1. Εισαγωγή
Η επικονδυλίτιδα των τενιστών προκαλεί οξύ πόνο στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα, ο οποίος επιδεινώνεται όταν ο ασθενής τεντώνει τον καρπό του προς τα πάνω ή σηκώνει αντικείμενα με την παλάμη στραμμένη προς τα κάτω. Αντίθετα, η επικονδυλίτιδα των γκολφέρ προκαλεί ενόχληση στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα, με τον πόνο να ενεργοποιείται κατά την κάμψη του καρπού προς τα μέσα και κατά το σφίξιμο της γροθιάς.
Και οι δύο αυτές παθήσεις αποτελούν κλασικά σύνδρομα υπέρχρησης που ταλαιπωρούν τους τένοντες της άρθρωσης του αγκώνα. Αν και φέρουν ονόματα αθλημάτων, η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών δεν ασχολείται επαγγελματικά με τον αθλητισμό. Οποιαδήποτε εργασία απαιτεί επαναλαμβανόμενη χρήση των χεριών, όπως η πληκτρολόγηση, οι υδραυλικές εργασίες ή το μαγείρεμα, ενοχοποιείται για την εμφάνισή τους.
Η ιατρική κοινότητα διαχωρίζει αυτές τις καταστάσεις βάσει της ανατομικής τους εντόπισης και των μυϊκών ομάδων που εμπλέκονται. Η ακριβής διάγνωση κατευθύνει το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, διασφαλίζοντας την ταχύτερη επούλωση των φλεγμαινόντων ιστών.
2. Ανατομία της άρθρωσης του αγκώνα
Το κατώτερο άκρο του βραχιόνιου οστού στο μπράτσο καταλήγει σε δύο οστικές προεξοχές, τις οποίες ονομάζουμε επικόνδυλους. Ο έξω επικόνδυλος βρίσκεται στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα, μακριά από τον κορμό του σώματος. Ο έσω επικόνδυλος βρίσκεται στην εσωτερική πλευρά, πιο κοντά στα πλευρά.
Σε αυτές τις οστικές προεξοχές προσφύονται, δηλαδή ενώνονται με το οστό, οι τένοντες των μυών του αντιβραχίου. Στον έξω επικόνδυλο προσφύονται οι εκτείνοντες μύες, οι οποίοι ανασηκώνουν τον καρπό και τα δάχτυλα. Στον έσω επικόνδυλο προσφύονται οι καμπτήρες μύες, οι οποίοι διπλώνουν τον καρπό προς τα μέσα.
Οι τένοντες μεταφέρουν τις δυνάμεις από τους μύες στα οστά. Όταν η δύναμη αυτή είναι συνεχής και υπερβολική, το σημείο ένωσης δέχεται τεράστια μηχανική πίεση, αποτελώντας τον αδύναμο κρίκο της άρθρωσης.
3. Παθοφυσιολογία: Η φθορά των τενόντων
Η ιατρική έρευνα αποδεικνύει ότι οι επικονδυλίτιδες δεν αποτελούν απλές οξείες φλεγμονές, αλλά εκφυλιστικές παθήσεις. Η συνεχής μικροτραυματική καταπόνηση προκαλεί μικροσκοπικές ρήξεις στις ίνες του τένοντα.
Ο οργανισμός προσπαθεί να επουλώσει αυτές τις μικρορήξεις. Όμως, εάν η δραστηριότητα συνεχίζεται αμείωτη, η διαδικασία επούλωσης αποτυγχάνει. Αντί για τη δημιουργία υγιούς κολλαγόνου, αναπτύσσεται ένας ανοργάνωτος ουλώδης ιστός. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται αγγειοϊνοβλαστική υπερπλασία.
Ο παθολογικός αυτός ιστός στερείται ελαστικότητας και αντοχής. Διαθέτει αυξημένο αριθμό αισθητικών νευρικών απολήξεων, γεγονός που εξηγεί τον έντονο, χρόνιο πόνο που βιώνουν οι ασθενείς ακόμη και σε ασήμαντες καθημερινές κινήσεις.
4. Χαρακτηριστικά της έξω επικονδυλίτιδας
Η έξω επικονδυλίτιδα, ευρέως γνωστή ως αγκώνας των τενιστών, αποτελεί την πιο συχνή αιτία πόνου στην περιοχή. Ο πόνος εστιάζεται αυστηρά στην εξωτερική, οστική προεξοχή του αγκώνα και συχνά αντανακλά προς τα κάτω, κατά μήκος του πήχυ, μέχρι τη ράχη της άκρας χείρας.
