Έχω επικονδυλίτιδα τένις ή γκολφ;

1. Εισαγωγή

Η έξω επικονδυλίτιδα (γνωστή ως επικονδυλίτιδα του τένις) προκαλεί οξύ πόνο στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα κατά την έκταση του καρπού προς τα πάνω, ενώ η έσω επικονδυλίτιδα (επικονδυλίτιδα του γκολφ) εκδηλώνεται με πόνο στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα, ο οποίος κορυφώνεται κατά την κάμψη του καρπού και το δυνατό σφίξιμο της παλάμης.

Παρά τις παραπλανητικές τους ονομασίες, αυτές οι εξουθενωτικές παθήσεις σπάνια αφορούν αποκλειστικά τους αθλητές. Στην πραγματικότητα, ταλαιπωρούν εκατομμύρια εργαζόμενους χειρωνακτικών επαγγελμάτων, δακτυλογράφους και άτομα που εκτελούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις του χεριού.

Ο διαχωρισμός τους είναι αμιγώς ανατομικός. Αν και ο μηχανισμός της βλάβης είναι ο ίδιος – δηλαδή η χρόνια εκφύλιση των τενόντων – η στόχευση της φυσιοθεραπευτικής παρέμβασης απαιτεί την ακριβή γνώση της επηρεαζόμενης μυϊκής ομάδας, προκειμένου να αποφευχθεί η διαιώνιση του προβλήματος.

2. Ανατομία της περιοχής του αγκώνα

Ο αγκώνας είναι η άρθρωση όπου το οστό του βραχίονα συναντά τα δύο οστά του πήχη (κερκίδα και ωλένη). Στο κατώτερο τμήμα του βραχιονίου οστού υπάρχουν δύο χαρακτηριστικά οστικά εξογκώματα, τα οποία λειτουργούν ως σημεία αγκύρωσης για τους τένοντες του χεριού.

Το εξόγκωμα που βρίσκεται στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα ονομάζεται έξω επικόνδυλος. Από εκεί ξεκινούν οι μύες οι οποίοι εκτείνουν (σηκώνουν προς τα πάνω) τον καρπό και τα δάκτυλα.

Το εξόγκωμα στην εσωτερική πλευρά (προς τον κορμό) ονομάζεται έσω επικόνδυλος. Από αυτό το σημείο εκφύονται οι μύες οι οποίοι κάμπτουν τον καρπό και επιτρέπουν το σφίξιμο της παλάμης.

3. Παθοφυσιολογία της επικονδυλίτιδας

Αν και ο όρος “επικονδυλίτιδα” υποδηλώνει φλεγμονή, η σύγχρονη ιατρική επιστήμη έχει αποδείξει ότι η πάθηση είναι κυρίως εκφυλιστική. Η σωστή επιστημονική ονομασία είναι “τενοντοπάθεια”.

Οι συνεχείς, επαναλαμβανόμενες συσπάσεις των μυών, σε συνδυασμό με την κακή αιμάτωση της περιοχής, προκαλούν μικρορήξεις στις ίνες των τενόντων. Ο οργανισμός προσπαθεί να επουλώσει τη βλάβη παράγοντας νέο ιστό, όμως εξαιτίας της συνεχιζόμενης καταπόνησης, η επούλωση είναι ατελής (αγγειοϊνοβλαστική εκφύλιση).

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός αδύναμου, εύθρυπτου και εξαιρετικά επώδυνου ιστού, ο οποίος αδυνατεί να διαχειριστεί ακόμη και ελαφριά μηχανικά φορτία.

4. Συγκριτικός Πίνακας: Tennis Elbow έναντι Golfer’s Elbow

5. Χαρακτηριστικά της έξω επικονδυλίτιδας (Τένις)

Η έξω επικονδυλίτιδα είναι η πλέον διαδεδομένη μορφή. Ο πόνος εντοπίζεται στο εξωτερικό εξόγκωμα του αγκώνα και είναι οξύς και διαπεραστικός. Επηρεάζει κυρίως τον τένοντα του βραχέος κερκιδικού εκτείνοντα τον καρπό μυός.

