1. Εισαγωγή στη διαφοροποίηση των τενοντοπαθειών του αγκώνα
Για να διακρίνετε εάν πάσχετε από έξω επικονδυλίτιδα ή έσω επικονδυλίτιδα πρέπει να εντοπίσετε το ακριβές σημείο του πόνου στην άρθρωση του αγκώνα και τις κινήσεις που τον πυροδοτούν. Η έξω επικονδυλίτιδα προκαλεί οξύ πόνο στην εξωτερική οστική προεξοχή του αγκώνα ο οποίος εντείνεται δραματικά όταν σφίγγετε τη γροθιά σας ή σηκώνετε αντικείμενα. Αντιθέτως η έσω επικονδυλίτιδα εντοπίζεται στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα προκαλώντας πόνο όταν λυγίζετε τον καρπό σας προς τα μέσα ή κατά τη διάρκεια δυνατής χειραψίας. Η σωστή τοπογραφική αναγνώριση καθοδηγεί την επιλογή του κατάλληλου προγράμματος αποκατάστασης.
Οι δύο αυτές παθήσεις αποτελούν τις συχνότερες αιτίες πόνου στο άνω άκρο ταλαιπωρώντας όχι μόνο αθλητές όπως υποδηλώνουν οι κοινές τους ονομασίες αλλά κυρίως επαγγελματίες και άτομα που εκτελούν καθημερινές χειρωνακτικές εργασίες. Η λανθασμένη χρήση των εργαλείων η κακή εργονομία στο πληκτρολόγιο και οι επαναλαμβανόμενες μικρές κινήσεις καταπονούν σταδιακά τους τένοντες οδηγώντας σε μικροσκοπικές ρήξεις και χρόνια εκφύλιση του ιστού.
Η αποφυγή της έγκαιρης αντιμετώπισης μετατρέπει έναν απλό ερεθισμό σε μια εξαιρετικά επίμονη και δύσκολα θεραπεύσιμη χρόνια τενοντοπάθεια. Η κατανόηση της ανατομίας του αντιβραχίου αποκαλύπτει γιατί μια κίνηση που φαίνεται να γίνεται από τον καρπό καταλήγει να πονάει ψηλά στον αγκώνα.
2. Ανατομία της άρθρωσης του αγκώνα
Ο αγκώνας είναι μια εξαιρετικά σταθερή άρθρωση όπου το οστό του βραχίονα συναντά τα δύο οστά του αντιβραχίου την κερκίδα και την ωλένη. Στο κάτω μέρος του βραχιονίου οστού υπάρχουν δύο ευδιάκριτα ογκώματα. Το εξωτερικό εξόγκωμα ονομάζεται έξω επικόνδυλος ενώ το εσωτερικό ονομάζεται έσω επικόνδυλος.
Αυτά τα δύο ογκώματα λειτουργούν ως σημεία αγκυροβόλησης για τους μύες ολόκληρου του χεριού. Στον έξω επικόνδυλο προσφύονται όλοι οι μύες που αναλαμβάνουν να τεντώσουν και να σηκώσουν τον καρπό και τα δάχτυλα προς τα πάνω. Στον έσω επικόνδυλο προσφύονται οι μύες που λυγίζουν τον καρπό προς τα κάτω και επιτρέπουν το σφίξιμο της παλάμης.
Επειδή οι τένοντες αυτών των μυών συγκλίνουν σε μια τόσο μικρή επιφάνεια οι τεράστιες δυνάμεις που αναπτύσσονται από τη χρήση των χεριών μεταφέρονται και συμπυκνώνονται σε ένα σημείο μεγέθους νομίσματος καθιστώντας την περιοχή ακραία ευάλωτη στην υπερκόπωση.
3. Παθοφυσιολογία της τενοντοπάθειας
Η ιατρική κοινότητα έχει εγκαταλείψει τον όρο τενοντίτιδα για αυτές τις παθήσεις υιοθετώντας τον ορθότερο όρο τενοντοπάθεια. Η διαφορά είναι τεράστια. Στις περισσότερες χρόνιες περιπτώσεις δεν υπάρχει ενεργή φλεγμονή στον τένοντα αλλά μια δομική αποδιοργάνωση και εκφύλιση των ινών του κολλαγόνου.