Η ενόχληση περιγράφεται ως αίσθημα καύσου ή οξύς πόνος που ενεργοποιείται με πολύ συγκεκριμένες κινήσεις. Το άνοιγμα μιας πόρτας, το βίδωμα με κατσαβίδι, ή το σήκωμα ενός ποτηριού καφέ προκαλούν οξεία επιδείνωση.
Το πλέον χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η αδυναμία άρσης αντικειμένων όταν η παλάμη κοιτάζει προς τα κάτω. Η κίνηση αυτή τεντώνει τον βραχύ κερκιδικό εκτείνοντα τον καρπό, τον κύριο μυ που ευθύνεται για τη συγκεκριμένη βλάβη.
5. Χαρακτηριστικά της έσω επικονδυλίτιδας
Η έσω επικονδυλίτιδα, ή αγκώνας των γκολφέρ, εμφανίζεται λιγότερο συχνά. Η εστία του πόνου βρίσκεται στην εσωτερική πλευρά της άρθρωσης. Ο πόνος αντανακλά προς την εσωτερική πλευρά του πήχυ, φτάνοντας συχνά μέχρι τον παράμεσο και το μικρό δάχτυλο.
Ο εκλυτικός μηχανισμός εδώ είναι η κάμψη του καρπού και ο πρηνισμός του αντιβραχίου, δηλαδή η κίνηση κατά την οποία στρίβουμε την παλάμη προς τα κάτω. Η χειραψία, το σφίξιμο μιας μπάλας, ή η ανύψωση βαρών με την παλάμη να κοιτάζει προς τα πάνω, πυροδοτούν τον πόνο.
Οι ασθενείς με έσω επικονδυλίτιδα αναφέρουν επίσης σημαντική απώλεια της δύναμης λαβής. Νιώθουν τα χέρια τους αδύναμα όταν προσπαθούν να κρατήσουν σφιχτά ένα εργαλείο ή μια χειρολαβή.
6. Συγκριτικός πίνακας κλινικής εικόνας
Η άμεση σύγκριση των συμπτωμάτων διευκολύνει τη διαφορική διάγνωση μεταξύ των δύο τύπων.
| Χαρακτηριστικό | Αγκώνας Τενιστών | Αγκώνας Γκολφέρ |
|---|---|---|
| Ιατρικός Όρος | Έξω επικονδυλίτιδα | Έσω επικονδυλίτιδα |
| Εντόπιση πόνου | Εξωτερική πλευρά του αγκώνα | Εσωτερική πλευρά του αγκώνα |
| Μύες που πάσχουν | Εκτείνοντες τον καρπό | Καμπτήρες τον καρπό |
| Κινήσεις επιδείνωσης | Άρση με παλάμη προς τα κάτω, στρίψιμο. | Σφίξιμο γροθιάς, άρση με παλάμη προς τα πάνω. |
| Συχνότητα εμφάνισης | Εξαιρετικά συχνή | Λιγότερο συχνή |
7. Νευρολογικά συμπτώματα και παγίδες
Οι επικονδυλίτιδες δεν προκαλούν μουδιάσματα, καθώς αποτελούν παθήσεις των τενόντων. Ωστόσο, η στενή ανατομική γειτνίαση με σημαντικά νεύρα απαιτεί προσοχή κατά την αξιολόγηση.
Πίσω από τον έσω επικόνδυλο περνάει το ωλένιο νεύρο. Εάν ένας ασθενής με αγκώνα του γκολφέρ παραπονεθεί για μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στο μικρό δάχτυλο, αυτό υποδηλώνει συνυπάρχουσα νευρίτιδα ή συμπίεση του ωλένιου νεύρου. Το σύμπτωμα αυτό απαιτεί διαφορική προσέγγιση από τη συνηθισμένη τενοντίτιδα ή το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα.
Η απώλεια αισθητικότητας δεν είναι ποτέ μέρος της απλής τενοντοπάθειας και σηματοδοτεί την ανάγκη για ενδελεχή νευρολογικό έλεγχο.
8. Ιατρικό ιστορικό και παράγοντες κινδύνου
Η ηλικία και το επάγγελμα αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες. Οι παθήσεις αυτές εμφανίζονται κατά κανόνα σε άτομα ηλικίας μεταξύ τριάντα και πενήντα ετών, καθώς η φυσιολογική γήρανση μειώνει την ελαστικότητα των ιστών.
Επαγγέλματα που περιλαμβάνουν συνεχή, μονότονη χρήση εργαλείων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του κινδύνου. Ξυλουργοί, ελαιοχρωματιστές, μάγειρες, καθώς και εργαζόμενοι που περνούν οκτώ ώρες την ημέρα χειριζόμενοι το ποντίκι ενός υπολογιστή, συγκεντρώνουν τις υψηλότερες πιθανότητες νόσησης.
