για τον αθλητή πρόκειται για έναν αμυντικό μηχανισμό του σώματος απέναντι στην ακραία σωματική εξάντληση και τη μεταβολική οξέωση.

2. Ανακατανομή της αιματικής ροής

Κατά τη διάρκεια του τρεξίματος το καρδιαγγειακό σύστημα προτεραιοποιεί απόλυτα τις ανάγκες των λειτουργούντων σκελετικών μυών των πνευμόνων και του εγκεφάλου. Η ροή του αίματος αυξάνεται δραματικά σε αυτά τα όργανα για να παρέχει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά.

Για να επιτευχθεί αυτό τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν το στομάχι και το έντερο συστέλλονται. Σε έναν απαιτητικό αγώνα η αιμάτωση του πεπτικού συστήματος μπορεί να μειωθεί έως και 80 τοις εκατό σε σχέση με την κατάσταση ηρεμίας.

Αυτή η ακραία μείωση έχει ως αποτέλεσμα τη σοβαρή επιβράδυνση όλων των γαστρικών λειτουργιών αφήνοντας το στομάχι ευάλωτο σε κραδασμούς και συσσωρευμένα υγρά.

3. Ισχαιμία του γαστρεντερικού συστήματος

Η σπλαχνική ισχαιμία η οποία ορίζεται ως η ανεπαρκής παροχή οξυγόνου στα όργανα της κοιλιάς δημιουργεί τοπική υποξία στον εντερικό βλεννογόνο. Τα κύτταρα του στομάχου αδυνατούν να εκτελέσουν τις βασικές τους μεταβολικές διαδικασίες.

Ως αντίδραση το τοιχώματα του στομάχου αρχίζουν να παράγουν προφλεγμονώδεις ουσίες οι οποίες ερεθίζουν τις νευρικές απολήξεις της περιοχής. Αυτό το νευρικό σήμα πόνου και δυσφορίας μεταφέρεται άμεσα στον εγκέφαλο.

Μόλις ο αθλητής σταματήσει το τρέξιμο η ξαφνική επαναιμάτωση του ισχαιμικού ιστού προκαλεί το φαινόμενο της βλάβης επαναιμάτωσης όπου η απότομη επιστροφή του οξυγόνου γεννά ελεύθερες ρίζες επιδεινώνοντας τη ναυτία.

4. Συσσώρευση γαλακτικού οξέος

Το τρέξιμο 5 χιλιομέτρων συχνά περιλαμβάνει αναερόβιες φάσεις κυρίως προς το τέλος του αγώνα όπου οι απαιτήσεις σε ενέργεια ξεπερνούν τη δυνατότητα πρόσληψης οξυγόνου. Η διαδικασία αυτή οδηγεί στην παραγωγή γαλακτικού οξέος στους μύες.

Καθώς το γαλακτικό οξύ εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος προκαλεί πτώση του pH του σώματος μια κατάσταση γνωστή ως μεταβολική οξέωση. Ο οργανισμός ανιχνεύει αυτή την οξύτητα ως τοξική απειλή.

Το κέντρο εμετού στον εγκέφαλο διαθέτει ειδικούς χημειοϋποδοχείς οι οποίοι διεγείρονται άμεσα από τη μεταβολή του pH θέτοντας σε κίνηση τον μηχανισμό της ναυτίας για την αποβολή πιθανών τοξινών.

5. Αφυδάτωση και ηλεκτρολυτικές διαταραχές

Η παρατεταμένη εφίδρωση κατά τον αγώνα προκαλεί σημαντική απώλεια υγρών και βασικών ηλεκτρολυτών όπως το νάτριο και το κάλιο. Η μείωση του ενδαγγειακού όγκου ρίχνει την αρτηριακή πίεση δυσχεραίνοντας το έργο της καρδιάς.

Όταν το σώμα αφυδατώνεται η κένωση του στομάχου επιβραδύνεται ακόμη περισσότερο. Οποιαδήποτε υγρά ή τροφές είχαν καταναλωθεί παραμένουν εγκλωβισμένα στο πεπτικό σύστημα.

Η υπονατριαιμία και η γενικευμένη έλλειψη υγρών προκαλούν σύγχυση στο κεντρικό νευρικό σύστημα και εντείνουν κατακόρυφα το αίσθημα της ζάλης και της τάσης για εμετό αμέσως μετά την ολοκλήρωση της προσπάθειας.