Η συνεχής καταπόνηση δημιουργεί μικροσκοπικές ρήξεις στον ιστό. Ο οργανισμός στην προσπάθειά του να επιδιορθώσει τη ζημιά παράγει νέο κολλαγόνο αλλά λόγω της απουσίας ανάπαυσης οι νέες ίνες τοποθετούνται άναρχα και ασύμμετρα. Παράλληλα δημιουργούνται νέα αλλά ελαττωματικά αιμοφόρα αγγεία και νευρικές απολήξεις τα οποία αυξάνουν δραματικά την ευαισθησία στον πόνο.
Αυτός ο ελαττωματικός ινώδης ιστός στερείται της απαραίτητης ελαστικότητας και αντοχής. Κάθε νέα σύσπαση του μυός τραβάει βίαια τον ήδη τραυματισμένο τένοντα προκαλώντας τον έντονο πόνο που χαρακτηρίζει τη νόσο.
4. Κλινικά χαρακτηριστικά της έξω επικονδυλίτιδας
Η έξω επικονδυλίτιδα είναι μακράν η πιο συχνή πάθηση. Ο πόνος εστιάζεται ακριβώς πάνω στην εξωτερική οστική προεξοχή του αγκώνα και ακτινοβολεί προς τα κάτω κατά μήκος του αντιβραχίου φτάνοντας συχνά μέχρι τον καρπό. Η περιοχή είναι εξαιρετικά ευαίσθητη ακόμα και στην απλή ψηλάφηση με το δάχτυλο.
Ο πόνος πυροδοτείται βίαια με κινήσεις που απαιτούν έκταση του καρπού. Το σήκωμα μιας καράφας με νερό το στύψιμο ενός βρεγμένου ρούχου ή το γύρισμα του κλειδιού στην πόρτα μετατρέπονται σε βασανιστικές ενέργειες.
Ο ασθενής διαπιστώνει ότι η χρήση του χεριού με την παλάμη να κοιτάζει προς τα κάτω προκαλεί τη μέγιστη ενόχληση αποκαλύπτοντας τη μηχανική ανεπάρκεια της ομάδας των εκτεινόντων μυών του αντιβραχίου.
5. Κλινικά χαρακτηριστικά της έσω επικονδυλίτιδας
Η έσω επικονδυλίτιδα μολονότι σπανιότερη είναι εξίσου εξουθενωτική. Ο πόνος εντοπίζεται στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα στο τμήμα δηλαδή που ακουμπάει στον κορμό του σώματος. Το άλγος αυτό επεκτείνεται προς την εσωτερική πλευρά του πήχη ακολουθώντας την πορεία των καμπτήρων μυών.
Η ενόχληση μεγιστοποιείται με κινήσεις που απαιτούν ισχυρή κάμψη του καρπού. Το πιάσιμο μιας βαριάς τσάντας η ανύψωση βαρών στο γυμναστήριο ή μια δυνατή χειραψία με το χέρι προκαλούν οξύ πόνο στο εσωτερικό του αγκώνα.
Η περιοχή γίνεται δυσκίνητη και ο ασθενής παρατηρεί ότι η ξεκούραση του χεριού προσφέρει ανακούφιση όμως η παραμικρή επανάληψη της κίνησης επαναφέρει την οξεία φλεγμονή αποδεικνύοντας τη χρονιότητα της πάθησης.
6. Αδυναμία δραγμού και πτώση αντικειμένων
Η σοβαρότητα της πάθησης αντικατοπτρίζεται στην απώλεια της μυϊκής δύναμης του χεριού. Καθώς ο τένοντας αδυνατεί να προσφέρει σταθερό σημείο στήριξης στους μύες ολόκληρος ο μηχανισμός σύλληψης του χεριού καταρρέει. Η δύναμη δραγμού δηλαδή η ικανότητα να σφίξετε τη γροθιά σας μειώνεται δραματικά.
Οι ασθενείς αντιμετωπίζουν εξαιρετική δυσκολία στο να κρατήσουν ένα ποτήρι ή ένα φλιτζάνι καφέ τα οποία συχνά γλιστρούν και πέφτουν από τα χέρια τους εντελώς ξαφνικά. Αυτό το φαινόμενο δεν οφείλεται σε παράλυση αλλά στην αντανακλαστική χαλάρωση του μυός λόγω του απότομου και οξέος πόνου.