Το κάπνισμα αποτελεί έναν ανεξάρτητο επιβαρυντικό παράγοντα. Η νικοτίνη προκαλεί αγγειοσύσπαση, μειώνοντας την ήδη πτωχή αιμάτωση των τενόντων και εμποδίζοντας την ικανότητα του οργανισμού να επουλώσει τις μικρορήξεις.
9. Κλινικές δοκιμασίες
Ο ορθοπεδικός χρησιμοποιεί συγκεκριμένα κλινικά τεστ στο ιατρείο για να αναπαραγάγει τον πόνο. Για την έξω επικονδυλίτιδα εφαρμόζεται το τεστ Cozen. Ο ασθενής προσπαθεί να ανασηκώσει τον καρπό του ενώ ο ιατρός του ασκεί αντίσταση προς τα κάτω. Η εμφάνιση οξέος πόνου στην εξωτερική οστική προεξοχή επιβεβαιώνει τη νόσο.
Για την έσω επικονδυλίτιδα, ο ιατρός ζητά από τον ασθενή να κλείσει τη γροθιά του και να λυγίσει τον καρπό προς τα μέσα ενάντια σε αντίσταση.
Η ψηλάφηση αποτελεί εξίσου ισχυρό εργαλείο. Ο ιατρός πιέζει ελαφρά με τον αντίχειρα τα ακριβή σημεία έκφυσης των τενόντων, αναζητώντας τη μέγιστη ευαισθησία.
10. Απεικονιστικός έλεγχος
Η διάγνωση είναι πρωτίστως κλινική, βασισμένη στο ιστορικό και τη φυσική εξέταση. Οι απεικονιστικές μέθοδοι παραγγέλλονται όταν ο πόνος επιμένει πέραν των τριών μηνών παρά τη συντηρητική αγωγή.
Οι απλές ακτινογραφίες διενεργούνται για τον αποκλεισμό οστικών προβλημάτων, όπως η αρθρίτιδα του αγκώνα ή η ύπαρξη ελεύθερων οστικών τεμαχίων εντός της άρθρωσης, τα οποία μπορεί να μιμούνται τον πόνο.
Το υπερηχογράφημα μυοσκελετικού συστήματος και η μαγνητική τομογραφία αποτελούν τις εξετάσεις εκλογής. Απεικονίζουν με ακρίβεια την πάχυνση του τένοντα, το οίδημα και το ακριβές ποσοστό των ινών που έχουν υποστεί ρήξη.
11. Ανάπαυση και χρήση ναρθήκων
Ο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας είναι η παύση της δραστηριότητας που προκαλεί τον πόνο. Η συνέχιση της εργασίας αγνοώντας τον πόνο εγγυάται τη μετατροπή μιας οξείας φλεγμονής σε χρόνια, ανθεκτική τενοντοπάθεια.
Η χρήση ειδικών ιμάντων συμπίεσης, γνωστοί ως επιαγκωνίδες, προσφέρει σημαντική ανακούφιση. Αυτοί οι ιμάντες τοποθετούνται λίγα εκατοστά κάτω από τον αγκώνα.
Η λειτουργία τους είναι μηχανική. Κατανέμουν τις δυνάμεις που παράγονται από τους μυς σε ευρύτερη επιφάνεια του αντιβραχίου, αποφορτίζοντας τον καταπονημένο τένοντα στο σημείο πρόσφυσής του με το οστό.
12. Φαρμακευτική αγωγή και παγοθεραπεία
Στο αρχικό, οξύ στάδιο, η εφαρμογή πάγου για δέκα με δεκαπέντε λεπτά αρκετές φορές την ημέρα μειώνει το τοπικό οίδημα και τη φλεγμονώδη δραστηριότητα.
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, χορηγούμενα από το στόμα ή σε μορφή τοπικής γέλης, ελέγχουν τον πόνο. Ωστόσο, οι ιατροί τονίζουν ότι τα φάρμακα αυτά δεν αναπλάθουν τον ιστό, αλλά απλώς καταστέλλουν προσωρινά τα συμπτώματα.
Η χρήση τους δεν πρέπει να θεωρείται άδεια για επιστροφή στις δραστηριότητες που προκάλεσαν εξαρχής τον τραυματισμό.
13. Ο κρίσιμος ρόλος της φυσικοθεραπείας
Η φυσικοθεραπεία αποτελεί την πιο ουσιαστική, μακροπρόθεσμη θεραπευτική προσέγγιση. Οι τεχνικές βαθιάς εγκάρσιας μάλαξης διασπούν τον παθολογικό ουλώδη ιστό και ενισχύουν την τοπική κυκλοφορία του αίματος.
