1. Εισαγωγή
Ο δυνατός ήχος που ακούγεται όταν τρίζετε τις αρθρώσεις των δακτύλων σας οφείλεται στο φυσιολογικό φαινόμενο της σπηλαίωσης. Με τη διάταση της άρθρωσης η πίεση στο αρθρικό υγρό μειώνεται απότομα επιτρέποντας στα διαλυμένα αέρια να σχηματίσουν φυσαλίδες οι οποίες καταρρέουν ταχύτατα παράγοντας τον χαρακτηριστικό κρότο. Το φαινόμενο αυτό αποτελεί μια μηχανική αντίδραση της αρθρικής κάψας και δεν σχετίζεται με την τριβή των οστών.
Η επιθυμία πολλών ανθρώπων να δημιουργούν αυτόν τον ήχο πηγάζει από την αίσθηση ανακούφισης και αυξημένης κινητικότητας που ακολουθεί αμέσως μετά το τρίξιμο. Η απελευθέρωση της μηχανικής τάσης επηρεάζει τους ιδιοδεκτικούς υποδοχείς της άρθρωσης.
Η κατανόηση της εμβιομηχανικής του χεριού καταρρίπτει μύθους δεκαετιών και διαχωρίζει τον φυσιολογικό ήχο από τα παθολογικά κλινικά ευρήματα της οστεοαρθρίτιδας.
2. Ανατομία της αρθρικής κάψας
Οι αρθρώσεις των δακτύλων ανήκουν στην κατηγορία των διαρθρώσεων. Κάθε άρθρωση περιβάλλεται από μια ινώδη κάψα η οποία την απομονώνει από τους γύρω ιστούς εξασφαλίζοντας τη σταθερότητά της. Η εσωτερική επιφάνεια της κάψας επενδύεται από τον υμένα.
Ο υμένας αυτός φέρει ένα πλούσιο δίκτυο αιμοφόρων αγγείων και είναι υπεύθυνος για τη συνεχή παραγωγή του αρθρικού υγρού. Τα οστά στην περιοχή της ένωσης καλύπτονται από τον υαλοειδή χόνδρο ο οποίος λειτουργεί ως προστατευτικό μαξιλάρι.
Το κλειστό αυτό σύστημα διατηρεί μια ελαφρώς αρνητική πίεση η οποία κρατά τα οστά στη σωστή ευθυγράμμιση κατά την κίνηση.
3. Ο ρόλος του αρθρικού υγρού
Το αρθρικό υγρό είναι ένα παχύρρευστο διαυγές υγρό πλούσιο σε υαλουρονικό οξύ και γλυκοπρωτεΐνες. Η βασική του αποστολή είναι η λίπανση των χόνδρων εκμηδενίζοντας την τριβή κατά τις κινήσεις κάμψης και έκτασης των δακτύλων.
Συγχρόνως λειτουργεί ως μέσο θρέψης για τον αρθρικό χόνδρο ο οποίος δεν διαθέτει δικά του αιμοφόρα αγγεία. Μέσα σε αυτό το υγρό βρίσκονται διαλυμένα διάφορα αέρια με κυρίαρχα το διοξείδιο του άνθρακα το άζωτο και το οξυγόνο τα οποία προέρχονται από την κυκλοφορία του αίματος.
Η διαλυτότητα αυτών των αερίων εξαρτάται άμεσα από την πίεση που επικρατεί στο εσωτερικό της άρθρωσης.
4. Η φυσική της σπηλαίωσης
Όταν ένα άτομο τραβάει ή λυγίζει έντονα το δάκτυλό του η αρθρική κάψα διατείνεται. Ο όγκος εντός της άρθρωσης αυξάνεται ραγδαία χωρίς να μπορεί να αναπληρωθεί άμεσα από επιπλέον υγρό. Βάσει των αρχών της υδροδυναμικής η αύξηση του όγκου οδηγεί σε κατακόρυφη πτώση της εσωτερικής πίεσης.