Η αδυναμία αυτή αποτελεί σαφή ένδειξη προχωρημένης δομικής φθοράς στον τένοντα απαιτώντας την άμεση διακοπή της δραστηριότητας που προκαλεί την καταπόνηση.
7. Μουδιάσματα και συμμετοχή του ωλένιου νεύρου
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην περίπτωση της έσω επικονδυλίτιδας. Ακριβώς πίσω από την εσωτερική οστική προεξοχή του αγκώνα διέρχεται το ωλένιο νεύρο ένα από τα σημαντικότερα νεύρα του χεριού. Λόγω της ανατομικής εγγύτητας η φλεγμονή των τενόντων επεκτείνεται εύκολα και ερεθίζει αυτό το νεύρο.
Ο ασθενής αρχίζει να βιώνει ενοχλητικά μουδιάσματα τσιμπήματα και αίσθηση ηλεκτρικού ρεύματος η οποία κατεβαίνει μέχρι το μικρό δάχτυλο και τον παράμεσο. Η πίεση του αγκώνα στο γραφείο ή κατά τη διάρκεια του ύπνου προκαλεί έντονη παραισθησία.
Αυτό το σύμπτωμα αποδεικνύει ότι η πάθηση έχει περιπλακεί προσθέτοντας μια νευρολογική διάσταση στο ορθοπεδικό πρόβλημα η οποία αλλάζει ριζικά το πρωτόκολλο αποκατάστασης.
8. Η σημασία των επαναλαμβανόμενων μικροτραυματισμών
Το μυστικό της νόσου βρίσκεται στην επανάληψη. Η άρθρωση δεν καταστρέφεται από ένα βαρύ αντικείμενο αλλά από την ανύψωση ενός ελαφριού αντικειμένου χιλιάδες φορές την ημέρα. Οι ίνες του κολλαγόνου υφίστανται συνεχή μικροτραυματισμό χωρίς να τους δίνεται ο απαραίτητος χρόνος επούλωσης.
Η συνεχής χρήση του ποντικιού του υπολογιστή η δακτυλογράφηση το βίδωμα εργαλείων και το κόψιμο υλικών στην κουζίνα αποτελούν κλασικά παραδείγματα. Ο τένοντας καταπονείται σταδιακά υποβαθμίζοντας την ποιότητά του μέχρι να φτάσει σε ένα σημείο θραύσης όπου ακόμα και η παραμικρή κίνηση φαντάζει οδυνηρή.
Η αναγνώριση αυτού του μηχανισμού αποδεικνύει ότι η θεραπεία δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε παυσίπονα αλλά απαιτεί την πλήρη εργονομική αναδιαμόρφωση της καθημερινότητας του ασθενούς.
9. Συγκριτικός πίνακας διαφοροδιάγνωσης
Ο ακόλουθος πίνακας βοηθά στον εντοπισμό της πάθησης ανάλογα με την κίνηση.
| Χαρακτηριστικό | Έξω Επικονδυλίτιδα | Έσω Επικονδυλίτιδα |
|---|---|---|
| Εντόπιση Πόνου | Εξωτερική πλευρά αγκώνα | Εσωτερική πλευρά αγκώνα |
| Επώδυνη Κίνηση | Σήκωμα του καρπού προς τα πάνω | Λύγισμα του καρπού προς τα μέσα |
| Επώδυνες Δραστηριότητες | Στύψιμο ρούχων γύρισμα κλειδιού | Άρση βαρών χειραψία |
| Συμμετοχή Νεύρων | Σπάνια συμμετοχή νεύρων | Συχνά συμμετέχει το ωλένιο νεύρο |
Ο σαφής διαχωρισμός προστατεύει τον ασθενή από την εφαρμογή λανθασμένων διατάσεων που θα μπορούσαν να τραυματίσουν περαιτέρω τους ιστούς.
10. Επαγγελματικοί και αθλητικοί παράγοντες κινδύνου
Μολονότι τα αθλήματα ρακέτας έδωσαν το όνομα στις παθήσεις ευθύνονται μόλις για το πέντε τοις εκατό των περιστατικών. Η λάθος λαβή της ρακέτας και η λανθασμένη τεχνική στο χτύπημα της μπάλας επιβαρύνουν τον καρπό αντί για τον ώμο μεταφέροντας τον κραδασμό απευθείας στον αγκώνα.