6. Άσκηση και καθυστερημένη γαστρική κένωση

Η λειτουργία της πέψης απαιτεί κυριαρχία του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος. Αντιθέτως κατά τη διάρκεια της άσκησης κυριαρχεί το συμπαθητικό σύστημα το οποίο θέτει τον οργανισμό σε εγρήγορση.

Η συμπαθητική διέγερση αναστέλλει τον περισταλτισμό τις ρυθμικές δηλαδή συσπάσεις του στομάχου και του εντέρου που προωθούν την τροφή. Το περιεχόμενο του στομάχου παραμένει στάσιμο.

Με τον τερματισμό του αγώνα οι βαλβίδες του στομάχου μπορεί να χαλαρώσουν επιτρέποντας την παλινδρόμηση των γαστρικών υγρών προς τον οισοφάγο προκαλώντας καύσο και ναυτία.

7. Πίνακας με αιτίες ναυτίας στους δρομείς

Στον παρακάτω πίνακα αναλύονται οι βασικοί παράγοντες που προκαλούν ναυτία και πώς αντιδρά το σώμα σε αυτούς.

Φυσιολογικός Παράγοντας	Επίπτωση στο Σώμα
Σπλαχνική υποαιμάτωση	Μείωση οξυγόνου στο στομάχι και διακοπή της πέψης
Γαλακτική οξέωση	Μείωση του pH του αίματος και ενεργοποίηση του κέντρου εμετού
Αφυδάτωση	Μείωση πίεσης αίματος και εγκλωβισμός υγρών στο στομάχι
Μηχανικοί κραδασμοί	Συνεχής ανατάραξη των εσωτερικών οργάνων σε κάθε βήμα

8. Η επίδραση των ενδορφινών

Η έντονη άσκηση προκαλεί την απελευθέρωση ενδορφινών οι οποίες λειτουργούν ως φυσικά παυσίπονα για την αντιμετώπιση του πόνου στους μύες και τις αρθρώσεις.

Ωστόσο αυτές οι οπιοειδείς ουσίες του σώματος όταν εκκρίνονται σε πολύ υψηλές ποσότητες καταλήγουν να αλληλεπιδρούν με υποδοχείς στο εγκεφαλικό στέλεχος που σχετίζονται με τη λειτουργία του εμετού.

Παρόμοια με τις παρενέργειες των ισχυρών φαρμακευτικών παυσίπονων οι ενδορφίνες συμβάλλουν στη δημιουργία αναγούλας παρά την προσφορά αισθήματος ευφορίας κατά τον τερματισμό.

9. Μηχανικά αίτια και αναπηδήσεις του στομάχου

Η βιομηχανική του τρεξίματος απαιτεί διαδοχικά άλματα και προσγειώσεις. Κάθε βήμα δημιουργεί μια ισχυρή κατακόρυφη δύναμη η οποία μεταδίδεται μέσω της σπονδυλικής στήλης στα εσωτερικά όργανα.

Αυτοί οι διαρκείς κραδασμοί αναδεύουν βίαια το περιεχόμενο του στομάχου υποβάλλοντας τους συνδέσμους που συγκρατούν τα όργανα σε συνεχή μηχανική τάση.

Το φαινόμενο αυτό αποτελεί μοναδικό χαρακτηριστικό των δρομέων προκαλώντας έντονη συμπτωματολογία η οποία απουσιάζει συνήθως σε αθλήματα χωρίς πρόσκρουση όπως η ποδηλασία ή η κολύμβηση.

10. Διατροφικά σφάλματα πριν τον αγώνα

Η κατανάλωση λανθασμένων τροφών τις ώρες πριν την εκκίνηση αποτελεί κύρια αιτία γαστρικής δυσφορίας. Οι φυτικές ίνες τα λιπαρά και οι πρωτεΐνες απαιτούν τεράστιο χρόνο για την ολοκλήρωση της πέψης.

Επιπλέον η χρήση υπερτονικών ενεργειακών τζελ ή υγρών με υψηλή συγκέντρωση σακχάρων αναγκάζει το σώμα να τραβήξει νερό από το αίμα μέσα στο στομάχι για να τα αραιώσει επιδεινώνοντας την αφυδάτωση.

Η κατάσταση αυτή ερμηνεύεται συχνά από αθλητές ως ανεξήγητος κολικός ωστόσο η παθολογία της σχετίζεται άμεσα με τον πόνο στο στομάχι που προκύπτει από λανθασμένη διατροφική προετοιμασία.