Καθώς η πίεση πέφτει κάτω από ένα κρίσιμο όριο τα διαλυμένα αέρια εξέρχονται από τη λύση και σχηματίζουν μια μακροσκοπική φυσαλίδα στο κέντρο του αρθρικού υγρού. Η δημιουργία αυτού του κενού χώρου ονομάζεται σπηλαίωση.
Η φυσαλίδα αυτή είναι ασταθής και καταρρέει εν μέρει παράγοντας ένα ηχητικό κύμα κρούσης. Αυτό το κύμα είναι ο δυνατός ήχος κρακ που φτάνει στα αυτιά μας.
5. Αέρια εντός της άρθρωσης
Η ανάλυση του αρθρικού υγρού δείχνει ότι το διοξείδιο του άνθρακα αποτελεί τον κύριο όγκο των αερίων που συμμετέχουν στη σπηλαίωση. Είναι εξαιρετικά διαλυτό στο νερό γεγονός που του επιτρέπει να περνά γρήγορα από τη διαλυμένη στην αέρια φάση.
Μετά τον σχηματισμό της φυσαλίδας το αέριο δεν εξαφανίζεται αμέσως. Παραμένει υπό μορφή μικροσκοπικών φυσαλίδων εντός της άρθρωσης για αρκετή ώρα.
Η παρουσία αυτών των αερίων αυξάνει στιγμιαία τον όγκο της άρθρωσης διατείνοντας την κάψα γεγονός που ερμηνεύει την αίσθηση χαλάρωσης που νιώθει ο ασθενής.
6. Ο μηχανισμός παραγωγής του ήχου
Παλαιότερα οι επιστήμονες πίστευαν ότι ο ήχος προέρχεται από την πλήρη κατάρρευση και έκρηξη της φυσαλίδας. Ωστόσο σύγχρονες απεικονιστικές μελέτες με χρήση μαγνητικής τομογραφίας σε πραγματικό χρόνο έδειξαν μια διαφορετική εικόνα.
Ο κρότος παράγεται ακριβώς τη στιγμή που η φυσαλίδα δημιουργείται βίαια λόγω της αρνητικής πίεσης. Η απότομη αυτή διαχώριση των υγρών επιφανειών παράγει την ακουστική ενέργεια. Η φυσαλίδα διατηρείται για κάποιο διάστημα μετά τον ήχο.
Η ένταση του ήχου εξαρτάται από τον όγκο της άρθρωσης και την ταχύτητα διάτασης. Αυτός είναι ο λόγος που οι μεγαλύτερες αρθρώσεις παράγουν πιο βαρύ ήχο.
7. Ανατομική περίοδος ανάρρωσης αερίων
Αν δοκιμάσετε να τρίξετε την ίδια άρθρωση αμέσως μετά την πρώτη φορά θα διαπιστώσετε ότι είναι αδύνατον να παραχθεί ο ίδιος ήχος. Αυτό συμβαίνει διότι τα αέρια χρειάζονται χρόνο για να επαναδιαλυθούν πλήρως μέσα στο αρθρικό υγρό.
Η περίοδος αυτή ονομάζεται ανθεκτική περίοδος και διαρκεί συνήθως είκοσι με τριάντα λεπτά. Μέχρι να απορροφηθεί η μικροσκοπική φυσαλίδα η άρθρωση αδυνατεί να αναπτύξει ξανά την απαιτούμενη αρνητική πίεση.
Η βιολογική αυτή καθυστέρηση αποδεικνύει ότι η πηγή του ήχου είναι χημικο-φυσική και όχι ανατομική τριβή.
8. Μηχανική επίδραση σε συνδέσμους και τένοντες
Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ήχος προέρχεται από τη μετακίνηση ενός τένοντα πάνω σε μια οστική προεξοχή. Καθώς το δάκτυλο κινείται ο τένοντας τεντώνεται σαν χορδή κιθάρας και γλιστράει απότομα.
Αυτός ο ήχος ωστόσο μοιάζει περισσότερο με ένα ξηρό κλικ και μπορεί να αναπαραχθεί αμέσως χωρίς καμία ανθεκτική περίοδο. Δεν συνοδεύεται από το φαινόμενο της σπηλαίωσης.