Στον επαγγελματικό χώρο οι υδραυλικοί οι ξυλουργοί οι ελαιοχρωματιστές οι κομμωτές και οι εργαζόμενοι σε υπολογιστές αντιμετωπίζουν τεράστιο κίνδυνο. Η διαρκής σφιχτή λαβή εργαλείων και η στατική υπερένταση των δακτύλων διατηρούν τους μύες σε μόνιμη σύσπαση.
Η ηλικία παίζει επίσης ρόλο καθώς οι τένοντες χάνουν τη φυσική τους ευκαμψία και αιμάτωση μετά την ηλικία των σαράντα ετών καθιστώντας τα άτομα της μέσης ηλικίας τους κυριότερους πάσχοντες.
11. Πότε να αναζητήσετε ιατρική περίθαλψη
Η επίσκεψη στον ορθοπεδικό είναι απαραίτητη εάν ο πόνος δεν υποχωρεί μετά από δύο εβδομάδες ξεκούρασης και αποφυγής της ενοχλητικής δραστηριότητας. Η πρώιμη διάγνωση οδηγεί σε ταχεία ανάρρωση ενώ η χρόνια παραμέληση καθιστά την κατάσταση εξαιρετικά ανθεκτική στις θεραπείες.
Εάν παρατηρήσετε την παρουσία οιδήματος θερμότητας και έντονης ερυθρότητας στην άρθρωση η κατάσταση είναι επείγουσα. Τα σημάδια αυτά δεν προέρχονται από απλή επικονδυλίτιδα αλλά υποδηλώνουν παρουσία λοίμωξης ή μικροβιακής αρθρίτιδας που απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.
Επιπλέον η εμφανής αδυναμία να κρατήσετε ελαφριά αντικείμενα ή η εμφάνιση έντονων μουδιασμάτων που σας ξυπνούν τη νύχτα απαιτούν νευρολογικό έλεγχο για τον αποκλεισμό σοβαρής συμπίεσης του ωλένιου νεύρου.
12. Κλινικές δοκιμασίες και υπερηχογραφικός έλεγχος
Ο ορθοπεδικός επιβεβαιώνει τη διάγνωση εφαρμόζοντας κλινικές δοκιμασίες με αντίσταση. Για την έξω επικονδυλίτιδα ζητά από τον ασθενή να σηκώσει τον καρπό ή το μεσαίο δάχτυλο κόντρα στην πίεση του ιατρού προκαλώντας τον χαρακτηριστικό πόνο στον επικόνδυλο.
Ο απεικονιστικός έλεγχος με υπερηχογράφημα μυοσκελετικού συστήματος έχει αναδειχθεί στο σημαντικότερο διαγνωστικό εργαλείο. Προσφέρει μια λεπτομερή εικόνα του τένοντα σε πραγματικό χρόνο αποκαλύπτοντας τις μικροσκοπικές ρήξεις το οίδημα και τα ελαττωματικά αγγεία της περιοχής.
Η απλή ακτινογραφία συνήθως βγαίνει απολύτως φυσιολογική παραγγέλλεται ωστόσο για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο κατάγματος οστεοαρθρίτιδας ή παρουσίας ελεύθερων οστικών τεμαχίων εντός της άρθρωσης.
13. Συντηρητική διαχείριση και νάρθηκες ακινητοποίησης
Ο χρυσός κανόνας της θεραπείας είναι η ξεκούραση και η τροποποίηση των δραστηριοτήτων. Η χρήση ενός ειδικού ιμάντα επικονδυλίτιδας ο οποίος δένεται σφιχτά γύρω από τον πήχη ακριβώς κάτω από τον αγκώνα προσφέρει τεράστια ανακούφιση. Ο ιμάντας αυτός λειτουργεί δημιουργώντας ένα νέο ψεύτικο σημείο πρόσφυσης για τον μυ αποφορτίζοντας τον καταπονημένο τένοντα.
Τις πρώτες εβδομάδες η εφαρμογή πάγου για δέκα λεπτά τρεις φορές την ημέρα ανακουφίζει τον οξύ πόνο μειώνοντας την τοπική ευαισθησία. Τα παυσίπονα φάρμακα βοηθούν ωστόσο δεν πρέπει να ξεγελούν τον ασθενή επιτρέποντάς του να καταπονήσει ξανά το χέρι του.