Το πρόγραμμα ενδυνάμωσης βασίζεται στις έκκεντρες ασκήσεις. Ο ασθενής χρησιμοποιεί ένα μικρό βάρος, ανασηκώνει τον καρπό του με τη βοήθεια του υγιούς χεριού και στη συνέχεια τον κατεβάζει εξαιρετικά αργά και ελεγχόμενα.
Η έκκεντρη φόρτιση αναγκάζει τον οργανισμό να παράγει νέες ίνες κολλαγόνου, οι οποίες ευθυγραμμίζονται σωστά, ανακτώντας την ελαστικότητα και τη δύναμη του τένοντα.
14. Ενέσιμες θεραπείες (Κορτιζόνη και PRP)
Όταν η φυσικοθεραπεία αποτυγχάνει, οι ενέσιμες θεραπείες λαμβάνουν τη σκυτάλη. Η τοπική έγχυση κορτικοστεροειδών προσφέρει ταχύτατη, συχνά θεαματική ανακούφιση από τον πόνο. Εντούτοις, οι επιστημονικές μελέτες αποδεικνύουν ότι η κορτιζόνη αποδυναμώνει μακροπρόθεσμα τον τένοντα, αυξάνοντας τον κίνδυνο υποτροπής.
Τα τελευταία χρόνια, η χρήση Πλάσματος Πλούσιου σε Αιμοπετάλια αντικαθιστά σταδιακά την κορτιζόνη. Ο ιατρός λαμβάνει αίμα από τον ασθενή, το φυγοκεντρεί και απομονώνει τα αιμοπετάλια.
Το πλάσμα αυτό εγχέεται ακριβώς στο σημείο της βλάβης, απελευθερώνοντας αυξητικούς παράγοντες που προάγουν τη βιολογική επούλωση και αναγέννηση των κατεστραμμένων κυττάρων.
15. Χειρουργική αποκατάσταση
Σε ένα ποσοστό κάτω του δέκα τοις εκατό των ασθενών, η συμπτωματολογία επιμένει για περισσότερο από ένα έτος, προκαλώντας σοβαρή αναπηρία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χειρουργική επέμβαση καθίσταται αναγκαία.
Ο χειρουργός, μέσω μιας μικρής τομής ή αρθροσκοπικά, αφαιρεί τον κατεστραμμένο, παθολογικό ιστό του τένοντα και διεγείρει το οστό για να προκαλέσει φρέσκια αιμάτωση. Ο υγιής τένοντας επανασυνδέεται ή αφήνεται να επουλωθεί με τη δημιουργία νέου ιστού.
Η αποκατάσταση μετά το χειρουργείο απαιτεί αρκετούς μήνες αυστηρής φυσικοθεραπείας για την πλήρη ανάκτηση της λειτουργικότητας.
16. Συχνές Ερωτήσεις FAQ
1. Πώς θα καταλάβω αν έχω έξω ή έσω επικονδυλίτιδα;
Ο κανόνας είναι απλός. Αν πιέσετε την εξωτερική πλευρά του αγκώνα και πονάτε, πρόκειται για έξω επικονδυλίτιδα. Αν η ευαισθησία εντοπίζεται στην εσωτερική πλευρά, προς τον κορμό, πρόκειται για έσω επικονδυλίτιδα.
2. Πόσο χρόνο διαρκεί η θεραπεία αυτών των παθήσεων;
Οι τένοντες έχουν πτωχή αιμάτωση, επομένως η επούλωση είναι αργή. Μια τυπική αποκατάσταση απαιτεί από τρεις έως έξι μήνες, ενώ σε χρόνιες παραμελημένες περιπτώσεις ενδέχεται να χρειαστεί πάνω από ένα έτος.
3. Μπορώ να συνεχίσω τη γυμναστική μου;
Οι ασκήσεις που καταπονούν τα χέρια πρέπει να τροποποιηθούν. Η άρση βαρών με ασκήσεις όπως οι κάμψεις δικεφάλων πρέπει να γίνεται προσεκτικά ή να διακοπεί. Ωστόσο, η αερόβια γυμναστική για τα πόδια και τον κορμό επιτρέπεται και βοηθά στη γενική υγεία.
4. Βοηθούν οι συσκευές λέιζερ και οι υπέρηχοι;
Αυτές οι φυσικοθεραπευτικές μέθοδοι βοηθούν στη μείωση του οιδήματος και την ανακούφιση του πόνου, αλλά δεν αποτελούν μονοθεραπεία. Πρέπει πάντα να συνδυάζονται με το κατάλληλο πρόγραμμα ασκήσεων ενδυνάμωσης για οριστικό αποτέλεσμα.
17. Βιβλιογραφία
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.