Αν και αθώος η συνεχής αναπαραγωγή αυτού του κλικ μπορεί να προκαλέσει ήπια φλεγμονή στο περίβλημα του τένοντα.
9. Μύθοι σχετικά με την οστεοαρθρίτιδα
Ο μεγαλύτερος ιατρικός μύθος που περιβάλλει το φαινόμενο είναι ότι προκαλεί αρθρίτιδα. Πλήθος μακροχρόνιων κλινικών μελετών έχουν αποδείξει πως δεν υπάρχει καμία συσχέτιση ανάμεσα στο τρίξιμο των δακτύλων και την εκφύλιση του χόνδρου.
Η σπηλαίωση λαμβάνει χώρα στο υγρό και δεν φθείρει τις επιφάνειες των οστών. Ένας διάσημος ερευνητής ιατρός έτριζε τα δάκτυλα του ενός χεριού του καθημερινά για πενήντα χρόνια και απέδειξε ακτινολογικά ότι δεν υπήρχε καμία διαφορά με το άλλο του χέρι.
Επομένως η συνήθεια αυτή είναι επί της ουσίας ακίνδυνη για την ακεραιότητα της άρθρωσης.
10. Συνοπτικά δεδομένα λειτουργίας
Ο πίνακας διακρίνει τις πηγές του ακουστικού φαινομένου.
| Πηγή Ήχου | Μηχανισμός | Χαρακτηριστικά |
|---|---|---|
| Σπηλαίωση αερίων | Πτώση πίεσης στο αρθρικό υγρό | Δυνατός κρότος αδυναμία άμεσης επανάληψης |
| Αναπήδηση τένοντα | Ολίσθηση τένοντα πάνω σε οστό | Ήχος κλικ δυνατότητα συνεχούς επανάληψης |
| Φθορά χόνδρου | Τριβή οστού με οστό | Ήχος τριξίματος άμμου συνοδεύεται από πόνο |
11. Διαφορική διάγνωση παθολογικών ήχων
Είναι κρίσιμο να διαχωρίζεται ο φυσιολογικός κρότος από τον κριγμό. Ο κριγμός είναι ένας ήχος που μοιάζει με τρίψιμο γυαλιού ή άμμου και υποδηλώνει ότι ο υαλοειδής χόνδρος έχει καταστραφεί.
Σε αυτή την περίπτωση το υποκείμενο οστό τρίβεται απευθείας πάνω στο απέναντι οστό. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται σε προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα ή ρευματοειδή αρθρίτιδα και συνοδεύεται πάντα από λειτουργικό περιορισμό και πόνο.
Η απουσία πόνου κατά το δυναμικό τρίξιμο αποτελεί το βασικότερο κριτήριο καλοήθειας του φαινομένου.
12. Κλινική αξιολόγηση πόνου και οιδήματος
Εάν η παραγωγή του ήχου ακολουθείται από οξύ πόνο οίδημα ή ερυθρότητα η ιατρική εξέταση είναι επιβεβλημένη. Αυτά τα σημεία υποδεικνύουν τραυματισμό της κάψας ή ρήξη κάποιου μικρού συνδέσμου.
Η εξέταση από ορθοπαιδικό περιλαμβάνει ψηλάφηση της άρθρωσης και έλεγχο της σταθερότητάς της. Η ακτινογραφία ενδείκνυται για να αποκλειστεί ενδεχόμενο μικρού οστικού κατάγματος ή ύπαρξης οστεοφύτων γύρω από την άρθρωση.
Οποιαδήποτε παραμόρφωση του δακτύλου συνιστά συναγερμό για φλεγμονώδη πάθηση. Ενδέχεται να απαιτηθεί αντιμετώπιση παρόμοια με αυτή για φλεγμονώδη πόνο στο γόνατο με τη χρήση ειδικών ναρθήκων.