Ο ασθενής συνειδητοποιεί το πρόβλημα όταν προσπαθεί να εκτελέσει απλές, καθημερινές κινήσεις. Το κλασικό σύμπτωμα είναι ο αφόρητος πόνος κατά το σήκωμα ενός αντικειμένου, όπως μια κούπα του καφέ ή ένα μπουκάλι νερό, με την παλάμη στραμμένη προς τα κάτω.

Επιπλέον, η κίνηση ξεβιδώματος, η χειραψία και η πληκτρολόγηση πυροδοτούν εντονότατη ενόχληση η οποία ακτινοβολεί κατά μήκος της ραχιαίας επιφάνειας του αντιβραχίου.

6. Χαρακτηριστικά της έσω επικονδυλίτιδας (Γκολφ)

Η έσω επικονδυλίτιδα είναι λιγότερο συχνή αλλά εξίσου εξουθενωτική. Ο πόνος εντοπίζεται στο εσωτερικό εξόγκωμα του αγκώνα. Εδώ το πρόβλημα αφορά τον κοινό καμπτήρα τένοντα, ο οποίος ελέγχει τη δυνατότητα της παλάμης να σφίγγει με δύναμη.

Το χαρακτηριστικό σημείο είναι ο πόνος κατά τη διάρκεια δυναμικών κινήσεων σφιξίματος, όπως η χρήση σφυριού, η μεταφορά βαριών βαλιτσών ή η εκτέλεση έλξεων στο γυμναστήριο.

Συχνά, εξαιτίας της εγγύτητας του ωλένιου νεύρου με τον έσω επικόνδυλο, η φλεγμονή της περιοχής ενδέχεται να προκαλέσει ήπιο μούδιασμα στο μικρό δακτυλάκι του χεριού, δημιουργώντας την εντύπωση νευρολογικής βλάβης.

7. Εκλυτικοί παράγοντες στην καθημερινότητα

Η ονομασία των παθήσεων οφείλεται στην ιστορική τους συσχέτιση με το λάθος κράτημα της ρακέτας ή του μπαστουνιού. Σήμερα, το ενενήντα πέντε τοις εκατό των περιπτώσεων αφορά μη αθλητές.

Η επαγγελματική καταπόνηση είναι ο κύριος ένοχος. Ελαιοχρωματιστές, υδραυλικοί, κρεοπώλες, χρήστες υπολογιστών χωρίς εργονομική υποστήριξη, καθώς και μάγειρες οι οποίοι κόβουν υλικά για ώρες, αποτελούν τις ομάδες υψηλού κινδύνου.

Η αδυναμία των μυών του ώμου μεταφέρει λανθασμένα το μηχανικό φορτίο της εργασίας στις μικρότερες αρθρώσεις του αγκώνα και του καρπού, επιταχύνοντας τον εκφυλισμό.

8. Η σημασία του πόνου κατά την ψηλάφηση

Η ψηλάφηση του αγκώνα παρέχει ξεκάθαρα διαγνωστικά στοιχεία. Στον αγκώνα του τένις, η πίεση με το δάκτυλο ακριβώς πάνω ή λίγο πιο μπροστά από τον εξωτερικό επικόνδυλο αναπαράγει τον ακραίο πόνο του ασθενούς.

Στον αγκώνα του γκολφ, το σημείο της ακραίας ευαισθησίας βρίσκεται στην αντίθετη, εσωτερική πλευρά, ακριβώς στο αντίστοιχο οστικό εξόγκωμα.

Και στις δύο περιπτώσεις, η άρθρωση του ίδιου του αγκώνα παραμένει υγιής. Ο ασθενής μπορεί να λυγίσει και να τεντώσει το χέρι του πλήρως χωρίς ιδιαίτερο πόνο, εφόσον η κίνηση γίνεται παθητικά (χωρίς να χρησιμοποιεί τους μύες του).

9. Πότε απαιτείται ιατρική εξέταση

Η αναζήτηση ιατρικής φροντίδας είναι αναγκαία εάν ο πόνος δεν υποχωρεί μετά από τέσσερις εβδομάδες ξεκούρασης και χρήσης πάγου.