Η χρήση εργονομικού πληκτρολογίου και κατακόρυφου ποντικιού μειώνει τη μηχανική πίεση στους τένοντες κατά τη διάρκεια της εργασίας.
14. Ενέσιμες θεραπείες και φυσικοθεραπευτική αποκατάσταση
Όταν ο πόνος επιμένει οι ιατρικές εγχύσεις προσφέρουν λύση. Η έγχυση κορτιζόνης παρέχει άμεση ανακούφιση όμως η χρήση της έχει περιοριστεί δραματικά διότι μακροπρόθεσμα αποδυναμώνει τον τένοντα αυξάνοντας τον κίνδυνο πλήρους ρήξης.
Η σύγχρονη ιατρική προκρίνει την έγχυση πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια. Ο ιατρός λαμβάνει αίμα από τον ασθενή απομονώνει τα αιμοπετάλια και τα εγχέει ακριβώς στο σημείο της βλάβης. Αυτά τα κύτταρα απελευθερώνουν αυξητικούς παράγοντες διεγείροντας τον οργανισμό να αναγεννήσει τον φθαρμένο κολλαγόνο ιστό φυσικά.
Η φυσικοθεραπεία αποτελεί το τελικό στάδιο. Οι ειδικές πλειομετρικές ασκήσεις ενδυνάμωσης όπου ο μυς συσπάται ενώ ταυτόχρονα μακραίνει αποδεδειγμένα αναδιατάσσουν τις ίνες του τένοντα αποκαθιστώντας τη δύναμη και αποτρέποντας τις υποτροπές.
15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1. Πόσος χρόνος χρειάζεται για να επουλωθεί ο τένοντας;
Οι τένοντες έχουν ελάχιστη αιμάτωση σε σχέση με τους μύες με αποτέλεσμα η πλήρης επούλωση να διαρκεί από τρεις έως και δώδεκα μήνες απαιτώντας τεράστια υπομονή από τον ασθενή.
2. Πρέπει να σταματήσω εντελώς τη γυμναστική;
Όχι η απόλυτη ακινησία ατροφεί τους μύες. Πρέπει να σταματήσετε τις ασκήσεις που προκαλούν πόνο στο χέρι αλλά μπορείτε να συνεχίσετε την αερόβια άσκηση και την προπόνηση των ποδιών και του κορμού.
3. Είναι αποτελεσματικός ο βελονισμός;
Ο ιατρικός βελονισμός και η ξηρά βελόνη προσφέρουν σημαντική ανακούφιση λύνοντας τους μυϊκούς σπασμούς του αντιβραχίου και αυξάνοντας την τοπική ροή του αίματος.
4. Υπάρχει περίπτωση να χρειαστώ χειρουργείο;
Το χειρουργείο αποτελεί την έσχατη λύση. Απαιτείται σε λιγότερο από το πέντε τοις εκατό των ασθενών όταν όλες οι συντηρητικές μέθοδοι έχουν αποτύχει μετά από έναν χρόνο θεραπείας. Ο χειρουργός αφαιρεί τον κατεστραμμένο ιστό ελευθερώνοντας τον τένοντα.
5. Πώς μπορώ να αποφύγω την πάθηση στο τένις;
Ο έλεγχος του πάχους της λαβής της ρακέτας η μείωση της τάσης των χορδών και η εκμάθηση της σωστής τεχνικής χτυπήματος απορροφούν τους κραδασμούς προστατεύοντας τον αγκώνα.
6. Μπορεί ο υπολογιστής να προκαλέσει μόνιμη βλάβη;
Η συνεχής χρήση υπολογιστή σε λάθος ύψος διατηρεί τον καρπό σε μόνιμη υπερέκταση οδηγώντας σε χρόνια πάθηση ωστόσο με την έγκαιρη εργονομική παρέμβαση η βλάβη είναι πλήρως αναστρέψιμη.
7. Βοηθούν τα συμπληρώματα κολλαγόνου;
Η λήψη εξειδικευμένων πεπτιδίων κολλαγόνου μαζί με βιταμίνη C ενδέχεται να υποστηρίξει τη δομική αναγέννηση των τενόντων συνδυαστικά με το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας.
16. Βιβλιογραφία
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.