11. Υπογλυκαιμία

Κατά τη διάρκεια ενός αγώνα οι αποθήκες γλυκογόνου στους μύες και το ήπαρ εξαντλούνται ραγδαία για να παρέχουν ενέργεια. Εάν δεν υπάρχει επαρκής αναπλήρωση τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα πέφτουν κάθετα.

Η υπογλυκαιμία στερεί τον εγκέφαλο από το αποκλειστικό του καύσιμο. Ο οργανισμός αντιδρά πυροδοτώντας μια τεράστια απελευθέρωση αδρεναλίνης για να αποδεσμεύσει όση ενέργεια έχει απομείνει.

Αυτή η αδρενεργική κρίση συνοδεύεται αναπόφευκτα από έντονο τρόμο κρύο ιδρώτα ζάλη και βαθιά ναυτία που κυριαρχεί αμέσως μετά την παύση της σωματικής δραστηριότητας.

12. Στρατηγικές αποκατάστασης

Το κρισιμότερο βήμα μετά τον τερματισμό είναι η σταδιακή επαναφορά του οργανισμού. Η απότομη διακοπή και το καθισιό απαγορεύονται διότι προκαλούν λιποθυμία και έξαρση της ναυτίας. Το περπάτημα για 5-10 λεπτά είναι απαραίτητο.

Η κατανάλωση υγρών πρέπει να γίνεται με εξαιρετικά αργό ρυθμό προσφέροντας στο στομάχι τον χρόνο να ανακτήσει την αιμάτωσή του χωρίς να υπερφορτωθεί.

Η ανύψωση των ποδιών στην ύπτια θέση αφού ολοκληρωθεί το περπάτημα βοηθά το αίμα να επιστρέψει στο κεντρικό κυκλοφορικό σύστημα και στα σπλάχνα μειώνοντας δραστικά το αίσθημα δυσφορίας.

13. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πρέπει να σταματήσω τον αγώνα αν νιώσω ναυτία κατά τη διάρκεια;

Η μείωση του ρυθμού σε χαλαρό τζόκινγκ ή περπάτημα συνήθως επαρκεί για να βελτιώσει την αιμάτωση του στομάχου και να υποχωρήσει το σύμπτωμα.

2. Πόση ώρα πριν τον αγώνα πρέπει να φάω το τελευταίο γεύμα;

Ένα πλήρες γεύμα πρέπει να καταναλώνεται 3-4 ώρες πριν την εκκίνηση ενώ ένα μικρό σνακ υδατανθράκων επιτρέπεται μέχρι και μία ώρα πριν τον αγώνα.

3. Μήπως ήπια πολύ νερό και αυτό προκάλεσε τη ναυτία;

Η υπερυδάτωση προκαλεί αίσθημα παφλασμού στο στομάχι και μπορεί να οδηγήσει σε υπονατριαιμία η οποία προκαλεί ισχυρή ναυτία λόγω της αραιωμένης συγκέντρωσης ηλεκτρολυτών στο αίμα.

4. Γιατί νιώθω ναυτία ακόμα και αν τρέχω σε χαλαρό ρυθμό;

Ο ελλιπής αερισμός οι ρηχές αναπνοές και η μηχανική ταλάντωση του στομάχου μπορούν να προκαλέσουν ναυτία ακόμα και όταν η καρδιακή συχνότητα δεν είναι ιδιαίτερα υψηλή.

5. Είναι σωστό να πιω αθλητικό ποτό αμέσως μετά τον τερματισμό;

Η κατανάλωση αθλητικών ποτών πρέπει να γίνεται με φειδώ διότι τα πυκνά σάκχαρα ενδέχεται να προκαλέσουν σπασμό στο ήδη καταπονημένο στομάχι.

6. Η ζέστη επηρεάζει την εμφάνιση ναυτίας;

Η υψηλή θερμοκρασία επιδεινώνει δραματικά την κατάσταση διότι το σώμα στέλνει τεράστιες ποσότητες αίματος στο δέρμα για ψύξη αποστερώντας ακόμη περισσότερο το πεπτικό σύστημα.

7. Είναι επικίνδυνο αν τελικά κάνω εμετό;

Αν και προσφέρει ανακούφιση ο εμετός επιδεινώνει την αφυδάτωση και την απώλεια ηλεκτρολυτών καθιστώντας απαραίτητη την προσεκτική ενυδάτωση τις επόμενες ώρες.

Βιβλιογραφία

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.