Εάν η αδυναμία λαβής είναι τόσο σημαντική που ο ασθενής αδυνατεί να κρατήσει ένα πιρούνι, ή εάν ο πόνος τον ξυπνά κατά τη διάρκεια της νύχτας, η κατάσταση έχει εισέλθει σε χρόνια φάση, απαιτώντας δραστική παρέμβαση.

Επιπλέον, η εμφάνιση ερυθρότητας, σημαντικού πρηξίματος της άρθρωσης ή δυσκαμψίας στο λύγισμα του χεριού, αποκλείει την επικονδυλίτιδα και υποδηλώνει σοβαρές παθολογίες όπως αρθρίτιδα ή λοίμωξη, χρήζοντας άμεσης αξιολόγησης.

10. Διαγνωστικά τεστ στο ιατρείο

Ο ιατρός εκτελεί ειδικά τεστ αντίστασης. Για την έξω επικονδυλίτιδα, ζητείται από τον ασθενή να σηκώσει τον καρπό του προς τα πάνω, ενώ ο ιατρός ασκεί αντίθετη δύναμη πιέζοντας προς τα κάτω. Η πρόκληση οξέος πόνου στον έξω επικόνδυλο είναι θετικό σημείο.

Για την έσω επικονδυλίτιδα, η διαδικασία αντιστρέφεται. Ο ιατρός ασκεί αντίσταση ενώ ο ασθενής προσπαθεί να κάμψει (λυγίσει) τον καρπό του προς την πλευρά της παλάμης. Ο πόνος εμφανίζεται στον έσω επικόνδυλο.

Αυτά τα τεστ επιβεβαιώνουν ότι η πηγή του πόνου βρίσκεται αποκλειστικά στον καταπονημένο τένοντα.

11. Απεικονιστικός έλεγχος

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διάγνωση τίθεται κλινικά και η απεικόνιση δεν είναι απαραίτητη. Η απλή ακτινογραφία δείχνει μόνο σπάνιες αποτιτανώσεις (άλατα) εντός του τένοντα σε πολύ χρόνιες περιπτώσεις.

Το υπερηχογράφημα μυοσκελετικού συστήματος αποτελεί την εξέταση επιλογής. Μπορεί να απεικονίσει άμεσα την πάχυνση του τένοντα, την παρουσία μικρορήξεων και τον βαθμό της αγγειοϊνοβλαστικής εκφύλισης, κατευθύνοντας τη θεραπεία.

Η Μαγνητική Τομογραφία (MRI) χρησιμοποιείται σπάνια, μόνο όταν υπάρχει υποψία πλήρους ρήξης του τένοντα ή όταν πρόκειται να ληφθεί απόφαση για χειρουργική επέμβαση.

12. Συντηρητική θεραπεία και ενδυνάμωση

Η θεραπεία απαιτεί τεράστια υπομονή, καθώς η αιμάτωση των τενόντων είναι εξαιρετικά φτωχή. Η απόλυτη ξεκούραση δεν συνιστάται. Η τροποποίηση της εργασίας και η αποφυγή των κινήσεων που προκαλούν πόνο είναι απαραίτητες.

Η φυσιοθεραπεία αποτελεί τη βάση της αποκατάστασης. Εφαρμόζονται ειδικές έκκεντρες ασκήσεις. Σε αυτές τις ασκήσεις, ο μυς συσπάται ενώ ταυτόχρονα μακραίνει (π.χ. αργό, ελεγχόμενο κατέβασμα ενός βαριού αλτήρα). Η έκκεντρη φόρτιση είναι ο μόνος αποδεδειγμένος τρόπος για την αναγέννηση των ινών του κολλαγόνου εντός του τένοντα.

Η χρήση ειδικού νάρθηκα-περιβραχιόνιου ακριβώς κάτω από τον αγκώνα, αποφορτίζει μηχανικά το σημείο της πρόσφυσης κατά τη διάρκεια της εργασίας, προσφέροντας άμεση ανακούφιση.