13. Ο ρόλος της υπερκινητικότητας αρθρώσεων
Άτομα με σύνδρομο καλοήθους υπερκινητικότητας των αρθρώσεων παράγουν τον ήχο αυτό με εξαιρετική ευκολία. Οι κάψες τους είναι από τη φύση τους πιο χαλαρές επιτρέποντας πολύ μεγαλύτερο εύρος διάτασης.
Το αρθρικό υγρό σε αυτούς τους ασθενείς υφίσταται ευκολότερα τις υδροδυναμικές αλλαγές. Μολονότι το τρίξιμο παραμένει ακίνδυνο η υπερβολική διάταση μιας ήδη χαλαρής άρθρωσης ενδέχεται να καταπονήσει τους συνδέσμους.
Η εκγύμναση των μυών του χεριού παρέχει την απαραίτητη δυναμική σταθερότητα.
14. Συνήθεια και νευρολογική ανακούφιση
Η ψυχολογική πτυχή της συνήθειας είναι σημαντική. Μετά τον σχηματισμό της φυσαλίδας η αρθρική κάψα διατείνεται λίγο περισσότερο. Αυτή η διάταση διεγείρει τους νευρικούς υποδοχείς Golgi οι οποίοι αναστέλλουν τον τοπικό μυϊκό σπασμό.
Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται αυτή τη νευρολογική αναστολή ως αίσθημα βαθιάς χαλάρωσης και αυξημένης ευελιξίας του δακτύλου. Επομένως δημιουργείται ένας θετικός κύκλος ανατροφοδότησης ο οποίος εθίζει το άτομο στην επανάληψη της κίνησης.
Η διακοπή αυτής της συνήθειας απαιτεί συνειδητή προσπάθεια μολονότι δεν είναι ιατρικά απαραίτητη.
15. Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Η εμφάνιση επίμονου οιδήματος το οποίο δεν υποχωρεί παραπέμπει σε υμενίτιδα. Εάν το δάκτυλο κολλάει σε λυγισμένη θέση και απαιτεί δύναμη για να ανοίξει συνοδευόμενο από έναν επώδυνο ήχο πρόκειται για στενωτική τενοντοθηκίτιδα δάκτυλο σκανδάλη.
Η αδυναμία συγκράτησης αντικειμένων ή η αίσθηση καψίματος στην άρθρωση υπαγορεύει την άμεση αναζήτηση εξειδικευμένης ιατρικής φροντίδας για την αποτροπή μόνιμης αναπηρίας.
16. Συχνές Ερωτήσεις FAQ
1. Είναι αλήθεια ότι το τρίξιμο των δακτύλων προκαλεί αρθρίτιδα;
Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους ιατρικούς μύθους. Καμία επιστημονική μελέτη δεν έχει συνδέσει τον ήχο της σπηλαίωσης αερίων με τη φθορά των χόνδρων και την οστεοαρθρίτιδα.
2. Γιατί δεν μπορώ να τρίξω το ίδιο δάκτυλο δύο φορές συνεχόμενα;
Ο ήχος προκαλείται από τον σχηματισμό μιας φυσαλίδας αερίου η οποία χρειάζεται περίπου είκοσι λεπτά για να διαλυθεί ξανά στο αρθρικό υγρό επιτρέποντας την επανάληψη του φαινομένου.
3. Είναι επικίνδυνο αν ο ήχος είναι πολύ δυνατός;
Η ένταση του ήχου εξαρτάται απλώς από την ταχύτητα της κίνησης και το μέγεθος της άρθρωσης. Εφόσον δεν συνοδεύεται από πόνο η έντασή του δεν υποδηλώνει κάποια βλάβη.
4. Τι σημαίνει αν πονάω όταν τρίζει η άρθρωση;
Ο πόνος κατά τη διάρκεια του ήχου υποδεικνύει παθολογία όπως ρήξη συνδέσμου πρόσκρουση τένοντα ή καταστροφή του χόνδρου και απαιτεί άμεση ορθοπαιδική εκτίμηση.
17. Βιβλιογραφία
Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.