13. Εξειδικευμένες ενέσιμες θεραπείες

Όταν η φυσιοθεραπεία δεν αποδίδει, η ιατρική παρέμβαση προχωρά σε εγχύσεις. Η χρήση κορτιζόνης, αν και εξαλείφει τον πόνο άμεσα, έχει αποδειχθεί ότι μακροπρόθεσμα αποδυναμώνει περαιτέρω τον τένοντα, αυξάνοντας τον κίνδυνο ρήξης και τις υποτροπές, γι’ αυτό και χρησιμοποιείται εξαιρετικά σπάνια πλέον.

Η σύγχρονη προσέγγιση περιλαμβάνει τις εγχύσεις πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP). Ο ιατρός λαμβάνει αίμα από τον ασθενή, συμπυκνώνει τους αυξητικούς παράγοντες και τους εγχέει απευθείας στον κατεστραμμένο τένοντα.

Αυτή η μέθοδος διεγείρει τον οργανισμό να ξεκινήσει μια νέα, ισχυρή διαδικασία φυσικής επούλωσης του εκφυλισμένου ιστού.

14. Χειρουργική αντιμετώπιση

Η χειρουργική επέμβαση είναι η έσχατη λύση. Εφαρμόζεται σε λιγότερο από το πέντε τοις εκατό των ασθενών, και μόνο εφόσον τα συμπτώματα επιμένουν παρά την εντατική συντηρητική θεραπεία για περισσότερο από έξι έως δώδεκα μήνες.

Η επέμβαση διενεργείται ανοιχτά ή αρθροσκοπικά. Ο χειρουργός αφαιρεί εξολοκλήρου τον νεκρωμένο και εκφυλισμένο ιστό από τον τένοντα. Στη συνέχεια, ο υγιής τένοντας επανακαθηλώνεται στο οστό.

Η αποκατάσταση μετά το χειρουργείο είναι αργή και απαιτεί τρεις έως τέσσερις μήνες εντατικής φυσιοθεραπείας προκειμένου να ανακτηθεί η πλήρης ισχύς της λαβής.

15. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Γιατί πονάει τόσο πολύ παρόλο που η μαγνητική έδειξε μόνο “φλεγμονή”;

Ο όρος φλεγμονή υποεκτιμά τη ζημιά. Ο εκφυλισμένος τένοντας είναι γεμάτος με νέα, παθολογικά νευρικά κύτταρα και ελεύθερες απολήξεις οι οποίες είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στην παραμικρή διάταση, προκαλώντας δυσανάλογα οξύ πόνο.

2. Μπορώ να παίξω τένις με επίδεσμο;

Η απλή χρήση επιδέσμου δεν λύνει το πρόβλημα. Πρέπει να ελεγχθεί το βάρος της ρακέτας, η σκληρότητα των χορδών και, κυρίως, η τεχνική του χτυπήματος, η οποία συνήθως ευθύνεται για τη μεταφορά τεράστιων δυνάμεων στον αγκώνα.

3. Ποια είναι η καλύτερη άσκηση για το σπίτι;

Η άσκηση με το Flexbar (μια λαστιχένια ράβδος αντίστασης) είναι η πλέον ενδεδειγμένη. Η άσκηση ονομάζεται “Tyler Twist” και βασίζεται καθαρά στην έκκεντρη ενδυνάμωση του τένοντα, προσφέροντας εντυπωσιακά αποτελέσματα.

4. Βοηθάει ο πάγος ή η ζέστη στην επικονδυλίτιδα;

Ο πάγος είναι χρήσιμος μόνο μετά από έντονη δραστηριότητα για την ανακούφιση του πόνου. Επειδή η πάθηση είναι εκφυλιστική (χωρίς πραγματική φλεγμονή), η εφαρμογή θερμότητας πριν την εργασία αυξάνει την αιμάτωση και την ελαστικότητα του ιστού, λειτουργώντας ευεργετικά.

16. Βιβλιογραφία

• Διαβάστε σχετικές κλινικές μελέτες στο PubMed
• Αναζήτηση ακαδημαϊκών άρθρων στο Google Scholar

Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο προορίζεται για ενημέρωση και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για εξατομικευμένη θεραπεία.